ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ରକ୍ତେକ୍ଷଣତ୍ଵଂ ସତତଂ ଶୋଷୋ ଦାହୋଽତିଧୂମକଃ । କଫୋ ରସାଦ୍ଵିକୁପିତସ୍ତୋଯଵାହିଷୁ ମାରୁତଃ ॥ ୧,୧୫୪.

ଚକ୍ଷୁ ସବୁବେଳେ ଲାଲ ରହେ, ଶୁଖିଯାଏ, ଦହନ ଓ ଅତିରିକ୍ତ ଧୂଆଁ ଭଳି ଅନୁଭୂତି ହୁଏ; ରସ ଦ୍ୱାରା କଫ ବିକୃତ ହୁଏ ଏବଂ ଜଳ ଯାଏଥିବା ନଳିରେ ବାତ ବିକୃତି ହୁଏ।

ସ୍ରୋତସ୍ତୁ ସକଫଂ ତେନ ପଙ୍କଵଚ୍ଛୋଷ୍ଯତେ ତତଃ । ଶୂକୈରିଵାଚିତଃ କଣ୍ଠୋ ନିଦ୍ରା ମଧୁରଵକ୍ରତା ॥ ୧,୧୫୪.

ଝରଣା ଶ୍ରୋତ ଶ୍ଲେଷ୍ମା ଦ୍ୱାରା ବାଧା ହେଲେ, ଛେଉଁ ମାଟିରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଏ; ଗଳା ଚାଉଳ ଚିପିରେ ଅଟକିଯାଏ, ନିଦ୍ରା ମଧୁର ଭାବରେ ଗଳାକୁ ବେଢ଼ି ଦେଇଥାଏ।

ଆଧ୍ମାନଂ ଶିରସୋ ଜାଡ୍ଯଂ ସ୍ତୈମିତ୍ଯଚ୍ଛର୍ଦ୍ଯରୋଚକମ୍ । ଆଲସ୍ଯମଵିପାକଞ୍ଚ ଯଃ ସ ସ୍ଯାତ୍ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଃ ॥ ୧,୧୫୪.

ମୁଣ୍ଡ ଫୁଲିଯିବା, ମନ ଅଳସ, ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ, ବାନ୍ତି, ଖାଇବା ଇଚ୍ଛା ହରାଇଯିବା, ଅଳସ୍ୟ ଓ ଖାଦ୍ୟ ହଜିବାରେ ଅସୁବିଧା—ଏହି ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଯାହାରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଧାରଣ କରିଥାଏ।

ଆମୋଦ୍ଭଵାଚ୍ଚ ରକ୍ତସ୍ଯ ସଂରୋଧାଦ୍ଵାତପିତ୍ତତା । ଉଷ୍ଣାକ୍ରାନ୍ତସ୍ଯ ସହସା ଶୀତାମ୍ଭୋ ଭଜତସ୍ତୃଷା ॥ ୧,୧୫୪.

ସୁଗନ୍ଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ଓ ରକ୍ତ ଅଟକିଯିବାରୁ ବାୟୁ ଓ ପିତ୍ତ ରୋଗ ହୁଏ; ତେଜ ଉପରେ ହଠାତ୍ ଢିଏଁ ଜଳ ପିଲେ, ତେବେ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଆସିଯାଏ।

ଉଷ୍ଣାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଗତଃ କୋଷ୍ଠଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵୈ ପିତ୍ତଜୈଵସା । ଯା ଚ ପାନାତିପାନୋତ୍ଥା ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରେ ସ୍ନେହପାକଜା ॥ ୧,୧୫୪.

ଗରମ ଉପରେ ଗସ୍ତି ହେଲେ ଗ଼ା ଭିତରେ ପିତ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଅତିରିକ୍ତ ପାନ କରିବା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ତେଲରେ ରନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଯେଉଁଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେହି ଭି ଏହି ପିତ୍ତ ରୋଗର ଲକ୍ଷଣ।

ସ୍ନିଗ୍ଧକଟ୍ଵମ୍ଲଲଵଣଭୋଜନେନ କଫୋଦ୍ଭଵା । ତୃଷ୍ଣାରସକ୍ଷଯୋକ୍ତେନ ଲକ୍ଷଣେନ କ୍ଷଯାତ୍ମିକା ॥ ୧,୧୫୪.

