ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଅନ୍ଯୋ ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯୋଽଭୂତ୍କାଶୀରାଜସୁତାପତିଃ । ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯେ ସ୍ଵର୍ଯାତେ ଵ୍ଯାସାତ୍ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରତୋଽଭଵତ୍ ॥ ୧,୧୪୫.

ଅନ୍ୟଜଣ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, କାଶୀରାଜଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଥିଲେ; ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଚଳିଯିବା ପରେ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାହାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଧୃତରାଷ୍ଟୋଽମ୍ବିକାପୁତ୍ରଃ ପାଣ୍ଡୁରାମ୍ବାଲିକାସୁତଃ । ଭୁଜିଷ୍ଯାଯାନ୍ତୁ ଵିଦୁରୋ ଗାନ୍ଧାର୍ଯାଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରତଃ ॥ ୧,୧୪୫.

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଥିଲେ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ପୁଅ, ପାଣ୍ଡୁ ଥିଲେ ଅମ୍ବାଲିକାଙ୍କ ପୁଅ, ଏବଂ ବିଦୁର ଜନ୍ମିଥିଲେ ଏକ ଦାସୀଠାରୁ। ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁଅମାନେ ହେଉଥିଲେ।

ଦୁର୍ଯୋଧନପ୍ରଧାନାସ୍ତୁ ଶତସଂଖ୍ଯା ମହାବଲାଃ । ପାଣ୍ଡୋଃ କୁନ୍ତ୍ଯାଞ୍ଚ ମାଦ୍ଯାଂ ଚ ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ରଜଜ୍ଞିରେ ॥ ୧,୧୪୫.

ଦୁର୍ୟୋଧନ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ଶତ ପ୍ରବଳ ପୁଅ ଥିଲେ। ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ ଠାରୁ ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଭୀମସେନୋ ହ୍ଯର୍ଜୁନୋ ନକୁଲସ୍ତଥା । ସହଦେଵଶ୍ଚ ପଞ୍ଚୈତେ ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ ॥ ୧,୧୪୫.

ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ, ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ—ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ଓ ସାହସୀ ଥିଲେ।

କୁରୁପାଣ୍ଡଵଯୋର୍ଵୈରଂ ଦୈଵଯୋ ଗାଦ୍ବଭୂଵ ହ । ଦୁର୍ଯୋଧନେନାଧୀରେଣ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସମୁପଦ୍ରୁତାଃ ॥ ୧,୧୪୫.

କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଅସାବଧାନତାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ବହୁତ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ।

ଦଗ୍ଧା ଜତୁଗୃହେ ଵୀରାସ୍ତେ ମୁକ୍ତାଃ ସ୍ଵଧିଯାମଲାଃ ॥ ୧,୧୪୫.

ଲାଖର ଘର ଜଳିଯିବା ପରେ, ସେହି ବୀରମାନେ ନିଜ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ।

ତତସ୍ତଦେକଚକ୍ରାଯାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ନିଵେଶନେ । ଵିଵିଶୁସ୍ତେ ମହାତ୍ମାନୋ ନିହତ୍ଯ ବକରାକ୍ଷସମ୍ ॥ ୧,୧୪୫.

ତାପରେ, ସେହି ମହାତ୍ମାମାନେ ଏକଚକ୍ରା ନଗରରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ବକା ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିଦେଇ।

ତତଃ ପାଞ୍ଚାଲଵିଷଯେଦ୍ରୌପଦ୍ଯାସ୍ତେ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍ । ଵିଜ୍ଞାଯ ଵୀର୍ଯଶୁଲ୍କାନ୍ତାଂ ପାଣ୍ଡଵା ଉପଯେମିରେ ॥ ୧,୧୪୫.

ତାପରେ ପାଞ୍ଚାଳ ଦେଶରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦୌର୍ପଦୀଙ୍କ ସ୍ଵୟଂବରରେ, ତାଙ୍କୁ ସାହସର ମୂଲ୍ୟରେ ଜିତିବା ପରେ ବିବାହ କଲେ।

ଦ୍ରୋଣଭୀଷ୍ମାନୁମତ୍ଯା ତୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସମାନଯତ୍ । ଅର୍ଦ୍ଵରାଜ୍ଯଂ ତତଃ ପ୍ରାପ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥେ ପୁରୋତ୍ତମେ ॥ ୧,୧୪୫.

ଦ୍ରୋଣ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ସମ୍ମିଳନ କଲେ। ତାପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ଅର୍ଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ।

ରାଜସୂଯନ୍ତତଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ସଭାଂ କୃତ୍ଵା ଯତଵ୍ରତାଃ । ଅର୍ଜୁନୋ ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାନ୍ତୁ ସୁଭଦ୍ରାଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ପ୍ରିଯାମ୍ । ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଭଗିନୀମନୁମତ୍ଯା ମୁରଦ୍ଵିଷଃ ॥ ୧,୧୪୫.

