ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ପକ୍ଵାଶଯେ ପୁରୀଷୋତ୍ଥା ଜାଯନ୍ତେଽଥୋଵିସର୍ପିଣଃ । ଵୃଦ୍ଧାସ୍ତେ ସ୍ଯୁର୍ଭଵେଯୁଶ୍ଚ ତେ ଯଦାମାଶଯୋନ୍ମୁଖାଃ ॥ ୧,୧୬୫.

ପକ୍ୱାଶୟରେ ପାଖାନ୍ଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, କେବେ କେବେ ଦେହରେ ଛିଡ଼ିଯାନ୍ତି; ବଡ଼ ହେଲେ ଏହାମାନେ ଆମାଶୟ ଦିଗକୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି।

ତଦାସ୍ଯୋଦ୍ଗାରନିଃ ଶ୍ଵାମଵିଡ୍ଗନ୍ଧାନୁଵିଧାଯିନଃ । ପୃଥୁଵୃତ୍ତତନୁସ୍ଥୂଲାଃ ଶ୍ଯାଵପୀତସିତାସିତାଃ ॥ ୧,୧୬୫.

ତେବେ ଏହାମାନେ ମୁଖରୁ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ, ଶ୍ୱାସକଷ୍ଟ ଓ ପାଖାନ୍ଦ ଗନ୍ଧ ଦେଇଥାଏ; ଚଉଡ଼ା, ଗୋଲ, ମୋଟା ଓ ଶ୍ୟାମ, ପୀତ, ଧଳା କିମ୍ବା କଳା ହୁଏ।

ତେ ପଞ୍ଚନାମ୍ନା କ୍ରିମଯଃ କକେରୁକମକେରୁକାଃ । ସୌସୁରାଦାଃ ସଶୂଲାଖ୍ଯା ଲେଲିହା ଜନଯନ୍ତି ହି ॥ ୧,୧୬୫.

ଏହି କୀଟ ପାଞ୍ଚ ନାମରେ ପରିଚିତ—କକେରୁକ, ମକେରୁକ, ସଉସୁର, ସଶୂଳ ଓ ଲେଲିହା; ସେମାନେ ନିଜେ ଆଉ କୀଟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି।

ଵଙ୍ଭେଦଶୂଲଵିଷ୍ଟମ୍ଭକାର୍ଶ୍ଯପାରୁଷ୍ଯପାଣ୍ଡୁତାଃ । ରୋମହର୍ଷାଗ୍ନିସଦନଂ ଗୁଦକଣ୍ଡୂଂର୍ଵିମାର୍ଗଗାଃ ॥ ୧,୧୬୫.

ବାକ୍ ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ତୀବ୍ର ବେଦନା, ଦେହ ଗଢ଼ିଯିବା, ଶରୀର କ୍ଷୀଣ ହେବା, ଚର୍ମ ରୁଖା ହେବା, ଚାମ୍ପା ହେବା, ଲୋମ ଖଡ଼ିଯିବା, ଗୁଦ ଭିତରେ ଜଳନ, ଗୁଦରେ ଖଜୁଲି ଓ ଅସ୍ଥାନିୟ ରୂପେ ପାଖାନି ଯିବା—ଏହି ସବୁ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୬୬ ଧନ୍ଵନ୍ତରିରୁଵାଚ । ଵାତଵ୍ଯାଧିନିଦାନଂ ତେ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସୁଶ୍ରୁତ ତଚ୍ଛୃଣୁ । ସର୍ଵଥାନର୍ଥକଥନେ ଵିଘ୍ନ ଏଵ ଚ କାରଣମ୍ ॥ ୧,୧୬୬.

ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ କହିଲେ: ହେ ସୁଶ୍ରୁତ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବାୟୁ ଜନିତ ରୋଗର କାରଣ କହିବି, ଭଲଭାବେ ଶୁଣ। ସମସ୍ତ ଅପରାଧ ଓ ଦୁଃଖର କଥାରେ ବାଧା ହେଉଛି ପ୍ରଧାନ କାରଣ।

ଅଦୃଷ୍ଟଦୁଷ୍ଟପଵନଶରୀରମଵିଶେଷତଃ । ସ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଵିଶ୍ଵରୂପଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ॥ ୧,୧୬୬.

ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ବାୟୁ ଶରୀରକୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରେ; ସେହି ବାୟୁ ସମସ୍ତଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ରୂପର ଧାରୀ ଓ ପ୍ରଜାପତି।

ସ୍ରଷ୍ଟା ଧାତା ଵିଭୁର୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସଂହର୍ତା ମୃତ୍ଯୁରନ୍ତକଃ । ତଦ୍ଵଦୁକ୍ତଂ ଚ ଯତ୍ନେନ ଯତିତଵ୍ଯମତଃ ସଦା ॥ ୧,୧୬୬.

ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ବିଷ୍ଣୁ, ସଂହାରକ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଶେଷ। ଏହିପରି କଥା ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ସେଠାରେ ସଦା ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।

ତସ୍ଯୋକ୍ତେ ଦୋଷଵିଜ୍ଞାନେ କର୍ମ ପ୍ରାକୃତଵୈକୃତମ୍ । ସମାସଵ୍ଯାସତୋ ଦୋଷଭେଦାନାମଵଧାର୍ଯ ଚ ॥ ୧,୧୬୬.

ଏହି କଥାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଦୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣି, ପ୍ରାକୃତିକ ଓ ବିକୃତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବୁଝିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସାରାଂଶ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଦୋଷର ପ୍ରକାର ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଦରକାର।

ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ପଞ୍ଚଧା ଵୀରୋ ଵ୍ଯାପାରଶ୍ଚେହ ଵୈକୃତଃ । ତସ୍ଯୋଚ୍ଯତେ ଵିଭାଗେନ ସନିଦାନଂ ସଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୧,୧୬୬.

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୋଷ ପାଞ୍ଚଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ; ଏହାର ବିଭାଗ, କାରଣ ଓ ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।

ଧାତୁକ୍ଷଯକରୈର୍ଵାଯୁଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନାତିନିଷେଵ୍ଯତେ । ଚତୁଃ ସ୍ନୋତୋଽଵକାଶେଷୁ ଭୂଯସ୍ତାନ୍ଯେଵ ପୂରଯେତ୍ ॥ ୧,୧୬୬.

ଧାତୁ କ୍ଷୟ କରୁଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବାୟୁ ଯଦି ଉତ୍ତେଜିତ ହୁଏ ଏବଂ ଭଲ ଭାବେ ଶାନ୍ତ ନକରାଯାଏ, ତେବେ ସେ ଶରୀରର ଚାରିଟି ନାଳୀକୁ ଆଉ ଅଧିକ ପୂରଣ କରିଦିଏ।

ତେଭ୍ଯସ୍ତୁ ଦୋଷପୂର୍ଣେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଵିଵରଂ ତତଃ । ତଵ ଵାଯୁଃ ସକୃତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶୂଲାନାହାନ୍ତ୍ରକୂଜନମ୍ ॥ ୧,୧୬୬.

ସେହି ଦୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଳୀଗୁଡ଼ିକ ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ, ତୁମର ବାୟୁ ଏକଥର ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଶୁଳ, ଅନ୍ତ୍ର ଅଟକିଯିବା ଓ ଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁଡ଼ିକୁ ଶବ୍ଦ କରାଏ।

ମଲରୋଧଂ ସ୍ଵରଭ୍ରଂଶଂ ଦୃଷ୍ଟିପୃଷ୍ଠକଟିଗ୍ରହମ୍ । କରୋତ୍ଯେଵ ପୁନଃ କାଯେ କୃଚ୍ଛ୍ରାନନ୍ଯାନୁପଦ୍ରଵାନ୍ ॥ ୧,୧୬୬.

ଏହା ମଳ ରୋଧ, ସ୍ୱର ହାରାଇଯିବା, ଦୃଷ୍ଟି, ପିଠି ଓ କଟି ଜଡ଼ିଯିବା କରେ; ଏହିପରି ଦେହରେ ଆଉ ଅନେକ ତୀବ୍ର ଅସୁବିଧା ଦେଖାଯାଏ।

ଆମାଶଯୋତ୍ଥଵମଥୁଶ୍ଵାସକାସଵିଷୂଚିକାଃ । କଣ୍ଡୂପରୋଧଘର୍ମାଦିଵ୍ଯାଧୀନୂର୍ଧ୍ଵଞ୍ଚ ନାଭିତଃ ॥ ୧,୧୬୬.

ଅମାଶୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ବାନ୍ତି, ଶ୍ୱାସକଷ୍ଟ, କାଶ, ବିଷୂଚିକା; ଅଟକିଯିବା, ଖଜୁଲି, ତାପ ଓ ନାଭିଉପରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗ ଦେଖାଯାଏ।

ଶ୍ରୋତ୍ରାଦୀନ୍ଦ୍ରିଯବାଧାଂ ଚ ତ୍ଵଚି ସ୍ଫୋଟନରୂକ୍ଷତାମ୍ । ଚକ୍ରେତୀଵ୍ରରୁଜାଶ୍ଵାସଗରାମଯଵିଵର୍ଣତାଃ ॥ ୧,୧୬୬.

କାନ ଆଦି ଇନ୍ଦ୍ରିୟର କଷ୍ଟ, ଚର୍ମରେ ଫୋଡ଼ା ଓ ରୁଖାପଣ, ତୀବ୍ର ବେଦନା, ଶ୍ୱାସକଷ୍ଟ, ଜ୍ୱର ଓ ଦେହର ରଙ୍ଗ ହରାଇଯିବା ହୁଏ।

ଅନ୍ତ୍ରସ୍ଯାନ୍ତଞ୍ଚ ଵିଷ୍ଟମ୍ଭମରୁଚିଂ କୃଶତାଂ ଭ୍ରମମ୍ । ମାଂସମେଦୋଗତଗ୍ରନ୍ଥିଂ ଚର୍ମାଦାଵୁପକର୍କଶମ୍ ॥ ୧,୧୬୬.

ଅନ୍ତ୍ର ଭିତରେ ଅଟକିଯିବା, ଭୋକ ନ ଲାଗିବା, ଶରୀର କ୍ଷୀଣ ହେବା, ମୁଣ୍ଡ ଘୁରିଯିବା; ମାଂସ ଓ ଚର୍ବିରେ ଗଠି, ଚର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟଅଂଶରେ କଠିନତା ହୁଏ।

ଗୁର୍ଵଙ୍ଗନ୍ତୁଦ୍ଯତେଽତ୍ଯର୍ଥଂ ଦଣ୍ଡମୁଷ୍ଟିହତଂ ଯଥା । ଅସ୍ଥିସ୍ଥଃ ସକ୍ଥିସନ୍ଧ୍ଯସ୍ଥିଶୂଲଂ ତୀଵ୍ରଞ୍ଚ ଲକ୍ଷଯେତ୍ ॥ ୧,୧୬୬.

ଅଂଗ ଭାରି ହେବା, ଦଣ୍ଡ କିମ୍ବା ମୁଠିରେ ମାରିଥିବା ପରି ଲାଗିବା, ହାଡ଼ ଭିତରେ ବାୟୁ ଥିଲେ ସେ ସକ୍ଥି ସନ୍ଧି ଓ ହାଡ଼ରେ ତୀବ୍ର ବେଦନା ଦେଖାଏ।

ମଜ୍ଜସ୍ଥୋଽସ୍ଥିଷୁ ଚାସ୍ଥୈର୍ଯମସ୍ଵପ୍ନଂ ଯତ୍ତଦା ରୁଜାମ୍ । ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଶୀଘ୍ରମୁତ୍ସଙ୍ଗସର୍ଗାନ୍ଵିକୃତିମେଵ ଵା ॥ ୧,୧୬୬.

ମଜ୍ଜାରେ ବାୟୁ ଥିଲେ ହାଡ଼ ଅସ୍ଥିର ହୁଏ, ଘୁମ ହରାଇଯାଏ, ବେଦନା ହୁଏ; ଶୁକ୍ରରେ ବାୟୁ ଥିଲେ ଶୀଘ୍ର ଅସ୍ତ୍ୟୟି ନିସ୍ସର୍ଗ କିମ୍ବା ବିକୃତି ହୁଏ।

ତତ୍ତଦ୍ଗର୍ଭସ୍ଥଶୁକ୍ରସ୍ଥଃ ଶିରସ୍ଯାଧ୍ମାନରିକ୍ତାତା । ତତ୍ର ସ୍ଥାନସ୍ଥିତଃ କୁର୍ଯାତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶ୍ଵଯଥୁକୃଚ୍ଛ୍ରତାମ୍ ॥ ୧,୧୬୬.

