ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ବଲାଶ୍ଵଦଂଷ୍ଟ୍ରାବିଲ୍ଵାଦି ପାଠାନାଗରଧାନ୍ଯକମ୍ । ଏତଦାହାରସଂଯୋଗେ ହିତଂ ସର୍ଵାତିସାରିଣାମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ବଳା, ଅଶ୍ୱଦଂଷ୍ଟ୍ରା, ବିଲ୍ୱ, ପାଠା, ନାଗର ଓ ଧାନ୍ୟାକ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ମିଶାଇ ଦେଲେ ସମସ୍ତ ଅତିସାର ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକାରୀ ।

ବିଲ୍ଵଚୂତାସ୍ଥିକ୍ଵାଥଶ୍ଚ ଖଣ୍ଡଂ ମଧ୍ଵତିସାରନୁତ୍ । ଅତିସାରେ ହିତା ତଦ୍ଵତ୍କୁଟଜତ୍ଵକ୍କଣାଯୁତା ॥ ୧,୧୭୦.

ବିଲ୍ୱ ଓ ଆମ୍ବ ଗୁଠିକାର କଢ଼ାକୁ ଚିନି ସହିତ ମିଶାଇ ଦେଲେ ଅତିସାର ନଶେ; ଏହିପରି କୁଟଜ ଛାଲ ସହିତ ତିଆରି କଢ଼ା ମଧ୍ୟ ଉପକାରୀ ।

ଵତ୍ସକାତିଵିଷାଵିଶ୍ଵକଣାକନ୍ଦକଷାଯକଃ । ପ୍ରଯୁକ୍ତଶ୍ଚାମଶୂଲାଢ୍ଯେ ହ୍ଯତୀସାରେ ସଶୋଣିତ ॥ ୧,୧୭୦.

ବତ୍ସକ, ଅତିବିଷା, ବିଶ୍ୱକଣା ଓ କଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କଢ଼ା ଯେଉଁଠାରେ ଅତିସାର ସହିତ ପେଟେ ବେଦନା ଓ ରକ୍ତ ଥାଏ, ସେଠାରେ ଉପକାରୀ ।

ଚିକିତ୍ସାଥ ଗ୍ରହଣ୍ଯାସ୍ତୁଗ୍ରହଣୀ ଚାଗ୍ରିନାଶିନୀ । ଚିତ୍ରକାକ୍ଵାଥକ୍ଲକାଭ୍ଯାଂ ଗ୍ରହଣୀଘ୍ନଂ କ୍ଷୃତଂ ହଵିଃ । ଗୁଲ୍ମଶୋଥୋଦରପ୍ଲୀହଶୂଲାର୍ଶୋଘ୍ନଂ ପ୍ରଦୀପନମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଏବେ ଗ୍ରହଣୀ ଚିକିତ୍ସା କହିବି — ଚିତ୍ରକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କଢ଼ା ଓ ବଟି ସହିତ ଘିଅ ତିଆରି କଲେ ଗ୍ରହଣୀ ନଶେ, ଏହା ଅଗ୍ନି ବୃଦ୍ଧି କରେ ଓ ଗୁଲ୍ମ, ଶୋଥ, ଉଦର, ପ୍ଳୀହା, ପେଟ ବେଦନା ଓ ଅର୍ଶ ଠିକ୍ କରେ ।

ସୌଵର୍ଚଲଂ ସୈନ୍ଧଵଞ୍ଚ ଵିଡଙ୍ଗୌଦ୍ଭିଦମେଵ ଚ । ସାମୁଦ୍ରେଣ ସମଂ ପଞ୍ଚଲଵଣାନ୍ଯତ୍ର ଯୋଜଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ସୌବର୍ଚ୍ଚଳ, ସୈନ୍ଧବ, ବିଡ଼ଙ୍ଗ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ, ସାମୁଦ୍ର ସହିତ ଏହି ପାଞ୍ଚ ଲବଣକୁ ଏଠାରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ ।

ଭେଷଜଂ ଶସ୍ତ୍ରକ୍ଷାରାଗ୍ନ୍ଯସ୍ତ୍ରିଧା ଵୈ ଚାର୍ଶସାଂ ହରମ୍ । ଵିଦ୍ଧି ତଚ୍ଚାର୍ଶସୋଘ୍ନନ୍ତୁ ଯଦ୍ଧି ତକ୍ରଂ ନଵୋଦ୍ଧୃତମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଅର୍ଶ ରୋଗ ପାଇଁ ତିନି ପ୍ରକାର ଚିକିତ୍ସା ଅଛି— ଶସ୍ତ୍ରଚିକିତ୍ସା, ଖାର ଓ ଅଗ୍ନି। ଏହା ସହିତ, ନୂଆ ମଥାଯାଇଥିବା ତକ୍ର ମଧ୍ୟ ଅର୍ଶ ରୋଗର ଉପଚାର।

ଗୁଡୂଟୀଂ ପିପ୍ପଲୀଯୁକ୍ତାମଭଯାଂ ଘୃତଭର୍ଜିତାମ୍ । ତ୍ରିଵୃଦର୍ଶୋଵିନାଶାର୍ଥଂ ଭକ୍ଷଯେଦମ୍ଲଲୋଣିକାମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଗୁଡୁଚୀ, ପିପ୍ପଳୀ ଓ ଘିଏରେ ଭଜା ଅଭୟା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଖଟା ଓ ଲୁଣ ମିଶା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ଅର୍ଶ ଓ କବ୍ଜ ଦୂର ହୁଏ।

ତିଲେକ୍ଷୁରସସଂଯୋଗଶ୍ଚାର୍ଶଃ କୁଷ୍ଠ ଵିନାଶନଃ । ପଞ୍ଚକୋଲଂ ସମରିଚଂ ସତ୍ର୍ଯୂଷଣମଥାଗ୍ନିକୃତ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ତିଳର ରସ ମିଶ୍ରଣ ଅର୍ଶ ଓ ଚର୍ମ ରୋଗ ନାଶ କରେ। ପଞ୍ଚକୋଳ, ମରିଚା ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ତୀକ୍ତ ମସଲା ଭଳି ଅଗ୍ନି ଦୀପନ କରେ।

ହରୀତକୀ ଭକ୍ଷ୍ଯମାଣା ନାଗେରଣ ଗୁଡେନ ଵା । ସୈନ୍ଧଵୋପହିତା ଵାପି ସାତତ୍ଯେନାଗ୍ନିଦୀପନୀ ॥ ୧,୧୭୦.

ହରୀତକୀ ଏକାକି, କିମ୍ବା ଅଦା ଓ ଗୁଡ଼ ସହିତ, କିମ୍ବା ସେନ୍ଧା ଲୁଣ ମିଶାଇ ନିୟମିତ ଭାବେ ଖାଇଲେ ଅଗ୍ନି (ପାଚନଶକ୍ତି) ବଢ଼େ।

ଫଲତ୍ରିକାମୃତାସାତିକ୍ତାଭୂନିମ୍ବନିମ୍ବଜଃ । କ୍ଵାଥଃ କ୍ଷୌଦ୍ରଯୁତୋ ହନ୍ଯାତ୍ପାଣ୍ଡୁରୋଗଂ ସକାମଲମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଫଳତ୍ରିକା, ଅମୃତ, ତୀକ୍ତ ଭୂନିମ୍ବ ଓ ନିମ୍ବ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କଢ଼ା ମଧୁ ମିଶାଇ ଖାଇଲେ କାମଳା ଓ ରକ୍ତହୀନତା ଦୂର ହୁଏ।

ତ୍ରିଵୃଚ୍ଚ ତ୍ରିଫଲା ଶ୍ଯାମା ପିପ୍ପଲୀ ଶର୍କଗ ମଧୁ । ମୋଦକଃ ସନ୍ନିପାତାନ୍ତୋ ରକ୍ତପିତ୍ତଜ୍ଵରାପହଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ତ୍ରିବୃତ, ତ୍ରିଫଳା, ଶ୍ୟାମା, ପିପ୍ପଳୀ, ଚିନି ଓ ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ରକ୍ତପିତ୍ତ ଜନିତ ଜ୍ୱର ଓ ଜଟିଳ ରୋଗ ଦୂର କରେ।

ଵାସାଯାଂ ଵିଦ୍ଯମାନାଯାମାଶାଯାଂ ଜୀଵିତସ୍ଯ ଚ । ରକ୍ତପିତ୍ତୀ କ୍ଷଯୀ କାସୀ କିମର୍ଥମଵସୀଦତି ॥ ୧,୧୭୦.

ଯେତେବେଳେ ଦେହରେ ବାସା ରହିଛି ଓ ଜୀବନ ଅଛି, ତେବେ ରକ୍ତପିତ୍ତ, କ୍ଷୟ ଓ କାଶରେ ପୀଡିତ ବ୍ୟକ୍ତି କାହିଁକି ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ?

ଆଟରୂପକମୃଦ୍ଵୀକାପଥ୍ଯାକ୍ଵାଥଃ ସଶର୍କରଃ । କ୍ଷୌଦ୍ରାଢ୍ଯଃ କାସନିଃ ଶ୍ଵାସରକ୍ତପିତ୍ତନିବର୍ହଣଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ଆଟରୂପ, ଦ୍ରାକ୍ଷା ଓ ପଥ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କଢ଼ା, ଚିନି ଓ ପ୍ରଚୁର ମଧୁ ମିଶାଇ ଖାଇଲେ କାଶ, ଶ୍ୱାସ ଓ ରକ୍ତପିତ୍ତ ଦୂର ହୁଏ।

ଵାସାରସଃ ଖଣ୍ଡମଧୁଯୁତଃ ପୀତୋଽଥରକ୍ତଜିତ୍ । ସଲ୍ଲକୀବଦରୀଜମ୍ବୁପ୍ରିଯାଲାମ୍ରାର୍ଜୁନଂ ଧଵଃ । ପୀତଂ କ୍ଷୀରଞ୍ଚ ମଧ୍ଵାଢ୍ଯଂ ପୃଥକ୍ଛୋଣିତଵାରଣମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ବାସାର ରସ ଚିନି ସହିତ ମିଶାଇ ପିଇଲେ ରକ୍ତ ରୋଗ ନିବାରଣ ହୁଏ। ସଲ୍ଲକୀ, ବଦରୀ, ଜମ୍ବୁ, ପ୍ରିୟାଳ, ଆମ୍ବ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଧବ ଦୁଧ ଓ ମଧୁ ସହିତ ଅଲଗା ଭାବେ ନିୟମିତ ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ ରକ୍ତସ୍ରାବ ବନ୍ଦ ହୁଏ।

ସମୂଲଫଲପତ୍ରାଯା ନିର୍ଗୁଣ୍ଡ୍ଯାଃ ସ୍ଵରସୈର୍ଘୃତମ୍ । ସିଦ୍ଧଂ ପୀତ୍ଵା କ୍ଷଯକ୍ଷୀଣୀ ନିର୍ଵ୍ଯାଦିର୍ଭାତି ଦେଵଵତ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀର ମୂଳ, ଫଳ ଓ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ରସ ଘିଏରେ ମିଶାଇ ପିଇଲେ କ୍ଷୟ ରୋଗୀ ରୋଗମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦେବତା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।

ହରୀତକୀ କଣା ଶୁଣ୍ଠୀ ମରିଚଂ ଗୁଡସଂଯୁତମ୍ । କାସଘ୍ନୋ ମୋଦକଃ ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ତୃଷ୍ଣାରୋଚକନାଶନଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ହରୀତକୀ, ପିପ୍ପଳୀ, ଶୁଠି, ମରିଚା ଓ ଗୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ମିଠା ଖାଦ୍ୟ କାଶ ନାଶ କରେ, ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଓ ରୁଚିହୀନତା ଦୂର କରେ।

କଣ୍ଟକାରିଗୁଡୂଚୀଭ୍ଯାଂ ପୃଥକ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ପଲେ ରସେ । ପ୍ରସ୍ଥଂ ସିଦ୍ଧଂ ଘୃତଂ ସ୍ଯାଚ୍ଚ କାସନୁଦ୍ଵହ୍ନିଦାପନମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

କଣ୍ଟକାରି ଓ ଗୁଡୁଚୀର ରସ ତିରିଶ ପଳା ହରିକ୍ରମରେ ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ଘିଏରେ ପକାଇ ତିଆରି କଲେ, ଏହା କାଶ ଓ ଅଗ୍ନିଦୀପନ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ।

କୃଷ୍ଣା ଧାତ୍ରୀ ଶିତା ଶୁଣ୍ଠୀ ହକ୍କାଘ୍ନୀ ମଧୁସଂଯୁତା । ହିକ୍କାଶ୍ଵାସୀ ପିଵେଦ୍ଭାର୍ଙ୍ଗୋ ସଵିଶ୍ଵାମୁଷ୍ଣଵାରିଣା ॥ ୧,୧୭୦.

କୃଷ୍ଣା, ଧାତ୍ରୀ, ଶିତା, ଶୁଠି ଓ ମଧୁ ମିଶାଇ ନିଅଲେ ହିକ୍କା ଓ ଶ୍ୱାସ ଦୂର ହୁଏ। ଭାର୍ଙ୍ଗ ଓ ବିଶ୍ୱା ଉଷ୍ଣ ଜଳ ସହିତ ପିଇବା ଉଚିତ।

ତୈଲାକ୍ତଂ ସ୍ଵରଭେଦେ ଵା ଖାଦିରଂ ଧାରଯେନ୍ମୁଖେ । ପଥ୍ଯାଂ ପିପ୍ପଲିକାଯୁକ୍ତାଂ ସଂଯୁକ୍ତାଂ ନାଗରେଣ ଵା ॥ ୧,୧୭୦.

ସ୍ୱର ଭେଦ ହେଲେ ତେଲ ଲଗାଯାଇଥିବା ଖାଦିର ମୁହଁରେ ଧରିବା, କିମ୍ବା ପଥ୍ୟା ପିପ୍ପଳୀ କିମ୍ବା ଅଦା ସହିତ ମିଶାଇ ଧରିଲେ ଉପକାରୀ।

ଵିଡଙ୍ଗତ୍ରିଲାଚୂର୍ଣଂ ଛର୍ଦିହୃନ୍ମଧୁନା ସହ । ଆମ୍ରଜମ୍ବୂକଷାଯଂ ଵା ପିବୋନ୍ମାକ୍ଷିକସଂଯୁତମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ବିଡ଼ଙ୍ଗ ଓ ତ୍ରିଲା ଚୁରୁଣ ମଧୁ ସହିତ ନିଅ, କିମ୍ବା ଆମ୍ବ ଓ ଜମ୍ବୁର କଢ଼ା ମଧୁ ମିଶାଇ ପିଇଲେ ବାନ୍ତି ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ।

ଛର୍ଦି ସର୍ଵାଂ ପ୍ରଣୁଦତି ତୃଷ୍ଣାଞ୍ଚୈଵାପକର୍ଷତି । ତ୍ରିଫଲା ଭ୍ରମମୂର୍ଛାହୃତ୍ପୀତା ସା ମଧୁନାପି ଵା ॥ ୧,୧୭୦.

ତ୍ରିଫଳା ମଧୁ ସହିତ ପିଇଲେ ସମସ୍ତ ବାନ୍ତି, ତ୍ରୁଷ୍ଣା, ଘୁର୍ଣ୍ଣି ଓ ମୂର୍ଛା ଦୂର ହୁଏ।

ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଂ ହିତଂ ପାନାଦପସ୍ମାରଗ୍ରହାଦିନୁତ୍ । କୂଷ୍ମାଣ୍ଡକରସୋ ଵାଜ୍ଯଂ ସଯଷ୍ଟିକଂ ତଦର୍ଥକୃତ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ପାନ କଲେ ଅପସ୍ମାର ଓ ଭୂତବାଧା ଦୂର ହୁଏ। କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ରସ ଚାଉଳ ସହିତ ନିଅଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହୁଏ।

ବ୍ରାହ୍ମୀରସଵଚାକୁଷ୍ଠଶଙ୍ଖପୁଷ୍ପୀଭିରେଵ ଚ । ପୁରାଣଂ ସେଵ୍ଯମୁନ୍ମାଦଗ୍ରହାପସ୍ମାରଦ୍ଘୃନୁତମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ବ୍ରାହ୍ମୀ, ଵଚା, କୁଷ୍ଠ, ଶଂଖପୁଷ୍ପୀ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ପୁରୁଣା ଘିଏ ଉନ୍ମାଦ, ଭୂତବାଧା ଓ ଅପସ୍ମାର ରୋଗରେ ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଶ୍ଵଗନ୍ଧାକଷାଯେ ଚ କଲ୍କେ କ୍ଷୀରେ ଚତୁର୍ଗୁଣେ । ଘୃତପକ୍ଵନ୍ତୁ ଵାତଘ୍ନଂ ଵୃଷ୍ଯଂ ମାଂ ସାଯ ପୁତ୍ରକୃତ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଯଦି ଅଶ୍ୱଗନ୍ଧା ର କଢ଼ା କିମ୍ବା ଚାରିଗୁଣ ଦୁଧରେ ତାହାର କଲ୍କ ପକାଇ ଘିଅ ସହିତ ଦିଆଯାଏ, ଏହି ଔଷଧ ବାତ ଶାନ୍ତ କରେ, ପୁରୁଷ ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଏ ଏବଂ ପୁଅ ଦେଇଥାଏ।

