ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଅକ୍ଷଜଂ କଫପିତ୍ତଘ୍ନଂ କେଶ୍ଯଂ ତ୍ଵକ୍ଶ୍ରୋତ୍ରତର୍ପଣମ୍ । ତ୍ରିଦୋଷଘ୍ନଂ ମଧୁ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵାତଲଞ୍ଚ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୧,୧୬୯.

ଏଣ୍ଡି ତେଲ କଫ ଓ ପିତ୍ତ ଶାନ୍ତ କରେ, କେଶ ବଢ଼ାଏ, ଚର୍ମ ଓ କାନକୁ ପୋଷଣ ଦେଇଥାଏ। ମଧୁ ତିନି ପ୍ରକାର ଦୋଷ ଦୂର କରେ, କିନ୍ତୁ ବାୟୁ ବଢ଼ାଏ।

ହିକ୍କାଶ୍ଵାସକୃମିଚ୍ଛର୍ଦିମେହତୃଷ୍ଣାଵିଷାମହମ୍ । ଇକ୍ଷଵୋରକ୍ତପିତ୍ତଘ୍ନୋ ବଲ୍ଯା ଵୃଷ୍ଯାଃ କଫପ୍ରଦାଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ଉଖୁ ହିକ୍କା, ଶ୍ୱାସ, କୀଟ, ବାନ୍ତି, ପେଶାବ ରୋଗ, ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଓ ବିଷ ଦୂର କରେ। ଏହାର ରସ ରକ୍ତ ଓ ପିତ୍ତ ରୋଗ ହଟାଏ, ଶକ୍ତି ଦେଉଛି, କାମବୃଦ୍ଧିକାରୀ, କିନ୍ତୁ କଫ ବଢ଼ାଏ।

ଫାଣିତଂ ପିତ୍ତଲଂ ତଵ୍ରିଂ ସୁରା ମତ୍ସ୍ଯଣ୍ଡିକା ଲଘୁଃ । ଖଣ୍ଡଂ ଵୃଷ୍ଯଂ ତଥା ସ୍ନିଗ୍ଧଂ ସ୍ଵାଦ୍ଵସୃକ୍ପିତ୍ତଵାତଜିତ୍ ॥ ୧,୧୬୯.

ଗୁଡ଼ ରସ ପିତ୍ତ ବଢ଼ାଏ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ସୁରା ଓ ମାଛ ଲୁଣ ହାଲୁକା, ଚିନି ଶୁକ୍ରବୃଦ୍ଧିକାରୀ, ତେଲିଆ, ମିଠା, ଏହା ରକ୍ତ, ପିତ୍ତ ଓ ବାୟୁ ଦୂର କରେ।

ଵାତପିତ୍ତହରୋ ରୂକ୍ଷୋ ଵାତଘ୍ନଃ କଫକୃଦ୍ଗୁଡଃ । ସ ପିତ୍ତଘ୍ନଃ ପରଃ ପଥ୍ଯଃ ପୁରାଣୋଽସୃକ୍ପ୍ରସାଦନଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ଗୁଡ଼ ବାୟୁ ଓ ପିତ୍ତ ଶାନ୍ତ କରେ, ଶୁଷ୍କ ଓ ବାୟୁ ଦୂର କରେ, କିନ୍ତୁ କଫ ବଢ଼ାଏ। ପୁରୁଣା ଗୁଡ଼ ବିଶେଷକରି ପିତ୍ତ ହଟାଏ, ଉପକାରୀ ଓ ରକ୍ତ ଶୁଧ୍ଧି କରେ।

ରକ୍ତିପିତ୍ତହରା ଵୃଷ୍ଯା ସସ୍ନେହା ଗଡଶର୍କରା । ସର୍ଵପିତ୍ତକରଂ ମଦ୍ଯମମ୍ଲତ୍ଵାତ୍କଫଵାତଜିତ୍ ॥ ୧,୧୬୯.

ଘିଅ ମିଶା ଚିନି ରକ୍ତ ଓ ପିତ୍ତ ଦୂର କରେ, କାମବୃଦ୍ଧିକାରୀ ଓ ତେଲିଆ। ମଧ୍ୟମ ଆୟୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଚିନି ତିକ୍ତତାରୁ ସମସ୍ତ ପିତ୍ତ ବଢ଼ାଏ, କିନ୍ତୁ କଫ ଓ ବାୟୁ ଶାନ୍ତ କରେ।