ବାୟୁ ଗର୍ଭ କିମ୍ବା ଶୁକ୍ରରେ ଥିଲେ ମୁଣ୍ଡରେ ଫୁଲିଯିବା ଓ ଖାଲିଖାଲି ଲାଗିବା, ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ତୀବ୍ର ଫୁଲିଯିବା ହୁଏ।

ଜଲପୂର୍ଣଦୃତିସ୍ପର୍ଶଂ ଶୋଷଂ ସନ୍ଧିଗତୋଽନିଲଃ । ସର୍ଵାଙ୍ଗସଂଶ୍ରଯସ୍ତୋଦଭେଦସ୍ଫୁରଣଭଞ୍ଜନମ୍ ॥ ୧,୧୬୬.

ସନ୍ଧିରେ ବାୟୁ ଥିଲେ ଜଳରେ ଛୁଆଁଥିବା ପରି ଲାଗିବା, ଶୁଷ୍କତା, ଭାରି ଲାଗିବା; ସମସ୍ତ ଅଂଗରେ ବ୍ୟାପିଲେ ତୀବ୍ର ବେଦନା, ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ଫୁଲିଯିବା ଓ ଚିରିଯିବା ହୁଏ।

ସ୍ତମ୍ଭନାକ୍ଷେପଣଂ ସ୍ଵପ୍ନଃ ସନ୍ଧିଭଞ୍ଜନକମ୍ପନମ୍ । ଯଦା ତୁ ଧମନୀଃ ସର୍ଵାଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋଽଭ୍ଯେତି ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ତଦାଙ୍ଗମାକ୍ଷିପତ୍ଯେଷ ଵ୍ଯାଧିରାକ୍ଷେପଣଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୧,୧୬୬.

ଜଡ଼ିଯିବା, ଅଂଗ ଫିଙ୍ଗିଯିବା, ଘୁମ ଭଙ୍ଗ, ସନ୍ଧି ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଓ କମ୍ପନ ହୁଏ; ବାୟୁ ସମସ୍ତ ନାଳୀକୁ ପୁନିପୁନି ଆକ୍ରମଣ କଲେ ଅଂଗ ଅଟକିଯିବା—ଏହି ରୋଗକୁ ଫିଙ୍ଗିବା ରୋଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅଧଃ ପ୍ରତିହତୋ ଵାଯୁର୍ଵ୍ରଜେଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଯଦା ପୁନଃ । ତଦାଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ହୃଦଯଂ ଶିରଃ ଶଙ୍ଖୌ ଚ ପୀଡଯେତ୍ ॥ ୧,୧୬୬.

ବାୟୁ ତଳେ ଅଟକି ଥିଲେ ଏବଂ ପୁନି ଉପରକୁ ଯାଏ, ତେବେ ହୃଦୟକୁ ଚାପ ଦେଏ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଓ କନପଟିରେ ବେଦନା ହୁଏ।

ସକ୍ଷିପେତ୍ପରିତୋ ଗାତ୍ରଂ ହନୁଂ ଵା ଚାସ୍ଯ ନାମଯତ୍ । କୃଚ୍ଛ୍ରାଦୁଚ୍ଛ୍ଵସିତଂ ଚାପି ନିମୀଲନ୍ନଯନଦ୍ଵଯମ୍ ॥ ୧,୧୬୬.

ସେ ଦେହକୁ ଚାରିପାଖରେ ହେଲାଇପାରେ, କିମ୍ବା ଜବାକୁ ଭାଙ୍ଗିପାରେ, ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ଶ୍ୱାସ ନିଅନ୍ତି, ଦୁଇ ଆଖି ବନ୍ଦ କରିଦେଇପାରେ।

କପୋତ ଇଵ କୂଜେଚ୍ଚ ନିଃ ସଂଗଃ ସୋପତନ୍ତ୍ରକଃ । ସ ଏଵ ଵାମନାସାଯାଂ ଯୁକ୍ତସ୍ତୁ ମରୁତା ହୃଦି ॥ ୧,୧୬୬.

ଉଲ୍ଲାସ ନଥିବା, ଅଙ୍ଗଗୁଡିକ ଶିଥିଳ ହୋଇ, ଗୁରୁତ୍ୱ ହୀନ ହେଇ, ସେ ପରେ ଗୁଗୁରି କପୋତ ପରି ଶବ୍ଦ କରିପାରେ। ନାକର ମୂଳରେ ବାୟୁ ରହିଲେ, ହୃଦୟରେ ବସିଯାଏ।

ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଚ ମୁହୁଃ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ଯଂ ମୁହୁରସ୍ଵାସ୍ଥ୍ଯଵାନ୍ଭଵେତ୍ । ଅଭିଘାତସମୁତ୍ଥଶ୍ଚ ଦୁଶ୍ଚିକିତ୍ସ୍ଯତମୋ ମତଃ ॥ ୧,୧୬୬.

