ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଦକ୍ଷିଣାନ୍ତୁ ଦିଶଂ ଯେ ଚ ମାର୍ଗଯନ୍ତୋଽଥ ଜାନକୀମ୍ । ଵନାନି ପର୍ଵତାନ୍ଦ୍ଵୀପାନ୍ନଦୀନାଂ ପୁଲିନାନି ଚ ॥ ୧,୧୪୩.

ଯେମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଇ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲ, ପାହାଡ଼, ଦ୍ୱୀପ, ନଦୀ ଓ ତଟ ଅନ୍ବେଷଣ କଲେ।

ଜାନକୀନ୍ତେ ହ୍ଯପଶ୍ଯନ୍ତୋ ମରଣେ କୃତନିଶ୍ଚଯାଃ । ସମ୍ପାତିଵଚନାଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହନୂମାନ୍କପିକୁଞ୍ଜରଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ଜାନକୀଙ୍କୁ ନ ମିଳିଲେ, ସେମାନେ ମରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। କିନ୍ତୁ ସମ୍ପାତିଙ୍କ କଥାରୁ ହନୁମାନ, ବାନରମୁଖ୍ୟ, ତଥ୍ୟ ଜାଣିଲେ।

ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ପୁପ୍ଲୁଵେ ମକରାଲଯମ୍ । ଅପଶ୍ଯଜ୍ଜାନକୀଂ ତତ୍ର ହ୍ଯଶୋକଵନିକାସ୍ଥିତାମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ହନୁମାନ ଶତ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ସମୁଦ୍ର ଲଂଘିଲେ ଏବଂ ଅଶୋକବନରେ ଥିବା ଜାନକୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ଭର୍ତ୍ସିତାଂ ରାକ୍ଷସୀଭିଶ୍ଚ ରାଵଣେନ ଚ ରକ୍ଷସା । ଭଵ ଭାର୍ଯେତି ଵଦତା ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀଞ୍ଚ ରାଘଵମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ସୀତା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଓ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭୀତ ହେଉଥିଲେ। ରାବଣ 'ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟ ହେଅ' ବୋଲି କହିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସୀତା ମନେ ମାତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।

ଅଙ୍ଗୁଲୀଯଂ କପିର୍ଦତ୍ତ୍ଵା ସୀତାଂ କୌଶଲ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ରାମସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଦୂତୋଽହଂ ଶୋକଂ ମା କୁରୁ ମୈଥିଲି ॥ ୧,୧୪୩.

ବାନର ଏକ ଅଙ୍ଗୁଠି ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଇ କହିଲେ, 'ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଦୂତ, ମୈଥିଲୀ, ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।'

ସ୍ଵାଭିଜ୍ଞାନଞ୍ଚ ମେ ଦେହି ଯେନ ରାମଃ ସ୍ମରିଷ୍ଯତି । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଦଦୌ ସୀତା ଵେଣୀରତ୍ନଂ ହନୂମତେ ॥ ୧,୧୪୩.

ମୋ ପରିଚୟ ସୂଚକ କିଛି ଦିଅ, ଯାହା ଦେଖି ରାମ ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରିବେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ସୀତା ତାଙ୍କର ବେଣୀର ମଣି ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ।

ଯଥା ରାମୋ ନଯେଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ତଥା ଵାଚ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା କପେ । ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ହନୁମାନ୍ଵନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ବଭଞ୍ଜ ହ ॥ ୧,୧୪୩.

ତୁମେ ଏମିତି କଥା କହିବା, ଯେଉଁଥିରେ ରାମ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ନେଇଯିବେ। ଏହିପରି ଆଶ୍ବାସନା ଦେଇ, ହନୁମାନ ଦିବ୍ୟ ବନକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ।

ହତ୍ଵାକ୍ଷଂ ରାକ୍ଷସାଂଶ୍ଚାନ୍ଯାନ୍ବନ୍ଧନଂ ସ୍ଵଯମାଗତଃ । ସର୍ଵୈରିନ୍ଦ୍ରଜିତୋ ବାଣୈର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଵଣମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ଅକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲାପରେ, ହନୁମାନ ନିଜେ ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ତୀରରେ ବନ୍ଧା ହେବାକୁ ଦେଖି, ରାବଣଙ୍କୁ ଖବର ଦିଆଗଲା।

ରାମଦୂତୋଽସ୍ମି ହନୁମାନ୍ଦେହି ରାମାଯ ମୈଥିଲୀମ୍ । ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରକୁପିତୋ ଦୀପଯାମାସ ପୁଚ୍ଛକମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ହନୁମାନ କହିଲେ, 'ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଦୂତ, ମୈଥିଳୀକୁ ରାମଙ୍କୁ ଦିଅ।' ଏହା ଶୁଣି ରାବଣ ଖୁବ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଓ ହନୁମାନଙ୍କ ପୁଛରେ ଆଗୁନ୍ ଲଗାଇଦେଲେ।

କପିର୍ଜ୍ଵଲିତଲାଙ୍ଗୂଲୋ ଲଙ୍କାଂ ଦେହେଽ ମହାବଲଃ । ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଲଙ୍କାଂ ସମାଯାତୋ ରାମପାର୍ଶ୍ଵଂ ସ ଵାନରଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ପୁଛରେ ଆଗୁନ୍ ଲାଗିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ଲଙ୍କାକୁ ଜଳାଇଦେଲେ ଓ ପୁନି ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଆସିଲେ।

ଜଗ୍ଧ୍ଵା ଫଲଂ ମଧୁଵନେ ଦୃଷ୍ଟା ସୀତତ୍ଯଵେଦଯତ୍ । ଵେଣୀରତ୍ନଞ୍ଚ ରାମାଯ ରାମୋ ଲଙ୍କାପୁର୍ରୀ ଯଯୌ ॥ ୧,୧୪୩.

ମଧୁବନରେ ଫଳ ଖାଇ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ହନୁମାନ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ ଓ ବେଣୀର ମଣି ଦେଲେ। ତାପରେ ରାମ ଲଙ୍କାପୁରୀ ପାଇଁ ଚାଲିଲେ।

ସସୁଗ୍ରୀଵଃ ସ ହନୁମାନ୍ସାଂଗଦଶ୍ଚ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ । ଵିଭୀଷଣୋଽପି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଃ ଶରଣଂ ରାଘଵଂ ପ୍ରତି ॥ ୧,୧୪୩.

ସୁଗ୍ରୀବ, ହନୁମାନ, ଅଙ୍ଗଦ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶରଣାଗତ ବିଭୀଷଣ ସହିତ ରାମ ଆଗେଇଯାଇଥିଲେ।

ଲଙ୍କୈଶ୍ଵର୍ଯେଷ୍ଵଭ୍ଯଷିଞ୍ଚଦ୍ରାମସ୍ତଂ ରାଵଣାନୁଜମ୍ । ରାମୋ ନଲେନ ସେତୁଞ୍ଚ କୃତ୍ଵାବ୍ଧୌ ଚୋତ୍ତତାର ତମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ରାମ ରାବଣଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ଲଙ୍କାର ରାଜା କରି ଅଭିଷେକ କଲେ। ନଳଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ସେ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ସେତୁ ତିଆରି କରି ଅପାରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

ସୁଵେଲାଵସ୍ଥିତଶ୍ଚୈଵ ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ଦଦର୍ଶହ । ଅଥ ତେ ଵାନରା ଵୀରା ନୀଲାଙ୍ଗଦନଲାଦଯଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ସୁବେଳ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଦଢ଼ି ରାମ ଲଙ୍କାନଗରୀକୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ବୀର ବାନରମାନେ—ନୀଳ, ଅଙ୍ଗଦ, ନଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—

ଧୂମ୍ରଧୂମ୍ରାକ୍ଷଵୀରେନ୍ଦ୍ରା ଜାମ୍ବଵତ୍ପ୍ରମୁଖାସ୍ତଦା । ମୈନ୍ଦଦ୍ଵିଵିଦମୁଖ୍ଯାସ୍ତେ ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ବଭଞ୍ଜିରେ ॥ ୧,୧୪୩.

ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ଓ ଜାମ୍ବବାନ୍, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ ଓ ଅନ୍ୟ ନେତାମାନେ, ଧୂମ୍ର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ମିଶି, ଲଙ୍କାନଗରୀକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ରାକ୍ଷସାଂଶ୍ଚ ମହାକାଯାନ୍କାଲାଞ୍ଜନଚଯୋପମାନ୍ । ରାମଃ ସଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ହତ୍ଵା ସକପିଃ ସର୍ଵରାକ୍ଷସାନ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବାନରମାନେ ମିଶି, କଳା କୋଇଳା ଭଳି ଦେହ ଥିବା ବଡ଼ ଆକାରର ରାକ୍ଷସମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।

ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵଞ୍ଚ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷଂ ଦେଵାନ୍ତକନରାନ୍ତ କୌ । ମହୋଦରମହାପାର୍ଶ୍ଵାଵତିକାଯଂ ମହାବଲମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ସେ ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ବ, ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ, ଦେବାନ୍ତକ, ନରାନ୍ତକ, ମହୋଦର, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ଅତିକାୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେକୁ ବଧ କଲେ।

କୁମ୍ଭଂ ନିକୁମ୍ଭଂ ମତ୍ତଞ୍ଚ ମକରାକ୍ଷଂ ହ୍ଯକମ୍ପନମ୍ । ପ୍ରହସ୍ତଂ ଵୀରମୁନ୍ମତ୍ତଂ କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ ମହାବଲମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

କୁମ୍ଭ, ନିକୁମ୍ଭ, ମତ୍ତ, ମକରାକ୍ଷ, ଅକମ୍ପନ, ପ୍ରହସ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।

ରାଵଣିଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽଚ୍ଛିନ୍ତ ହ୍ଯସ୍ତ୍ରାଦ୍ଯୈ ରାଘଵୋ ବଲୀ । ନିକୃତ୍ଯ ବାହୁଚକ୍ରାଣି ରାଵଣନ୍ତୁ ନ୍ଯପାତଯନ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାବଣଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବ ତାଙ୍କର ବାହୁ କାଟି ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ।

ସୀତାଂ ଶୁଦ୍ଧାଂ ଗୃହୀତ୍ଵାଥ ଵିମାନେ ପୁଷ୍ପକେ ସ୍ଥିତଃ । ସଵାନରଃ ସମାଯାତୋ ହ୍ଯଯୋଧ୍ଯାଂ ପ୍ରଵରାଂ ପୁରୀମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ପବିତ୍ର ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ, ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ବସି, ବାନରମାନେ ସହ ରାମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିଲେ।

ତତ୍ର ରାଜ୍ଯଂ ଚକାରାଥ ପୁତ୍ତ୍ରଵତ୍ପାଲଯନ୍ପ୍ରଜାଃ । ଦଶାଶ୍ଵମେଧାନାହୃତ୍ଯ ଗଯାଶିରସି ପାତନମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ସେଠାରେ ରାମ ରାଜ୍ୟ କଲେ, ପ୍ରଜାମାନେକୁ ପୁଅମାନେ ପରି ରକ୍ଷା କଲେ, ଦଶଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଓ ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ।

ପିଣ୍ଡାନାଂ ଵିଧିଵତ୍କୃତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନାନି ରାଘଵଃ । ପୁତ୍ରୌ କୁଶଲଵୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୌ ଚ ରାଜ୍ଯେଽଭ୍ଯଷେଚଯତ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ରାଘବ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କଲେ, ଦାନ ଦେଲେ, ଏବଂ ପୁଅ କୁଶ ଓ ଲବକୁ ଦେଖି, ଦୁଇଝଣଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ।

ଏକାଦଶସହସ୍ରାଣି ରାମୋ ରାଜ୍ଯମକାରଯତ୍ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଲଵଣଂ ଜଘ୍ନେ ଶୈଲୂଷଂ ଭତସ୍ତତଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ରାମ ଏଗାର ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ। ଶତୃଘ୍ନ ଲବଣ ଓ ପରେ ଶୈଳୂଷ ଦାନବକୁ ବଧ କଲେ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯାଦୀନ୍ମୁନୀନ୍ନତ୍ଵା ଶ୍ରୁତ୍ଵୋତ୍ପତ୍ତିଞ୍ଚ ରକ୍ଷସାମ୍ । ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗତୋ ଜନୈଃ ସାର୍ଧମଯୋଧ୍ଯାସ୍ଥୈଃ କୃତାର୍ଥକଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଶିରୋନମ୍ର କରି, ରାକ୍ଷସମାନେ କେମିତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ତାହା ଶୁଣି, ଅୟୋଧ୍ୟାର ଲୋକମାନେ ସହିତ ସେ ସଫଳ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୪୪ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ହରିଵଂଶଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କୃଷ୍ଣମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଵସୁଦେଵାତ୍ତୁ ଦେଵକ୍ଯାଂ ଵାସୁଦେଵୋ ବଲୋଽଭଵତ୍ ॥ ୧,୧୪୪.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ମୁଁ ଏବେ ହରିବଂଶ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ମହିମା କଥା କହିବି। ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କଠାରୁ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଧର୍ମାଦିରକ୍ଷଣାର୍ଥାଯ ହ୍ଯଧର୍ମାଦିଵିନଷ୍ଟଯେ । କୃଷ୍ଣଃ ପୀତ୍ଵା ସ୍ତନୌ ଗାଢଂ ପୂତନାମନଯତ୍କ୍ଷଯମ୍ ॥ ୧,୧୪୪.

ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ଓ ଅଧର୍ମର ନାଶ ପାଇଁ, କୃଷ୍ଣ ଗଭୀର ଭାବରେ ପୂତନାଙ୍କ ଛାତି ଚୁଷି, ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଲେ।

ଶକଟଃ ପରିଵୃତ୍ତୋଽଥ ଭଗ୍ନୌ ଚ ଯମଲାର୍ଜୁନୌ । ଦମିତଃ କାଲିଯୋ ନାଗୋ ଧେନୁକୋ ଵିନିପାତିତଃ ॥ ୧,୧୪୪.

ଗଡ଼ିଘରକୁ ଉଲଟାଇଦେଲେ, ଯମଲାର୍ଜୁନ ଗଛକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, କାଳିୟ ନାଗକୁ ଶାନ୍ତ କରିଦେଲେ, ଓ ଧେନୁକାକୁ ମାରିଦେଲେ।

ଧୃତୋ ଗୋଵର୍ଧନଃ ଶୈଲ ଇନ୍ଦ୍ରେଣ ପରିପୂଜିତଃ । ଭାରାଵତରଣଂ ଚକ୍ରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ କୃତଵାନ୍ହରିଃ ॥ ୧,୧୪୪.

ଗୋବର୍ଧନ ପାହାଡ଼କୁ ଉଠାଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ; ହରି ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରି, ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ କଲେ।

ରକ୍ଷଣାଯାର୍ଜୁନାଦେଶ୍ଚ ହ୍ଯରିଷ୍ଟାଦିର୍ନିପାତିତଃ । କେଶୀ ଵିନିହତୋ ଦୈତ୍ଯୋ ଗୋପାଦ୍ଯାଃ ପରିତୋଷିତାଃ ॥ ୧,୧୪୪.

ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଅରିଷ୍ଟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ; କେଶୀ ଦାନବ ନିହତ ହେଲା, ଗୋପ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଖୁସି ହେଲେ।