ରକ୍ତପିତ୍ତକରାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାସ୍ତଥା ସୌଵୀରଜାତଯଃ । ପାଚନୋ ଦୀପନଃ ପଥ୍ଯୋ ମଣ୍ଡଃ ସ୍ଯାଦ୍ଭୃଷ୍ଟତଣ୍ଡୁଲଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ନୂଆ ତିଆରି ତକ୍ର ରକ୍ତ ଓ ପିତ୍ତ ବଢ଼ାଏ। ଭଜା ଚାଉଳର ମାଣ୍ଡ ପାଚକ, ଭୋକ ବଢ଼ାଏ ଓ ଉପକାରୀ।

ଵାତାନୁଲୋମନୀ ଲଘ୍ଵୀ ପେଯା ଵସ୍ତିଵିଶୋଧନୀ । ସତକ୍ରଦାଡିମଵ୍ଯୋଷା ସଗୁଡା ମଧୁପିପ୍ପଲୀ ॥ ୧,୧୬୯.

ପାଣି ପରିମାଣ ରେ ତିଆରି ହାଲୁକା ମାଣ୍ଡ ବାୟୁକୁ ସହଜ କରେ, ମୁତ୍ରକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରେ। ଯଦି ଏହି ମାଣ୍ଡ ସତକ୍ର, ଡାଳିମା, ପିପ୍ପଳି, ଗୁଡ଼, ମଧୁ ଓ ଲମ୍ବ ପିପ୍ପଳି ସହିତ ତିଆରି ହୁଏ, ତେବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପକାରୀ।

ଇନ୍ତୀଯଂ ସୁକୃତା ପେଯା କାସଶ୍ଵା ସପ୍ରଵାହିକାଃ । ପାଯସଃ କଫକୃଦ୍ବଲ୍ଯଃ କୃଶରା ଵାତନାଶିନୀ ॥ ୧,୧୬୯.

ଭଲ ଭାବେ ତିଆରି କରା ହାଲୁକା ମାଣ୍ଡ କାଶ, ଶ୍ୱାସ ଓ ପ୍ରବାହିକା ରୋଗରେ ଉପଯୋଗୀ। ଖୀର ଶରୀରରେ କଫ ଓ ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଏ, କୃଶରା ବାୟୁ ଦୂର କରେ।

ସୁଧୌତଃ ପ୍ରସ୍ତ୍ରୁତଃ ସ୍ନିଗ୍ଧଃ ସୁଖୋଷ୍ଣୋ ଲଘୁରୋଚନଃ । କନ୍ଦମୂଲଫଲେହୈଃ ସାଧିତୋ ବୃଂହଣୋଗୁରୁଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ଭଲ ଭାବେ ଧୋଇ ଛାଣା ତେଲିଆ ଚାଉଳ, ହଳୁକା ଉଷ୍ଣ ଭାବେ ଦିଆଯାଏ, ମୂଳ, ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ସହିତ ତିଆରି କଲେ ଏହା ପୋଷକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭାରୀ।

ଈଷଦୁଷ୍ଣସେଵନାଚ୍ଚ ଲଘୁଃ ସୂପଃ ସୁସାଧିତଃ । ସ୍ଵିନ୍ନ ନିଷ୍ପୀଡିତଂ ଶାକଂ ହିତଂ ସ୍ନେହାଦିସଂସ୍କୃତମ୍ ॥ ୧,୧୬୯.

ଅଳ୍ପ ଉଷ୍ଣ ଓ ଭଲ ଭାବେ ତିଆରି ସୂପ ହାଲୁକା। ଉବା ଓ ଚିପି ଶାକ, ତେଲ ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ତିଆରି ହେଲେ ଉପକାରୀ।

ଦାଡିମାମଲକୈର୍ଯୂଷୋ ଵହ୍ନିକୃଦ୍ଵାତପିତ୍ତହା । ଶ୍ଵାସକାସପ୍ରତିଶ୍ଯାଯକଫଘ୍ନୋ ମଲକୈଃ କୃତଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ଡାଳିମା ଓ ଆମଳାର ସୂପ ଅଗ୍ନି ବଢ଼ାଏ, ବାୟୁ ଓ ପିତ୍ତ ଦୂର କରେ। ମୁଳା ସହିତ ତିଆରି କଲେ କଫ ହଟାଏ, ଶ୍ୱାସ, କାଶ ଓ ନାକ ରୋଗ ଦୂର କରେ।

ଯଵକୋଲକୁଲତ୍ଥାନାଂ ଯୂଷଃ କଣ୍ଠ୍ଯୋଽନିଲାପହଃ । ମୁଦ୍ଗାମଲକଜୋ ଗ୍ରାହୀ ଶ୍ଲେଷ୍ମପିତ୍ତଵିନାଶନଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ଯବ, କୋଲା ଓ କୁଳଥୀର ସୂପ ଗଳା ପାଇଁ ଉପକାରୀ ଓ ବାୟୁ ଦୂର କରେ। ମୁଗ ଓ ଆମଳାର ସୂପ ଗାଢ଼ା କରେ, କଫ ଓ ପିତ୍ତ ହଟାଏ।

