ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଜଗ୍ଧ୍ଵା ଫଲଂ ମଧୁଵନେ ଦୃଷ୍ଟା ସୀତତ୍ଯଵେଦଯତ୍ । ଵେଣୀରତ୍ନଞ୍ଚ ରାମାଯ ରାମୋ ଲଙ୍କାପୁର୍ରୀ ଯଯୌ ॥ ୧,୧୪୩.

ମଧୁବନରେ ଫଳ ଖାଇ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ହନୁମାନ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ ଓ ବେଣୀର ମଣି ଦେଲେ। ତାପରେ ରାମ ଲଙ୍କାପୁରୀ ପାଇଁ ଚାଲିଲେ।

ସସୁଗ୍ରୀଵଃ ସ ହନୁମାନ୍ସାଂଗଦଶ୍ଚ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ । ଵିଭୀଷଣୋଽପି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଃ ଶରଣଂ ରାଘଵଂ ପ୍ରତି ॥ ୧,୧୪୩.

ସୁଗ୍ରୀବ, ହନୁମାନ, ଅଙ୍ଗଦ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶରଣାଗତ ବିଭୀଷଣ ସହିତ ରାମ ଆଗେଇଯାଇଥିଲେ।

ଲଙ୍କୈଶ୍ଵର୍ଯେଷ୍ଵଭ୍ଯଷିଞ୍ଚଦ୍ରାମସ୍ତଂ ରାଵଣାନୁଜମ୍ । ରାମୋ ନଲେନ ସେତୁଞ୍ଚ କୃତ୍ଵାବ୍ଧୌ ଚୋତ୍ତତାର ତମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ରାମ ରାବଣଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ଲଙ୍କାର ରାଜା କରି ଅଭିଷେକ କଲେ। ନଳଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ସେ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ସେତୁ ତିଆରି କରି ଅପାରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

ସୁଵେଲାଵସ୍ଥିତଶ୍ଚୈଵ ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ଦଦର୍ଶହ । ଅଥ ତେ ଵାନରା ଵୀରା ନୀଲାଙ୍ଗଦନଲାଦଯଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ସୁବେଳ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଦଢ଼ି ରାମ ଲଙ୍କାନଗରୀକୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ବୀର ବାନରମାନେ—ନୀଳ, ଅଙ୍ଗଦ, ନଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—

ଧୂମ୍ରଧୂମ୍ରାକ୍ଷଵୀରେନ୍ଦ୍ରା ଜାମ୍ବଵତ୍ପ୍ରମୁଖାସ୍ତଦା । ମୈନ୍ଦଦ୍ଵିଵିଦମୁଖ୍ଯାସ୍ତେ ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ବଭଞ୍ଜିରେ ॥ ୧,୧୪୩.

ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ଓ ଜାମ୍ବବାନ୍, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ ଓ ଅନ୍ୟ ନେତାମାନେ, ଧୂମ୍ର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ମିଶି, ଲଙ୍କାନଗରୀକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ରାକ୍ଷସାଂଶ୍ଚ ମହାକାଯାନ୍କାଲାଞ୍ଜନଚଯୋପମାନ୍ । ରାମଃ ସଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ହତ୍ଵା ସକପିଃ ସର୍ଵରାକ୍ଷସାନ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବାନରମାନେ ମିଶି, କଳା କୋଇଳା ଭଳି ଦେହ ଥିବା ବଡ଼ ଆକାରର ରାକ୍ଷସମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।

ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵଞ୍ଚ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷଂ ଦେଵାନ୍ତକନରାନ୍ତ କୌ । ମହୋଦରମହାପାର୍ଶ୍ଵାଵତିକାଯଂ ମହାବଲମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ସେ ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ବ, ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ, ଦେବାନ୍ତକ, ନରାନ୍ତକ, ମହୋଦର, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ଅତିକାୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେକୁ ବଧ କଲେ।

କୁମ୍ଭଂ ନିକୁମ୍ଭଂ ମତ୍ତଞ୍ଚ ମକରାକ୍ଷଂ ହ୍ଯକମ୍ପନମ୍ । ପ୍ରହସ୍ତଂ ଵୀରମୁନ୍ମତ୍ତଂ କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ ମହାବଲମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

କୁମ୍ଭ, ନିକୁମ୍ଭ, ମତ୍ତ, ମକରାକ୍ଷ, ଅକମ୍ପନ, ପ୍ରହସ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।

ରାଵଣିଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽଚ୍ଛିନ୍ତ ହ୍ଯସ୍ତ୍ରାଦ୍ଯୈ ରାଘଵୋ ବଲୀ । ନିକୃତ୍ଯ ବାହୁଚକ୍ରାଣି ରାଵଣନ୍ତୁ ନ୍ଯପାତଯନ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାବଣଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବ ତାଙ୍କର ବାହୁ କାଟି ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ।

ସୀତାଂ ଶୁଦ୍ଧାଂ ଗୃହୀତ୍ଵାଥ ଵିମାନେ ପୁଷ୍ପକେ ସ୍ଥିତଃ । ସଵାନରଃ ସମାଯାତୋ ହ୍ଯଯୋଧ୍ଯାଂ ପ୍ରଵରାଂ ପୁରୀମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ପବିତ୍ର ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ, ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ବସି, ବାନରମାନେ ସହ ରାମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିଲେ।

ତତ୍ର ରାଜ୍ଯଂ ଚକାରାଥ ପୁତ୍ତ୍ରଵତ୍ପାଲଯନ୍ପ୍ରଜାଃ । ଦଶାଶ୍ଵମେଧାନାହୃତ୍ଯ ଗଯାଶିରସି ପାତନମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ସେଠାରେ ରାମ ରାଜ୍ୟ କଲେ, ପ୍ରଜାମାନେକୁ ପୁଅମାନେ ପରି ରକ୍ଷା କଲେ, ଦଶଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଓ ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ।

ପିଣ୍ଡାନାଂ ଵିଧିଵତ୍କୃତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନାନି ରାଘଵଃ । ପୁତ୍ରୌ କୁଶଲଵୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୌ ଚ ରାଜ୍ଯେଽଭ୍ଯଷେଚଯତ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ରାଘବ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କଲେ, ଦାନ ଦେଲେ, ଏବଂ ପୁଅ କୁଶ ଓ ଲବକୁ ଦେଖି, ଦୁଇଝଣଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ।

ଏକାଦଶସହସ୍ରାଣି ରାମୋ ରାଜ୍ଯମକାରଯତ୍ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଲଵଣଂ ଜଘ୍ନେ ଶୈଲୂଷଂ ଭତସ୍ତତଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ରାମ ଏଗାର ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ। ଶତୃଘ୍ନ ଲବଣ ଓ ପରେ ଶୈଳୂଷ ଦାନବକୁ ବଧ କଲେ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯାଦୀନ୍ମୁନୀନ୍ନତ୍ଵା ଶ୍ରୁତ୍ଵୋତ୍ପତ୍ତିଞ୍ଚ ରକ୍ଷସାମ୍ । ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗତୋ ଜନୈଃ ସାର୍ଧମଯୋଧ୍ଯାସ୍ଥୈଃ କୃତାର୍ଥକଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଶିରୋନମ୍ର କରି, ରାକ୍ଷସମାନେ କେମିତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ତାହା ଶୁଣି, ଅୟୋଧ୍ୟାର ଲୋକମାନେ ସହିତ ସେ ସଫଳ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୪୪ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ହରିଵଂଶଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କୃଷ୍ଣମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଵସୁଦେଵାତ୍ତୁ ଦେଵକ୍ଯାଂ ଵାସୁଦେଵୋ ବଲୋଽଭଵତ୍ ॥ ୧,୧୪୪.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ମୁଁ ଏବେ ହରିବଂଶ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ମହିମା କଥା କହିବି। ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କଠାରୁ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଧର୍ମାଦିରକ୍ଷଣାର୍ଥାଯ ହ୍ଯଧର୍ମାଦିଵିନଷ୍ଟଯେ । କୃଷ୍ଣଃ ପୀତ୍ଵା ସ୍ତନୌ ଗାଢଂ ପୂତନାମନଯତ୍କ୍ଷଯମ୍ ॥ ୧,୧୪୪.

ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ଓ ଅଧର୍ମର ନାଶ ପାଇଁ, କୃଷ୍ଣ ଗଭୀର ଭାବରେ ପୂତନାଙ୍କ ଛାତି ଚୁଷି, ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଲେ।

ଶକଟଃ ପରିଵୃତ୍ତୋଽଥ ଭଗ୍ନୌ ଚ ଯମଲାର୍ଜୁନୌ । ଦମିତଃ କାଲିଯୋ ନାଗୋ ଧେନୁକୋ ଵିନିପାତିତଃ ॥ ୧,୧୪୪.

ଗଡ଼ିଘରକୁ ଉଲଟାଇଦେଲେ, ଯମଲାର୍ଜୁନ ଗଛକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, କାଳିୟ ନାଗକୁ ଶାନ୍ତ କରିଦେଲେ, ଓ ଧେନୁକାକୁ ମାରିଦେଲେ।

ଧୃତୋ ଗୋଵର୍ଧନଃ ଶୈଲ ଇନ୍ଦ୍ରେଣ ପରିପୂଜିତଃ । ଭାରାଵତରଣଂ ଚକ୍ରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ କୃତଵାନ୍ହରିଃ ॥ ୧,୧୪୪.

ଗୋବର୍ଧନ ପାହାଡ଼କୁ ଉଠାଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ; ହରି ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରି, ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ କଲେ।

ରକ୍ଷଣାଯାର୍ଜୁନାଦେଶ୍ଚ ହ୍ଯରିଷ୍ଟାଦିର୍ନିପାତିତଃ । କେଶୀ ଵିନିହତୋ ଦୈତ୍ଯୋ ଗୋପାଦ୍ଯାଃ ପରିତୋଷିତାଃ ॥ ୧,୧୪୪.

ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଅରିଷ୍ଟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ; କେଶୀ ଦାନବ ନିହତ ହେଲା, ଗୋପ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଖୁସି ହେଲେ।

ଚାଣୂରୋ ମୁଷ୍ଟିକୋ ମଲ୍ଲଃ କଂସୋ ମଞ୍ଚାନ୍ନିପାତିତଃ । ରୁକ୍ମିଣୀସତ୍ଯଭାମାଦ୍ଯାଃ ହ୍ଯଷ୍ଟୌ ପତ୍ନ୍ଯୋ ହରେଃ ପରାଃ ॥ ୧,୧୪୪.

ଚାଣୂର, ମୁଷ୍ଟିକ ମଲ୍ଲ ଓ କଂସକୁ ମଞ୍ଚରୁ ମାରିଦେଲେ; ରୁକ୍ମିଣୀ, ସତ୍ୟଭାମା ଓ ଅନ୍ୟ ଆଠ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ପତ୍ନୀ ହରିଙ୍କ ଥିଲେ।

ଷୋଢଶ ସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରାଣି ହ୍ଯନ୍ଯାନ୍ଯାସ ମହାତ୍ମନଃ । ତାସାଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଦ୍ଯାଃ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ॥ ୧,୧୪୪.

ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଷୋଳ ହଜାର ଜଣେ ମହିଳା ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ପୁଅ, ନାତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଶତେ ଓ ସହସ୍ରେ ଥିଲେ।

ରୁକ୍ମିଣ୍ଯାଞ୍ଚୈଵ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ନ୍ଯଵଧୀଚ୍ଛଂବରଞ୍ଚ ଯଃ । ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽନିରୁଦ୍ଧୋଽଭୂଦୁଷାବାଣସୁତାପତିଃ ॥ ୧,୧୪୪.

ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଓ ସେ ଶମ୍ବରକୁ ମାରିଦେଲେ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଉଷା, ବାଣାଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ହେଲେ।

ହରିଶକରଯୋର୍ଯତ୍ର ମହାଯୁଦ୍ଧଂ ବଭୂଵ ହ । ବାଣବାହୁସହସ୍ରଞ୍ଚ ଚ୍ଛିନ୍ନଂ ବାହୁଦ୍ଵଯଂ ହ୍ଯଭୂତ୍ ॥ ୧,୧୪୪.

ହରି ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଶିଖର ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯାହାରେ ବାଣାଙ୍କ ହଜାର ହାତ କାଟି ଦୁଇଟି ମାତ୍ର ରହିଗଲା।

ନରକୋ ନିହତୋ ଯେନ ପାରିଜାତଂ ଜହାର ଯଃ । ବଲଶ୍ଚ ଶିସୁପାଲଶ୍ଚ ହତଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଵିଦଃ କପିଃ ॥ ୧,୧୪୪.

ନରକାସୁର ନିହତ ହେଲେ ଓ ପାରିଜାତ ଗଛ ଆଣିଦେଲେ; ବଳରାମ, ଶିଶୁପାଳ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ ବାନର ମାରାଗଲେ।

ଅନିରୁଦ୍ଧାଦଭୂଦ୍ଵଜ୍ରଃ ସ ଚ ରାଜା ଗତେ ହରୌ । ସନ୍ଦୀପନିଂ ଗୁରୁଞ୍ଚକ୍ରେ ସପୁତ୍ରଞ୍ଚ ଚକାର ସଃ । ମଥୁରାଯାଂ ଚୋଗ୍ରସେନଂ ପାଲନଂ ଚ ଦିଵୌକସାମ୍ ॥ ୧,୧୪୪.

ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କଠାରୁ ବଜ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ହରି ଲୋକ ଛାଡ଼ିବା ପରେ ରାଜା ହେଲେ; ସେ ସନ୍ଦୀପନିଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ ଗୁରୁ କଲେ, ମଥୁରାରେ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଦେବମାନେଙ୍କ ରକ୍ଷକ କଲେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୪୫ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଭାରତଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭାରାଵତରଣଂ ଭୁଵଃ । ଚକ୍ରେ କୃଷ୍ଣୋ ଯୁଧ୍ଯମାନଃ ପାଣ୍ଡଵାଦିନିମିତ୍ତତଃ ॥ ୧,୧୪୫.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ମୁଁ ଏବେ ଭାରତ କଥା କହିବି, ଯେଉଁଥିରେ ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ହେଲା; କୃଷ୍ଣ ପାଣ୍ଡବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କ ନିମିତ୍ତରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଏହା ସଫଳ କଲେ।

ଵିଷ୍ଣୁନାଭ୍ଯବ୍ଜତୋ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରୋଽତ୍ରିରତ୍ରିତଃ । ସୋମସ୍ତତୋ ବୁଧସ୍ତସ୍ମାଦିଲାଯାଂ ଚ ପୁରୂରଵାଃ ॥ ୧,୧୪୫.

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାଭିରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଅତ୍ରି ହେଲେ; ସୋମାଠାରୁ ବୁଧ ଓ ବୁଧଙ୍କୁ ଇଳାଠାରୁ ପୁରୁରବା ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ତସ୍ଯାଯୁସ୍ତତ୍ର ଵଂଶେଽଭୂଦ୍ଯଯାତିର୍ଭରତଃ କୁରୁଃ । ଶନ୍ତନୁସ୍ତସ୍ଯ ଵଂଶେଽଭୂଦ୍ଗଙ୍ଗାଯାଂ ଶନ୍ତନୋଃ ସୁତଃ ॥ ୧,୧୪୫.

ସେ ବଂଶରେ ତାଙ୍କୁ ଆୟୁସ୍, ତାପରେ ଯୟାତି, ଭରତ ଓ କୁରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; କୁରୁଙ୍କ ବଂଶରେ ଶାନ୍ତନୁ ଓ ଗଙ୍ଗାରେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଭୀଷ୍ମଃ ସର୍ଵଗୁଣୈଯୁକ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଵୈଵର୍ତପାରଗଃ ॥ ୧,୧୪୫.

ଭୀଷ୍ମ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଓ ବ୍ରହ୍ମ ବୈବର୍ତ୍ତରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।