ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଆମମମ୍ଲଂ ଚ ଵିଷ୍ଟବ୍ଧଂ କଫପିତ୍ତାନିଲୈଃ କ୍ରମାତ୍ । ଆଲିପ୍ଯ ଜଠରଂ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ହିଙ୍ଗୁତ୍ର୍ଯୂଷଣସୈନ୍ଧଵୈଃ ॥ ୧,୧୬୮.

ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ, ତିକ୍ତତା ଓ ଅବରୋଧ ଯଦି ଶ୍ଳେଷ୍ମା, ପିତ୍ତ କିମ୍ବା ବାତ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ତେବେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ହିଙ୍ଗୁ, ତ୍ରିକଟୁ ଓ ସେନ୍ଧା ଲୁଣ ଦ୍ୱାରା ପେଟ ମସାଇବା ଉଚିତ।

ଦିଵାସ୍ଵପ୍ନଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ସର୍ଵାଜୀର୍ଣଵିନାଶନମ୍ । ଅହିତାନ୍ନୈ ରୋଗରାଶିରହିତାନ୍ନଂ ତତସ୍ତ୍ଯଜେତ୍ ॥ ୧,୧୬୮.

ଦିନେ ଶୁଅନ୍ତି ଏହା ସମସ୍ତ ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ କରେ; କିନ୍ତୁ ଅପଥ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଅନେକ ରୋଗ ଦିଏ, ତେଣୁ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।

ଉଷ୍ଣାମ୍ବୁ ଵାନୁପାନଂ ଚ ମାକ୍ଷିକୈଃ ପାଚନଂ ଭଵେତ୍ । କରୀରଦଧିମତ୍ସ୍ଯୈଶ୍ଚ ପ୍ରାଯଃ କ୍ଷୀରଂ ଵିରୁଧ୍ଯତେ ॥ ୧,୧୬୮.

ଉଷ୍ଣ ପାଣି ପାନ କିମ୍ବା ମଧୁ ଜୀର୍ଣ୍ଣ କରାଏ; କିନ୍ତୁ ଦୁଧ ସାଧାରଣତଃ ମୂଳା, ଦହି କିମ୍ବା ମାଛ ସହିତ ମିଳେନାହିଁ।

ବିଲ୍ଵଃ ଶୋଣା ଚ ଗମ୍ଭାରୀ ପାଟଲା ଗଣିକାରିକା । ଦୀପନଂ କଫଵାତଘ୍ନଂ ପଞ୍ଚମୂଲମିଦଂ ମହତ୍ ॥ ୧,୧୬୮.

ବେଲ, ଶୋଣା, ଗମ୍ଭାରୀ, ପାଟଳା ଓ ଗଣିକାରିକା—ଏହି ପାଞ୍ଚ ମହାମୂଳ ଜଠରାଗ୍ନିକୁ ଦୀପ୍ତ କରେ ଏବଂ ଶ୍ଳେଷ୍ମା ଓ ବାତକୁ ନଶାଏ।

ଶାଲପର୍ଣୋ ପୃଶ୍ରିପର୍ଣୋ ବୃହତୀଦ୍ଵଯଗୋକ୍ଷୁରମ୍ । ଵାତପିତ୍ତହରଂ ଵୃଷ୍ଯଂ କନୀଯଃ ପଞ୍ଚମୂଲକମ୍ ॥ ୧,୧୬୮.

ଶାଳପର୍ଣ୍ଣ, ପୃଶ୍ନିପର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ବୃହତୀ ଓ ଗୋକ୍ଷୁର—ଏହି ପାଞ୍ଚ ଛୋଟ ମୂଳ ବାତ ଓ ପିତ୍ତକୁ ଶାନ୍ତ କରେ ଏବଂ ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଏ।

ଉଭଯଂ ଦଶସୂଲଂ ସ୍ଯାତ୍ସନ୍ନିପାତଜ୍ଵରାପହମ୍ । କାସେ ଶ୍ଵାସେ ଚ ତନ୍ଦ୍ରାଯାଂ ପାର୍ଶ୍ଵଶୂଲେ ଚ ଶସ୍ଯତେ ॥ ୧,୧୬୮.

ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଦଶଶୂଳ ଔଷଧ ରୋଗମାନଙ୍କର ଏକାଠି ହେବାରୁ ହୋଇଥିବା ଜ୍ୱରକୁ ହଟାଇବାରେ କାମ ଆସେ; ଏହା କାଶ, ଶ୍ୱାସକଷ୍ଟ, ଅଳସତା ଓ ପାର୍ଶ୍ୱର ପିଡ଼ାରେ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ସୁପାରିଶ କରାଯାଏ।

ଏତୈସ୍ତୈଲାନି ସର୍ପୋଷି ପ୍ରଲେପାଦଲକାଂ ଜଯେତ୍ । କ୍ଵାଥାଚ୍ଚତୁର୍ଗୁଣଂ ଵାରି ପାଦସ୍ଥଂ ସ୍ଯାଚ୍ଚତୁର୍ଗୁଣମ୍ ॥ ୧,୧୬୮.

ଏହି ତେଲଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଶରୀରକୁ ଶିତଳ କରିବା ଓ ମାଳିଶ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଖୋପଡ଼ିର ଚୁଲ୍ ଝଡ଼ିବା ରୋଗକୁ ଦୂର କରାଯାଏ; ଏହାର କ୍ୱାଥ ପାନୀୟ ପରିମାଣ ଚାରିଗୁଣ ହେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପାଦରେ ଲଗାଇବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ପରିମାଣ ଚାରିଗୁଣ ହେବା ଉଚିତ।

ସ୍ନେହଞ୍ଚ ତତ୍ସମଂ କ୍ଷୀରଂ କଲ୍କଶ୍ଚ ସ୍ନେହପାଦକଃ । ସଂଵର୍ତିତୌଷଧୈଃ ପାକୋ ବସ୍ତୌ ପାନେ ଭଵେତ୍ସମଃ । ଖରୋଽଭ୍ଯଙ୍ଗେ ମୃଦୁର୍ନସ୍ଯେ ପାକୋଽପି ସଂପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍ ॥ ୧,୧୬୮.

ତେଲ ଓ ଦୁଧ ସମପରିମାଣରେ, ଏବଂ ତେଲର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ପରିମାଣର ଲେପ ନେଇ ଦିଆଯାଇଥିବା ଔଷଧ ସହିତ ରନ୍ଧିବା ଉଚିତ; ବସ୍ତି ଓ ପିଇବା ପାଇଁ ଏହା ସମପରିମାଣରେ ହେବା ଉଚିତ; ମାଳିଶ ପାଇଁ ଏହା କଠିନ ହେବା ଦରକାର, ନାସିକାରେ ଦେବା ପାଇଁ ମୃଦୁ ହେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏହି ତିଆରିକୁ ଉଚିତ ଭାବରେ ଗଠନ କରିବା ଦରକାର।

ସ୍ଥୂଲଦେହନ୍ଦ୍ରିଯାଶ୍ଚିନ୍ତ୍ଯା ପ୍ରକୃତିର୍ଯା ତ୍ଵଧିଷ୍ଠିତା । ଆରୋଗ୍ଯମିତି ତଂ ଵିଦ୍ଯାଦାଯୁଷ୍ମନ୍ତମୁପାଚରେତ୍ ॥ ୧,୧୬୮.

ଯେଉଁମାନେ ମୋଟ ଦେହ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଥିବା, ଯାହାଙ୍କର ପ୍ରାକୃତିକ ଗଠନ ଭଲ ଅଛି, ସେମାନେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟବାନ୍ ଭାବରେ ଗଣାଯିବେ ଏବଂ ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଭାବରେ ଯଥାଯଥ ଦେଖାଶୁଣା କରିବା ଉଚିତ।

ଯୋ ଗୃହ୍ଣାତୀନ୍ଦ୍ରିଯୈରର୍ଥାନ୍ଵିପରୀତାନ୍ସ ମୃତ୍ଯୁଭାକ୍ । ଭିଷଙ୍ମିତ୍ରଗୁରୁଦ୍ଵେଷୀ ପ୍ରିଯାରାତିଶ୍ଚ ଯୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୬୮.

ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଭୁଲ୍ ଭାବେ ଧରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ; ଡାକ୍ତର, ବନ୍ଧୁ ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା, କିମ୍ବା ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ପ୍ରିୟ ବା ଶତ୍ରୁ ସହିତ ଲଗାଉଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଅପାୟରେ ପଡ଼ନ୍ତି।

ଗୁଲ୍ଫଜାନୁଲଲାଟଂ ଚ ହନୁର୍ଗଣ୍ଡସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଭ୍ରଷ୍ଟଂ ସ୍ଥାନଚ୍ଯୁତଂ ଯସ୍ଯ ସ ଜହାତ୍ଯଚିରାଦସୂନ୍ ॥ ୧,୧୬୮.

ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ଗୁଲ୍ଫ, ଘୁଁଡ଼ି, କପାଳ, ଗଲା ବା ଗାଳ ହଟିଯାଏ କିମ୍ବା ଅସ୍ଥାନରେ ଚଳିଯାଏ, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେବେ।

ଵାମାକ୍ଷିମଜ୍ଜନଂ ଜିହ୍ଵା ଶ୍ଯାମା ନାସା ଵିକାରିଣୀ । କୃଷ୍ଣୌ ସ୍ଥାନଚ୍ଯୁତୌ ଚୋଷ୍ଠୌ କୃଷ୍ଣାସ୍ଯଂ ଯସ୍ଯତଂ ତ୍ଯଜେତ୍ ॥ ୧,୧୬୮.

ଯଦି ବାମ ଆଖି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ, ଜିହ୍ୱା କଳା, ନାକ ବିକୃତ, ଓଠ କଳା ଏବଂ ଅସ୍ଥାନରେ ଚଳିଯାଇଛି, ମୁଁହ କଳା ହୋଇଯାଇଛି, ତେବେ ସେଉଁଠି ଆଶା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୬୯ ଧନ୍ଵନ୍ତରିରୁଵାଚ । ହିତାହିତଵିକେକାଯ ଅନୁପାନଵିଧିଂ ବ୍ରୁଵେ । ରକ୍ତଶାଲି ତ୍ରିଦୋଷଘ୍ନଂ ତୃଷ୍ଣାମେଦୋନିଵାରକମ୍ ॥ ୧,୧୬୯.

ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ କହିଲେ: ମୁଁ ଉପକୃତି ଓ ଅପକୃତି ବିଚାର ଏବଂ ଅନୁପାନ ନିୟମ ବିଷୟରେ କହିବି; ରକ୍ତ ଚାଉଳ ତିନି ଦୋଷକୁ ନଶ୍ୱାନ କରେ, ତିର୍ଷ୍ଣା ଓ ଚର୍ବି ବୃଦ୍ଧିକୁ ରୋକେ।

ମହାଶାଲି ପରଂ ଵୃଷ୍ଯଂ କଲମଃ ଶ୍ଲେଷ୍ମପିତ୍ତହା । ଶୀତ୍ତୋ ଗୁରୁସ୍ତ୍ରିଦୋଷଘ୍ନଃ ପ୍ରାଯଶୋ ଗୌରଷଷ୍ଟିକଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ମହାଶାଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଷ୍ଟିକର, କଳମ ଚାଉଳ କଫ ଓ ପିତ୍ତ ହରେ; ଏହା ଶୀତଳ, ଭାରୀ ଏବଂ ଧଳା ଷଷ୍ଟିକା ଚାଉଳ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣତଃ ତିନି ଦୋଷକୁ ଶାନ୍ତ କରେ।

ଶ୍ଯାମାକଃ ଶୋଷଣୋ ରୂକ୍ଷୋ ଵାତଲଃ ଶ୍ଲେଷ୍ମପିତ୍ତହା । ତଦ୍ଵତ୍ପ୍ରିଯଙ୍ଗୁନୀଵାରକୋରଦୂଷାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ଶ୍ୟାମାକ ଶୁଷ୍କ, ରୂକ୍ଷ, ବାତବୃଦ୍ଧିକର ଏବଂ କଫ ପିତ୍ତ ହରେ; ଏହିପରି ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ନିବାର, କୋରଡୂଷ ମଧ୍ୟ କହାଯାଇଛି।

ବହୁଵାରଃ ସକୃଚ୍ଛୀତଃ ଶ୍ଲେଷ୍ମପିତ୍ତହରୋ ଯଵଃ । ଵୃଷ୍ଯଃ ଶୀତୋ ଗୁରୁଃ ସ୍ଵାଦୁର୍ଗୋଧୂମୋ ଵାତନାଶନଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ଯବ ବହୁବାର ବ୍ୟବହାର କଲେ ଓ ଏକଥର ଶୀତଳ ହେଲେ କଫ ଓ ପିତ୍ତ ନଶ୍ୱାନ କରେ; ଏହା ପୁଷ୍ଟିକର, ଶୀତଳ, ଭାରୀ ଓ ମିଠା; ଗହୁଁ ବାତ ନଶ୍ୱାନ କରେ।

କଫପିତ୍ତାସ୍ତ୍ରଜିନ୍ମୁଦ୍ଗଃ କଷାଯୋ ମଧୁରୋଲଘୁଃ । ମାଷୋ ବହୁବଲୋ ଵୃଷ୍ଯଃ ପିତ୍ତଶ୍ଲେଷ୍ମହରୋ ଗୁରୁଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ମୁଙ୍ଗ କଷାୟ, ମିଠା, ହଳକା ଏବଂ କଫ ପିତ୍ତ ହରେ; ବୁଟ ଅତ୍ୟଧିକ ପୁଷ୍ଟିକର, ଶକ୍ତିଦାୟକ, ଭାରୀ ଏବଂ ପିତ୍ତ କଫ ନଶ୍ୱାନ କରେ।