ସେ ଏକାଧିକ ଥର ସ୍ୱସ୍ଥତା ଅନୁଭବ କରେ, ପୁନି ଅସ୍ୱସ୍ଥ ହୋଇଯାଏ; ଚୋଟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଚିକିତ୍ସାରେ ଅତି କଷ୍ଟକର ମନାଯାଏ।

ସ୍ଵେଦସ୍ତମ୍ଭଂ ତଦା ତସ୍ଯ ଵାଯୁଶ୍ଛିନ୍ନତନୁର୍ଯଦା । ଵ୍ଯାପ୍ନୋତି ସକଲଂ ଦେହଂ ଯତ୍ର ଚାଯାମ୍ଯତେ ପୁନଃ ॥ ୧,୧୬୬.

ସେତେବେଳେ ଶରୀରରେ ପସିନା ଜମି ଶିଥିଳତା ଆସେ; ବାୟୁ ତାହାର ଆକୃତି ହରାଇ ଶରୀରରେ ବ୍ୟାପି ଯାଏ, ତେବେ ପୁନି ଶରୀର ଶିଥିଳ ହୋଇଯାଏ।

ଅନ୍ତର୍ଧାନ୍ତୁଗତଶ୍ଚୈଵ ଵେଗସ୍ତମ୍ଭଂ ଚ ନେତ୍ରଯୋଃ । କରୋତି ଜୃମ୍ଭାଂ ସଦନଂ ଦଶନାନାଂ ହତୋଦ୍ଯମମ୍ ॥ ୧,୧୬୬.

ଶକ୍ତି ଭିତରେ ଗଲାପରେ, ଦୁଇ ଆଖିରେ ଶିଥିଳତା ଆସେ, ହାଁତି ଆସେ, ଦାନ୍ତ ଶିଥିଳ ହୋଇଯାଏ, ଚେଷ୍ଟା କମିଯାଏ।

ପାର୍ଶ୍ଵଯୋର୍ଵେଦନାଂ ବାହ୍ଯାଂ ହନୁପୃଷ୍ଠସିରୋଗ୍ରହମ୍ । ଦେହସ୍ଯ ବହିରାଯାମଂ ପୃଷ୍ଠତୋ ହୃଦଯେ ଶିରଃ ॥ ୧,୧୬୬.

ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବାହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ, ଜବା, ପିଠ, ମୁଣ୍ଡ ଶିଥିଳ ହୋଇଯାଏ; ଶରୀର ବାହାରକୁ ଏଲାଇଯାଏ, ପିଠ, ହୃଦୟ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ।

ଉରଶ୍ଚୋତ୍କ୍ଷିପ୍ଯତେ ତତ୍ର ସ୍କନ୍ଧୋ ଵା ନାମ୍ଯତେ ତଦା । ଦନ୍ତେଷ୍ଵାସ୍ଯେ ଚ ଵୈଵର୍ଣ୍ଯଂ ହ୍ଯସ୍ଵେଦସ୍ତତ୍ର ଗାତ୍ରତଃ ॥ ୧,୧୬୬.

ସେତେବେଳେ ଛାତି ଉଠିଯାଏ, କିମ୍ବା କନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ; ଦାନ୍ତ ଓ ମୁଖ ରଙ୍ଗ ହରାଇଯାଏ, ଶରୀରରେ ପସିନା ନଥାଏ।

ବାହ୍ଯାଯାମଂ ହନୁସ୍ତମ୍ଭଂ ବ୍ରଵତେ ଵାତରୋଗିଣମ୍ । ଵିଣ୍ମୂତ୍ରମସୃଜଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସସମୀରସମୀରଣାଃ? ॥ ୧,୧୬୬.

ବାହ୍ୟ ଏଲାଇବା, ଜବାର ଶିଥିଳତା, ଏହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡିକ ବାୟୁ ରୋଗୀଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ; ବାୟୁ ମଳ ଓ ମୂତ୍ର ସହ ଚଳିଲେ, ଏହି ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଯାଏ।