ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଵେଧଃ ସୂଚ୍ଯେଵ ଵିଡ୍ଭ୍ରଂଶଃ କୃଚ୍ଛ୍ରେ ମୂତ୍ରଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ । ଗାତ୍ରେ ମୁଖେ ପଦେ ଶୋଥଃ ହ୍ଯଗ୍ନିମାନ୍ଦ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଚ ॥ ୧,୧୬୦.

ସୁଇ ଭଳି ଚୁଭା ଯନ୍ତ୍ରଣା, ମଳ ଝରିଯିବା, ପିଶାବ କଷ୍ଟରେ ହୁଏ; ଶରୀର, ମୁହଁ ଓ ପାଦ ଫୁଲିଯାଏ, ଅଗ୍ନି ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ପାଏ।

ରୂକ୍ଷକୃଷ୍ଣତ୍ଵଗାଦିତ୍ଵଂ ଚଲତ୍ଵାଦନିଲସ୍ଯଚ । ଅନିରୂପିତସଂସ୍ଥାନୋ ଵିଵିଧାଞ୍ଜନଯେଦ୍ଵ୍ଯଥାମ୍ ॥ ୧,୧୬୦.

ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଚର୍ମ ଶୁଷ୍କ ଓ କଳା ହୁଏ, ଶରୀର ଅସ୍ଥିର ରହିଥାଏ; ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆକୃତି ନଥିବାରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ।

ପିପୀଲିକାଵ୍ଯାପ୍ତ ଇଵ ଗୁଲ୍ମଃ ସ୍ଫୁରତି ନୁଦ୍ଯତେ । ପିତ୍ତାଦ୍ଦାହାମ୍ଲକୌ ମୂର୍ଛା ଵିଡ୍ଭେଦଃ ସ୍ଵେଦତୃଡ୍ଜ୍ଵରାଃ ॥ ୧,୧୬୦.

ଗୁଲ୍ମ ଜଣେ ପିପିଲିକା ଚଡ଼ିଥିବା ଭଳି ଫୁଲି ଓ ଚଳିଥାଏ; ପିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଦହନ, ତିକ୍ତତା, ମୂର୍ଛା, ଦିଆରିଆ, ଘମ, ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଓ ଜ୍ୱର ହୁଏ।

ହାରିଦ୍ରଯଂ ସର୍ଵଗାତ୍ରେଷୁ ଗୁଲ୍ମାଚ୍ଛୋଥସ୍ଯ ଦର୍ଶନମ୍ । ହୀଯତେ ଦୀପ୍ଯତେ ଶ୍ଲେଷ୍ମା ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ଦହତୀଵଚ ॥ ୧,୧୬୦.

ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଂଶରେ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗ ଦେଖାଯାଏ, ସହିତେ ଫୁଲିବା ଓ ଗଠି ହେବା ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ। କଫ ଅନେକ ସମୟରେ କମିଯାଏ କିମ୍ବା ବଢ଼ିଯାଏ, ଏବଂ ଏହା ନିଜ ଅଂଶକୁ ଜଳାଇଥାଏ।

କଫାତ୍ସ୍ତୈମିତ୍ଯମରୁଚିଃ ସଦନଂ ଶିରସି ଜ୍ଵରଃ । ପୀନସାଲସ୍ଯହୃଲ୍ଲାସୌ ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣତ୍ଵଗାଦିତା ॥ ୧,୧୬୦.

କଫ ଦ୍ୱାରା ଦେହ ଭାରୀ ଲାଗେ, ରୁଚି ହରାଯାଏ, ଶରୀର ଅସ୍ତିର ହୁଏ, ମୁଣ୍ଡ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଜ୍ୱର, ନାକ ବନ୍ଦ, ଅଳସ୍ୟ, ମନ ମଳିନ ହେବା, ଚର୍ମରେ ଧଳା କିମ୍ବା କଳା ରଙ୍ଗ ଦେଖାଯାଏ।

ଗୁଲ୍ମୋ ଗଭୀରଃ କଠିନୋ ଗୁରୁର୍ଗର୍ଭସ୍ଥବାଲଵତ୍ । ସ୍ଵସ୍ଥାନସ୍ଥା ଅଧାଵନ୍ତସ୍ତତ ଏଵାତ୍ର ମାରକାଃ ॥ ୧,୧୬୦.

ଗଠି ଗଭୀର, କଠିନ ଓ ଭାରୀ ହୁଏ, ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ ପରି ଲାଗେ। ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଅଂଶରେ ରହିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଭିତରେ ଚଳନ୍ତି, ଏହି ଧରଣର ଗଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆପଦ୍ଧାୟକ।

ପ୍ରାଯସ୍ତୁ ଯତ୍ତଦ୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋତ୍ଥା ଗୁଲ୍ମାଃ ସଂସୃଷ୍ଟମୈଥୁନାଃ । ସର୍ଵଜସ୍ତୀଵ୍ରରୁଗ୍ଦାହଃ ଶୀଘ୍ରପାକୀ ଘନୋନ୍ନତଃ ॥ ୧,୧୬୦.

ସାଧାରଣତଃ ଯେଉଁ ଗଠି ଦୁଇ ଦୋଷ କିମ୍ବା ମିଶ୍ର ହେବାରୁ ହୁଏ, ସେଗୁଡିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ଓ ଜଳନ ଦେଉଥାଏ, ଶୀଘ୍ର ଅପକ୍ୱ ହୁଏ, ଗଢ଼ ଓ ଉଁଚା ହୁଏ।

ସୋଽସାଧ୍ଯୋ ରକ୍ତଗୁଲ୍ମସ୍ତୁ ସ୍ତ୍ରିଯା ଏଵ ପ୍ରଜାଯତେ । ଋତୌ ଯା ଚୈଵ ଶୂଲାର୍ତା ଯତି ଵା ଯୋନିରୋଗିଣୀ ॥ ୧,୧୬୦.

ଏହି ରକ୍ତ ଗଠି ଅସାଧ୍ୟ ଓ କେବଳ ଜନାନୀମାନଙ୍କରେ ହୁଏ, ବିଶେଷକରି ଯେଉଁମାନେ ଋତୁକାଳରେ ପିଡ଼ା ଭୋଗନ୍ତି କିମ୍ବା ଯୋନି ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ।

ସେଵତେ ଵାନିଲାଂଶ୍ଚ ସ୍ତ୍ରୀ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତସ୍ଯାଃ ସମୀରଣଃ । ନିରୁଧ୍ଯାତ୍ଯାର୍ତଵଂ ଯୋନ୍ଯାଂ ପ୍ରତିମାସଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୧,୧୬୦.

ଯଦି କୌଣସି ଜନାନୀ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଋତୁକାଳରେ ସଂଗମ କରନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ଶରୀରର ବାୟୁ ତାଙ୍କର ଯୋନିରେ ପ୍ରତିମାସ ନିୟମିତ ଆସୁଥିବା ଆର୍ତ୍ତବକୁ ବାଧା ଦେଇଥାଏ।

ସୁକ୍ଷୌ କରୋତି ତଦ୍ଗର୍ଭେ ଲିଙ୍ଗମାଵିଷ୍କରୋତି ଚ । ହୃଲ୍ଲାସଦୌହୃଦସ୍ତନ୍ଯଦର୍ଶନଂ କାମଚାରିତା ॥ ୧,୧୬୦.

ଏହା ଗର୍ଭାଶୟକୁ ଶୁଷ୍କ କରେ, ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ, ମନ ମଳିନତା, ଅଭିଲାଷ, ଦୁଧ ଦେଖାଯିବା, ଏବଂ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଆଚରଣ ହୁଏ।

କ୍ରମେଣ ଵାଯୋଃ ସଂସର୍ଗାତ୍ପିତ୍ତଂ ଯୋନିଷୁ ସଞ୍ଚଯମ୍ । ରକ୍ତସ୍ଯ କୁରୁତେ ତସ୍ଯା ଵାତପିତ୍ତୋକ୍ତଗୁଲ୍ମଜାନ୍ ॥ ୧,୧୬୦.

କ୍ରମେ ବାୟୁ ମିଶିବାରୁ ପିତ୍ତ ଯୋନିରେ ଜମା ହୁଏ, ଏହା ତାଙ୍କୁ ବାୟୁ ଓ ପିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ଗଠି ଦେଇଥାଏ।

ଗର୍ଭାଶଯେ ଚ ସୁତରାଂ ଶୂଲାଂଶ୍ଚୈଵାସୃଗାଶ୍ରଯେ । ଯୋନିସ୍ତ୍ରାଵଶ୍ଚ ଦୌର୍ଗନ୍ଧ୍ଯଂ ଭୂଯଃ ସ୍ଯନ୍ଦନଵେଦନେ ॥ ୧,୧୬୦.

ଗର୍ଭାଶୟ ଓ ରକ୍ତନଳୀରେ ତୀବ୍ର ପିଡ଼ା, ଯୋନିରୁ ସ୍ରାବ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଓ ଅଧିକ ଜଳନ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ।

କଦାପି ଗର୍ଭଵଦ୍ଗୁଲ୍ମଃ ସର୍ଵେ ତେ ରତିସମ୍ଭଵାଃ । ପାକଞ୍ଚିରେଣ ଭଜତେ ନୈଧତେ ଵିଦ୍ରଧିଃ ପୁନଃ ॥ ୧,୧୬୦.

କେବେ କେବେ ଗଠି ଗର୍ଭ ପରି ଦେଖାଯାଏ; ଏସବୁ ସଂଗମ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ଏବଂ ପକ୍ୱ ହେବା ସହିତ ଏହା ଫୋଡ଼ରେ ପରିଣତ ହୁଏ।

ପଚ୍ଯତେ ଶୀଘ୍ରମତ୍ଯର୍ଥଂ ଦୁଷ୍ଟରକ୍ତାଶ୍ରଯସ୍ତୁ ସଃ । ଅତଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଵିଦାହିତ୍ଵାଦ୍ଵଦ୍ରଧିଃ ସୋଽଭୀଧୀଯତେ ॥ ୧,୧୬୦.

ଏହା ଅତି ଶୀଘ୍ର ପକ୍ୱ ହୁଏ, କାରଣ ଏହା ଦୁଷ୍ଟ ରକ୍ତରେ ଭିତ୍ତି କରିଥାଏ; ଏହିପରି ଶୀଘ୍ର ଜଳନ ଓ ନାଶ କରିଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଫୋଡ଼ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଗୁଲ୍ମାନ୍ତାରଶ୍ରଯେ ବସ୍ତିଦାହଶ୍ଚ ପ୍ଲୀହଵେଦନା । ଅଗ୍ନିଵର୍ଣବଲଭ୍ରଂଶୋ ଵେଗାନାଂ ଵା ପ୍ରଵର୍ତନମ୍ ॥ ୧,୧୬୦.

ଗଠି ଭିତରେ ଥିଲେ ମୁତ୍ରାଶୟରେ ଜଳନ, ପ୍ଳୀହାରେ ବେଦନା, ଅଗ୍ନିଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ କିମ୍ବା ପ୍ରବଳ ଚାହିଦା ହୁଏ।

ଅତୋ ଵିପର୍ଯଯେ ବାହ୍ଯକୋଷ୍ଠାଙ୍ଗେଷୁ ଚ ନାତିରୁକ୍ । ଵୈଵର୍ଣ୍ଯମଥ ଵା କାସୋ ବହିରୁନ୍ନତତାଧିକମ୍ ॥ ୧,୧୬୦.

ଯଦି ଗଠି ବାହ୍ୟ ପେଟର ଅଂଶରେ ଥାଏ, ତେବେ ବେଶି ବେଦନା ନଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଚର୍ମର ରଙ୍ଗ ବଦଳାଯାଏ, କାଶ ହୁଏ କିମ୍ବା ବାହାରୁ ଅଧିକ ଫୁଲିଯାଏ।

ସାଟୋପମତ୍ଯୁଗ୍ରରୁଜମାଧ୍ମାନମୁଦରେ ଭୃଶମ୍ । ଊର୍ଧ୍ଵାଧୋ ଵାତରୋଧେନ ତମାନାହଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ ॥ ୧,୧୬୦.

ପେଟରେ ତଣା ଓ ଅତ୍ୟଧିକ ବେଦନା ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଫୁଲିବା ଦେଖାଯାଏ; ଉପର କିମ୍ବା ତଳକୁ ବାୟୁ ଅଟକିଲେ ଏହାକୁ ଆନାହ ଭାବେ କୁହାଯାଏ।

ଧନଶ୍ଚାଷ୍ଠ୍ଯୁପମୋ ଗ୍ରନ୍ଥିଲୋଽଷ୍ଠୀଲାତୁ ସମୁନ୍ନତା । ସମସ୍ତାଲିଙ୍ଗସଂଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯଷ୍ଠୀଲା ତଦାକୃତିଃ ॥ ୧,୧୬୦.

ଏହା ଧନର ଥାଇ ପରି, ଗଠି ଗଠି ହୋଇ କିମ୍ବା ମୁସଳ ପରି ଉଁଚା ହୋଇ ଦେଖାଯାଏ; ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଥିଲେ ଏହାକୁ ମୁସଳାକାର ଗଠି କୁହାଯାଏ।

ପକ୍ଵଶଯୋଦ୍ଭଵୋଽପ୍ଯେଵଂ ଵାଯୁସ୍ତୀଵ୍ରରୁଜାଶ୍ରଯାତ୍ । ଉଦ୍ଗାରବାହୁଲ୍ଯପୁରୀଷବନ୍ଧତୃପ୍ତ୍ଯକ୍ଷମତ୍ଵାନ୍ତ୍ରଵିକୂଜନାନି ॥ ୧,୧୬୦.

ପକ୍ୱାଶୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ତୀବ୍ର ବେଦନା ହୁଏ, ବାରମ୍ବାର ଡକା, ମଳବନ୍ଧ, ଶୀଘ୍ର ତୃପ୍ତି, ଖାଦ୍ୟ ପଚାଇପାରିବା ନଥିବା, ଓ ଆନ୍ତ୍ରର ଗୁଡ଼ୁଗୁଡ଼ ଶବ୍ଦ ହୁଏ।

ଆଚୋପମାଧ୍ମାନମପକ୍ତିଶକ୍ତିଃ ଆସନ୍ନଗୁଲ୍ମସ୍ଯ ଭଵେଚ୍ଚ ଚିହ୍ନମ୍ ॥ ୧,୧୬୦.

ଧନର ଥାଇ ପରି ଫୁଲିବା, ଅପଚୟ ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ—ଏହିଗୁଡ଼ିକ ଆସନ୍ନ ଗଠିର ଲକ୍ଷଣ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୬୧ ଧନ୍ଵନ୍ତରିରୁଵାଚ । ଉଦରାଣାଂ ନିଦାନଞ୍ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସୁଶ୍ରୁତ ତଚ୍ଛୃଣୁ । ରୋଗାଃ ସର୍ଵେଽପି ମନ୍ଦାଗ୍ନୌ ସୁତରାମୁଦରାଣି ତୁ ॥ ୧,୧୬୧.

ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପେଟ ରୋଗର କାରଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି; ଶୁଶ୍ରୁତ, ଏହା ଶୁଣ। ସମସ୍ତ ରୋଗ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ପେଟ ରୋଗ ତ ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ।

ଅନୀର୍ଣାମଯାଶ୍ଚାପ୍ଯନ୍ଯେ ଜାଯନ୍ତେ ମଲସଂଚଯାତ୍ । ଊର୍ଧ୍ଵାଧୋ ଵାଯଵୋ ରୁଦ୍ଧ୍ଵା ଵ୍ଯାକୁଲାଵିପ୍ରଵାହିଣୀ? ॥ ୧,୧୬୧.

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ରୋଗମାନେ ମଧ୍ୟ ମଳ ଜମା ହେବାରୁ ହୁଏ; ଯେତେବେଳେ ଉପର ଓ ତଳ ଦିଗର ବାୟୁ ଅଟକିଯାଏ, ସେମାନେ ଅସ୍ଥିର ଓ ଅସାଧାରଣ ଭାବରେ ଚଳିଥାଏ।

ପ୍ରାଣାନପାନାନ୍ସଂଦୂଷ୍ଯ କୁର୍ଯୁସ୍ତାନ୍ମାଂସସନ୍ଧିଗାନ୍ । ଆଧ୍ମାପ୍ଯ କୁକ୍ଷିମୁଦରମଷ୍ଟଧା ତେ ଚ ଭେଦତଃ ॥ ୧,୧୬୧.

ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନ ବାୟୁ ଦୁଷିତ ହେଲେ, ଏହା ଶରୀରର ମାଂସପେଶୀ ଯୋଡ଼କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ; ଏହି ଦୁଷ୍ଟତା ଫଳରେ ଗଭା ଓ ପେଟ ଫୁଲିଯାଏ, ଏହା ଆଠ ପ୍ରକାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ।

ପୃଥଗ୍ଦୋଷୈଃ ସମସ୍ତୌଶ୍ଚ ପ୍ଲୀହଵଙ୍କ୍ଷକ୍ଷତୋଦକୈଃ । ତେନାର୍ତାଃ ଶୁଷ୍କତାଲ୍ଵୋଷ୍ଠାଃ ସର୍ଵପାଦକରୋଦରାଃ ॥ ୧,୧୬୧.

ଏହି ରୋଗଗୁଡ଼ିକ ଅଲଗା ଅଲଗା ବା ମିଶ୍ର ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ଳୀହା, କଟି ବା ଘାଉର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ; ଏହି ଦୁଃଖରେ ଭୋଗୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଜିଭ ଓ ଠୋଠ ଶୁଖିଯାଏ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଓ ପେଟ ଫୁଲିଯାଏ।

ନଷ୍ଟଚେଷ୍ଟବଲାହାରାଃ କୃତପ୍ରଧ୍ମାତ୍କୁକ୍ଷଯଃ । ପୁରୁଷାଃ ସ୍ଯୁଃ ପ୍ରେତରୂପା ଭାଵିନସ୍ତସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୧,୧୬୧.

ଯେଉଁମାନେ ଚଳାଚଳ, ଶକ୍ତି ଓ ଖାଦ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ହରାଇଦେଇଛନ୍ତି, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ପେଟ ଫୁଲିଯାଇଛି, ସେମାନେ ଭୂତ ଭଳି ଦେଖାଯାନ୍ତି—ଏହି ହେଉଛି ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ।

କ୍ଷୁନ୍ନାଶୋଽରୁଚିଵତ୍ସର୍ଵଂ ସଵିଦାହଞ୍ଚ ପଚ୍ଯତେ । ଜୀର୍ଣାନ୍ନଂ ଯୋ ନ ଜାନାତି ସୋଽପଥ୍ଯଂ ସେଵତେନରଃ ॥ ୧,୧୬୧.

ଭୋକ ହରାଇଯିବା, ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରତି ଅସନ୍ତୋଷ ଓ ଜଳନା ହୁଏ; ଯିଏ ପଚିଥିବା ଓ ଅପଚିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଚିହ୍ନିପାରେ ନାହିଁ, ସେ ଅପଥ୍ୟ ଖାଇଥାଏ।

କ୍ଷୀଯତେ ବଲମଙ୍ଗସ୍ଯ ଶ୍ଵସିତ୍ଯଲ୍ପୋଽଵିଚେଷ୍ଟିତଃ । ଵିଷଯାଵୃତ୍ତିବୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଶୋକଶୋଷାଦଯୋଽପିଚ ॥ ୧,୧୬୧.

ଶରୀରର ଶକ୍ତି କମିଯାଏ, ଶ୍ୱାସ ହଳୁକା ହୁଏ, ଅଳ୍ପ କାମ କରିପାରେ; ମନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରୁ ଦୂରୁଯାଏ, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋଷଣ ଆସିଯାଏ।

ରୁଗ୍ବସ୍ତିସନ୍ଧୌ ସତତଂ ଲଘ୍ଵଲ୍ପଭୋଜନୈରପି । ଜରାଜୀର୍ଣୋ ବଲଭ୍ରଂଶୋ ଭଵେଜ୍ଜଠରରୋଗିଣଃ ॥ ୧,୧୬୧.

ମୁତ୍ରାଶୟ ଓ ଯୋଡ଼ରେ ସବୁବେଳେ ବେଦନା ରହେ, ହଳୁକା ଓ କମ୍ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ; ପେଟର ରୋଗରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଅପଚୟ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ହୁଏ।

ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରତନ୍ଦ୍ରାଲସତା ମଲସର୍ଗୋଽଲ୍ପଵହ୍ନିତା । ଦାହଃ ଶ୍ଵଯଥୁରାଧ୍ମାନମନ୍ତ୍ରେ ସଲିଲସମ୍ଭଵେ ॥ ୧,୧୬୧.

ନିଜେ ନିଜେ ଅଳସ୍ୟ, ଅଳସତା ଓ ଘୁମ ଆସେ, ମଳ ତ୍ୟାଗ କମ୍ ହୁଏ ଓ ଅଗ୍ନି ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ; ଜଳ ଥିଲେ ଜଳନା, ସ୍ଫୀତି ଓ ଫୁଲିବା ହୁଏ।