ସେମାନେ ନିଜ ଶଭା ନିର୍ମାଣ କରି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରକାରେ ଯାଇ, ମୁର ଶତ୍ରୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ, ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ।

ନନ୍ଦିଘୋଷଂ ରଥଂ ଦିଵ୍ଯମଗ୍ନେର୍ଘନୁରନୁତ୍ତମମ୍ । ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ନାମ ତଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ଅକ୍ଷଯାନ୍ସାଯକାଂଶ୍ଚୈଵ ତଥାଭେଦ୍ଯଞ୍ଚ ଦଂଶନମ୍ ॥ ୧,୧୪୫.

ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥ ନନ୍ଦିଘୋଷ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ, ଅକ୍ଷୟ ତୀର ଭରା ତୁଣୀ, ଓ ଅଭେଦ୍ୟ କବଚ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

ସ ତେନ ଧନୁଷା ଵୀରଃ ପାଣ୍ଡଵୋ ଜାତଵେଦସମ୍ । କୃଷ୍ଣଦ୍ଵିତୀଯୋ ବୀଭତ୍ସୁରତର୍ପଯତ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ॥ ୧,୧୪୫.

ସେହି ଧନୁଷ ନେଇ, ପ୍ରବଳ ଅର୍ଜୁନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କୁ ବଡ଼ ଦାନ ଦେଲେ।

ନୃପାନ୍ଦିଗ୍ଵିଜଯେ ଜିତ୍ଵା ରତ୍ନାନ୍ଯାଦାଯ ଵୈ ଦଦୌ । ଯୁଧିଷ୍ଠିରାଯ ମହତେ ଭ୍ରାତ୍ରେ ନୀତିଵିଦେ ମୁଦା ॥ ୧,୧୪୫.

ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗର ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଜିତି, ତାଙ୍କର ରତ୍ନ ନେଇ, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଭାଇ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ଦେଇଦେଲେ।

ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋଽପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଭ୍ରାତୃଭିଃ ପରିଵାରିତଃ । ଜିତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନେନୈଵ ମାଯାଦ୍ଯୂତେନ ପାପିନା । କର୍ଣଦୁଃ ଶାସନମତେ ସ୍ଥିତେନ ଶକୁନେର୍ମତେ ॥ ୧,୧୪୫.

ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଭାଇମାନେଙ୍କ ଘେରାଏ ଥିଲେ, ତଥାପି କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଃଶାସନ ଓ ଶକୁନିଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ, ପାପୀ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଜୁଆରେ ହାରିଗଲେ।

ଅଥ ଦ୍ଵାଦଶ ଵର୍ଷାଣି ଵନେ ତେପୁର୍ମହତ୍ତପଃ । ସଧୌମ୍ଯା ଦ୍ରୌପଦୀଷଷ୍ଠା ମୁନିଵୃନ୍ଦାଭିସଂଵୃତାଃ ॥ ୧,୧୪୫.

ତାପରେ, ସେମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଜଙ୍ଗଲରେ ଡାକ୍ତି ତପସ୍ୟା କଲେ, ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ଦୌମ୍ୟ ଋଷି ସହିତ ଅନେକ ମୁନିମାନେ ଘେରାଏ ଥିଲେ।

ଯଯୁର୍ଵିରାଟନଗରଂ ଗୁପ୍ତରୂପେଣ ସଂଶ୍ରିତାଃ । ଵର୍ଷମେକଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞା ଗୋଗ୍ରହାତ୍ତମପାଲଯନ୍ ॥ ୧,୧୪୫.

ପରେ, ସେମାନେ ଗୁପ୍ତ ରୂପରେ ବିରାଟ ନଗରକୁ ଗଲେ, ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଗୋଶାଳାରେ ସେବା କଲେ।

ତତେ ଯାତାଃ ସ୍ଵକଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ପ୍ରାର୍ଥଯାମାସୁରାଦୃତାଃ । ପଞ୍ଚଗ୍ରାମାନର୍ଧରାଜ୍ଯାଦ୍ଵୀରା ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ନୃପମ୍ ॥ ୧,୧୪୫.

ତାପରେ, ସେମାନେ ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରି, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଅର୍ଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତେ ପାଞ୍ଚଟି ଗାଁ ଦେବାକୁ ବିନୟରେ ଅନୁରୋଧ କଲେ।

ନାପ୍ତଵନ୍ତଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଯୁଦ୍ଧଞ୍ଚକ୍ରୁର୍ବଲାନ୍ଵିତାଃ । ଅକ୍ଷୌହିଣୀଭିର୍ଦିଵ୍ଯାଭିଃ ସପ୍ତଭିଃ ପରିଵାରିତାଃ ॥ ୧,୧୪୫.

ସେମାନେ ଗାଁ ନପାଇ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସାତି ଦିବ୍ୟ ସେନା ନେଇ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

ଏକାଦଶଭିରୁଦ୍ଯୁକ୍ତା ଯୁକ୍ତା ଦୁର୍ଯୋଧନାଦଯଃ । ଆସୀଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ସଂକୁଲଂ ଚ ଦେଵାସୁରରଣୋପମମ୍ ॥ ୧,୧୪୫.

ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଏଗାରଟି ସେନା ନେଇ, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପରି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

ଭୀଷ୍ମଃ ସେନାପତିରଭୂଦାଦୌ ଦୌର୍ଯୋଧନେ ବଲେ । ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚ ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ବଭୂଵ ହ । ଶସ୍ତ୍ରାଶସ୍ତ୍ରି ମହାଘୋରଂ ଧସରାତ୍ରଂ ଶରାଶରି ॥ ୧,୧୪୫.

ପ୍ରଥମେ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ସେନାପତି ଭିଷ୍ମ ଥିଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ପକ୍ଷରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ। ଦୁହିଁପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଦଶ ଦିନ ଧରି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବାଣ ଚାଲିଲା।

ଶିଖଣ୍ଡ୍ଯର୍ଜୁନବାଣୈଶ୍ଚ ଭୀଷ୍ମଃ ଶରଶତୈଶ୍ଚିତଃ । ଉତ୍ତରାଯଣମାଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଦେଵଂ ଗଦାଧରମ୍ ॥ ୧,୧୪୫.

ଶିଖଣ୍ଡୀ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବାଣରେ ଶତଶଃ ଘାୟଲ ହୋଇ, ଭିଷ୍ମ ଉତ୍ତରାୟଣ ଦେଖି, ଗଦାଧର ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ।

ଉକ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମାନ୍ବହୁଵିଧାଂସ୍ତର୍ପଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ବହୂନ୍ । ଆନନ୍ଦେ ତୁ ପଦେ ଲୀନୋ ଵିମଲେ ମୁକ୍ତକିଲ୍ବିଷେ ॥ ୧,୧୪୫.

ସେ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ କହି, ଅନେକ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପାପହୀନ ଆନନ୍ଦରେ ଲୀନ ହେଲେ।

ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ଯଯୌ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନେନ ବୀର୍ଯଵାନ୍ । ଦିନାନି ପଞ୍ଚ ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମାସୀତ୍ପରମଦାରୁଣମ୍ ॥ ୧,୧୪୫.

ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦ୍ରୋଣ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଧରି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।

ଯତ୍ର ତେ ପୃଥିଵୀପାଲା ହତାଃ ପାର୍ଥେନ ସଂଗରେ । ଶୋକସାଗରମାସାଦ୍ଯ ଦ୍ରୋଣୋଽପି ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ତଵାନ୍ ॥ ୧,୧୪୫.

ସେଠାରେ ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୂପତିମାନେଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ଦ୍ରୋଣ ଶୋକର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

ତତଃ କର୍ଣା ଯଯୌ ଯୋଦ୍ଧୁମର୍ଜୁନେନ ମିହାତ୍ମନା । ଦିନଦ୍ଵଯଂ ମହାଯୁଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ପାର୍ଥାସ୍ତ୍ରସାଗରେ । ନିମଗ୍ନଃ ସୂର୍ଯଲୋକନ୍ତୁ ତତଃ ପ୍ରାପ ସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ॥ ୧,୧୪୫.

ତାପରେ ପ୍ରବଳ କର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଜୁନ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଗଲେ। ଦୁଇ ଦିନ ଧରି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବି, ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

ତତଃ ଶଲ୍ଯୋ ଯଯୌ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଧର୍ମରାଜେନ ଧୀମତା । ଦିନାର୍ଧେନ ହତଃ ଶଲ୍ଯୋ ବାଣୈର୍ଜ୍ଵଲନସନ୍ନିଭୈଃ ॥ ୧,୧୪୫.

ତାପରେ ଶଲ୍ୟ ଧୀର ଧର୍ମରାଜ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଗଲେ। ଅର୍ଧ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିପରି ତୀବ୍ର ବାଣରେ ଶଲ୍ୟ ବଧ ହେଲେ।

ଦୁର୍ଯୋଧନୋଽଥ ଵେଗେନ ଗଦାମାଦାଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଅଭ୍ଯଧାଵତ ଵୈ ଭୀଭଂ କାଲାନ୍ତକଯମୋପମଃ ॥ ୧,୧୪୫.

ତାପରେ ଦୁର୍ଯୋଧନ ବଳବାନ ହୋଇ, ଗଦା ନେଇ, ବେଗରେ ଆଗକୁ ଧାଇଲେ, ସେ କାଳ ଅନ୍ତର ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।

ଅଥ ଭୀମେନ ଵୀରେଣ ଗଦଯା ଵିନିପାତିତଃ । ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା ଗତୋ ଦ୍ରୌଣିଃ ସୁପ୍ତସୈନ୍ଯଂ ତତୋ ନିଶି ॥ ୧,୧୪୫.

ତାପରେ ବୀର ଭୀମ ତାଙ୍କୁ ଗଦାରେ ପତିତ କଲେ। ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ରାତିରେ ଶୟନରତ ସେନାକୁ ଚଲିଗଲେ।

ଜଘାନ ବାହୁଵୀର୍ଯେଣ ପିତୁର୍ଵଧମନୁସ୍ମରନ୍ । ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ଜଘାନାଥ ଦ୍ରୌପଦେଯାଂଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ॥ ୧,୧୪୫.

ପିତାଙ୍କ ବଧ ସ୍ମରଣ କରି, ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଦ୍ୱାରା ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।