ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଦାଡିମାମଲକୈର୍ଯୂଷୋ ଵହ୍ନିକୃଦ୍ଵାତପିତ୍ତହା । ଶ୍ଵାସକାସପ୍ରତିଶ୍ଯାଯକଫଘ୍ନୋ ମଲକୈଃ କୃତଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ଡାଳିମା ଓ ଆମଳାର ସୂପ ଅଗ୍ନି ବଢ଼ାଏ, ବାୟୁ ଓ ପିତ୍ତ ଦୂର କରେ। ମୁଳା ସହିତ ତିଆରି କଲେ କଫ ହଟାଏ, ଶ୍ୱାସ, କାଶ ଓ ନାକ ରୋଗ ଦୂର କରେ।

ଯଵକୋଲକୁଲତ୍ଥାନାଂ ଯୂଷଃ କଣ୍ଠ୍ଯୋଽନିଲାପହଃ । ମୁଦ୍ଗାମଲକଜୋ ଗ୍ରାହୀ ଶ୍ଲେଷ୍ମପିତ୍ତଵିନାଶନଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ଯବ, କୋଲା ଓ କୁଳଥୀର ସୂପ ଗଳା ପାଇଁ ଉପକାରୀ ଓ ବାୟୁ ଦୂର କରେ। ମୁଗ ଓ ଆମଳାର ସୂପ ଗାଢ଼ା କରେ, କଫ ଓ ପିତ୍ତ ହଟାଏ।

ସଗୁଡଂ ଦଧି ଵାତଘ୍ନଂ ସକ୍ତଵୋ ରୂକ୍ଷଵାତୁଲାଃ । ଘୃତପୂର୍ଣୋଽଗ୍ନିକାରୀ ସ୍ଯାଦ୍ଵୃଷ୍ଯା ଗୁର୍ଵୋ ଚ ଶଷ୍କୁଲୀ ॥ ୧,୧୬୯.

ଗୁଡ଼ ମିଶା ଦହି ବାୟୁ ଶାନ୍ତ କରେ। ସକ୍ତବ ଶୁଷ୍କ ଓ ବାୟୁ ବଢ଼ାଏ। ଘିଅ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶଶ୍କୁଳୀ ଅଗ୍ନି ବଢ଼ାଏ, କାମବୃଦ୍ଧିକାରୀ ଓ ଭାରୀ।

ବୃଂହଣାଃ ସାମିଷା ଭକ୍ଷ୍ଯପିଷ୍ଟ କା ଗୁଖଃ ସ୍ମୃତାଃ । ତୈଲସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟିଘ୍ନାସ୍ତୋଯସ୍ଵିନ୍ନାଶ୍ଚ ଦୁର୍ଜରାଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ମାଂସ ମିଶିତ ଖାଦ୍ୟ ପୋଷକ। ପିଠା ବିଶେଷ ହଜମରେ କଷ୍ଟଦାୟକ। ତେଲରେ ତିଆରି ହେଲେ ଚକ୍ଷୁ ପାଇଁ ଭଲ, ପାଣିରେ ରାନ୍ଧିଲେ ହଜମ କଷ୍ଟକର।

ଅତ୍ଯୁଷ୍ଣା ମଣ୍ଡକାଃ ପଥ୍ଯାଃ ଶୀତଲା ଗୁଖୋ ମତାଃ । ଅନୁପାନଞ୍ଚ ପାନୀଯଂ ଶ୍ରମତୃଷ୍ଣାଦିନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୬୯.

ଅତି ଉଷ୍ଣ ମାଣ୍ଡ ଉପକାରୀ, ଢିଲା ପିଠା ଉପକାରୀ। ଭୋଜନ ପରେ ପାଣି ପିଲେ କ୍ଲାନ୍ତି, ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅସୁବିଧା ଦୂର କରେ।

ଅନ୍ନପାନାଦିନା ରକ୍ଷା କୃତ୍ସ୍ଯାଦ୍ରୋଗଵର୍ଜିତଃ । ଅନୁଷ୍ଣଃ ଶିଖିକଣ୍ଠାଭୋ ଵିଷଞ୍ଚୈଵ ଵିଵର୍ଣକୃତ୍ ॥ ୧,୧୬୯.