ନୀଲୀମୁଣ୍ଡୀରିକାଚୂର୍ଣଂ ମଧୁସର୍ପିଃ ସମନ୍ଵିତମ୍ । ଛିନ୍ନାକ୍ଵାଥଂ ପିବନ୍ହନ୍ତି ଵାତରକ୍ତଂ ସୁଦୁସ୍ତରମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ନୀଳି ଏବଂ ମୁଣ୍ଡୀ ଚୁରୁଣ ମଧୁ ଓ ଘିଅ ସହିତ ମିଶାଇ, ଚିନ୍ନା ର କଢ଼ା ସହିତ ପିଲେ, ଏହା ଭୟଙ୍କର ବାତରକ୍ତ ରୋଗକୁ ମିଟାଏ।

ସଗୁଡାଃ ପଞ୍ଚ ପଥ୍ଯାଶ୍ଚ କୁଷ୍ଟାର୍ଶୋଵାତସାଦନାଃ । ଗଡଚୀସ୍ଵରସଂ କଲ୍କଂ ଚୂର୍ଣଂ ଵା କ୍ଵାଥମେଵ ଵା ॥ ୧,୧୭୦.

ଗୁଡ଼ ସହିତ ପାଞ୍ଚଟି ପଥ୍ୟ ଦିଆଯାଇଲେ କୁଷ୍ଠ, ଅର୍ଶ ଓ ବାତ ରୋଗର ଉପଚାର ହୁଏ; ଏହାର ରସ, କଲ୍କ, ଚୁରୁଣ କିମ୍ବା କଢ଼ା ଯେକୌଣସି ଭାବରେ ଦିଆଯାଇପାରିବ।

ଵାତରକ୍ତାନ୍ତକଂ କାଲାଗୁଡୂଚୀକ୍ଵାଥକଲ୍କତଃ । କୁଷ୍ଠଵ୍ରଣାଦିଶମନଂ ଶୃତମାଜ୍ଯଂ ସଦୁଗ୍ଧକମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

କାଳାଗୁଡ଼ୁଚି ର କଢ଼ା ଓ କଲ୍କ ବାତରକ୍ତ ଶେଷ କରେ; ଏହା ଘିଅ ଓ ଦୁଧରେ ପକାଇ ଦିଲେ କୁଷ୍ଠ, ଘାଉ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗ ଶାନ୍ତ କରେ।

ତ୍ରିଫଲାଗୁଗ୍ଗୁଲୁର୍ଵାତରକ୍ତମୂର୍ଛାପହାରକଃ । ଊରୁସ୍ତମ୍ଭଵିନାଶାଯ ଗୋମୂତ୍ରେଣ ଚ ଗୁଗ୍ଗୁଲୁଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ତ୍ରିଫଳା ଓ ଗୁଗୁଳୁ ବାତରକ୍ତ ଓ ମୂର୍ଛା ଦୂର କରେ; ଗୁଗୁଳୁ ଗାଈର ମୁତ୍ର ସହିତ ନେଲେ ଉରୁ ଜଡ଼ା ମିଟାଏ।

ଶୁଣ୍ଠୀଗୋକ୍ଷୁରକକ୍ଵାଥଃ ସାମଵାତାର୍ତିଶୂଲନୁତ୍ । ଦଶମୂଲାମୃତୈରଣ୍ଡରାସ୍ନାନାଗରଦାରୁଭିଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ଶୁଠି ଓ ଗୋକ୍ଷୁର ର କଢ଼ା ବାତ ଓ ସାମବାତ ର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଶମନ କରେ; ଏହା ଦଶମୂଳ, ଅମୃତ, ଏରଣ୍ଡ, ରାସ୍ନା, ନାଗର ଓ ଦାରୁ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇପାରିବ।