ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଦାହସ୍ତୃଷ୍ଣାମ୍ଲିକା ମୂର୍ଛା ଵିଡ୍ଭେଦଃ ପିତ୍ତଜନ୍ମନାମ୍ । ଵାତଜାନାମୁଦାଵର୍ତଃ କମ୍ପହୃଦ୍ଗହଲୋଲତାଃ ॥ ୧,୧୫୯.

ପିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ପ୍ରମେହରେ ଜଳନ, ତିରିଷ୍ଣା, ତିତିଳା ଭାବ, ମୂର୍ଛା, ଏବଂ ଦସ୍ତ ହୁଏ; ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବାରେ ଉଲଟା ଗତି, କମ୍ପନ, ହୃଦୟ ବେଦନା ଓ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଯାଏ।

ଶୂଲମୁନ୍ନିଦ୍ରାତା ଶୋଷଃ ଶ୍ଵାସଃ କାସଞ୍ଚ ଜାଯତେ । ଶରାଵିକା କଚ୍ଛପିକା ଜ୍ଵାଲିନୀ ଵିନତାଲଜୀ ॥ ୧,୧୫୯.

ତ୍ରିଶୂଳ ଉଠିବା ସହିତ ଶରୀର ଶୁଷ୍କ ହେବା, ଶ୍ୱାସ କଷ୍ଟ ଓ କାଶ ହେବା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ଏହି ସହିତ ଶରାଭିକା, କଚ୍ଛପିକା, ଜ୍ୱାଲିନୀ ଓ ବିନତାଳଜୀ ନାମକ ରୋଗ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।

ମସୂରିକା ସର୍ଷପିକା ପୁତ୍ରିଣୀ ସଵିଦାରିକା । ଵିଦ୍ରଧିଶ୍ଚେତି ପିଡିକାଃ ପ୍ରମେହୋପେକ୍ଷଯା ଦଶ ॥ ୧,୧୫୯.

ମସୂରିକା, ସରଷପିକା, ପୁତ୍ରିଣୀ, ସବିଦାରିକା ଓ ଭିଦ୍ରଧି ଏହି ଦଶ ପ୍ରକାରର ଫୋଡ଼ା ପ୍ରମେହ ଅବହେଳା କରିଲେ ହୁଏ।

ଅନ୍ନସ୍ଯ କଫସଂଶ୍ଲେଷାତ୍ପ୍ରାଯସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଵର୍ତନମ୍ । ସ୍ଵାଦ୍ଵମ୍ଲଲଵଣସ୍ନିଗ୍ଧଗୁରୁପିଚ୍ଛିଲଶୀତମ୍ ॥ ୧,୧୫୯.

ଖାଦ୍ୟରେ କଫ ମିଶିଲେ ସାଧାରଣତଃ ଏହି ରୋଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ବିଶେଷକରି ମିଠା, ତେତେ, ନୁନା, ତେଲା, ଭାରୀ, ଚିପିଚିପା ଓ ଢଣ୍ଡା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖାଯାଏ।

ନଵଂ ଧାନ୍ଯଂ ସୁରାସୂପମାଂସେକ୍ଷୁଗୁଡଗୋରସମ୍ । ଏକସ୍ଥାନାସନଵତି ଶଯନଂ ଵିନିଵର୍ତନମ୍ ॥ ୧,୧୫୯.

ନୂତନ ଧାନ୍ୟ, ମଦ, ଶାକର ଝୋଳ, ମାଂସ, ଇଖୁ, ଗୁଡ଼ ଓ ଦୁଧ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଏକ ସ୍ଥାନରେ ବସି ରହିବା ଓ ଅଧିକ ସମୟ ଶୋଇ ରହିବା ଏହାଠାରୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।

ବସ୍ତିମାଶ୍ରିତ୍ଯ କୁରୁତେ ପ୍ରମେହାଦ୍ଦୂଷିତଃ କଫଃ । ଦୂଷଯିତ୍ଵା ଵପୁଃ କ୍ଲେଦଂ ସ୍ଵେଦମେଦୋଵସାମିଷମ୍ ॥ ୧,୧୫୯.

ପ୍ରମେହ ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ କଫ ବସ୍ତିରେ ଥିବାକୁ ଯାଏ; ଏହା ଶରୀରକୁ ଦୂଷିତ କରି ତରଳ, ପୋକ, ଚର୍ବି, ମଜ୍ଜା ଓ ମାଂସକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।

ପିତ୍ତଂ ରକ୍ତମତିକ୍ଷୀଣେ କଫାଦୌ ମୂତ୍ରସଂଶ୍ରଯମ୍ । ଧାତୁଂ ବସ୍ତିମୁପାନୀଯ ତତ୍କ୍ଷଯେଚ୍ଚୈଵ ମାରୁତଃ ॥ ୧,୧୫୯.

ପିତ୍ତ ଓ ରକ୍ତ ଅତ୍ୟଧିକ କମିଗଲେ, ପ୍ରଥମେ କଫ ମୂତ୍ରରେ ଥିବାକୁ ଯାଏ; ପରେ ବସ୍ତିର ଧାତୁକୁ ଛୁଇଁ, ଏହା ଶେଷ ହେଲେ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ସାଧ୍ଯାସାଧ୍ଯପ୍ରତୀତ୍ଯାଦ୍ଯାଃ ମେହାସ୍ତେନୈଵ ତଦ୍ଭଵାଃ । ସମେ ସମକୃତା ଦୋଷେ ପରମତ୍ଵାତ୍ତଥାପି ଚ ॥ ୧,୧୫୯.

ଏଭଳି ଭାବରେ ପ୍ରମେହର ସାଧ୍ୟ ଓ ଅସାଧ୍ୟ ପ୍ରକାର ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ; ଦୋଷ ସମାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯାହା ଅଧିକ ରହେ, ତାହା ଅନୁଯାୟୀ ଭିନ୍ନତା ରହିଥାଏ।

ସାମାନ୍ଯ ଲକ୍ଷଣନ୍ତେଷାଂ ପ୍ରଭୂତାଵିଲମୂତ୍ରତା । ଦୋଷଦୂଷ୍ଯା ଵିଶେଷେଽପି ତତ୍ସଂଯୋଗଵିଶେଷତଃ ॥ ୧,୧୫୯.

ଏହାଙ୍କର ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣ ହେଉଛି ଅଧିକ ଓ ଧୁସର ମୂତ୍ର; ଦୋଷ ଓ ଦୂଷ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ମିଶ୍ରଣ ଅନୁଯାୟୀ ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ।

ମୂତ୍ରଵର୍ଣାଦିଭେଦେନ ଭେଦୋ ମେହେଷୁ କଲ୍ପ୍ଯତେ । ଅଚ୍ଛଂ ବହୁସିତଂ ଶୀତଂ ନିର୍ଗନ୍ଧମୁଦକୋପମମ୍ ॥ ୧,୧୫୯.

ମୂତ୍ରର ରଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରମେହର ପ୍ରକାର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ; କ୍ଷୀର ଭଳି ସ୍ପଷ୍ଟ, ବେଶି ଧଳା, ଢଣ୍ଡା, ଗନ୍ଧହୀନ ଓ ପାଣି ସଦୃଶ ମୂତ୍ର ଦେଖାଯାଏ।

ମେହତ୍ଯୁଦକମେହେନ କିଞ୍ଚିଦାଵିଲପିଚ୍ଛିଲମ୍ । ଇକ୍ଷୋ ରସମିଵାତ୍ଯର୍ଥଂ ମଧୁରଂ ଚେକ୍ଷୁମେହତଃ ॥ ୧,୧୫୯.

ଉଦକମେହରେ ମୂତ୍ର ପାଣି ଭଳି, ଅଳ୍ପ ଧୁସର ଓ ଚିପିଚିପା ହୁଏ; ଇଖୁମେହରେ ଏହା ଅତ୍ୟଧିକ ମିଠା, ଇଖୁ ରସ ଭଳି ହୁଏ।

ସାନ୍ଦ୍ରୀ ଭଵେତ୍ପର୍ଯୁଷିତଂ ସାନ୍ଦ୍ରମେହେନ ମେହତି । ସୁରାମେହୀ ସୁରାତୁଲ୍ଯମୁପର୍ଯଚ୍ଛମଧୋଘନମ୍ ॥ ୧,୧୫୯.

ସାନ୍ଦ୍ରମେହରେ ମୂତ୍ର ଘନ ଓ ବାସି ହୁଏ; ସୁରାମେହରେ ଏହା ମଦ ଭଳି, ଉପରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ତଳେ ଘନ ଥାଏ।

ସହୃଷ୍ଟରୋମା ପିଷ୍ଟେନ ପିଷ୍ଟବଦ୍ବହୁଲଂ ସିତମ୍ । ଶୁକ୍ରାଭଂ ଶୁକ୍ରମିଶ୍ରଂ ଵା ଶୁକ୍ରମେହୀ ପ୍ରମେହତି ॥ ୧,୧୫୯.

ଶୁକ୍ରମେହରେ ଲୋକଙ୍କର ଲୋମ ଦଣ୍ଡା ହୁଏ; ମୂତ୍ର ଚାଲି ମାଁଦ ଭଳି ଘନ ଓ ଧଳା, ଶୁକ୍ର ସଦୃଶ କିମ୍ବା ଶୁକ୍ର ମିଶିଥିବା ଦେଖାଯାଏ।

ମୂତ୍ରଯେତ୍ସିକତାମେହୀ ସିକତାରୂପିଣୋ ମଲାନ୍ । ଶୀତମେହୀ ସୁବହୁଶୋ ମଧୁରଂ ଭୃଶଶୀତଲମ୍ ॥ ୧,୧୫୯.

ସିକତାମେହରେ ମୂତ୍ରରେ ବାଲି ଭଳି କଣିକା ଥାଏ; ଶୀତମେହରେ ଏହା ବେଶି ପରିମାଣରେ, ମିଠା ଓ ବହୁତ ଢଣ୍ଡା ହୁଏ।

ଶନୈଃ ଶନୈଃ ଶନୈର୍ମେହୀ ମନ୍ଦଂ ମନ୍ଦଂପ୍ରମେହତି । ଲାଲାତନ୍ତୁଯୁତଂ ମୂତ୍ରଂ ଲାଲାମେହେନ ପିଚ୍ଛିଲମ୍ ॥ ୧,୧୫୯.

ଶନୈର୍ମେହରେ ମୂତ୍ର ଦେଖାଯାଏ ଧୀରେ ଧୀରେ, ମନ୍ଦ ମନ୍ଦ; ଲାଲାମେହରେ ମୂତ୍ର ଚିପିଚିପା ଓ ଲାଲା ତନ୍ତୁ ମିଶିଥାଏ।

ଗନ୍ଧଵର୍ଣରସସ୍ପର୍ଶେଃ କ୍ଷାରେଣ କ୍ଷାରତୋଯଵତ୍ । ନୀଲମେହନ ନୀଲାଭଂ କାଲମେହୀ ମସୀନିଭମ୍ ॥ ୧,୧୫୯.

କ୍ଷାରମେହରେ ମୂତ୍ରର ଗନ୍ଧ, ରଙ୍ଗ, ରସ, ସ୍ପର୍ଶ କ୍ଷାର ଜଳ ଭଳି ହୁଏ; ନୀଳମେହରେ ଏହା ନୀଳ ଓ କାଳମେହରେ କାଳି ମସି ଭଳି ହୁଏ।

ସନ୍ଧିମର୍ମସୁ ଜାଯନ୍ତେ ମାଂସଲେଷୁ ଚ ଧାମସୁ । ଅନ୍ତୋନ୍ନତା ମଧ୍ଯନିନ୍ମା ଅକ୍ଲେଦସୁରୁଜାନ୍ଵିତା ॥ ୧,୧୫୯.

ସନ୍ଧି, ମର୍ମ ଓ ମାଂସପେଶୀର ନାଳୀରେ ଫୋଡ଼ା ହୁଏ; ଏହାର ପାର୍ଶ୍ୱ ଉଁଚା, ମଧ୍ୟ ଅବନତ, ଶୁଷ୍କ ଓ ବେଦନାହୀନ ଥାଏ।

ଶରାଵମାନସଂସ୍ଥାନା ପିଡିକା ସ୍ଯାଚ୍ଛରାଵିକା । ସଦାହା କୂର୍ମସଂସ୍ଥାନା ଜ୍ଞେଯା କଚ୍ଛପିକା ବୁଧୈଃ ॥ ୧,୧୫୯.

ଶରାଭିକା ନାମକ ଫୋଡ଼ା ଚପଟି ଭାଣ୍ଡ ଭଳି ଆକୃତିର; କଚ୍ଛପିକା ସଦା ଜ୍ୱଳନ୍ତି ଓ ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି ଏହା କଚ୍ଛପ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।

ମହତୀ ପିଡିକା ନୀଲା ଵିନତା ନାମ ସା ସ୍ମୃତା । ଦହତି ତ୍ଵଚମୁତ୍ଥାନେ ଜ୍ଵାଲିନୀ କଷ୍ଟଦାଯିନୀ ॥ ୧,୧୫୯.

ବଡ଼ ନୀଳ ଫୋଡ଼ାକୁ ବିନତା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଜ୍ୱାଲିନୀ ଚର୍ମରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ଜ୍ୱଳନ ଓ ଭୟଙ୍କର ବେଦନା ଦେଇଥାଏ।

ରକ୍ତା ସିତା ସ୍ଫୋଟଚିତା ଦାରୁଣା ତ୍ଵଲଜୀ ଭଵେତ୍ । ମସୂରାକୃତି ସଂସ୍ଥାନା ଵିଜ୍ଞେଯା ତୁ ମସୂରିକା ॥ ୧,୧୫୯.

ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ଧଳା ଓ ଫୁଟିଯାଉଥିବା ଦାଗ ସହିତ, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ ଯେଉଁ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ, ଏହି ରୋଗଟି ଡାଲର ଆକାର ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଏହାକୁ ମସୂରିକା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

ସର୍ଷପୋପମସଂସ୍ଥାନା ଜିହ୍ଵାପାକମହାରୁଜା । ପୁତ୍ରିଣୀ ମହତୀ ଚାଲ୍ପା ସୁସୂକ୍ଷ୍ମା ପିଡିକା ସ୍ମୃତା ॥ ୧,୧୫୯.

ସୋରିଷ ଦାଣା ପରି ଆକାର ଥିବା, ଜିଭରେ ଘା ଓ ଭୟଙ୍କର ବେଦନା ଦେଖାଯିବା, ଏହି ପିଡିକାକୁ ପୁତ୍ରିଣୀ କୁହାଯାଏ; ଏହା ବଡ, ଛୋଟ କିମ୍ବା ବହୁତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହୋଇପାରେ।

ଵିଦାରୀକନ୍ଦଵଦ୍ଵୃତ୍ତା କଠିନା ଚ ଵିଦାରିକା । ଵିଦ୍ରଧେର୍ଲକ୍ଷଣୈର୍ଯୁକ୍ତା ଜ୍ଞେଯା ଵିଦ୍ରଧିକା ତୁ ସା ॥ ୧,୧୫୯.

ବିଦାରୀ ଗଛର ଗଡ଼ି ପରି ଗୋଲାକାର ଓ କଠିନ ଯେଉଁ ଦାଗ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ଫୋଡ଼ାର ଲକ୍ଷଣ ଥାଏ, ସେଉଁଠି ଏହାକୁ ବିଦ୍ରଧିକା ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ।

ପୁତ୍ରିଣୀ ଚ ଵିଦାରୀ ଚ ଦୁଃ ସହା ବହୁମେଦସଃ । ସଦ୍ଯଃ ପିତ୍ତୋଲ୍ବଣାସ୍ତ୍ଵନ୍ଯାଃ ସମ୍ଭଵନ୍ତ୍ଯଲ୍ପମେଦସଃ ॥ ୧,୧୫୯.

ପୁତ୍ରିଣୀ ଓ ବିଦାରୀ ଦୁଇଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ ଓ ଅଧିକ ଚର୍ବି ଥିବା ଲୋକଙ୍କରେ ହୁଏ; ଅନ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକ ପିତ୍ତ ଅଧିକ ଥିବା ଏବଂ କମ୍ ଚର୍ବି ଥିବା ଲୋକଙ୍କରେ ଦେଖାଯାଏ।

ପିଡିକାସ୍ତା ଭଵେଯୁଃ ସ୍ଯାଦ୍ଦୋଷୋଦ୍ରେକୋ ଯଥାଯଥମ୍ । ପ୍ରମେହେଣ ଵିନାପ୍ଯେତା ଜାଯନ୍ତେ ଦୁଷ୍ଟମେଦସଃ ॥ ୧,୧୫୯.

ଏହି ପିଡିକାଗୁଡ଼ିକ ଦୋଷ ବଢ଼ିଲେ ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଦେଖାଯାଏ; ମଧୁମେହ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷିତ ଚର୍ବି ଦ୍ୱାରା ଏହା ହୁଏ।

ତାଵଚ୍ଚ ନୋପଲକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ଯାଵଦ୍ଵର୍ଣଞ୍ଚ ଵର୍ଜିତମ୍ । ହାରିଦ୍ରଂ ରକ୍ତଵର୍ଣଂ ଵା ମେହପ୍ରାଗ୍ରୂପଵର୍ଜିତମ୍ ॥ ୧,୧୫୯.

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଙ୍ଗରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏନି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଯାଏନି; ହଳଦିଆ କିମ୍ବା ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ହେବା, କିମ୍ବା ମଧୁମେହର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଲକ୍ଷଣ ନ ଥିବାକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଉଚିତ।

ଯୋ ମୂତ୍ରଯେତ ତନ୍ମହେଂ ରକ୍ତପିତ୍ତନ୍ତୁ ତଦ୍ଵିଦୁଃ । ସ୍ଵେଦୋଽଙ୍ଗଗାନ୍ଧଃ ଶିଥିଲତ୍ଵମଙ୍ଗେ ଶ୍ଯ୍ଯାଶନସ୍ଵପ୍ନସୁଖାଭିଷଙ୍ଗଃ । ହୃନ୍ନେତ୍ରଜିହ୍ଵାଶ୍ରଵଣୋପଦାହା ଘନୋଗ୍ରତା କେଶନଖାଭିଵୃଦ୍ଧିଃ ॥ ୧,୧୫୯.

ଯେଉଁ ଲୋକର ପେଶାବ ଏପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେଉଁଠି ରକ୍ତପିତ୍ତ ରୋଗ ଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ହେଉଛି ଘମ, ଦେହର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ, ଅଙ୍ଗ ଢିଲା ହେବା, ଅଳସ୍ୟ, ଖାଇବା ଓ ଶୁଅ ଇଚ୍ଛା, ହୃଦୟ, ଆଖି, ଜିଭ ଓ କାନରେ ଜ୍ୱାଳା, ଦେହ ଭାରି ହେବା, କେଶ ଓ ନଖ ବଢ଼ିଯିବା।

ଶୀତପ୍ରିଯତ୍ଵଂ ଗଲତାଲୁଶୋଷୋ ମାଧୁର୍ଯ ମାସ୍ଯେ କରପାଦଦାହଃ । ଭଵିଷ୍ଯତୋ ମେହଗଣସ୍ଯ ରୂପଂ ମୂତ୍ରେଽପି ଧାଵନ୍ତି ପିପୀଲିକାଶ୍ଚ ॥ ୧,୧୫୯.

ଥଣ୍ଡା ଜିନିଷ ପ୍ରିୟ ହେବା, ଗଳା ଓ ତାଳୁ ଶୁଖିଯିବା, ମୁଁହରେ ମିଠା ଲାଗିବା, ହାତ ପାଉଁରେ ଜ୍ୱାଳା ହେବା—ଏହା ମଧୁମେହ ଆସିବାର ଚିହ୍ନ; ପେଶାବକୁ ଜହ୍ନ ଆସିଥିବା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।

ତୃଷ୍ଣା ପ୍ରମେହେ ମଧୁରଂ ପ୍ରପିଚ୍ଛଂ ମଧ୍ଵାମଯେ ସ୍ଯାଦ୍ଵିଵିଧୋଵିକାରଃ । ସମ୍ପୂରଣାଦ୍ଵା କଫସମ୍ଭଵଃ ସ୍ଯାତ୍କ୍ଷୀଣେଷୁ ଦୋଷେଷ୍ଵନିଲାତ୍ମକୋ ଵା ॥ ୧,୧୫୯.

ମଧୁମେହରେ ତିଆରି ହେଉଥିବା ତିର୍ଷ୍ଣା, ମୁଁହରେ ମିଠା ଓ ଲଗ୍ବା ଲାଗିବା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅସୁସ୍ଥତା ଦେଖାଯାଏ; ଦେହ ଭରି ଥିଲେ କଫ ଦ୍ୱାରା, ଦୋଷ କମିଯିବାରେ ବାତ ଦ୍ୱାରା ଏହି ରୋଗ ହୁଏ।

ସମ୍ପୂର୍ଣରୂପାଃ କଫପିତ୍ତମେହାଃ କ୍ରମେଣ ଯେ ଵୈ ରତିସମ୍ଭଵାଶ୍ଚ । ସକ୍ରାମତେ ପିତ୍ତକୃତାସ୍ତୁ ଯାପ୍ଯାଃ ସାଧ୍ଯୋଽସ୍ତି ମେହୋ ଯଦି ନାସ୍ତି ଦିଷ୍ଟମ୍ ॥ ୧,୧୫୯.

ଯେଉଁ ମଧୁମେହ କଫ ଓ ପିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଦେଖାଯାଏ, କିମ୍ବା ଯୌନ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ପିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ହେଲେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ହୁଏ; ଯଦି ଭାଗ୍ୟରେ ଲିଖା ନାହିଁ, ତେବେ ମଧୁମେହ ସୁସ୍ଥ ହୋଇପାରେ।