ସଗୁଡଂ ଦଧି ଵାତଘ୍ନଂ ସକ୍ତଵୋ ରୂକ୍ଷଵାତୁଲାଃ । ଘୃତପୂର୍ଣୋଽଗ୍ନିକାରୀ ସ୍ଯାଦ୍ଵୃଷ୍ଯା ଗୁର୍ଵୋ ଚ ଶଷ୍କୁଲୀ ॥ ୧,୧୬୯.

ଗୁଡ଼ ମିଶା ଦହି ବାୟୁ ଶାନ୍ତ କରେ। ସକ୍ତବ ଶୁଷ୍କ ଓ ବାୟୁ ବଢ଼ାଏ। ଘିଅ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶଶ୍କୁଳୀ ଅଗ୍ନି ବଢ଼ାଏ, କାମବୃଦ୍ଧିକାରୀ ଓ ଭାରୀ।

ବୃଂହଣାଃ ସାମିଷା ଭକ୍ଷ୍ଯପିଷ୍ଟ କା ଗୁଖଃ ସ୍ମୃତାଃ । ତୈଲସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟିଘ୍ନାସ୍ତୋଯସ୍ଵିନ୍ନାଶ୍ଚ ଦୁର୍ଜରାଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ମାଂସ ମିଶିତ ଖାଦ୍ୟ ପୋଷକ। ପିଠା ବିଶେଷ ହଜମରେ କଷ୍ଟଦାୟକ। ତେଲରେ ତିଆରି ହେଲେ ଚକ୍ଷୁ ପାଇଁ ଭଲ, ପାଣିରେ ରାନ୍ଧିଲେ ହଜମ କଷ୍ଟକର।

ଅତ୍ଯୁଷ୍ଣା ମଣ୍ଡକାଃ ପଥ୍ଯାଃ ଶୀତଲା ଗୁଖୋ ମତାଃ । ଅନୁପାନଞ୍ଚ ପାନୀଯଂ ଶ୍ରମତୃଷ୍ଣାଦିନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୬୯.

ଅତି ଉଷ୍ଣ ମାଣ୍ଡ ଉପକାରୀ, ଢିଲା ପିଠା ଉପକାରୀ। ଭୋଜନ ପରେ ପାଣି ପିଲେ କ୍ଲାନ୍ତି, ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅସୁବିଧା ଦୂର କରେ।

ଅନ୍ନପାନାଦିନା ରକ୍ଷା କୃତ୍ସ୍ଯାଦ୍ରୋଗଵର୍ଜିତଃ । ଅନୁଷ୍ଣଃ ଶିଖିକଣ୍ଠାଭୋ ଵିଷଞ୍ଚୈଵ ଵିଵର୍ଣକୃତ୍ ॥ ୧,୧୬୯.

ଠିକ୍ ଭାବରେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ନିୟମିତ ରଖିଲେ ରୋଗ ହୁଏ ନାହିଁ। ମଧ୍ୟମ ଉଷ୍ଣ ମୟୂର କଣ୍ଠ ରଙ୍ଗର ପାଣି ଓ ବିଷ ଦେହର ରଙ୍ଗ ହ୍ରାସ କରେ।

ଗନ୍ଧସ୍ପର୍ଶରସାସ୍ତୀଵ୍ରାଭୋକ୍ତୁଶ୍ଚ ସ୍ଯାନ୍ମନୋଵ୍ଯଥା । ଆଘ୍ରାଣେ ଚାକ୍ଷିରୋଗଃ ସ୍ଯାଦସାଧ୍ଯଶ୍ଚ ଭିଷଗ୍ଵରୈଃ । ଵେପଥୁର୍ଜୃମ୍ଭଣାଦ୍ଯଂ ସ୍ଯାଦ୍ଵିଷସ୍ଯୈତତ୍ତୁ ଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୧,୧୬୯.

ତୀବ୍ର ଗନ୍ଧ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ରସ ଖାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମନ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ। ଏହା ଘ୍ରାଣ କଲେ ଚକ୍ଷୁ ରୋଗ ହୁଏ, ଯାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିକିତ୍ସକ ମଧ୍ୟ ସାରିପାରିବେ ନାହିଁ। କମ୍ପ, ଜମାଇ ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଲକ୍ଷଣ ବିଷର ଚିହ୍ନ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୭୦ ଧନ୍ଵନ୍ତରିରୁଵାଚ । ଜ୍ଵରୋଽଷ୍ଟଧା ପୃଥଗ୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵସଂଘାତାଗନ୍ତୁଜଃ ସ୍ମୃତଃ । ମୁସ୍ତପର୍ପଟକୋଶୀରଚନ୍ଦନୋଦୀଚ୍ଯନାଗରୈଃ । ଶୃତଶୀତଂ ଜଲଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ପିପାସାଜ୍ଵରଶାନ୍ତଯେ ॥ ୧,୧୭୦.

ଧନ୍ୱନ୍ତରି କହିଲେ — ଜ୍ୱର ଅଠଟି ପ୍ରକାରର, ଏହା ଅଲଗା ଅଲଗା, ଯୁଗଳ ଭାବେ କିମ୍ବା ବାହ୍ୟ କାରଣରୁ ହୁଏ । ପିପାସା ଓ ଜ୍ୱର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ମୁଷ୍ଟ, ପର୍ପଟକ, ଉଶୀର, ଚନ୍ଦନ, ଉଡିଚ୍ୟ ଓ ନାଗର ଦ୍ୱାରା ଉବା ହୋଇ ଥଣ୍ଡା କରାଯାଇଥିବା ପାଣି ଦେବା ଉଚିତ ।

ନାଗରଂ ଦେଵକାଷ୍ଠଞ୍ଚ ଧାନ୍ଯାକଂ ବୃହତୀଦ୍ଵଯମ୍ । ଦଦ୍ଯାତ୍ପାଚନକଂ ପୂର୍ଵଂ ଜ୍ଵରିତାଯ ଜ୍ଵରାପହମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ନାଗର, ଦେବଦାରୁ, ଧାନ୍ୟାକ ଓ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ବୃହତୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ଜ୍ୱର ରୋଗୀଙ୍କୁ ପାଚନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା ଜ୍ୱର ଦୂର କରେ ।

ଆରଗ୍ଵଧାଭଯାମୁସ୍ତାତିକ୍ତାଗ୍ରନ୍ଥିକନିର୍ମିତଃ । କଷାଯଃ ପାଚନଃ ସାମେ ସଶୂଲେ ଚ ଜ୍ଵରେହିତଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ଆରଗ୍ବଧ, ଅଭୟା, ମୁଷ୍ଟ, ତିକ୍ତା ଓ ଗ୍ରନ୍ଥିକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା କଢ଼ା ତିକ୍ତ ଓ ପାଚକ, ଏହା ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ ଓ ପେଟେ ବେଦନା ସହିତ ଥିବା ଜ୍ୱରରେ ଉପକାରୀ ।

ମଧୂକସାରସିନ୍ଧୂତ୍ଥଵଚୋଷଣକଣାଃ ସମାଃ । ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ପିଷ୍ଟ୍ଵାମ୍ଭସା ନସ୍ଯଂ କୁର୍ଯାତ୍ସଂଜ୍ଞାପ୍ରବୋଧନମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ମଧୂକ, ସାରା, ସିନ୍ଧୂତ୍ଥ, ବଚ ଓ ଉଷଣ — ସମାନ ମାତ୍ରାରେ ନେଇ, ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ପିସି, ପାଣି ସହିତ ମିଶାଇ ନାକରେ ଦେଲେ ଅଚେତନତା ଦୂର ହୁଏ ।

ତ୍ରିଵୃଦ୍ଵିଶାଲାତ୍ରିଫଲାକଟୁକାରଗ୍ଵଧୈଃ କୃତଃ । ସକ୍ଷାରୋ ଭେଦନଃ କ୍ଵାଥଃ ପେଯଃ ସର୍ଵଜ୍ଵରାପହଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ତ୍ରିବୃତ୍, ବିଶାଳା, ତ୍ରିଫଳା, କଟୁକା ଓ ଆରଗ୍ବଧ ସହିତ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି କଢ଼ାରେ ଖାର ମିଶାଇଲେ ଏହା ବିସ୍ଥାପକ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ଦୂର କରେ ।

ମହୌଷଧାମୃତାମୁସ୍ତଚନ୍ଦନୋଶୀରଧାନ୍ଯକୈଃ । କ୍ଵାଥସ୍ତୃତୀଯକଂ ହନ୍ତି ଶର୍କରାମଧୁଯୋଜିତଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ମହଔଷଧ, ଅମୃତା, ମୁଷ୍ଟ, ଚନ୍ଦନ, ଉଶୀର ଓ ଧାନ୍ୟାକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କଢ଼ାକୁ ଚିନି ଓ ମଧୁ ସହିତ ମିଶାଇ ଦେଲେ ତୃତୀୟକ ଜ୍ୱର ନଶେ ।

ଅପାମଗଜଟାକଟ୍ଯାଂ ଲୋହିତୈଃ ସପ୍ତତନ୍ତୁଭିଃ । ବଦ୍ଧ୍ଵା ଵାରେ ରଵେର୍ନୂନଂ ଜ୍ଵରଂ ହନ୍ତି ତୃତୀଯକମ୍ ॥ ୧,୧୭୦.

ଅପାମାର୍ଗ ମୂଳରୁ ସାତଟି ଲାଲ ଧାଗା କାଟି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ କମରେ ବାନ୍ଧିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୃତୀୟକ ଜ୍ୱର ନଶେ ।

ଗଙ୍ଗାଯା ଉତ୍ତରେ କୂଲେ ଅପୁତ୍ରସ୍ତାପସୋ ମୃତଃ । ତସ୍ମୈ ତିଲୋଦକଂ ଦଦ୍ଯାନ୍ମୁଞ୍ଚତ୍ଯୈକାହିକୋ ଜ୍ଵରଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ତର ତୀରରେ ଯଦି କୌଣସି ନିରସନ୍ତାନ ତାପସ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ତିଳ ଦିଆ ପାଣି ଦାନ କଲେ ଏକ ଦିନ ଛାଡ଼ି ଏକ ଦିନ ଆସୁଥିବା ଜ୍ୱର ମୁକ୍ତି ମିଳେ ।

ଗୁଡୂଚ୍ଯାଃ କ୍ଵାଥକଲ୍କାଭ୍ଯାଂ ଵିଫଲାଵାସକସ୍ଯ ଚ । ମୃଦ୍ଵୀକାଯା ବଲାଯାଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧାଃ ସ୍ନେହା ଜ୍ଵରଚ୍ଛିଦଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ଗୁଡୂଚୀ, ବିଫଳା, ବାସକ, ମୃଦ୍ୱୀକା ଓ ବଳାର କଢ଼ା ଓ ବଟିକୁ ତେଲରେ ସିଧାଇଲେ, ଏହି ତେଲ ଜ୍ୱର ନଶାଇବାରେ କାମ ଦେଇଥାଏ ।

ଧାତ୍ରୀଶିଵାକଣାଵହ୍ନିକ୍ଵାଥଃ ସର୍ଵଜ୍ଵରାନ୍ତକଃ । ଜ୍ଵରାତିସାରହରଣମୌଷଧଂ ପ୍ରଵଦାମ୍ଯଥ ॥ ୧,୧୭୦.

ଧାତ୍ରୀ, ଶିବା, କଣା ଓ ଅଗ୍ନିର କଢ଼ା ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ଦୂର କରେ । ଏବେ ମୁଁ ଜ୍ୱର ଓ ଅତିସାର ନଶାଇବା ଔଷଧ କହିବି ।

ପୃଶ୍ରିପର୍ଣୋବଲାଵିଲ୍ଵନାଗରୋତ୍ପଲଧାନ୍ଯକୈଃ । ପାଠେନ୍ଦ୍ରଯଵଭୂନିମ୍ବମୁସ୍ତପର୍ପଟକୈଃ ଶୃତାଃ । ଜ୍ଯନ୍ତ୍ଯାମମତୀସାରଂ ସଜ୍ଵରଂ ସମହୌଷଧାଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ପୃଶ୍ନିପର୍ଣ୍ଣୀ, ବଳା, ବିଲ୍ୱ, ନାଗର, ଉତ୍ପଳ, ଧାନ୍ୟାକ, ପାଠା, ଇନ୍ଦ୍ରୟବ, ଭୂନିମ୍ବ, ମୁଷ୍ଟ ଓ ପର୍ପଟକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି କଢ଼ା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଔଷଧ ସହିତ ଦିଆଗଲେ ଜ୍ୱର ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଅତିସାର ଠିକ୍ କରେ ।

ନାଗରାତିଵିଷାମୁସ୍ତଭୂନିମ୍ବାମୃତଵତ୍ସକୈଃ । ସର୍ଵଜ୍ଵରହରଃ କ୍ଵଥଃ ସର୍ଵାତୀସାରନାଶନଃ ॥ ୧,୧୭୦.

ନାଗର, ଅତିବିଷା, ମୁଷ୍ଟ, ଭୂନିମ୍ବ ଓ ଅମୃତବତ୍ସକ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା କଢ଼ା ସମସ୍ତ ଜ୍ୱର ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅତିସାର ନଶାଇଦିଏ ।