ତେଲିଆ, କଟୁ, ଖଟା ଓ ଲୁଣିଆ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାରୁ ତ୍ରୁଷ୍ଣା କଫ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ; ରସ ହରାଇଯିବା ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ଏହି ରୋଗ ଶରୀର କ୍ଷୟ କରେ।

ଶୋଷମୋହଜ୍ଵରାଦ୍ଯନ୍ଯଦୀର୍ଘରୋଗୋପସର୍ଗତଃ । ଯା ତୃଷ୍ଣା ଜାଯତେ ତୀଵ୍ରା ସୋପସର୍ଗାତ୍ମିକା ସ୍ମୃତା ॥ ୧,୧୫୪.

ଶୁଷ୍କତା, ମନ ଭ୍ରମ, ଜ୍ୱର ଓ ଦୀର୍ଘ ରୋଗର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସୁବିଧାରୁ ଯେଉଁ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହା ତୀବ୍ର ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ଦେଖାଯାଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୫୫ ଧନ୍ଵନ୍ତରିରୁଵାଚ । ଵକ୍ଷ୍ଯେ ମଦାତ୍ଯଯାଦେଶ୍ଚ ନିଦାନଂ ମୁନିଭାଷିତମ୍ । ତୀକ୍ଷ୍ଣାମ୍ଲରୂକ୍ଷସୂକ୍ଷ୍ମାମ୍ଲଵ୍ଯଵାଯାସୁକରଂ ଲଘୁ ॥ ୧,୧୫୫.

ଧନ୍ୱନ୍ତରି କହିଲେ: ମୁଁ ମଦାତ୍ୟୟ ର କାରଣ ମୁନିମାନେ କହିଥିବା ପ୍ରକାର ବ୍ୟଖ୍ୟା କରିବି; ଏହା ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଖଟା, ରୁକ୍ଷ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଖଟା, ଚଞ୍ଚଳ ଓ ହଲକା।

ଵିକାଶି ଵିଶଦଂ ମଦ୍ଯଂ ମେଦସୋଽସ୍ମାଦ୍ଵିପର୍ଯଯଃ । ତୀକ୍ଷ୍ଣୋଦଯାଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯୁକ୍ତାଶ୍ଚିତ୍ତୋପପ୍ଲଵିନୋ ଗୁଣାଃ ॥ ୧,୧୫୫.

ମଦ୍ୟ ବିସ୍ତାର ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ, କିନ୍ତୁ ଚର୍ବି ସହିତ ବିପରୀତ; ଏହାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପ୍ରଭାବ ଦିବ୍ୟ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନିତ, ଏହାର ଗୁଣ ମନକୁ ବିଚଳିତ କରେ।

ଜୀଵିତାନ୍ତାଃ ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ଵିଷେଣୋତ୍କର୍ଷଵର୍ତିନା । ତୀକ୍ଷ୍ଣାଦିଭିର୍ଗୁଣୈର୍ମଦ୍ଯଂ ମାନ୍ଦ୍ଯଦୀନୋଜସୋ ଗୁଣାନ୍ ॥ ୧,୧୫୫.

ବିଷର ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ ଜୀବନର ଶେଷ ହୁଏ; ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଏହା ସମାନ ଗୁଣରେ, ମଦ୍ୟ ଶରୀରର ଶକ୍ତି ଓ ଗୁଣ କମାଇ ଦେଇଥାଏ।

ଦଶଭିର୍ଗୁଣୈଃ ସଂକ୍ଷୋମ୍ଯଂ ଚେତୋ ନଯତି ଚାକ୍ରିଯମ୍ । ଆଦ୍ଯେ ମଦେ ଦ୍ଵିତୀଯେଽପି ପ୍ରମ (ମୋ) ଦାଯତନେ ସ୍ଥିତଃ ॥ ୧,୧୫୫.

ଦଶଟି ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଏହା ମନକୁ ସଂକୋଚିତ କରି ଅକ୍ରିୟ କରେ; ପ୍ରଥମ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ମଦର ଅବସ୍ଥାରେ ଭ୍ରମ ଅବସ୍ଥିତ ହୁଏ।

ଦୁର୍ଵିକଲ୍ପହତୋ ମୂଢଃ ସୁଖମିତ୍ଯଭିମୁଚ୍ଯତେ । ମଧ୍ଯମୋତ୍ତମଯୋଃ ସନ୍ଧିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ରାଜାସନୋ ମଦଃ ॥ ୧,୧୫୫.

ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଥିବା ମୁଢ଼ ଲୋକ ସୁଖକୁ ହିଁ ସୁଖ ଭାବି କହେ; ମଦ ମଧ୍ୟମ ଓ ଉତ୍ତମ ଅବସ୍ଥାର ସଂଧିକୁ ପହଁଚିଲେ, ରାଜାଙ୍କ ଆସନ ଅଧିକାର କରେ।

ନିରଙ୍କୁଶ ଇଵ ଵ୍ଯାଲୋ ନ କିଞ୍ଚିନ୍ନାଚରେତ୍ତତଃ । ଇଯଂ ଭୂମିରଵାଚ୍ଯାନାଂ ଦୌଃ ଶୀଲସ୍ଯେଦମାସ୍ପଦମ୍ ॥ ୧,୧୫୫.

ଅଙ୍କୁଶ ନଥିବା ବନ୍ୟ ପଶୁ ପରି, ସେ ପରେ କିଛି କରେନି; ଏହି ପୃଥିବୀ ଅସଭ୍ୟ ଆଚରଣ ଓ ଖରାପ ଚରିତ୍ର ଲୋକଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ହୁଏ।

ଏକୋଽଯଂ ବହୁମାର୍ଗାଯାଃ ଦୁର୍ଗର୍(ମ) ତେର୍ଦର୍ଶକଃ ପରମ୍ । ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟଃ ସନ୍ନଵାକ୍ଶେତେ ତୃତୀଯେଽତ୍ର ମଦେ ସ୍ଥିତଃ ॥ ୧,୧୫୫.

ଏହି ଅନେକ ରାସ୍ତା ଥିବା ଦୁର୍ଗମ ପଥର ମୁଖ୍ୟ ଚିହ୍ନ; ଯେତେବେଳେ ଚଳନ ବନ୍ଦ ଓ ଭାଷା ହରାଇଯାଏ, ତୃତୀୟ ମଦ ଅବସ୍ଥା ଆସିଯାଏ।

ମରଣାଦପି ପାପାତ୍ମା ଗତଃ ପାପତରାଂ ଦଶାମ୍ । ଧର୍ମାଧର୍ମଂ ସୁଖଂ ଦୁଃ ଖଂ ମାନାନର୍ଥଂ ହିତାହିତମ୍ ॥ ୧,୧୫୫.

ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଖରାପ, ପାପୀ ଆତ୍ମା ଅଧିକ ପାପ ଅବସ୍ଥାକୁ ପଡ଼ିଯାଏ; ସେ ଧର୍ମ ଅଧର୍ମ, ସୁଖ ଦୁଃଖ, ମାନ ଅପମାନ, ଲାଭ ଅଲାଭ ଜାଣିନାହିଁ।

ନ ଵେଦ ଶୀକମୋହାର୍ତଂ ଶୋଷ (କ) ମୋହାଦିସଂଯୁତଃ । ସୋନ୍ମାଦଭ୍ରମମୂର୍ଛାଯାଂ ସାପସ୍ମାରଃ ପତତ୍ଯଧଃ ॥ ୧,୧୫୫.

ମୂଢ଼ ଓ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ଶୁଷ୍କତା ଓ ଭ୍ରମ ଦିଆଯିବା ସହିତ, ସେ କିଛି ଜାଣିନାହିଁ; ଉନ୍ମାଦ, ଭ୍ରମ, ମୂର୍ଛା ଓ ଅପସ୍ମାର ଅବସ୍ଥାରେ, ସେ ତଳକୁ ଝରିଯାଏ।

ନାତି ମାଦ୍ଯନ୍ତି ବଲିନଃ କୃତାହାରା ମହାଶନାଃ । ଵାତାତ୍ପିତ୍ତାତ୍କଫାତ୍ସର୍ଵୈର୍ଭଵେଦ୍ରୋଗୋ ମଦାତ୍ଯଯଃ ॥ ୧,୧୫୫.

ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଖାଇଥିବା ଓ ଅତି ଖାଇଥିବା ଲୋକ ଅତିରିକ୍ତ ମଦାତ୍ୟୟ ଭୋଗିନାହିଁ; ବାୟୁ, ପିତ୍ତ ଓ କଫ ଏକସାଥି ମିଶିଲେ ମଦାତ୍ୟୟ ରୋଗ ହୁଏ।

ସାମାନ୍ଯଲକ୍ଷଣଂ ତେଷାଂ ପ୍ରମୋହୋ ହୃଦଯଵ୍ଯଥା । ଵିଭେଦଂ ପ୍ରସଭଂ ତୃଷ୍ଣା ସୌମ୍ଯୋ ଗ୍ଲାନିର୍ଜ୍ଵରୋଽରୁଚିଃ ॥ ୧,୧୫୫.

ସେମାନଙ୍କର ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣ ହେଉଛି ଭ୍ରମ, ହୃଦୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ମୁଣ୍ଡ ଫାଟିଯିବା, ତୀବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣା, ହଳକା କ୍ଲାନ୍ତି, ଜ୍ୱର ଓ ଖାଇବା ଇଚ୍ଛା ହରାଇଯିବା।

ପୁରୋଵିବନ୍ଧସ୍ତିମିରଂ କାସଃ ଶ୍ଵାସଃ ପ୍ରଜାଗରଃ । ସ୍ଵେଦୋଽତିମାତ୍ରଂ ଵିଷ୍ଟମ୍ଭଃ ଶ୍ଵଯଥୁଶ୍ଚିତ୍ତଵିଭ୍ରମଃ ॥ ୧,୧୫୫.

ଛାତିରେ ବାଧା, ଅନ୍ଧାର, କାଶ, ଶ୍ୱାସ କଷ୍ଟ, ଜାଗି ରହିବା, ଅତିରିକ୍ତ ପସିନା, ଫୁଲିଯିବା, ଶରୀର ଫୁଲିଯିବା ଓ ମନ ଭ୍ରମ।

ସ୍ଵପ୍ନେନେଵାଭିଭଵତି ନ ଚୋକ୍ତଶ୍ଚ ସ ଭାଷତେଃ । ପିତ୍ତାଦ୍ଦାହଜ୍ଵରଃ ସ୍ଵେଦୋ ମୋହୋ ନିତ୍ଯଂ ଚ ଵିଭ୍ରମଃ ॥ ୧,୧୫୫.

ସେ ଜଣେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟେ ଚାଲିକଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ। ପିତ୍ତରୁ ଦେହରେ ଜଳନ, ଜ୍ୱର, ଘମ, ଭ୍ରମ ଏବଂ ସବୁବେଳେ ମୁଣ୍ଡ ଘୁରାଣିବା ହୁଏ।

ଶ୍ଲେଷ୍ମଣଶ୍ଛର୍ଦିର୍ହୃଲ୍ଲାସୋ ନିଦ୍ରା ଚୋଦରଗୌରଵମ୍ । ସର୍ଵଜେ ସର୍ଵଲିଙ୍ଗତ୍ଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମଦ୍ଯଂ ପିବେତ୍ତୁ ଯଃ ॥ ୧,୧୫୫.

କଫ ଥିଲେ ବାନ୍ତି, ମନ ମନ୍ଦ ହେବା, ଘୁମ ଆସିବା ଏବଂ ପେଟ ଭାରି ଲାଗିବା ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ମଦ୍ୟ ପିଇବା ସମୟରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଥାଏ, ସେ ଏହାକୁ ଜାଣି ପିଏ।

ସହସା ରୁଚିରଂ ଚାନ୍ଯତରଧ୍ଵଂସକଶୋଷିଣୌ । ଭଵେତାଂ?ମାରୁତାତ୍କଷ୍ଟାଦ୍ଭଵେତ୍ତ ସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ ॥ ୧,୧୫୫.

ହଠାତ୍ ଭଲ ଲାଗିପାରେ, କିମ୍ବା ସବୁ କିଛି ନଷ୍ଟ ହୋଇ ଶୁଷ୍କତା ଆସିପାରେ। ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ବିଶେଷ କଷ୍ଟ ହୁଏ।

ଧ୍ଵଂସକଶ୍ଲେଷ୍ମନିଷ୍ଠିଵାଃ କଣ୍ଠଶୋଷୋଽତିନିଦ୍ରତା । ଶବ୍ଦାସହତ୍ଵଂ ତଚ୍ଚିତ୍ତଵିକ୍ଷେପୋଽଙ୍ଗେ ହି ଵାତରୁକ୍ ॥ ୧,୧୫୫.

ନଷ୍ଟ ହେଲେ କଫ ଥୁଣ୍ଡିବା, କଣ୍ଠ ଶୁଖିଯିବା, ଅଧିକ ଘୁମ ଆସିବା, ଶବ୍ଦ ସହିପାରିବା ନାହିଁ, ମନ ଭ୍ରମିତ ହେବା—ଏହା ସବୁ ବାୟୁ ଦେହରେ ଦେଇଥିବା ଯନ୍ତ୍ରଣା।

ହୃତ୍କଣ୍ଠରୋଗଃ ସଂମୋହଃ ଶ୍ଵାସତୃଷ୍ଣାଵମିଜ୍ଵରାଃ । ନିଵର୍ତେଦ୍ଯସ୍ତୁ ମଦ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଜିତାତ୍ମା ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକୃତ୍ ॥ ୧,୧୫୫.

ହୃଦୟ ଓ କଣ୍ଠର ରୋଗ, ଭ୍ରମ, ଶ୍ୱାସକଷ୍ଟ, ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ଜ୍ୱର—ଯିଏ ମଦ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ କାମ କରେ, ସେ ଏହି ସମସ୍ତୁ ରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

ଵିକାରୈଃ କ୍ଲିଶ୍ଯତେ ଜାତୁ ନ ସ ଶରୀରମାନସଃ । ରଜୋମୋହହିତାହାରପାସ୍ଯ ସ୍ଯୁସ୍ତ୍ରଯୋ ଗଦାଃ ॥ ୧,୧୫୫.

ସେ ଦେହ ଓ ମନରେ କେବେ ବି ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଏନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯାହାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ରଜ ଓ ମୋହ ଦ୍ୱାରା ଅଶୁଦ୍ଧ, ସେଠି ତିନି ପ୍ରକାର ରୋଗ ହୁଏ।

ଵସାସୃକ୍କ୍ଲେଦନାଵାହିସ୍ରୋତୋରୋଧଃ ସୁଦ୍ଭଵାଃ । ମଦମୂର୍ଛାପସଂନ୍ଯାସା ଯଥୋତ୍ତରବଲୋଦ୍ଭଵାଃ ॥ ୧,୧୫୫.

ଚର୍ବି, ରକ୍ତ ଓ ତରଳ ଜଳ ଯାଉଥିବା ନଳୀ ଅଟକିଯାଏ, ଏବଂ ମଦ, ମୂର୍ଛା ଓ ଅଚେତନତା କ୍ରମେ ବଢ଼ି ଆସେ।

ମଦୋଽତ୍ର ଦୋଷୈଃ ସର୍ଵୈସ୍ତୁ ରକ୍ତମଦ୍ଯଵିଷୈରପି । ଶକ୍ତ୍ଯାନନ୍ତ୍ଯାଦ୍ଗତାଭାସଶ୍ଚଲଶ୍ଛଲିତଵେଷ୍ଟିତଃ ॥ ୧,୧୫୫.

ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଦୋଷ, ରକ୍ତ, ମଦ୍ୟ ଓ ବିଷ ଦ୍ୱାରା ମଦ ଆସେ; ଏହାର ଶକ୍ତି ଅସୀମ ଥିବାରୁ ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ଅସ୍ଥିର ଓ ଧୋଖାଦେଇ ହୁଏ।

ରୂକ୍ଷଶ୍ଯାମାରୁଣତନୁର୍ମଦ୍ଯେ ଵାତୋଦ୍ଭଵେ ଭଵେତ୍ । ପିତ୍ତେନ କ୍ରୋଧନୋ ରକ୍ତପୀତାଭଃ କଲହପ୍ରିଯଃ ॥ ୧,୧୫୫.

ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ମଦ ହେଲେ ଦେହ ଶୁଖିଯାଏ, କଳା ଓ ଲାଲ ହୁଏ; ପିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା କ୍ରୋଧୀ, ରକ୍ତ-ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ଏବଂ ଝଗଡ଼ା ପ୍ରିୟ ହୁଏ।

ସ୍ଵପ୍ନେଽସମ୍ବଦ୍ଧଵାକ୍ଯାଦିଃ କଫାଦ୍ଧ୍ଯାନପରୋ ହି ସଃ । ସର୍ଵୋତ୍ଥସନ୍ନିପାତେନ ରକ୍ତସ୍ତମ୍ଭାଙ୍ଗଦୂଷଣମ୍ ॥ ୧,୧୫୫.

କଫ ଦ୍ୱାରା ମଦ ହେଲେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଅସମ୍ବଦ୍ଧ କଥା କହିଥାଏ, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ରହେ; ସମସ୍ତ ଦୋଷ ମିଶିଲେ ରକ୍ତ ଜଡ଼ ଓ ଅଙ୍ଗ ଦୁଷିତ ହୁଏ।