ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ରସୋ ହ୍ଯସ୍ଯ ନ ରକ୍ତାଯ ମାଂସାଯ କୁରୁତେ ତୁ ତତ୍ । ଉପଷ୍ଟବ୍ଧଃ ସମନ୍ତାଚ୍ଚ କେଵଲଂ ଵର୍ତତେ କ୍ଷଯୀ ॥ ୧,୧୫୨.

ଏହାର ରସ ରକ୍ତ ଓ ମାଂସ ହେବାକୁ ଯାଉନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅଟକିଯିବାରେ ଏହା କ୍ଷୟ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଯାଏ।

ଲିଙ୍ଗେଷ୍ଵଲ୍ପେଷ୍ଵତିକ୍ଷୀଣଂ ଵ୍ଯାଧୌ ଷଟ୍କରଣକ୍ଷଯମ୍ । ଵର୍ଜଯେତ୍ସାଧଯେଦେଵ ସର୍ଵେଷ୍ଵପି ତତୋଽନ୍ଯଥା ॥ ୧,୧୫୨.

ଲକ୍ଷଣ କମ ଓ ରୋଗ ଅତି କ୍ଷୀଣ ହେଲେ, ଛଅ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ କ୍ଷୟ ନହେଲେ, ଚିକିତ୍ସା ରହିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟଥା ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଚିକିତ୍ସା କରିବା ଦରକାର।

ଦୋଷୈର୍ଵ୍ଯସ୍ତୈଃ ସମସ୍ତୈଶ୍ଚ କ୍ଷଯାତ୍ସର୍ଵସ୍ଯ ମେଦସଃ । ସ୍ଵରଭେଦୋ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ କ୍ଷାମୋ ରୂକ୍ଷଶ୍ଚଲଃ ସ୍ଵରଃ ॥ ୧,୧୫୨.

ସମସ୍ତ ଦୋଷ ବିକୃତ ଓ ସମସ୍ତ ମେଦ କ୍ଷୟ ହେଲେ, ସ୍ୱର ଭଙ୍ଗ ହୁଏ; ସ୍ୱର କ୍ଷୀଣ, ଶୁଷ୍କ ଓ ଅସ୍ଥିର ହୁଏ।

ଶୁକଵର୍ଣାଭକଣ୍ଠତ୍ଵଂ ସ୍ନିଗ୍ଧୋଷ୍ଣୋପଶମୋଽନିଲାତ୍ । ପିତ୍ତାତ୍ତାଲୁଗଲେ ଦାହଃ ଶୋଷୋ ଭଵତି ସନ୍ତତମ୍ ॥ ୧,୧୫୨.

ଗଳା ଶୁକ୍ଳ ରଙ୍ଗ ନେଇଯାଏ, ବାୟୁ ଦୋଷରେ ତେଲିଆ ଓ ଉଷ୍ଣ ବସ୍ତୁରେ ଆରାମ ମିଳେ; ପିତ୍ତ ଦୋଷରେ ତାଲୁ ଓ ଗଳାରେ ସଦା ଜ୍ୱାଳା ଓ ଶୁଷ୍କତା ହୁଏ।

ଲିମ୍ପନ୍ନିଵ କଫୈଃ କଣ୍ଠଂ ମୁଖଂ ଘୁରଘୁରାଯତେ । ସ୍ଵଯଂ ଵିରୁଦ୍ଧୈଃ ସର୍ଵୈସ୍ତୁ ସର୍ଵାଲିଙ୍ଗୈଃ କ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୫୨.

କଫ ଦୋଷରେ ଗଳା ଲେପି ଥିବା ପରି ଲାଗେ, ମୁଖରୁ ଗୁରୁଗୁର ଶବ୍ଦ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଏକାଏକି ଦେଖାଯିବାରେ କ୍ଷୟ ହୁଏ।

ଧୂମାଯତୀଵ ଚାତ୍ଯର୍ଥମୁଦେତି ଶ୍ଲେଷ୍ମଲକ୍ଷଣମ୍ । କୃଚ୍ଛ୍ରସାଧ୍ଯାଃ କ୍ଷଯାଶ୍ଚାତ୍ର ସର୍ଵୈରଲ୍ପଞ୍ଚ ଵର୍ଜଯେତ୍ ॥ ୧,୧୫୨.

ଏହା ବହୁତ ବଢିଯାଏ, ଧୂଆଁ ଭରିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ, କଫ ଦୋଷର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ; ଏଠାରେ ଦୁର୍ଲଭ ଚିକିତ୍ସ୍ୟ କ୍ଷୟ ରୋଗ ରହିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷ କରି ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଥିଲେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍

ଏଠିରେ ଶ୍ରୀଗରୁଡ ମହାପୁରାଣର ଅନ୍ତ ହେଲା।

ଧନ୍ଵନ୍ତରିରୁଦାଚ । ଅରୋଚକନିଦାନ୍ତେ ଵକ୍ଷ୍ଯେଽହଂ ସୁଶ୍ରୁତାଧୁନା । ଅରୋଚକୋ ଭଵେଦ୍ଦୋଷୈର୍ଜିହ୍ଵାହୃଦଯସଂଶ୍ରଯୈଃ ॥ ୧,୧୫୩.

ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ସୁଶ୍ରୁତଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ ଅରୋଚନ ରୋଗର କାରଣ ବିବରଣା କରିବି; ଦୋଷ ଗୁଡିକ ଜିଭ ଓ ହୃଦୟରେ ବସିଲେ ଭୋକ ହରାଯିବା ହୁଏ।

ସନ୍ନିପାତେନ ମନସଃ ସନ୍ତାପେନ ଚ ପଞ୍ଚମଃ । କଷାଯତିକ୍ତମଧୁରଂ ଵାତାଦିଷୁ ମୁଖଂ କ୍ରମାତ୍ ॥ ୧,୧୫୩.

ସମସ୍ତ ଦୋଷ ମିଶି ଓ ମନ ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଚମ ପ୍ରକାର ହୁଏ; ବାୟୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୋଷରେ ମୁଖରେ କ୍ରମେ କଷା, ତିତିକ୍ତ ଓ ମଧୁର ରସ ଲାଗେ।

ସର୍ଵଂ ଵୀତରସଂ ଶୋକକ୍ରୋଧାଦିଷୁ ଯଥା ମନଃ । ଛର୍ଦିଦୋଷୈଃ ପୃଥକ୍ସର୍ଵୈର୍ଦୁଷ୍ଟୈରନ୍ଯୈଶ୍ଚ ପଞ୍ଚମଃ ॥ ୧,୧୫୩.

ଯେପରି ମନ ଶୋକ, କ୍ରୋଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ସମସ୍ତ ରସ ହରାଯିବା ହୁଏ, ସେପରି ଦୋଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୂଷିତ ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଚମ ପ୍ରକାର ହୁଏ।

ଉଦାନୋଽଧିକୃତାନ୍ଦୋଷାନ୍ସର୍ଵଂ ସନ୍ଧ୍ଯର୍ହମସ୍ଯତି । ଆଶୁ କ୍ଲେଶୋଽସ୍ଯ ଲାଵଣ୍ଯପ୍ରସେକାରୁଚଯଃ କ୍ରମାତ୍ ॥ ୧,୧୫୩.

ଉପରକୁ ଚଳିଥିବା ବାୟୁ ସମସ୍ତ ଦୋଷରେ ପୀଡିତ ହେଲେ, ପାଚନ ଯୋଗ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ବାହାର କରିଦିଏ; ଶୀଘ୍ର ଦୁଃଖ, ଚେହେରାର ଚମକ ହରାଯିବା, ଅତିରିକ୍ତ ଲାଲା ଓ ଭୋକ ହରାଯିବା କ୍ରମେ ହୁଏ।

ନାଭିପୃଷ୍ଠଂ ରୁଜତ୍ଯାଶୁ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଚାହାରମୁତ୍କ୍ଷିପେତ୍ । ତତୋ ଵିଚ୍ଛ୍ରିନ୍ନଲ୍ପାଲ୍ପକଷାଯଂ ଫେନିଲଂ ଵମେତ୍ ॥ ୧,୧୫୩.

ଏହା ଶୀଘ୍ର ନାଭି ଓ ପିଠରେ ବେଦନା ଦେଉଛି, ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଖାଦ୍ୟ ବାହାର କରିଦିଏ; ତାପରେ ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ କଷା ଓ ଝାଗ ଭରିଥିବା ବାନ୍ତି କରେ।

ଶବ୍ଦୋଦ୍ଗରଯୁତଃ କୃଚ୍ଛ୍ରମନୁକୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ଵେଗଵତ୍ । କାସାସ୍ଯଶୋଷକଂ ଵାତାତ୍ସ୍ଵରପୀଡାସମନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୧,୧୫୩.

ଶବ୍ଦ ସହିତ ଉଗା ହୁଏ, ଏହା କଷ୍ଟଦାୟକ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ବାୟୁ ଦୋଷରେ କାଶ, ମୁଖ ଶୁଷ୍କ ଓ ସ୍ୱର ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ।

ପିତ୍ତାତ୍କ୍ଷାରୋଦକନିଭଂ ଧୂମ୍ରଂ ହରିତପୀତକମ୍ । ସାସୃଗମ୍ଲଂ କଟୁତିକ୍ତଂ ତୃଣ୍ମୂର୍ଛାଦାହପାକଵତ୍ ॥ ୧,୧୫୩.

ପିତ୍ତରୁ ଜଳର ନମକ ଭଳି, ଧୂସର, ହଳଦିଆ-ପିତାବର୍ଣ୍ଣ ରସ ହୁଏ; ରକ୍ତ ମିଶିଲେ ଏହା ତିକ୍ତ, ଖଟା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ ତିତିକ୍ତ ହୁଏ, ଘାସର ଗନ୍ଧ ଥାଏ, ଦହନ ଓ ପାକ ହୁଏ।

କଫାତ୍ସ୍ନିଗ୍ଧଂ ଘନଂ ପୀତଂ ଶ୍ଲେଷ୍ମତସ୍ତୁ ସମାକ୍ଷିକମ୍ । ମଧୁରଂ ଲଵଣଂ ଭୂରି ପ୍ରସକ୍ତଂ ଲୋମହର୍ଷଣମ୍ ॥ ୧,୧୫୩.

କଫରୁ ରସ ଚିପିଚିପା, ଘନ, ହଳଦିଆ ଓ ମଧୁ ଭଳି ହୁଏ; ଏହା ମିଠା, ଲୁଣ, ବେଶି ରାଶିରେ ଥାଏ, ଅତିରିକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ଚମ୍ମରେ କାଁପଣ ଆଣେ।

ମଖଶ୍ଵଯଥୁମାଧୁର୍ଯତନ୍ଦ୍ରାହୃଲ୍ଲାସକାସଵାନ୍ । ସର୍ଵୈର୍ଲିଙ୍ଗୈଃ ସମାପନ୍ନସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯୋ ଭଵତି ସର୍ଵଥା ॥ ୧,୧୫୩.

ଫୁଲିବା, ମିଠାସ, ଅଳସା, ମନ ମନେ ଅସୁଖ, ହୃଦୟରେ ଉଲ୍ଲାସ ଓ କାଶ ଯଦି ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଏକାସାଥିରେ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।

ସର୍ଵଂ ଯସ୍ଯ ଚ ଵିଦ୍ଵିଷ୍ଟଂ ଦର୍ଶନଶ୍ରଵଣାଦିଭିଃ । ଵାତାଦିନୈଵ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧକୃମିଦୁଷ୍ଟାନ୍ନଜେ ଗଦେ । ଶୂଲଵେପତୁହୃଲ୍ଲାସୋ ଵିଶେଷାତ୍କୃମିଜେ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୫୩.

ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିବା, ଶୁଣିବା ଆଦି ସବୁ ଅପ୍ରିୟ ଲାଗେ, ବାତ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା କୀଟ ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ, ଏହି ରୋଗରେ ପେଟ ଯନ୍ତ୍ରଣା, କାଁପଣ, ହୃଦୟରେ ଉଲ୍ଲାସ ଓ ବିଶେଷ କରି କୀଟ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ରୋଗ ଦେଖାଯାଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୫୪ ଧନ୍ଵନ୍ତରିରୁଵାଚ । ହୃଦ୍ରୋଗାଦିନିଦାନଂ ତେ ଵକ୍ଷ୍ଯେଽହଂ ସୁଶ୍ରୁତାଧୁନା । କୃମିହୃଦ୍ରୋଗଲିଙ୍ଗୈଶ୍ଚ ସ୍ମୃତାଃ ପଞ୍ଚ ତୁ ହୃଦ୍ଗତାଃ ॥ ୧,୧୫୪.

ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ କହିଲେ: ଏହିବେ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ହୃଦ୍ରୋଗ ଓ ଏହା ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ କ୍ଷତିଗୁଡିକର କାରଣ କହିବି; କୀଟ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟରେ ହେଉଥିବା ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରକାର ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନଟ ହୁଏ।

ଵାତେନ ଶୂନ୍ଯାତାତ୍ଯର୍ଥଂ ଭୁଜ୍ଯତେ ରୋରୁଦୀତି ଚ । ଭିଦ୍ଯତେ ଶୁଷ୍ଯତେ ସ୍ତବ୍ଧଂ ହୃଦଯଂ ଶୂନ୍ଯତା ଭ୍ରମଃ ॥ ୧,୧୫୪.

ବାତ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟରେ ଅତିରିକ୍ତ ଖାଲିପଣ ହୁଏ, ଲୋକ ଖାଇ ଚିତ୍କାର କରେ; ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ଶୁଖିଯାଏ, ଗଢ଼ିଯାଏ, ଖାଲି ଲାଗେ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଘୁରେ।

ଅକସ୍ମାଦ୍ଦୀନତା ଶୋକୋ ଭଯଂ ଶବ୍ଦେଽସୈଷ୍ଣୁତା । ଵେପଥୁର୍ଵେପନାନ୍ମୋହଃ ଶ୍ଵାସରୋଧୋଽଲ୍ପନିଦ୍ରତା ॥ ୧,୧୫୪.

ଅଚାନକ ମନ ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ଦୁଃଖ, ଭୟ, ଶବ୍ଦ ସହିପାରିବା ନୁହେଁ, କାଁପଣ, ଶରୀର କାଁପିବା, ମନ ଭ୍ରମ, ଶ୍ୱାସ ଅଟକିଯିବା ଓ ନିଦ୍ରା କମିଯିବା ଦେଖାଯାଏ।

ପିତ୍ତାତ୍ତୃଷ୍ଣା ଶ୍ରମୋ ଦାହୋ ସ୍ଵେଦୋଽମ୍ଲକଫଜଃ କ୍ରମଃ । ଛର୍ଦନଂ ହ୍ଯମ୍ଲପିତ୍ତସ୍ଯ ଧୂମକଲ୍ପିତକୋ ଜ୍ଵରଃ ॥ ୧,୧୫୪.

ପିତ୍ତରୁ ତିଆରି ହୁଏ ତିବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣା, କ୍ଲାନ୍ତି, ଦହନ, ଘମ, ଏବଂ ଖଟା ଓ କଫ ଲକ୍ଷଣର ଅନୁସରଣ; ଖଟା ପିତ୍ତ ଥିଲେ ବାନ୍ତି ହୁଏ, ଧୂଆଁ ଭଳି ଅନୁଭୂତି ସହିତ ଜ୍ୱର ଆସେ।

ଶ୍ଲେଷ୍ମଣା ହୃଦଯଂ ସ୍ତବ୍ଧଂ ଭାରିକଂ ସାଶ୍ମଗର୍ଭଵତ୍ । କାସାସ୍ଥିସାଦନିଷ୍ଠୀଵନିଦ୍ରାଲସ୍ଯାରୁଚିଜ୍ଵରାଃ ॥ ୧,୧୫୪.

କଫ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ଗଢ଼ିଯାଏ, ଭାରୀ ଲାଗେ, ପଥର ଭଳି ଅନୁଭୂତି ହୁଏ; କାଶ, ହାଡ଼ ଦୁର୍ବଳତା, ଥୁଣ୍ଡା ପକାଇବା, ନିଦ୍ରା, ଅଳସ୍ୟ, ଖାଇବାର ଇଚ୍ଛା ନଥିବା ଓ ଜ୍ୱର ଦେଖାଯାଏ।

ହୃଦ୍ରୋଗେ ହି ତ୍ରିଭିର୍ଦେଷୈଃ କୃମିଭିଃ ଶ୍ଯାଵନେତ୍ରତା । ତମଃ ପ୍ରଵେଶୋ ହୃଲ୍ଲାସଃ ଶୋଥଃ କଣ୍ଡୂଃ କଫସ୍ତ୍ରୁତିଃ ॥ ୧,୧୫୪.

ତିନି ଦୋଷ ଓ କୀଟ ଦ୍ୱାରା ହୃଦ୍ରୋଗ ହେଲେ ଚକ୍ଷୁର ରଙ୍ଗ ଅନ୍ଧାରା ହୁଏ, ଅନ୍ଧକାରରେ ପଡ଼ିଯିବା, ହୃଦୟରେ ଉଲ୍ଲାସ, ଫୁଲିବା, ଚୁଲୁକିବା ଓ କଫ ଝରିବା ହୁଏ।

ହୃଦଯଂ ସତତଂ ଚାତ୍ର କ୍ରକଚେନେଵ ଦୀର୍ଯତେ । ଚିକିତ୍ସଦାମଯଂ (ରଂ) ଘୋରଂ ତଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ଶୀଘ୍ରମାରିଣମ୍ ॥ ୧,୧୫୪.

ଏଠାରେ ହୃଦୟ ସବୁବେଳେ କସରି କଟାରେ କଟାଯାଉଛି ଭଳି ଫାଟିଯାଏ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ରୋଗକୁ ତୁରନ୍ତ, ବହୁତ ତୁରନ୍ତ ଚିକିତ୍ସା କରିବା ଦରକାର।

ଵାତାତ୍ପିତ୍ତାତ୍କଫାତ୍ତୃଷ୍ଣା ସନ୍ନିପାତାଦ୍ବଲକ୍ଷଯଃ । ଷଷ୍ଠୀ ସ୍ଯାଦୁପସର୍ଗାଚ୍ଚ ଵାତପିତ୍ତେ ଚ କାରଣମ୍ ॥ ୧,୧୫୪.

ବାତ, ପିତ୍ତ ଓ କଫରୁ ତିବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣା ହୁଏ; ସମସ୍ତ ଦୋଷ ମିଶିଲେ ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ହୁଏ; ଛଅଟିଏ ପ୍ରକାର ଉପସର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ଏଉଁଥିରେ ବାତ ପିତ୍ତ ମୂଳ କାରଣ।

ସର୍ଵେଷୁ ତତ୍ପ୍ରକୋପୋ ହି ସମ୍ଯଗ୍ଧାତୁପ୍ରଶୋଷଣାତ୍ । ସର୍ଵଦେହଭ୍ରାମୋତ୍କମ୍ପତାପହୃଦ୍ଦାହମୋହକୃତ୍ ॥ ୧,୧୫୪.

ଏହି ସମସ୍ତ ଦୋଷ ବେଶି ହେଲେ ଶରୀରର ତନ୍ତୁଗୁଡିକୁ ସୁକାଇଦିଏ, ସମଗ୍ର ଦେହରେ ଭ୍ରମ, କାଁପଣ, ତାପ, ହୃଦୟରେ ଦହନ ଓ ମୁଢ଼ା ହୁଏ।

ଜିହ୍ଵାମୂଲଗଲକ୍ଲୋମତାଲୁତୋଯଵହାଃ ଶିରାଃ । ସଂଶୋଷ୍ଯ ତୃଷ୍ଣା ଜାଯନ୍ତେ ତାସାଂ ସାମାନ୍ଯଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୧,୧୫୪.

ଜିଭର ମୂଳ, ଗଳା, କଣ୍ଠ, ତାଲୁକୁ ଜଳ ଯାଏଥିବା ନଳିଗୁଡିକୁ ସୁକାଇଦେଲେ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ହୁଏ; ଏହା ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣ।

ମୁଖଶୋଷୋ ଜଲାତୃପ୍ତିରନ୍ନଦ୍ଵେଷଃ ସ୍ଵରକ୍ଷଯଃ । କଣ୍ଠୋଷ୍ଠତାଲୁକାର୍କଶ୍ଯାଜ୍ଜିହ୍ଵାନିଷ୍କ୍ରମଣେ କ୍ଲମଃ ॥ ୧,୧୫୪.

ମୁଖ ଶୁଖିଯିବା, ପାଣି ପିଇଲେ ତୃପ୍ତି, ଖାଦ୍ୟରେ ଅନିଚ୍ଛା, ସ୍ୱର ହ୍ରାସ, କଣ୍ଠ, ଠୋଠ, ତାଲୁରେ ଜଳନ, ଓ ଜିଭ ବାହାର କରିଲେ କ୍ଲାନ୍ତି ହୁଏ।

ପ୍ରଲାପଶ୍ଚିତ୍ତଵିଭ୍ରଂଶୋ ହ୍ଯୁଦ୍ଗରାଢ୍ଯସ୍ତଥାମଯଃ । ମାରୁତାତ୍କ୍ଷାମତାଦୈନ୍ଯଂ ଶଙ୍ଖଭେ (ତୋ) ଦଃ ଶିରୌଭ୍ରମଃ ॥ ୧,୧୫୪.

ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା, ମନ ଭ୍ରମ, ଓ ବେଶି ଡକା ଦେଉଥିବା ରୋଗ; ବାତ ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ଶୁଖିଯାଏ, ମନ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, କପାଳରେ ବେଦନା ଓ ମୁଣ୍ଡ ଘୁରେ।