ଅଵୃଷ୍ଯଃ ଶ୍ଲେଷ୍ମପିତ୍ତଘ୍ନୋ ରାଜମାଷୋଽନିଲାର୍ତିନୁତ୍ । କୁଲତ୍ଥଃ ଶ୍ଵାସହିକ୍କାହୃତ୍କଫଗୁଲ୍ମାନିଲାପହଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ରାଜବୁଟ ପୁଷ୍ଟିକର ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ କଫ ଓ ପିତ୍ତ ନଶ୍ୱାନ କରେ, ବାତ ରୋଗ ହଟାଏ; କୁଲଥି ଶ୍ୱାସ, ହିକ୍କା, ହୃଦ୍‌ରୋଗ, କଫ, ଗୁଲ୍ମ ଓ ବାତ ହରେ।

ରକ୍ତପିତ୍ତଜ୍ଵରୋନ୍ମାଥୋ ଶୀତୋ ଗ୍ରାହୀ ମକୁଷ୍ଠକଃ । ପୁଂସ୍ତ୍ଵାସୃକ୍କଫପିତ୍ତଘ୍ନଶ୍ଚଣକୋ ଵାତଲଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ମକୁଷ୍ଠକ ଶୀତଳ, ଗାଢ଼ା କରେ, ରକ୍ତପିତ୍ତ, ଜ୍ୱର ଓ ଉନ୍ମାଦ ହରେ; ଚଣା ବାତବୃଦ୍ଧିକର, ଶୁକ୍ର, ରକ୍ତ, କଫ ଓ ପିତ୍ତ ରୋଗ ନଶ୍ୱାନ କରେ।

ମସୂରୋ ମଧୁରଃ ଶୀଵ ସଂଗ୍ରହୀ କଫପିତ୍ତହା । ତଦ୍ଵତ୍ସର୍ଵଗୁଣାଢ୍ଯଶ୍ଚ କଲାଯଶ୍ଚାତିଵାତଲଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ମସୁର ମିଠା, ଶୀତଳ, ଗାଢ଼ା କରେ ଏବଂ କଫ ପିତ୍ତ ହରେ; ଏହିପରି କଲାୟା ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରପୂର ଏବଂ ବାତବୃଦ୍ଧିକର।

ଆଗ୍କୀ କଫପିତ୍ତଘ୍ନୋ ଶୁକ୍ରଲା ଚ ତଥା ସ୍ମୃତା । ଅତସୀ ପିତ୍ତଲା ଜ୍ଞେଯା ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ କଫଵାତଜିତ୍ ॥ ୧,୧୬୯.

ଆଙ୍କି କଫ ଓ ପିତ୍ତ ହରେ, ଏବଂ ଶୁକ୍ର ବୃଦ୍ଧିକର ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଇଛି; ଅତସୀ ପିତ୍ତ ବୃଦ୍ଧିକର, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ କଫ ଓ ବାତ ନଶ୍ୱାନ କରେ।

ସକ୍ଷାରମଧୁରସ୍ନିଗ୍ଧୋ ବଲୋଷ୍ଣପିତ୍ତକୃତ୍ତିଲଃ । ବଲଘ୍ନା ରୂକ୍ଷଲାଃ ଶୀତା ଵିଵିଧାଃ ସସ୍ଯଜାତଯଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ତିଳ ଲୁଣ, ମିଠା, ତେଲିଆ, ଶକ୍ତିଦାୟକ, ଉଷ୍ଣ ଏବଂ ପିତ୍ତ ବୃଦ୍ଧିକର; ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଶସ୍ୟ ଯାହା ରୂକ୍ଷ, ଶୀତଳ ଏବଂ ଶକ୍ତି କମାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ଚିତ୍ରକେଙ୍ଗୁଦିନାଲୀକାଃ ପିପ୍ପଲୀମଧୁଶିଗ୍ରଵଃ । ଚଵ୍ଯାଚରଣନିର୍ଗୁଣ୍ଡୀତର୍କାରୀକାଶମର୍ଦକାଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ଚିତ୍ରକ, ଏଂଗୁଡି, ନାଳିକା, ପିପ୍ପଳୀ, ମଧୁଶିଗ୍ରୁ, ଚବ୍ୟା, ଚରଣ, ନିର୍ଗୁଣ୍ଡି, ତରକାରୀ ଓ କାଶମର୍ଦକ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହୋଇଛି।

ସବିଲ୍ଵାଃ କଫପିତ୍ତଘ୍ନାଃ କ୍ରିମିଘ୍ନା ଲଘୁଦୀପକାଃ । ଵର୍ଷାଭୂମାର୍କରୌ ଵାତକଫଘ୍ନୌ ଦୋଷନାଶନୌ ॥ ୧,୧୬୯.

ବିଲ୍ବ ଓ ଏହା ସମାନ ଫଳଗୁଡ଼ିକ କଫ ଓ ପିତ୍ତ ହଟାଏ, କୀଟ ନଶ୍ୟ କରେ, ହଲକା ଓ ଜୀରଣଶକ୍ତି ବଢ଼ାଏ। ବର୍ଷାର ଭୂମି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତଳେ ଏହା ବାତ ଓ କଫ କମାଏ, ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଦୂର କରେ।

ତିକ୍ତରସଃ ସ୍ଯାଦେରଣ୍ଡଃ କାକମାଚୀ ତ୍ରିଦୋଷହୃତ୍ । ଚାଙ୍ଗେରୀ କଫଵାତଘ୍ନୀ ସର୍ଷପଃ ସର୍ଵଦୋଷଦମ୍ ॥ ୧,୧୬୯.

ଏରଣ୍ଡ, କାକମାଚୀ ଓ କାକମାଚୀ ଫଳ ତିତିକ୍ତ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ଦୋଷ ହଟାଏ। ଚାଞ୍ଗେରୀ କଫ ଓ ବାତ ହଟାଏ, ସରଷପ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଦୂର କରେ।

ତଦ୍ଵଦେଵ ଚ କୌସ୍ମସୁମ୍ଭଂ ରାଜିକା ଵାତପିତ୍ତଲା । ନାଡୀଚଃ କଫପିତ୍ତଘ୍ନଃ ଚୁଚୁର୍ମଧୁରଶୀତଲଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ଏହିପରି, କୌସ୍ମସୁମ୍ଭ ଓ ରାଜିକା ବାତ ଓ ପିତ୍ତ କମାଏ। ନାଡ଼ୀଚ କଫ ଓ ପିତ୍ତ ହଟାଏ, କାକୁଡ଼ି ମିଠା ଓ ଶୀତଳ।

ଦୋଷଘ୍ନଂ ପଦ୍ମପତ୍ରଞ୍ଚ ତ୍ରିପୁଟଂ ଵାତକୃତ୍ପରମ୍ । ସକ୍ଷାରଃ ସର୍ଵଦୋଷଘ୍ନୋ ଵାସ୍ତୁକୋ ରୋଚନଃ ପରଃ ॥ ୧,୧୬୯.

ପଦ୍ମପତ୍ର ଓ ତ୍ରିପୁଟା ଦୋଷ ହଟାଏ, ତ୍ରିପୁଟା ବାତ ବଢ଼ାଏ। ଭାସ୍ତୁକ ଲୁଣ ଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଦୂର କରେ ଓ ଖାଇବାକୁ ଆଗ୍ରହ ଦେଇଥାଏ।

ତଣ୍ଡୁକୀଯୋଵିପହରଃ ପାଲଙ୍କ୍ଯାଶ୍ଚ ତଥାପରେ । ମୂଲକଂ ଦୋଷକୃଚ୍ଛାମଂ ସ୍ଵିନ୍ନଂ ଵାତକଫାପଦମ୍ ॥ ୧,୧୬୯.

ତଣ୍ଡୁକୀ, ବିପହରା, ପାଳଙ୍କ ଓ ଅନ୍ୟ ମୂଳ ଶାକ ଦେହକୁ କ୍ଷୀଣ କରେ ଓ ଦୋଷ ବଢ଼ାଏ। ରାନ୍ଧିଲେ ବାତ ଓ କଫ ବଢ଼ାଏ।

ସର୍ଵଦୋଷହରଂ ହ୍ଯଦ୍ଯଂ କଣ୍ଠ୍ଯଂ ତତ୍ପକ୍ଵମିଷ୍ଯତେ । କର୍କୋଟକଂ ସଵାର୍ତାକଂ ପଦୋଲଂ କାରଵେଲ୍ଲକମ୍ ॥ ୧,୧୬୯.

ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଅଦ୍ୟା ଦୋଷ ହଟାଏ ଓ ଗଳାକୁ ଶାନ୍ତ କରେ, ରାନ୍ଧିଲେ ଭଲ। କର୍କୋଟକ, ବାର୍ତ୍ତାକ, ପଦୋଲ ଓ କାରବେଲ୍ଲକ ମଧ୍ୟ ଏହାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।