ଠିକ୍ ଭାବରେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ନିୟମିତ ରଖିଲେ ରୋଗ ହୁଏ ନାହିଁ। ମଧ୍ୟମ ଉଷ୍ଣ ମୟୂର କଣ୍ଠ ରଙ୍ଗର ପାଣି ଓ ବିଷ ଦେହର ରଙ୍ଗ ହ୍ରାସ କରେ।

ଗନ୍ଧସ୍ପର୍ଶରସାସ୍ତୀଵ୍ରାଭୋକ୍ତୁଶ୍ଚ ସ୍ଯାନ୍ମନୋଵ୍ଯଥା । ଆଘ୍ରାଣେ ଚାକ୍ଷିରୋଗଃ ସ୍ଯାଦସାଧ୍ଯଶ୍ଚ ଭିଷଗ୍ଵରୈଃ । ଵେପଥୁର୍ଜୃମ୍ଭଣାଦ୍ଯଂ ସ୍ଯାଦ୍ଵିଷସ୍ଯୈତତ୍ତୁ ଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୧,୧୬୯.

ତୀବ୍ର ଗନ୍ଧ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ରସ ଖାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମନ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ। ଏହା ଘ୍ରାଣ କଲେ ଚକ୍ଷୁ ରୋଗ ହୁଏ, ଯାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିକିତ୍ସକ ମଧ୍ୟ ସାରିପାରିବେ ନାହିଁ। କମ୍ପ, ଜମାଇ ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଲକ୍ଷଣ ବିଷର ଚିହ୍ନ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୭୦ ଧନ୍ଵନ୍ତରିରୁଵାଚ । ଜ୍ଵରୋଽଷ୍ଟଧା ପୃଥଗ୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵସଂଘାତାଗନ୍ତୁଜଃ ସ୍ମୃତଃ । ମୁସ୍ତପର୍ପଟକୋଶୀରଚନ୍ଦନୋଦୀଚ୍ଯନାଗରୈଃ । ଶୃତଶୀତଂ ଜଲଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ପିପାସାଜ୍ଵରଶାନ୍ତଯେ ॥ ୧,୧୭୦.

ଧନ୍ୱନ୍ତରି କହିଲେ — ଜ୍ୱର ଅଠଟି ପ୍ରକାରର, ଏହା ଅଲଗା ଅଲଗା, ଯୁଗଳ ଭାବେ କିମ୍ବା ବାହ୍ୟ କାରଣରୁ ହୁଏ । ପିପାସା ଓ ଜ୍ୱର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ମୁଷ୍ଟ, ପର୍ପଟକ, ଉଶୀର, ଚନ୍ଦନ, ଉଡିଚ୍ୟ ଓ ନାଗର ଦ୍ୱାରା ଉବା ହୋଇ ଥଣ୍ଡା କରାଯାଇଥିବା ପାଣି ଦେବା ଉଚିତ ।

ନାଗରଂ ଦେଵକାଷ୍ଠଞ୍ଚ ଧାନ୍ଯାକଂ ବୃହତୀଦ୍ଵଯମ୍ । ଦଦ୍ଯାତ୍ପାଚନକଂ ପୂର୍ଵଂ ଜ୍ଵରିତାଯ ଜ୍ଵରାପହମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ନାଗର, ଦେବଦାରୁ, ଧାନ୍ୟାକ ଓ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ବୃହତୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ଜ୍ୱର ରୋଗୀଙ୍କୁ ପାଚନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା ଜ୍ୱର ଦୂର କରେ ।

ଆରଗ୍ଵଧାଭଯାମୁସ୍ତାତିକ୍ତାଗ୍ରନ୍ଥିକନିର୍ମିତଃ । କଷାଯଃ ପାଚନଃ ସାମେ ସଶୂଲେ ଚ ଜ୍ଵରେହିତଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ଆରଗ୍ବଧ, ଅଭୟା, ମୁଷ୍ଟ, ତିକ୍ତା ଓ ଗ୍ରନ୍ଥିକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା କଢ଼ା ତିକ୍ତ ଓ ପାଚକ, ଏହା ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ ଓ ପେଟେ ବେଦନା ସହିତ ଥିବା ଜ୍ୱରରେ ଉପକାରୀ ।

ମଧୂକସାରସିନ୍ଧୂତ୍ଥଵଚୋଷଣକଣାଃ ସମାଃ । ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ପିଷ୍ଟ୍ଵାମ୍ଭସା ନସ୍ଯଂ କୁର୍ଯାତ୍ସଂଜ୍ଞାପ୍ରବୋଧନମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ମଧୂକ, ସାରା, ସିନ୍ଧୂତ୍ଥ, ବଚ ଓ ଉଷଣ — ସମାନ ମାତ୍ରାରେ ନେଇ, ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ପିସି, ପାଣି ସହିତ ମିଶାଇ ନାକରେ ଦେଲେ ଅଚେତନତା ଦୂର ହୁଏ ।

ତ୍ରିଵୃଦ୍ଵିଶାଲାତ୍ରିଫଲାକଟୁକାରଗ୍ଵଧୈଃ କୃତଃ । ସକ୍ଷାରୋ ଭେଦନଃ କ୍ଵାଥଃ ପେଯଃ ସର୍ଵଜ୍ଵରାପହଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ତ୍ରିବୃତ୍, ବିଶାଳା, ତ୍ରିଫଳା, କଟୁକା ଓ ଆରଗ୍ବଧ ସହିତ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି କଢ଼ାରେ ଖାର ମିଶାଇଲେ ଏହା ବିସ୍ଥାପକ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ଦୂର କରେ ।

ମହୌଷଧାମୃତାମୁସ୍ତଚନ୍ଦନୋଶୀରଧାନ୍ଯକୈଃ । କ୍ଵାଥସ୍ତୃତୀଯକଂ ହନ୍ତି ଶର୍କରାମଧୁଯୋଜିତଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ମହଔଷଧ, ଅମୃତା, ମୁଷ୍ଟ, ଚନ୍ଦନ, ଉଶୀର ଓ ଧାନ୍ୟାକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କଢ଼ାକୁ ଚିନି ଓ ମଧୁ ସହିତ ମିଶାଇ ଦେଲେ ତୃତୀୟକ ଜ୍ୱର ନଶେ ।

ଅପାମଗଜଟାକଟ୍ଯାଂ ଲୋହିତୈଃ ସପ୍ତତନ୍ତୁଭିଃ । ବଦ୍ଧ୍ଵା ଵାରେ ରଵେର୍ନୂନଂ ଜ୍ଵରଂ ହନ୍ତି ତୃତୀଯକମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଅପାମାର୍ଗ ମୂଳରୁ ସାତଟି ଲାଲ ଧାଗା କାଟି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ କମରେ ବାନ୍ଧିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୃତୀୟକ ଜ୍ୱର ନଶେ ।

ଗଙ୍ଗାଯା ଉତ୍ତରେ କୂଲେ ଅପୁତ୍ରସ୍ତାପସୋ ମୃତଃ । ତସ୍ମୈ ତିଲୋଦକଂ ଦଦ୍ଯାନ୍ମୁଞ୍ଚତ୍ଯୈକାହିକୋ ଜ୍ଵରଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର ତୀରରେ ଯଦି କୌଣସି ନିରସନ୍ତାନ ତାପସ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ତିଳ ଦିଆ ପାଣି ଦାନ କଲେ ଏକ ଦିନ ଛାଡ଼ି ଏକ ଦିନ ଆସୁଥିବା ଜ୍ୱର ମୁକ୍ତି ମିଳେ ।

ଗୁଡୂଚ୍ଯାଃ କ୍ଵାଥକଲ୍କାଭ୍ଯାଂ ଵିଫଲାଵାସକସ୍ଯ ଚ । ମୃଦ୍ଵୀକାଯା ବଲାଯାଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧାଃ ସ୍ନେହା ଜ୍ଵରଚ୍ଛିଦଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ଗୁଡୂଚୀ, ବିଫଳା, ବାସକ, ମୃଦ୍ୱୀକା ଓ ବଳାର କଢ଼ା ଓ ବଟିକୁ ତେଲରେ ସିଧାଇଲେ, ଏହି ତେଲ ଜ୍ୱର ନଶାଇବାରେ କାମ ଦେଇଥାଏ ।

ଧାତ୍ରୀଶିଵାକଣାଵହ୍ନିକ୍ଵାଥଃ ସର୍ଵଜ୍ଵରାନ୍ତକଃ । ଜ୍ଵରାତିସାରହରଣମୌଷଧଂ ପ୍ରଵଦାମ୍ଯଥ ॥ ୧,୧୭୦.

ଧାତ୍ରୀ, ଶିବା, କଣା ଓ ଅଗ୍ନିର କଢ଼ା ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ଦୂର କରେ । ଏବେ ମୁଁ ଜ୍ୱର ଓ ଅତିସାର ନଶାଇବା ଔଷଧ କହିବି ।

ପୃଶ୍ରିପର୍ଣୋବଲାଵିଲ୍ଵନାଗରୋତ୍ପଲଧାନ୍ଯକୈଃ । ପାଠେନ୍ଦ୍ରଯଵଭୂନିମ୍ବମୁସ୍ତପର୍ପଟକୈଃ ଶୃତାଃ । ଜ୍ଯନ୍ତ୍ଯାମମତୀସାରଂ ସଜ୍ଵରଂ ସମହୌଷଧାଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ପୃଶ୍ନିପର୍ଣ୍ଣୀ, ବଳା, ବିଲ୍ୱ, ନାଗର, ଉତ୍ପଳ, ଧାନ୍ୟାକ, ପାଠା, ଇନ୍ଦ୍ରୟବ, ଭୂନିମ୍ବ, ମୁଷ୍ଟ ଓ ପର୍ପଟକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି କଢ଼ା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଔଷଧ ସହିତ ଦିଆଗଲେ ଜ୍ୱର ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଅତିସାର ଠିକ୍ କରେ ।

ନାଗରାତିଵିଷାମୁସ୍ତଭୂନିମ୍ବାମୃତଵତ୍ସକୈଃ । ସର୍ଵଜ୍ଵରହରଃ କ୍ଵଥଃ ସର୍ଵାତୀସାରନାଶନଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ନାଗର, ଅତିବିଷା, ମୁଷ୍ଟ, ଭୂନିମ୍ବ ଓ ଅମୃତବତ୍ସକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା କଢ଼ା ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅତିସାର ନଶାଇଦିଏ ।

ମୁସ୍ତପର୍ପଟକଦିଵ୍ଯଶୃଙ୍ଗଵେରଶୃତଂ ପଯଃ । ଶାଲପର୍ଣୋ ପୃଶ୍ରିପର୍ଣୋ ବୃହତୀ କଣ୍ଟକାରିକା ॥ ୧,୧୭୦.

ମୁଷ୍ଟ, ପର୍ପଟକ, ଦିବ୍ୟ ଶୃଙ୍ଗବେର, ଶାଳପର୍ଣ୍ଣୀ, ପୃଶ୍ନିପର୍ଣ୍ଣୀ, ବୃହତୀ ଓ କଣ୍ଟକାରିକା ସହିତ ଉବା ହୋଇଥିବା ଦୁଧ ଉପକାରୀ ।

ବଲାଶ୍ଵଦଂଷ୍ଟ୍ରାବିଲ୍ଵାଦି ପାଠାନାଗରଧାନ୍ଯକମ୍ । ଏତଦାହାରସଂଯୋଗେ ହିତଂ ସର୍ଵାତିସାରିଣାମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ବଳା, ଅଶ୍ୱଦଂଷ୍ଟ୍ରା, ବିଲ୍ୱ, ପାଠା, ନାଗର ଓ ଧାନ୍ୟାକ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ମିଶାଇ ଦେଲେ ସମସ୍ତ ଅତିସାର ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକାରୀ ।

ବିଲ୍ଵଚୂତାସ୍ଥିକ୍ଵାଥଶ୍ଚ ଖଣ୍ଡଂ ମଧ୍ଵତିସାରନୁତ୍ । ଅତିସାରେ ହିତା ତଦ୍ଵତ୍କୁଟଜତ୍ଵକ୍କଣାଯୁତା ॥ ୧,୧୭୦.

ବିଲ୍ୱ ଓ ଆମ୍ବ ଗୁଠିକାର କଢ଼ାକୁ ଚିନି ସହିତ ମିଶାଇ ଦେଲେ ଅତିସାର ନଶେ; ଏହିପରି କୁଟଜ ଛାଲ ସହିତ ତିଆରି କଢ଼ା ମଧ୍ୟ ଉପକାରୀ ।

ଵତ୍ସକାତିଵିଷାଵିଶ୍ଵକଣାକନ୍ଦକଷାଯକଃ । ପ୍ରଯୁକ୍ତଶ୍ଚାମଶୂଲାଢ୍ଯେ ହ୍ଯତୀସାରେ ସଶୋଣିତ ॥ ୧,୧୭୦.

ବତ୍ସକ, ଅତିବିଷା, ବିଶ୍ୱକଣା ଓ କଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କଢ଼ା ଯେଉଁଠାରେ ଅତିସାର ସହିତ ପେଟେ ବେଦନା ଓ ରକ୍ତ ଥାଏ, ସେଠାରେ ଉପକାରୀ ।

ଚିକିତ୍ସାଥ ଗ୍ରହଣ୍ଯାସ୍ତୁଗ୍ରହଣୀ ଚାଗ୍ରିନାଶିନୀ । ଚିତ୍ରକାକ୍ଵାଥକ୍ଲକାଭ୍ଯାଂ ଗ୍ରହଣୀଘ୍ନଂ କ୍ଷୃତଂ ହଵିଃ । ଗୁଲ୍ମଶୋଥୋଦରପ୍ଲୀହଶୂଲାର୍ଶୋଘ୍ନଂ ପ୍ରଦୀପନମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଏବେ ଗ୍ରହଣୀ ଚିକିତ୍ସା କହିବି — ଚିତ୍ରକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କଢ଼ା ଓ ବଟି ସହିତ ଘିଅ ତିଆରି କଲେ ଗ୍ରହଣୀ ନଶେ, ଏହା ଅଗ୍ନି ବୃଦ୍ଧି କରେ ଓ ଗୁଲ୍ମ, ଶୋଥ, ଉଦର, ପ୍ଳୀହା, ପେଟ ବେଦନା ଓ ଅର୍ଶ ଠିକ୍ କରେ ।

ସୌଵର୍ଚଲଂ ସୈନ୍ଧଵଞ୍ଚ ଵିଡଙ୍ଗୌଦ୍ଭିଦମେଵ ଚ । ସାମୁଦ୍ରେଣ ସମଂ ପଞ୍ଚଲଵଣାନ୍ଯତ୍ର ଯୋଜଯେତ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ସୌବର୍ଚ୍ଚଳ, ସୈନ୍ଧବ, ବିଡ଼ଙ୍ଗ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ, ସାମୁଦ୍ର ସହିତ ଏହି ପାଞ୍ଚ ଲବଣକୁ ଏଠାରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ ।

ଭେଷଜଂ ଶସ୍ତ୍ରକ୍ଷାରାଗ୍ନ୍ଯସ୍ତ୍ରିଧା ଵୈ ଚାର୍ଶସାଂ ହରମ୍ । ଵିଦ୍ଧି ତଚ୍ଚାର୍ଶସୋଘ୍ନନ୍ତୁ ଯଦ୍ଧି ତକ୍ରଂ ନଵୋଦ୍ଧୃତମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଅର୍ଶ ରୋଗ ପାଇଁ ତିନି ପ୍ରକାର ଚିକିତ୍ସା ଅଛି— ଶସ୍ତ୍ରଚିକିତ୍ସା, ଖାର ଓ ଅଗ୍ନି। ଏହା ସହିତ, ନୂଆ ମଥାଯାଇଥିବା ତକ୍ର ମଧ୍ୟ ଅର୍ଶ ରୋଗର ଉପଚାର।

ଗୁଡୂଟୀଂ ପିପ୍ପଲୀଯୁକ୍ତାମଭଯାଂ ଘୃତଭର୍ଜିତାମ୍ । ତ୍ରିଵୃଦର୍ଶୋଵିନାଶାର୍ଥଂ ଭକ୍ଷଯେଦମ୍ଲଲୋଣିକାମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଗୁଡୁଚୀ, ପିପ୍ପଳୀ ଓ ଘିଏରେ ଭଜା ଅଭୟା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଖଟା ଓ ଲୁଣ ମିଶା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ଅର୍ଶ ଓ କବ୍ଜ ଦୂର ହୁଏ।

ତିଲେକ୍ଷୁରସସଂଯୋଗଶ୍ଚାର୍ଶଃ କୁଷ୍ଠ ଵିନାଶନଃ । ପଞ୍ଚକୋଲଂ ସମରିଚଂ ସତ୍ର୍ଯୂଷଣମଥାଗ୍ନିକୃତ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ତିଳର ରସ ମିଶ୍ରଣ ଅର୍ଶ ଓ ଚର୍ମ ରୋଗ ନାଶ କରେ। ପଞ୍ଚକୋଳ, ମରିଚା ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ତୀକ୍ତ ମସଲା ଭଳି ଅଗ୍ନି ଦୀପନ କରେ।

ହରୀତକୀ ଭକ୍ଷ୍ଯମାଣା ନାଗେରଣ ଗୁଡେନ ଵା । ସୈନ୍ଧଵୋପହିତା ଵାପି ସାତତ୍ଯେନାଗ୍ନିଦୀପନୀ ॥ ୧,୧୭୦.

ହରୀତକୀ ଏକାକି, କିମ୍ବା ଅଦା ଓ ଗୁଡ଼ ସହିତ, କିମ୍ବା ସେନ୍ଧା ଲୁଣ ମିଶାଇ ନିୟମିତ ଭାବେ ଖାଇଲେ ଅଗ୍ନି (ପାଚନଶକ୍ତି) ବଢ଼େ।