ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଵ୍ରଣାନାମଧିକଂ ଶୂଲଂ ଶୀଘ୍ରୋତ୍ପତ୍ତିଶ୍ଚିରସ୍ଥିତିଃ । ରୂଢାନାମପି ରୂକ୍ଷତ୍ଵଂ ନିମିତ୍ତେଽଲ୍ପେଽତିକୋପନମ୍ ॥ ୧,୧୬୪.

ଘାଉରେ ଅଧିକ ବେଦନା, ଶୀଘ୍ର ଆରମ୍ଭ ଓ ଦୀର୍ଘ ସ୍ଥିତି, ଶୁଷ୍କ ରହିଯାଏ, ସାନ୍ନା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ବେଶି ଭୟଙ୍କର ହୁଏ।

ରୋମହର୍ଷୋଽସୃଜଃ କାର୍ଷ୍ଣ୍ଯଂ କୁଷ୍ଠଲକ୍ଷଣମଗ୍ରଜମ୍ । କୃଷ୍ଣାରୁଣକପାଲାଭଂ ଯଦ୍ରୂକ୍ଷଂ ପରୁଷଂ ତନୁ ॥ ୧,୧୬୪.

କେଶ ଦେଖିଲେ ଗା ଗୋସା, ରକ୍ତ କଳା ହୋଇଯିବା—ଏହି ହେଉଛି କୁଷ୍ଠର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଲକ୍ଷଣ; ଯେତେବେଳେ ଏହା କଳା, ଲାଲ, ଶୁଷ୍କ, କଠିନ ଓ ପତଳା ଥାଏ, ମଣ୍ଡ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।

ଵିସ୍ତୃତାକୃତିପର୍ଯସ୍ତନ୍ଦୂଷିତୈର୍ଲୋମଭିଶ୍ଚିତମ୍ । କାପାଲଂ ତୋଦବହୁଲଂ ତତ୍କୁଷ୍ଠଂ ଵିଷମଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୧,୧୬୪.

ଏହା ବିସ୍ତୃତ ଆକୃତିର, ଦୁଷିତ କେଶ ରହିଥିବା, ଏହି କାପାଳ କୁଷ୍ଠ; ଏଠାରେ ବେଶି ଚୁବୁକିବା ଓ ଏହାକୁ ଅନିୟମିତ କୁଷ୍ଠ ଭାବେ ମନାଯାଏ।

ଉଦୁମ୍ବରଫଲାଭାସଂ କୁଷ୍ଠମୌଦୁମ୍ବରଂ ଵଦେତ୍ । ଵର୍ତୁଲଂ ବହୁଲକେତ୍ଯୁକ୍ତଂ ଦାହରୁଜାଧିକମ୍ ॥ ୧,୧୬୪.

ଉଦୁମ୍ବର ଫଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଏଥିବା କୁଷ୍ଠକୁ ଆଉଦୁମ୍ବର କୁଷ୍ଠ କୁହାଯାଏ; ଏହା ଗୋଲାକାର, ପାର୍ଶ୍ୱ ମୋଟା ଓ ଅତ୍ୟଧିକ ଜ୍ୱାଲା ଓ ବେଦନା ଥାଏ।

ଅସଂଚ୍ଛନ୍ନମଦରଣଂ କୃମିଵତ୍ସ୍ଯାଦୁଦୁମ୍ବରମ୍ । ସ୍ଥିରଂ ସତ୍ଯାନଂ ଗୁରୁ ସ୍ନିଗ୍ଧଂ ଶ୍ଵେତରକ୍ତଂ ମଲାନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୧,୧୬୪.

ଏହା ଖୋଲା, ଚାରିପାଖ ଛଡ଼ାଏ ନାହିଁ, କୀଟ ଭରିଥାଏ, ଉଦୁମ୍ବର ଭଳି; ଏହା ଦୃଢ଼, ସତ୍ୟ, ଭାରୀ, ତେଲିଆ, ଧଳା କିମ୍ବା ଲାଲ ଓ ମଳ ଭରିଥାଏ।

ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସକ୍ତପୁଚ୍ଛୂନବହୁକଣ୍ଡୂସ୍ନୁତିକୃମି । ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣପୀତାଭାସଂଯୁକ୍ତଂ ମଣ୍ଡଲଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୧,୧୬୪.

ଏଠାରେ ପୁଛ ଏକାଉଁଠି ଲାଗିଥାଏ, ବେଶି ଖଜୁଆ, ରସ ଓ କୀଟ ରହିଥାଏ; ମୃଦୁ ଓ ହଳଦିଆ ଭାସା ଥିବା ଏହାକୁ ମଣ୍ଡଳ କୁହାଯାଏ।

ସକଣ୍ଡୂପିଟିକା ଶ୍ଯାଵା ସକ୍ଲେଦା ଚ ଵିଚର୍ଚିକା । ପରୁଷନ୍ତତ୍ରରକ୍ତାନ୍ତମନ୍ତଃ ଶ୍ଯାମଂ ସମୁନ୍ନତମ୍ ॥ ୧,୧୬୪.

ଖଜୁଆ, ଗାଠି, କଳା ଓ ଆର୍ଦ୍ର ଥିବା ଏହି ରୋଗକୁ ବିଚର୍ଚ୍ଚିକା କୁହାଯାଏ; ଏହା କଠିନ, ଭିତରେ ଲାଲ, ଅନ୍ତରେ କଳା ଓ ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ।

ଋଷ୍ଯଜିହ୍ଵାକୃତିପ୍ରୋକ୍ତଂ ଋଷ୍ଯଜିହ୍ଵଂ ବହୁକ୍ରିମି । ହସ୍ତିଚର୍ମଖରସ୍ପର୍ଶଂ ଚର୍ମାଖ୍ଯଂ କୁଷ୍ଠମୁଚ୍ଯତେ ॥ ୧,୧୬୪.

ଯାହା ମୃଗର ଜିଭା ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଅନେକ କୀଟ ଥାଏ, ହାତୀ ଚର୍ମ ପରି କଠିନ ଛୁଆଁ ଲାଗେ, ସେହି ଚର୍ମ ନାମକ କୁଷ୍ଠ ରୋଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅସ୍ଵେଦଞ୍ଚମତ୍ସ୍ଯଶଲ୍କସନ୍ନିଭଂ କିଟିମଂ ପୁନଃ । ରୂକ୍ଷାଗ୍ନିଵର୍ଣଂ ଦୁଃ ସ୍ପର୍ଶଂ କଣ୍ଡୂମତ୍ପରୁଷାସିତମ୍ ॥ ୧,୧୬୪.

ଯେଉଁ ଚର୍ମ ଘାଏ ଘମ ହୁଏ ନାହିଁ, ମାଛ ଚାମ୍ପି ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଶୁଖିଲା, ଅଗ୍ନିର ରଙ୍ଗ ପରି, ଛୁଆଁକୁ ଅସୁଖଦ, ଖୁଜୁଲି, କଠିନ ଏବଂ ଧୂସର-କଳା ରଙ୍ଗର, ଏହାକୁ କିଟିମ ରୋଗ କୁହାଯାଏ।

ଅନ୍ତା ରୂକ୍ଷଂ ବହିଃ ସ୍ନିଗ୍ଧମନ୍ତର୍ଘୃଷ୍ଟଂ ରଜଃ କିରେତ୍ । ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣସ୍ପର୍ଶଂ ତନୁ ସ୍ନିଗ୍ଧଂ ସ୍ଵଚ୍ଛମସ୍ଵେଦପୁଷ୍ପଵତ୍ ॥ ୧,୧୬୪.

ଯେଉଁ ଚର୍ମ ଭିତରେ ଶୁଖିଲା, ବାହାରେ ତେଲା-ତେଲା, ଭିତରେ ଘସିଲେ ଧୁଳି ଚୁଇଁଯାଏ, ଛୁଆଁକୁ ମୃଦୁ, ପତଳା, ତେଲା-ତେଲା, ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ଘମର ଫୁଲ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେହି ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରକାର।

ପ୍ରାଯେଣ ଚୋର୍ଧ୍ଵକାର୍ଶ୍ଯଞ୍ଚ କୁଣ୍ଡୈଃ କଣ୍ଡୂପରୈଶ୍ଚିତମ୍ । ରକ୍ତୈରଲଂଶୁକା ପାଣିପାଦେ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିପାଦିକା ॥ ୧,୧୬୪.

ସାଧାରଣତଃ ଶରୀର ଉପରକୁ ଶୁଖିଲା ହୋଇଯାଏ, ଗୋଲା ଗୋଲା ଖୁଜୁଲି ଥାଏ, ହାତ ଓ ପାଉଁରେ ଲାଲ ତାନା ରେଖା ଦେଖାଯାଏ, ଏହାକୁ ବିପାଦିକା ରୋଗ କୁହାଯାଏ।

ତୀଵ୍ରାର୍ତିଂ ଗାଢକଣ୍ଡୂଞ୍ଚ ସରାଗପିଡିକାଚିତମ୍ । ଦୀର୍ଘପ୍ରତାନଦୂର୍ଵାଵଦତସୀକୁସୁମଚ୍ଛଵି ॥ ୧,୧୬୪.

ଏହି ରୋଗରେ ତୀବ୍ର ବେଦନା, ଭୟଙ୍କର ଖୁଜୁଲି, ଲାଲ ଗଠି ଥାଏ, ଦୀର୍ଘ ହୋଇ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ଦୂର୍ବା ଘାସ କିମ୍ବା ଅତସୀ ଫୁଲ ରଙ୍ଗ ପରି ଦେଖାଯାଏ।

ଉଚ୍ଛୂନମଣ୍ଡଲୋ ଦଦ୍ରୁଃ କଣ୍ଡୂମାନିତି କଥ୍ଯତେ । ସ୍ଥୂଲମୂଲଂ ସଦାହାର୍ତି ରକ୍ତସ୍ତ୍ରାଵଂ ବହୁଵ୍ରଣମ୍ ॥ ୧,୧୬୪.

ଉଠା ଗୋଲ ଦାଗ ଯାହାକୁ ଦଦ୍ରୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହି ଦାଗ ଖୁଜୁଲି ହୁଏ, ମୋଟ ମୂଳ ଥାଏ, ସବୁବେଳେ ଜ୍ୱାଳା, ଲାଲ ରସ ଓ ଅନେକ ଘାଉ ଥାଏ।

ସାଦହକକ୍ଲେଦରୁଜଂ ପ୍ରାଯଶଃ ସର୍ଵଜନ୍ମ ଚ । ରକ୍ତାକ୍ତମଣ୍ଡଲଂ ପାଣ୍ଡୁ କଣ୍ଡୂଦାହରୁଜାନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୧,୧୬୪.

ଏହି ରୋଗରେ ଜ୍ୱାଳା, ଭିଜା ଓ ବେଦନା ଥାଏ, ପ୍ରାୟଃ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ଘଟେ; ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଲାଗିଥିବା ହଳକା ଗୋଲ ଦାଗ, ଖୁଜୁଲି, ଜ୍ୱାଳା ଓ ବେଦନା ସହିତ ଦେଖାଯାଏ।

ସୋତ୍ସେଧମାଚିତଂ ରକ୍ତୈଃ କଞ୍ଜପର୍ଣମିଵାମ୍ବୁଭିଃ । ପୁଣ୍ଡରୀକଂ ଭଵେତ୍ତଦ୍ଧି ଚିତଂ ସ୍ଫୋଟୈଃ ସିତାରୁଣୈଃ ॥ ୧,୧୬୪.

ଉଠା ଏବଂ ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ପଦ୍ମ ପତ୍ର ଉପରେ ପାଣି ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଏହାକୁ ପୁଣ୍ଡରୀକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏଠାରେ ଧଳା ଓ ଲାଲ ଛାଲି ଦେଖାଯାଏ।

ଵିସ୍ଫୋଟପିଟିକା ପାମା କଣ୍ଡୂକ୍ଲେଦରୁଜାନ୍ଵିତାଃ । ସୂକ୍ଷ୍ମା ଶ୍ଯାମାରୁଣା ରୂକ୍ଷା ପ୍ରାଯଃ ସ୍ଫିକ୍ପାଣିକୂର୍ପରେ ॥ ୧,୧୬୪.

ଫୁଲିଥିବା ଓ ଗଠି ଦେଖାଯାଏ, ଖୁଜୁଲି, ଭିଜା ଓ ବେଦନା ସହିତ; ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଶ୍ୟାମ ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଶୁଖିଲା, ପ୍ରାୟଃ ପିଛଳ, ହାତ ଓ କୁହୁଡ଼ିରେ ଦେଖାଯାଏ, ଏହାକୁ ପାମା କୁହାଯାଏ।

ସସ୍ଫୋଟସଂସ୍ପର୍ଶସହଂ କଣ୍ଡୂରକ୍ତାତିଦାହଵତ୍ । ରକ୍ତଦଲଂ ଚର୍ମଦଲଂ କାକଣଂ ତୀଵ୍ରଦାହରୁକ୍ ॥ ୧,୧୬୪.

ଫୁଲିଥିବା, ଛୁଆଁକୁ ବେଦନାଦାୟକ, ଖୁଜୁଲି, ଲାଲ ଓ ତୀବ୍ର ଜ୍ୱାଳା ସହିତ; କାକଣ ହେଉଛି ଏକ ଲାଲ ଚର୍ମ ଦାଗ, ଯାହାରେ ତୀବ୍ର ଜ୍ୱାଳା ଓ ବେଦନା ଥାଏ।

ପୂର୍ଵରକ୍ତଞ୍ଚ କୃଷ୍ଣଞ୍ଚ କାକଣଂ ତ୍ରିଫଲୋପମମ୍ । କୃଷ୍ଣଲିଙ୍ଗୈର୍ଯୁତୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସ୍ଵସ୍ଵକାରଣତୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୬୪.

କାକଣ ଆରମ୍ଭରେ ଲାଲ, ପରେ କଳା ହୋଇଯାଏ, ତ୍ରିଫଳା ପରି ଦେଖାଯାଏ; ଏହାରେ ସମସ୍ତ କଳା ଲକ୍ଷଣ ଥାଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ନିଜ କାରଣରୁ ହୁଏ।

ଦୋଷଭେଦାଯ ଵିହିତୈରାଦିଶେଲ୍ଲିଙ୍ଗକର୍ମଭିଃ । କୁଷ୍ଠସ୍ଵଦୋଷାନୁଗତଂ ସର୍ଵଦୋଷଗତଂ ତ୍ଯଜେତ୍ ॥ ୧,୧୬୪.

ଦୋଷ ବିଭାଗ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଲକ୍ଷଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ବତାଇବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥିବା କୁଷ୍ଠ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ।

କୁଷ୍ଠୋକ୍ତଂ ଯଚ୍ଚ ଯଚ୍ଚାସ୍ଥିମଜ୍ଜାଶୁକ୍ରସମାଶ୍ରଯମ୍ । କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ମେଦୋମତଞ୍ଚୈଵ ଯାପ୍ଯଂ ସ୍ନାପ୍ଵାସ୍ଥିମାଂସଗମ୍ ॥ ୧,୧୬୪.

ଯାହାକୁ କୁଷ୍ଠ ବୋଲାଯାଏ ଏବଂ ଯାହା ହାଡ଼, ମଜ୍ଜା କିମ୍ବା ଶୁକ୍ରରେ ଥାଏ, ସେଠି ଠିକ୍ କରିବା କଷ୍ଟକର; ଚର୍ବିରେ ଥିଲେ ଅନୁସ୍ଥାନ ହୋଇପାରେ, ଚର୍ମ, ମାଂସ କିମ୍ବା ହାଡ଼ରେ ଥିଲେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ହୁଏ।

ଅକୃଚ୍ଛ୍ରଂ କଫଵାତୋତ୍ଥଂ ତ୍ଵଗ୍ଗତଂ ତ୍ଵମଲଞ୍ଚ ଯତ୍ । ତତ୍ର ତ୍ଵଚି ସ୍ଥିତେ କଷ୍ଠେ କାଯେ ଵୈଵର୍ଣ୍ଯରୂକ୍ଷାତା ॥ ୧,୧୬୪.

ଯାହା ସହଜ, କଫ ଓ ବାତ ଯୋଗୁଁ ହୁଏ, ଚର୍ମରେ ଥାଏ କିମ୍ବା ଅଶୁଦ୍ଧ; ଚର୍ମରେ ରହିଲେ ଶରୀରରେ ବର୍ଣ୍ଣହୀନତା ଓ ଶୁଖିଲାପଣ ଦେଖାଯାଏ।

ସ୍ଵେଦତାପଶ୍ଵଯଥଵଃ ଶୋଣିତେ ପିଶିତେ ପୁନଃ । ପାଣିପାଦାଶ୍ରିତାଃ ସ୍ଫୋଟାଃ କ୍ଲେଶାତ୍ସନ୍ଧିଷୁ ଚାଧିକମ୍ ॥ ୧,୧୬୪.

ଘମ, ତାପ ଓ ସ୍ଫୀତି ରକ୍ତ ଓ ମାଂସରେ ହୁଏ; ହାତ ପାଉଁରେ ଫୁଲିଥିବା ଦାଗ ଦେଖାଯାଏ, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଯୋଗୁଁ ସନ୍ଧିରେ ଅଧିକ ହୁଏ।

ଦୋଷସ୍ଯାଭୀକ୍ଷ୍ଣଯୋଗେନ ଦଲନଂ ସ୍ଯାଚ୍ଚ ମେଦସି । ନାତିସଂଜ୍ଞାସ୍ତି ମଜ୍ଜାସ୍ଥିନେତ୍ରଵେଗସ୍ଵରକ୍ଷ୍ଯଃ ॥ ୧,୧୬୪.

ଦୋଷ ଘନିଷ୍ଠ ମିଶ୍ରଣରେ ଚର୍ବିର ନାଶ ହୁଏ; ମଜ୍ଜା, ହାଡ଼, ଆଖି କିମ୍ବା ସ୍ୱରରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଲକ୍ଷଣ ନାହିଁ।

କ୍ଷତେ ଚ କ୍ରିମିଭିଃ ଶୁକ୍ରେ ସ୍ଵଦାରାପତ୍ଯବାଧନମ୍ । ଯଥାପୂର୍ଵାଣି ସର୍ଵାଣି ସ୍ଵଲିଙ୍ଗାନି ମୃଗାଦିଷୁ ॥ ୧,୧୬୪.

ଘାଉ ହେଲେ, ଶୁକ୍ରରେ କୀଟ ଥିଲେ, ବା ନିଜ ଜନାନୀ ଓ ସନ୍ତାନରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେଲେ, ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ପଶୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।

କଷ୍ଠୈକସମ୍ଭଵଂ ଶ୍ଵିତ୍ରଂ କିଲାସଂ ଦାରୁଣଂ ଭଵେତ୍ । ନିର୍ଦିଷ୍ଟମପରିସ୍ତ୍ରାଵି ତ୍ରିଧାତୂଦ୍ଭଵସଂଶ୍ରଯମ୍ ॥ ୧,୧୬୪.

କାଠରୁ ହେଉଥିବା ଏକମାତ୍ର ଶ୍ୱିତ୍ର ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ରୋଗ; ଏହାକୁ ଅତିରିକ୍ତ ରସ ଝରୁଥିବା ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ, ଏହା ତିନୋଟି ଦୋଷ ମିଶ୍ରଣରୁ ହୁଏ।

ଵାତାଦ୍ରୂକ୍ଷାରୁଣଂ ପିତ୍ତାତ୍ତାମ୍ରଂ କମଲପତ୍ରଵତ୍ । ସଦାହଂ ରୋମଵିଧ୍ଵଂସି କଫାଚ୍ଛ୍ଵେତଂ ଘନ ଗୁରୁ ॥ ୧,୧୬୪.

ବାତରୁ ହେଉଥିବା ଦାଗ ଶୁଖିଲା ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ହୁଏ; ପିତ୍ତରୁ ହେଲେ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, କମଳପତ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଏ, ସଦା ଜଳନା ହୁଏ ଓ ଲୋମ ନଷ୍ଟ କରେ; କଫରୁ ହେଲେ ଏହା ଧଳା, ଘନ ଓ ଭାରୀ ହୁଏ।

ସକଣ୍ଡୂରଂ କ୍ରମାଦ୍ରକ୍ତମାଂସମେଦଃ ସୁ ଚାଦିଶେତ୍ । ଵର୍ଣେନୈଵେଦୃଗୁଭଯଂ କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ତଚ୍ଚୋତ୍ତରୋତ୍ତରମ୍ ॥ ୧,୧୬୪.

ଖୁଜୁଲି ସହିତ ଏହା ଦେହର ମାଂସ ଓ ଚର୍ବିକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ପ୍ରଭାବିତ କରେ; ରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ପ୍ରକାରକୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ କ୍ରମେ ବଢ଼ିଯାଏ।

ଅଶୁକ୍ଲରୋମବହୁଲମସଂଶ୍ଲିଷ୍ଟଂ ମିଥୋ ନଵମ୍ । ଅନଗ୍ନିଦଗ୍ଧଜଂ ସାଧ୍ଯଂ ଶ୍ଵିତ୍ରଂ ଵର୍ଜ୍ଯମତୋଽନ୍ଯଥା ॥ ୧,୧୬୪.

ଯଦି ଏହା ଧଳା ନୁହେଁ, ଲୋମ ଅଧିକ ଅଛି, ଲଗି ନଥାଏ, ନୂତନ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇନାହିଁ, ତେବେ ଏହି ଶ୍ୱିତ୍ର ଚିକିତ୍ସାଯୋଗ୍ୟ; ନହେଲେ ଏହାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ।

ଗୁହ୍ଯପାଣିତଲୌଷ୍ଠେଷୁ ଜାତମପ୍ଯଚିରନ୍ତରମ୍ । ଵର୍ଜନୀଯଂ ଵିଶେଷେଣ କିଲାସଂ ସିଦ୍ଧିମିଚ୍ଛିତା ॥ ୧,୧୬୪.

ଯଦି ଗୁପ୍ତାଙ୍ଗ, ହାତର ତଳ ଓ ଠୋଠରେ ନୂତନ ଭାବେ ଏହା ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ସିଦ୍ଧି ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହି କିଳାସକୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ।