ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ମୂତ୍ରୋତ୍ସର୍ଗଂ ସଵିଚ୍ଛିନ୍ନଂ ତଚ୍ଛ୍ରେଯୋ ଗୁରୁଶେଫସୋଃ । ଅନ୍ତର୍ଵସ୍ତି ମୁଖେ ତୃଷ୍ଣା ସ୍ଥିରାଲ୍ପଂ ସହସା ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୫୮.

ପେଶାବ ଛେଦ ଛେଦ ହୋଇ ଆସେ; ଏହା ବଡ଼ ଲିଙ୍ଗ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ; ଅନ୍ତର୍ମୁତ୍ରାଶୟର ମୁଖରେ ତିରିଷ୍ଣା ହୁଏ, ଧାରା ଥିର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅଳ୍ପ ଓ ହଠାତ୍ ହୋଇ ଯାଏ।

ଅଶ୍ମରୀତୁଲ୍ଯରୁଗ୍ଗ୍ରନ୍ଥିର୍ମୂତ୍ରଗ୍ରନ୍ଥିଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ । ମୂତ୍ରିତସ୍ଯ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଯାତୋ ଵାଯୁନା ଶୁକ୍ରମୁଦ୍ଧୃତମ୍ ॥ ୧,୧୫୮.

ଆଶ୍ମରୀ ପରି ବେଦନା ସହ ଗଠିତ ଗଠାକୁ 'ମୁତ୍ରଗଠି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଯିଏ ପେଶାବ କରିଛି କିମ୍ବା ମହିଳା ସହ ମିଶିଛି, ସେଠାରେ ବାୟୁ ଶୁକ୍ରକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ନେଉଛି।

ସ୍ଥାନାଚ୍ଚ୍ଯୁତଂ ମୂତ୍ରଯତଃ ପ୍ରାକ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଵା ପ୍ରଵର୍ତତେ । ଭସ୍ମୋଦକପ୍ରତୀକାଶଂ ମୂତ୍ରଶୁକ୍ରଂ ତଦୁଚ୍ଯତେ ॥ ୧,୧୫୮.

ପେଶାବ କରିବା ପରେ ଯଦି ଶୁକ୍ର ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ିଯାଏ, ତେବେ ଏହା ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ପରେ ବାହାରେ ଆସେ; ପେଶାବରେ ଥିବା ଏହି ଶୁକ୍ର ଛାରପାଣି ପରି ଦେଖାଯାଏ।

ରୂକ୍ଷଦୁର୍ବଲଯୋର୍ଵାତେନୋଦାଵର୍ତଂ ଶକୃଦ୍ଯଦା । ମୂତ୍ରସ୍ରୋତୋଽନୁପର୍ଯେତି ସଂସୃଷ୍ଟଂ ଶକୃତା ତଦା ॥ ୧,୧୫୮.

ଯେତେବେଳେ ରୁକ୍ଷ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଦେହରେ ବାୟୁର ପ୍ରଭାବରେ ଗୋବିଷ୍ଟା ରେ ଉଲଟା ଗତି ହୁଏ ଏବଂ ମୁତ୍ର ପଥ ଅଟକିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ମୁତ୍ର ଓ ଗୋବିଷ୍ଟା ମିଶିଯାଏ।

ମୂତ୍ରବିନ୍ଦୁଂ ତୁଲ୍ଯଗନ୍ଧଂ ସ୍ଯାଦ୍ଵିଘାତଂ ତମାଦିଶେତ୍ । ପିତ୍ତଵ୍ଯାଯାମତୀକ୍ଷ୍ଣାମ୍ଲଭୋଜନାଧ୍ମାନକାଦିଭିଃ ॥ ୧,୧୫୮.

ଯଦି ମୁତ୍ରର ଫୋଟାର ଗନ୍ଧ ଏକରକମ ହୁଏ, ଏବଂ ଏହା ପିତ୍ତ, ଅତିରିକ୍ତ ଶ୍ରମ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ତିତିଳା ଖାଦ୍ୟ, ଫୁଲିଯିବା ଓ ଏମିତି କିଛି କାରଣରୁ ହୁଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ଅଟକା ମୁତ୍ର ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଵାଯୁନା ମୂତ୍ରେ ଵସ୍ତିସ୍ଥେ ଚୈଵ ଦାହକୃତ୍ । ମୂତ୍ରଂ ଵର୍ତଯତେ ପୂର୍ଵଂ ସରକ୍ତଂ ରକ୍ତମେଵ ଵା ॥ ୧,୧୫୮.

ଯେତେବେଳେ ବାୟୁ ବଢିଯାଏ, ଏହା ବସ୍ତି ଓ ମୁତ୍ରରେ ଜଳନ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଏବଂ ମୁତ୍ର ପ୍ରଥମେ ରକ୍ତମିଶ୍ରିତ କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଦେଖାଯାଏ।

ଉଷ୍ଣଂ ପୁନଃ ପୁନଃ କୃଚ୍ଛ୍ରାଦୁଷ୍ଣଵାତଂ ଵଦନ୍ତି ତମ୍ । ରୂକ୍ଷସ୍ଯ କ୍ଲାନ୍ତଦେହସ୍ଯ ବସ୍ତିସ୍ଥୌ ପିତ୍ତମାରୁତୌ ॥ ୧,୧୫୮.

ମୁତ୍ର ବାରମ୍ବାର ଉଷ୍ଣ ଓ କଷ୍ଟରେ ବାହାରେ, ଏହାକୁ ଉଷ୍ଣ ବାୟୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେତେବେଳେ ରୁକ୍ଷ ଓ କ୍ଳାନ୍ତ ଦେହର ବସ୍ତିରେ ପିତ୍ତ ଓ ବାୟୁ ଥାଏ।

ମୂତ୍ରକ୍ଷଯଂ ସରୁଗ୍ଦାହଂ ଜନଯେତାଂ ତଦାହ୍ଵଯମ୍ । ପିତ୍ତଂ କଫୋ ଦ୍ଵାଦପି ଵା ସଂହନ୍ଯେତେନିଲେନଚେତ୍ ॥ ୧,୧୫୮.

ଏହାମାନେ ମୁତ୍ର କ୍ଷୟ ଓ ତୀବ୍ର ଜଳନ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ସେଇ ନାମରେ ଡାକାଯାଏ; ପିତ୍ତ, କଫ କିମ୍ବା ଦୁହିଁ ମିଶିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବାୟୁ ଏହାକୁ ଦମନ କରେ।

କୃଚ୍ଛ୍ରାନ୍ମୂତ୍ରଂ ତଦା ପୀତଂ ରକ୍ତଂ ଶ୍ଵେତଂ ଘନଂ ସୃଜେତ୍ । ସଦାହଂ ରୋଚନାଶଙ୍ଖଚୂର୍ଣଵର୍ଣଂ ଭଵେଚ୍ଚ ତତ୍ ॥ ୧,୧୫୮.

ତାପରେ, ମୁତ୍ର କଷ୍ଟରେ ବାହାରେ ଏବଂ ଏହା ପୀତ, ଲାଲ, ସାଦା କିମ୍ବା ଘନ ହୁଏ, ସଦା ଜଳନ ଥାଏ, ଏବଂ ଏହାର ରଙ୍ଗ ହଳଦୀ, ଶଂଖ କିମ୍ବା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ପରି ଦେଖାଯାଏ।

ଶୁଷ୍କଂ ସମସ୍ତଵର୍ଣଂ ଵା ମୂତ୍ରସାଦଂ ଵଦନ୍ତିତମ୍ । ଇତି ଵିସ୍ତାରତଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ରୋଗା ମୂତ୍ରପ୍ରଵର୍ତିତାଃ ॥ ୧,୧୫୮.

ଯଦି ମୁତ୍ର ଶୁଖିଯାଏ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ରଙ୍ଗର ହୁଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ମୁତ୍ର ସାଦ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ଏହିପରି ମୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ରୋଗଗୁଡିକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୫୯ ଧନ୍ଵନ୍ଵରିରୁଵାଚ । ପ୍ରମେହାଣାଂ ନିଦାନନ୍ତେ ଵକ୍ଷ୍ଯେଽହଂ ଶୃଣୁ ସୁଶ୍ରୁତ ! । ପ୍ରମେହା ଵିଂଶତିସ୍ତତ୍ର ଶ୍ଲେଷ୍ମଣୋ ଦଶ ପିତ୍ତତଃ ॥ ୧,୧୫୯.

ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ପ୍ରମେହ ରୋଗର କାରଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଶୁଣ, ସୁଶ୍ରୁତ! ପ୍ରମେହର ପ୍ରକାର କୁଳି ଅଟେ: ଦଶଟି କଫ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ପିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା।

ଷଟ୍ଚତ୍ଵାରୋଽନିଲାତ୍ତେଚ ମେଦୋମତ୍ରକଫାଵହାଃ । ହାରିଦ୍ରମେହୀ କଟୁକଂ ହରିଦ୍ରାସନ୍ନିଭଂ ଶକୃତ୍ ॥ ୧,୧୫୯.

ଚାରି ଓ ଛଅଟି ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ଏବଂ ମେଦ, ମଜ୍ଜା ଓ କଫ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା। ହଳଦୀମେହୀର ମୁତ୍ର ତୀତିଳା ଓ ହଳଦୀ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଗୋବିଷ୍ଟା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି।

ଵିସ୍ତ୍ରଂ ମାଞ୍ଜିଷ୍ଠମେହେଚ ମଞ୍ଜିଷ୍ଠା ସଲିଲୋପମମ୍ । ଵିସ୍ତ୍ରମୁଷ୍ଣଂ ସଲଵଣଂ ରକ୍ତାଭ ରକ୍ତମେହତଃ ॥ ୧,୧୫୯.

ମଞ୍ଜିଷ୍ଠାମେହର ମୁତ୍ର ପାଣି ପରି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ; ଭସ୍ମ ମେହର ମୁତ୍ର ଉଷ୍ଣ, ଲୁଣ, ଏବଂ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ହୁଏ; ରକ୍ତମେହରେ ମୁତ୍ର ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଦେଖାଯାଏ।

ଵସାମେହୀ ଵସାମିଶ୍ରଂ ଵସାଭଂ ମୂତ୍ରଯେନ୍ମୁହୁଃ । ମଜ୍ଜାଭଂ ମଜ୍ଜମିଶ୍ରଂ ଵା ମଜ୍ଜମେହୀ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ॥ ୧,୧୫୯.

ବସାମେହୀ ବାରମ୍ବାର ବସା ମିଶିଥିବା, ବସା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ମୁତ୍ର ବାହାରେ; ମଜ୍ଜାମେହୀ ବାରମ୍ବାର ମଜ୍ଜା ମିଶିଥିବା, ମଜ୍ଜା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ମୁତ୍ର ବାହାରେ।

ହସ୍ତୀ ମତ୍ତ ଇଵାଜସ୍ତ୍ରଂ ମୂତ୍ରଂ ଵେଗଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ସଲସୀକଂ ଵିଵଦ୍ଧଂ ଚ ହସ୍ତିମେହୀ ପ୍ରମେହତି ॥ ୧,୧୫୯.

ହସ୍ତିମେହୀରେ ମୁତ୍ର ହସ୍ତୀ ପରି ଅବିରତ ଏବଂ ଜୋର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଥାଏ, ଏହା ଘନ ଓ ଲସ୍ୟା ପରି ହୁଏ, ଏହିପରି ପ୍ରମେହକୁ ହସ୍ତିମେହୀ ବୋଲନ୍ତି।

ମଧୁମେହୀ ମଧୁସମଂ ଜାଯତେ ସ କିଲ ଦ୍ଵିଧା । କ୍ରୁଦ୍ଧେ ଧାତୁକ୍ଷଯାଦ୍ଵାଯୌ ଦୋଷାଵୃତପଥେ ଯଦା ॥ ୧,୧୫୯.

ମଧୁମେହୀରେ ମୁତ୍ର ମଧୁ ପରି ହୁଏ, ଏହା ଦୁଇ ପ୍ରକାରର, ଧାତୁ ରୋଷ କିମ୍ବା ଧାତୁ କ୍ଷୟ, ବା ବାୟୁ ନଳୀ ଅଟକିଯିବାରୁ ହୁଏ।

ଆଵୃତୋ ଦୋଷଲିଙ୍ଗାନି ସୋଽନିମିତ୍ତଂ ପ୍ରଦର୍ଶଯେତ୍ । କ୍ଷଣାତ୍କ୍ଷୀଣଃ କ୍ଷଣାତ୍ପୂର୍ଣୋ ଭଜତେ କୃଚ୍ଛ୍ରସାଘ୍ଯତାମ୍ ॥ ୧,୧୫୯.

ଯେତେବେଳେ ଦୋଷ ଅଟକିଯାଏ, ତେବେ ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ଅକାରଣରେ ଦେଖାଯାଏ; କେବେ ଶକ୍ତିହୀନ, କେବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ଏହି ରୋଗ ଚିକିତ୍ସାରେ ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ ଓ ଦୀର୍ଘସମୟ ଲାଗେ।

କାଲେନୋପେକ୍ଷିତଃ ସର୍ଵୋହ୍ଯାଯାତି ମଧୁମେହତାମ୍ । ମଧୁରଂ ଯଚ୍ଚ ମେହେଷୁ ପ୍ରାଯୋ ମଧ୍ଵିଵ ମେହତି ॥ ୧,୧୫୯.

ସମୟରେ ଚିକିତ୍ସା ନ କଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରମେହ ଶେଷରେ ମଧୁମେହରେ ପରିଣତ ହୁଏ; ପ୍ରମେହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁତ୍ର ସାଧାରଣତଃ ମଧୁ ପରି ମିଠା ହୁଏ।

ସର୍ଵେ ତେ ମଧୁମେହାଖ୍ଯା ମାଧୁର୍ଯାଚ୍ଚ ତନୋର୍ଯତଃ । ଅଵିପାକୋଽରୁଚିଶ୍ଛର୍ଦିର୍ନିଦ୍ରା କାସଃ ସପୀନସଃ ॥ ୧,୧୫୯.

ଦେହରେ ମିଠାସ ଥିବାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରମେହକୁ ମଧୁମେହ ବୋଲନ୍ତି; ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ, ରୁଚିହୀନତା, ବାନ୍ତି, ନିଦ୍ରା ନ ଆସିବା, କାଶ, ଓ ପିନସ ହୁଏ।

ଉପଦ୍ରଵାଃ ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ମେହାନାଂ କଫଜନ୍ମନାମ୍ । ବସ୍ତିମେହନଯୋସ୍ତୋଦୋମୁଷ୍କାଵଦରଣଂ ଜ୍ଵରଃ ॥ ୧,୧୫୯.

କଫ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ପ୍ରମେହରେ ବିଭିନ୍ନ ଉପଦ୍ରବ ହୁଏ: ବସ୍ତି ଓ ଲିଙ୍ଗରେ ବେଦନା, ମୁଷ୍କର ଫୁଲିଯିବା, ଏବଂ ଜ୍ୱର।

ଦାହସ୍ତୃଷ୍ଣାମ୍ଲିକା ମୂର୍ଛା ଵିଡ୍ଭେଦଃ ପିତ୍ତଜନ୍ମନାମ୍ । ଵାତଜାନାମୁଦାଵର୍ତଃ କମ୍ପହୃଦ୍ଗହଲୋଲତାଃ ॥ ୧,୧୫୯.

ପିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ପ୍ରମେହରେ ଜଳନ, ତିରିଷ୍ଣା, ତିତିଳା ଭାବ, ମୂର୍ଛା, ଏବଂ ଦସ୍ତ ହୁଏ; ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବାରେ ଉଲଟା ଗତି, କମ୍ପନ, ହୃଦୟ ବେଦନା ଓ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଯାଏ।

ଶୂଲମୁନ୍ନିଦ୍ରାତା ଶୋଷଃ ଶ୍ଵାସଃ କାସଞ୍ଚ ଜାଯତେ । ଶରାଵିକା କଚ୍ଛପିକା ଜ୍ଵାଲିନୀ ଵିନତାଲଜୀ ॥ ୧,୧୫୯.

ତ୍ରିଶୂଳ ଉଠିବା ସହିତ ଶରୀର ଶୁଷ୍କ ହେବା, ଶ୍ୱାସ କଷ୍ଟ ଓ କାଶ ହେବା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ଏହି ସହିତ ଶରାଭିକା, କଚ୍ଛପିକା, ଜ୍ୱାଲିନୀ ଓ ବିନତାଳଜୀ ନାମକ ରୋଗ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।

ମସୂରିକା ସର୍ଷପିକା ପୁତ୍ରିଣୀ ସଵିଦାରିକା । ଵିଦ୍ରଧିଶ୍ଚେତି ପିଡିକାଃ ପ୍ରମେହୋପେକ୍ଷଯା ଦଶ ॥ ୧,୧୫୯.

ମସୂରିକା, ସରଷପିକା, ପୁତ୍ରିଣୀ, ସବିଦାରିକା ଓ ଭିଦ୍ରଧି ଏହି ଦଶ ପ୍ରକାରର ଫୋଡ଼ା ପ୍ରମେହ ଅବହେଳା କରିଲେ ହୁଏ।

ଅନ୍ନସ୍ଯ କଫସଂଶ୍ଲେଷାତ୍ପ୍ରାଯସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଵର୍ତନମ୍ । ସ୍ଵାଦ୍ଵମ୍ଲଲଵଣସ୍ନିଗ୍ଧଗୁରୁପିଚ୍ଛିଲଶୀତମ୍ ॥ ୧,୧୫୯.

ଖାଦ୍ୟରେ କଫ ମିଶିଲେ ସାଧାରଣତଃ ଏହି ରୋଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ବିଶେଷକରି ମିଠା, ତେତେ, ନୁନା, ତେଲା, ଭାରୀ, ଚିପିଚିପା ଓ ଢଣ୍ଡା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖାଯାଏ।

ନଵଂ ଧାନ୍ଯଂ ସୁରାସୂପମାଂସେକ୍ଷୁଗୁଡଗୋରସମ୍ । ଏକସ୍ଥାନାସନଵତି ଶଯନଂ ଵିନିଵର୍ତନମ୍ ॥ ୧,୧୫୯.

ନୂତନ ଧାନ୍ୟ, ମଦ, ଶାକର ଝୋଳ, ମାଂସ, ଇଖୁ, ଗୁଡ଼ ଓ ଦୁଧ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଏକ ସ୍ଥାନରେ ବସି ରହିବା ଓ ଅଧିକ ସମୟ ଶୋଇ ରହିବା ଏହାଠାରୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।

ବସ୍ତିମାଶ୍ରିତ୍ଯ କୁରୁତେ ପ୍ରମେହାଦ୍ଦୂଷିତଃ କଫଃ । ଦୂଷଯିତ୍ଵା ଵପୁଃ କ୍ଲେଦଂ ସ୍ଵେଦମେଦୋଵସାମିଷମ୍ ॥ ୧,୧୫୯.

ପ୍ରମେହ ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ କଫ ବସ୍ତିରେ ଥିବାକୁ ଯାଏ; ଏହା ଶରୀରକୁ ଦୂଷିତ କରି ତରଳ, ପୋକ, ଚର୍ବି, ମଜ୍ଜା ଓ ମାଂସକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।

ପିତ୍ତଂ ରକ୍ତମତିକ୍ଷୀଣେ କଫାଦୌ ମୂତ୍ରସଂଶ୍ରଯମ୍ । ଧାତୁଂ ବସ୍ତିମୁପାନୀଯ ତତ୍କ୍ଷଯେଚ୍ଚୈଵ ମାରୁତଃ ॥ ୧,୧୫୯.

ପିତ୍ତ ଓ ରକ୍ତ ଅତ୍ୟଧିକ କମିଗଲେ, ପ୍ରଥମେ କଫ ମୂତ୍ରରେ ଥିବାକୁ ଯାଏ; ପରେ ବସ୍ତିର ଧାତୁକୁ ଛୁଇଁ, ଏହା ଶେଷ ହେଲେ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ସାଧ୍ଯାସାଧ୍ଯପ୍ରତୀତ୍ଯାଦ୍ଯାଃ ମେହାସ୍ତେନୈଵ ତଦ୍ଭଵାଃ । ସମେ ସମକୃତା ଦୋଷେ ପରମତ୍ଵାତ୍ତଥାପି ଚ ॥ ୧,୧୫୯.

ଏଭଳି ଭାବରେ ପ୍ରମେହର ସାଧ୍ୟ ଓ ଅସାଧ୍ୟ ପ୍ରକାର ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ; ଦୋଷ ସମାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯାହା ଅଧିକ ରହେ, ତାହା ଅନୁଯାୟୀ ଭିନ୍ନତା ରହିଥାଏ।

ସାମାନ୍ଯ ଲକ୍ଷଣନ୍ତେଷାଂ ପ୍ରଭୂତାଵିଲମୂତ୍ରତା । ଦୋଷଦୂଷ୍ଯା ଵିଶେଷେଽପି ତତ୍ସଂଯୋଗଵିଶେଷତଃ ॥ ୧,୧୫୯.

ଏହାଙ୍କର ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣ ହେଉଛି ଅଧିକ ଓ ଧୁସର ମୂତ୍ର; ଦୋଷ ଓ ଦୂଷ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ମିଶ୍ରଣ ଅନୁଯାୟୀ ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ।