ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଚତୁର୍ଥକୋ ମଲୈର୍ମେଦୋମଜ୍ଜାସ୍ଥ୍ଯନ୍ଯତରେ ସ୍ଥିତଃ । ମଜ୍ଜାସ୍ଥ ଏଵ ହ୍ଯପରଃ ପ୍ରଭାଵମନୁଦର୍ଶଯେତ୍ ॥ ୧,୧୪୭.

ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରକାର ମଳ, ଚର୍ବି, ମଜ୍ଜା କିମ୍ବା ଅସ୍ଥିରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଅନ୍ୟଟି କେବଳ ମଜ୍ଜା ଓ ଅସ୍ଥିରେ ଥାଏ, ଏହା ନିଜ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଏ।

ଦ୍ଵିଧା କଫୋଣିଜଙ୍ଘାଭ୍ଯାଂ ସ ପୂର୍ଵଂ ଶିରସାନିଲାତ୍ । ଅସ୍ଥିମଜ୍ଜୋରୁପଗତଶ୍ଚତୁର୍ଥକଵିପର୍ଯଯଃ ॥ ୧,୧୪୭.

କଫ ଦୁଇପ୍ରକାର, ଗୋଡ଼ରେ, ପ୍ରଥମେ ମୁଣ୍ଡର ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା; ଯେତେବେଳେ ଏହା ଅସ୍ଥି ଓ ମଜ୍ଜାକୁ ପହଞ୍ଚେ, ଏହା ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରକାରର ବିପରୀତ ହୁଏ।

ତ୍ରିଧା ତ୍ର୍ଯହଂ ଜ୍ଵରଯତି ଦିନମେକନ୍ତୁ ମୁଞ୍ଚତି । ବଲା ବଲେନ ଦୋଷଣାମନ୍ଯଚେଷ୍ଟାଦିଜନ୍ମନାମ୍ ॥ ୧,୧୪୭.

ତିନିପ୍ରକାର ଏହି ଜ୍ୱର ତିନି ଦିନ ଲାଗିଥାଏ, ଏକ ଦିନ ଛାଡ଼ିଦିଏ; ଦୋଷର ଶକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ପତ୍ତି ଦ୍ୱାରା।

ପକ୍ରାନାମଵିପର୍ଯାସାତ୍ସପ୍ତରାତ୍ରଞ୍ଚ ଲଙ୍ଘଯେତ୍ । ଜ୍ଵରଃ ସ୍ଯାନ୍ମନସସ୍ତଦ୍ଵତ୍କର୍ମଣଶ୍ଚ ତଦାତଦା ॥ ୧,୧୪୭.

ପକ୍ୱ ନ ହେବାରୁ ସାତ ରାତି ଉପବାସ ରହିଥାଏ; ଏହି ଭଳି ଜ୍ୱର ମନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।

ଗମ୍ଭୀରଧାତୁଚାରିତ୍ଵାତ୍ସନ୍ନିପାତେନ ସମ୍ଭଵାତ୍ । ତୁଲ୍ଯୋଚ୍ଛ୍ରଯାଚ୍ଚ ଦୋଷାଣାଂ ଦୁଶ୍ଚିକିତ୍ସ୍ଯଶ୍ଚତୁର୍ଥକଃ ॥ ୧,୧୪୭.

ଗଭୀର ଧାତୁରେ ରହିବା, ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଏକାସାଥିରେ ବୃଦ୍ଧି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ସମାନ ଉଚ୍ଛ୍ରୟ ଥିବାରୁ, ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରକାର ଚିକିତ୍ସାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।

ସୂକ୍ଷାମାତ୍ସୂକ୍ଷ୍ମଜ୍ଵରେଷ୍ଵେଷୁ ଦୂରଦ୍ଦୂରତରେଷୁ ଚ । ଦୋଷୋ ରକ୍ତାଦିମାର୍ଗେଷୁ ଶନୈରଲ୍ପଶ୍ଚିରେଣ ଯତ୍ ॥ ୧,୧୪୭.

ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଦ୍ୱାରା, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜ୍ୱର ଓ ଦୂର ଦୂର ଥିବା ଜ୍ୱରରେ; ଦୋଷ ରକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ମାର୍ଗରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧୀରେ ଧୀରେ କମ୍ ହୁଏ।

ଯାତି ଦେହଞ୍ଚ ନାଶେଷଂ ସନ୍ତାପାଦୀନ୍କରୋତ୍ଯତଃ । କ୍ରମୋ ଯତ୍ନେନ ଵିଚ୍ଛିନ୍ନଃ ସତାପୋ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ଜ୍ଵରଃ ॥ ୧,୧୪୭.

ଏହା ଦେହକୁ ଗଲାପରେ କିଛି ଛାଡ଼ି ନଯାଏ, ଜ୍ୱାଳା ଓ ଅନ୍ୟ ଅନୁଭୂତି ଦେଇଥାଏ; ଯେତେବେଳେ କ୍ରମ ଚେଷ୍ଟାରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ, ତେବେ ଜ୍ୱଳା ସହିତ ଜ୍ୱର ଦେଖାଯାଏ।

ଵିଷମୋ ଵିଷମାରମ୍ଭଃ କ୍ଷପାକାଲାନୁସାରଵାନ୍ । ଯଥୋତ୍ତରଂ ମନ୍ଦଗତିର୍ମନ୍ଦଶକ୍ତିର୍ଯଥାଯଥମ୍ ॥ ୧,୧୪୭.

ଏହି ଜ୍ୱର ଅସମାନ ଭାବରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଆରମ୍ଭଟା ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ ଓ ରାତିର ଅନୁସାରେ ଚାଲିଥାଏ। ପରେ ପରେ ଏହାର ଗତି ମନ୍ଦ ହୁଏ, ଶକ୍ତି କମିଯାଏ, ଯେପରି ଯେପରି ଅବସ୍ଥା ହୁଏ।

କାଲେନାପ୍ନୋତି ସଦୃଶାନ୍ସ ରସାଦୀଂସ୍ତଥାତଥା । ଦୋଷୋ ଜ୍ଵରଯତି କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚିରାଚ୍ଚିରତରେଣ ଚ ॥ ୧,୧୪୭.

ସମୟ ଯାଉଥିବା ସହିତ ଏହି ରୋଗ ନିଜର ଗୁଣ ଓ ସ୍ବାଦ ଅନୁସାରେ ଆସିଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଦୋଷ ଉତ୍ତେଜିତ ହୁଏ, ବେଶ କ୍ଷୁଦ୍ର ଭାବରେ ଦେହକୁ ଜଳାଇଦିଏ, କେବେ କେବେ ବହୁତ ବେଳେ ପରେ।

ଭୂମୌ ସ୍ଥିତଂ ଜଲୈଃ ସିକ୍ତଂ କାଲଂ ନୈଵ ପ୍ରତୀକ୍ଷତେ । ଅଙ୍କୁରାଯ ଯଥା ବୀଜଂ ଦୋଷବୀଜଂ ଭଵେତ୍ତଥା ॥ ୧,୧୪୭.

ମାଟି ଉପରେ ଜଳ ଦେଇ ରଖାଯାଇଥିବା ମଣ୍ଡା ଦିନ ଦେଖି ଅଙ୍କୁର ହୁଏନାହିଁ, ସେପରି ଦୋଷର ମଣ୍ଡା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କାମ କରେ।

ଵେଗଂ କୃତ୍ଵାଵିଷଂ ଯଦ୍ଵଦାଶଯେ ନଯତେ ବଲମ୍ । କୁପ୍ଯତ୍ଯାପ୍ତବଲଂ ଭୂଯଃ କାଲଦୋଷଵିଷନ୍ତଥା ॥ ୧,୧୪୭.

ଯେପରି ଵିଷ ତାର ଗତି ଧରି ଦେହକୁ ଶକ୍ତି ଦେଇ ନେଇଯାଏ, ସେପରି ସମୟ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଦୋଷ ଓ ବିଷ ଅସ୍ତିର ହୁଏ।

ଏଵଂ ଜ୍ଵରାଃ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ଵିଷମାଃ ସତତାଦଯଃ । ଉତ୍କ୍ଲେଶୋ ଗୌରଵଂ ଦୈନ୍ଯଂ ଭଙ୍ଗୋଽଙ୍ଗାନାଂ ଵିଜୃମ୍ଭଣମ୍ ॥ ୧,୧୪୭.

ଏଭଳି ଜ୍ୱର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଅସମାନ ଓ ଲମ୍ବା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ। ଏହା ଶରୀରରେ ଅସ୍ଥିରତା, ଭାର, ଦୁଃଖ, ଅଙ୍ଗ ଅସ୍ଥିର ହେବା ଓ ଟାଣିବା ଲାଗେ।

ଅରୋଚକୋ ଵମିଃ ଶ୍ଵାସଃ ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ରସଗେ ଜ୍ଵରେ । ରକ୍ତନିଷ୍ଠୀଵନଂ ତୃଷ୍ଣା ରୂକ୍ଷୋଷ୍ଣଂ ପୀଡକୋଦ୍ଯମଃ ॥ ୧,୧୪୭.

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜ୍ୱରରେ ଭୋକ ନ ଲାଗିବା, ବାନ୍ତି, ଶ୍ୱାସ କଷ୍ଟ ହୁଏ। ରକ୍ତ ଥୁହି, ତିଆସ, ଶୁଷ୍କତା, ତାପ ଓ ବେଦନା ଅନୁଭବ ହୁଏ।

ଦାହରାଗଭ୍ରମମଦପ୍ରଲାପୋ ରକ୍ତସଂଶ୍ରିତେ । ତୃଡ୍ଗ୍ଲାନିଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟଵର୍ଚସ୍କମନ୍ତର୍ଦାହୋ ଭ୍ରମସ୍ତମଃ ॥ ୧,୧୪୭.

ଯେଉଁଠି ରକ୍ତ ଦୋଷ ରହିଛି, ସେଠି ଦେହ ଜଳିଯାଏ, ଲାଲ ହୁଏ, ମନ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ, ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିବା, ତିଆସ, କ୍ଲାନି, ଚମକ ହେବା, ଭିତରେ ଜଳିବା, ମୁଣ୍ଡ ଘୁରିବା ଓ ଅନ୍ଧାର ଲାଗେ।

ଦୌର୍ଗନ୍ଧ୍ଯଂ ଗାତ୍ରଵିକ୍ଷେପୋ ମାଂସସ୍ଥେ ମେଦସି ସ୍ଥିତେ । ସ୍ଵେଦୋଽତିତୃଷ୍ଣା ଵମନଂ ଦୌର୍ଗନ୍ଧ୍ଯଂ ଵା ସହିଷ୍ଣୁତା ॥ ୧,୧୪୭.

ମାଂସ କିମ୍ବା ଚର୍ବିରେ ଦୋଷ ଥିଲେ ଦେହରୁ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଆସେ, ଅଙ୍ଗ ଫଡ଼ିଯାଏ, ଘମ, ଅତି ତିଆସ, ବାନ୍ତି, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ କିମ୍ବା ସହିବା ଶକ୍ତି ଦେଖାଯାଏ।

ପ୍ରଲାପୋ ଗ୍ଲାନିରରୁଚିରସ୍ଥିଗେ ତ୍ଵସ୍ଥିଭେଦନମ୍ । ଦୋଷପ୍ରଵୃତ୍ତିରୁଦ୍ବୋଧଃ ଶ୍ଵାସାଂଗକ୍ଷେପକୂଜନମ୍ ॥ ୧,୧୪୭.

ଅସ୍ଥିର କଥା, କ୍ଲାନି, ଭୋକ ନ ଲାଗିବା, ଅସ୍ଥିରେ ବେଦନା, ଅସ୍ଥି ଫାଟିଯିବା, ଦୋଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା, ଜାଗି ରହିବା, ଶ୍ୱାସ କଷ୍ଟ, ଅଙ୍ଗ ଫଡ଼ିବା ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର ଧ୍ୱନି ହୁଏ।

ଅନ୍ତର୍ଦାହୋ ବହିଃ ଶୈତ୍ଯଂ ଶ୍ଵାସୋ ହିକ୍କା ହି ମଜ୍ଜମେ । ତମସୋ ଦର୍ଶନଂ ମର୍ମଚ୍ଛେଦନଂ ସ୍ତବ୍ଧମେଢ୍ରତା ॥ ୧,୧୪୭.

ଭିତରେ ତାପ, ବାହାରେ ଥଣ୍ଡା, ଶ୍ୱାସ କଷ୍ଟ, ମଜ୍ଜାରେ ହିକ୍କା, ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅନ୍ଧାର, ମର୍ମସ୍ଥଳରେ ବେଦନା, ଲିଙ୍ଗ ଅଂଶ ଶିଥିଳ ହୁଏ।

ଶୁକ୍ରପ୍ରଵୃତ୍ତୌ ମୃତ୍ଯୁସ୍ତୁ ଜାଯତେ ଶୁକ୍ରସଂଶ୍ରଯେ । ଉତ୍ତରୋତ୍ତରଦୁଃ ସାଧ୍ଯାଃ ପଞ୍ଚାନ୍ଯେ ତୁ ଵିପର୍ଯଯେ ॥ ୧,୧୪୭.

ଯେତେବେଳେ ଦୋଷ ଶୁକ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚେ, ଶୁକ୍ର ଦୋଷ ଥିଲେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ। ପଛର ପାଞ୍ଚଟି ଦୋଷ ତାଳିକା ଅନୁସାରେ ଉଲ୍ଟାକ୍ରମରେ ଚିକିତ୍ସା କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ।

ପ୍ରଲିମ୍ପନ୍ନିଵ ଗାତ୍ରାଣି ଶ୍ଲେଷ୍ମଣା ଗୌରଵେଣ ଚ । ମନ୍ଦଜ୍ଵରପ୍ରଲାପସ୍ତୁ ସଶୀତଃ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରଲେପକଃ ॥ ୧,୧୪୭.

ଶରୀର ଉପରେ ଶ୍ଳେଷ୍ମା ଲଗିଥିବା ପରି ଭାର ଲାଗେ। ମୂଳ ଜ୍ୱର ହେଲେ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ, ଥଣ୍ଡା ଲାଗେ ଓ ଦେହ ଢାକି ଯାଏ।

ନିତ୍ଯଂ ମନ୍ଦଜ୍ଵରୋ ରୂକ୍ଷଃ ଶୀତକୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ଗଚ୍ଛତି । ସ୍ତବ୍ଧାଙ୍ଗଃ ଶ୍ଲେଷ୍ମଭୂଯିଷ୍ଠୋ ଭଵେଦଙ୍ଗବଲାଶକଃ ॥ ୧,୧୪୭.

ମୂଳ ଜ୍ୱର ସବୁବେଳେ ଶୁଷ୍କ ଓ ଥଣ୍ଡାରେ କଷ୍ଟରେ ଯାଏ। ଅଙ୍ଗ ଶିଥିଳ ହୁଏ, ଶ୍ଳେଷ୍ମା ବେଶି ଥାଏ, ଦେହ ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ।

ହରିଦ୍ରାଭେଦଵର୍ଣାଭସ୍ତଦ୍ଵଲ୍ଲେପଂ ପ୍ରମେହତି । ସ ଵୈ ହାରିଦ୍ରକୋ ନାମ ଜ୍ଵରଭେଦୋଽନ୍ତକଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୧,୧୪୭.

ହଳଦୀ ରଙ୍ଗ ଓ ଏହିପରି ଲେପ ଥିଲେ, ପ୍ରମେହ ରୋଗରେ ଏହାକୁ 'ହାରିଦ୍ରକ' ନାମ ଦିଆଯାଏ, ଏହି ଜ୍ୱର ମୃତ୍ୟୁକାରକ।

କଫଵାତୌ ସମୌ ଯତ୍ର ହୀନପିତ୍ତସ୍ଯ ଦେହିନଃ । ତୀକ୍ଷ୍ଣୋଽଥ ଵା ଦିଵା ମନ୍ଦୋ ଜାଯତେ ରାତ୍ରିଜୋ ଜ୍ଵରଃ ॥ ୧,୧୪୭.

ଯେଉଁଠି ଦେହରେ ଶ୍ଳେଷ୍ମା ଓ ବାୟୁ ଦୁଇଁଥିବା ସହ ବିଲି ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଅଛି, ସେଠି ଦିନେ ତୀବ୍ର କିମ୍ବା ମୂଳ ଜ୍ୱର ହୁଏ, ରାତିରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

ଦିଵାକରାର୍ପିତବଲେ ଵ୍ଯାଯାମାଚ୍ଚ ଵିଶୋଷିତେ । ଶରୀରେ ନିଯତଂ ଵାତାଜ୍ଜ୍ଵରଃ ସ୍ଯାତ୍ପୌର୍ଵରାତ୍ରିକଃ ॥ ୧,୧୪୭.

ଦେହର ଶକ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦିଆଯାଇଲେ ଓ ଶରୀର କ୍ଷୀଣ ହେଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ୱର ରାତି ଆରମ୍ଭରେ ହୁଏ।

ଆମାଶଯେ ଯଦାତ୍ମସ୍ଥେ ଶ୍ଲେଷ୍ମପିତ୍ତେ ହ୍ଯଧଃ ସ୍ଥିତେ । ତଦର୍ଧଂ ଶୀତଲଂ ଦେହେ ହ୍ଯର୍ଧଂ ଚୋଷ୍ଣଂ ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୧,୧୪୭.

ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମା ଆମାଶୟରେ ଓ ଶ୍ଳେଷ୍ମା-ପିତ୍ତ ତଳେ ଅଛି, ଦେହର ଅର୍ଧ ଅଂଶ ଥଣ୍ଡା ଓ ଅର୍ଧ ତାପ ହୁଏ।

କାଯେ ପିତ୍ତଂ ଯଦା ନ୍ଯସ୍ତଂ ଶ୍ଲେଷ୍ମା ଚାନ୍ତେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ । ଉଷ୍ଣତ୍ଵଂ ତେନ ଦେହସ୍ଯ ଶୀତତ୍ଵଂ କରପାଦଯୋଃ ॥ ୧,୧୪୭.

ଯେତେବେଳେ ପିତ୍ତ ଦେହରେ ଓ ଶ୍ଳେଷ୍ମା ହାତପାଏ ରହିଥାଏ, ଦେହ ତାପିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ହାତପା ଥଣ୍ଡା ରହିଯାଏ।

ରସରକ୍ତାଶ୍ରଯଃ ସାଧ୍ଯୋ ମାଂସ ମେଦୋଗତଶ୍ଚ ଯଃ । ଅସ୍ଥିମଜ୍ଜାଗତଃ କୃଚ୍ଛ୍ରସ୍ତୈସ୍ତୈଃ ସ୍ଵାଙ୍ଗୈର୍ହତପ୍ରଭଃ ॥ ୧,୧୪୭.

ଯେଉଁ ରସ, ରକ୍ତ, ମାଂସ, ଚର୍ବି ଭିତରେ ଅଛି ଏବଂ ଯେଉଁ ଅଂଶ ହାଡ଼ ଓ ମଜ୍ଜାରେ ଅଛି, ସେଠାରେ ରୋଗ ହେଲେ ଦେହର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା କମିଯାଏ।

ଵିସଂଜ୍ଞୋ ଜ୍ରଵେଗାର୍ତଃ ସକ୍ରୋଧ ଇଵ ଵୀକ୍ଷତେ । ସଦୋଷମୁଷ୍ଣଞ୍ଚ ସଦା ଶକୃନ୍ମୁଞ୍ଚତି ଵେଗଵତ୍ ॥ ୧,୧୪୭.

ସେ ଅଚେତନ ହୋଇଯାଏ, ପେଟ ଖାଲି କରିବାର ତୀବ୍ର ଆଗ୍ରହରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରେ, ଏବଂ ରୁଷ୍ଟ ହେବା ପରି ଚାରିପାଖ ଦେଖେ। ସେ ସବୁବେଳେ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ, ତାପ୍ତ ମଳ ବେଗରେ ତ୍ୟାଗ କରେ।

ଦେହୋ ଲଘୁର୍ଵ୍ଯପଗତକ୍ଲମମୋହତାପଃ ପାକୋ ମୁଖେ କରଣସୌଷ୍ଠଵମଵ୍ଯଥତ୍ଵମ୍ । ସ୍ଵେଦଃ କ୍ଷୁଵଃ ପ୍ରକୃତିଯୋଗିମନୋଽନ୍ନଲିପ୍ସା କଣ୍ଡୂଶ୍ଚ ମୂର୍ଧ୍ନି ଵିଗତ୍ଜ୍ଵରଲକ୍ଷଣାନି ॥ ୧,୧୪୭.

ଦେହ ହଳକା ହୁଏ, କ୍ଲାନ୍ତି, ମୂଢତା ଓ ତାପ ନାହିଁ; ମୁଖରେ ଆହାର ପାଚନ ହୁଏ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଭଲ ଚାଲେ, କୌଣସି ବେଦନା ନାହିଁ; ଘମ, ଛିଁକ, ମନ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଅଛି, ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ଚୁଲି ହେଉଛି — ଏହି ସବୁ ଜ୍ୱର ନଥିବା ଲକ୍ଷଣ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୪୮ ଧନ୍ଵନ୍ତରିରୁଵାଚ । ଅଥାତୋ ରକ୍ତପିତ୍ତସ୍ଯ ନିଦାନଂ ପ୍ରଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ଭୃଶୋଷ୍ଣତିକ୍ତକଟ୍ଵମ୍ଲଲଵଣାଦିଵିଦାହିଭିଃ ॥ ୧,୧୪୮.

ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ରକ୍ତପିତ୍ତର କାରଣ କହିବି। ବହୁତ ତାପ୍ତ, ତିତ୍ତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଖଟା, ଲୁଣିଆ ଓ ଜଳନ୍ତା ଜିନିଷ ଖାଇଲେ ଏହା ହୁଏ।