ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ପିତ୍ରାଦିଭିରଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ଗତ୍ଵା ରାମାଦଯଃ ସ୍ଥିତାଃ । ଯୁଧାଜିତଂ ମାତୁଲଞ୍ଚ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଭରତୌ ଗତୌ ॥ ୧,୧୪୩.

ପରେ ରାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ପିତାମାନେ ସହିତ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ରହିଲେ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ଭରତ ତାଙ୍କ ମାମା ଯୁଧାଜିତଙ୍କଠାରେ ଗଲେ ।

ଗତଯୋର୍ନୃପଵର୍ଯୋଽସୌ ରାଜ୍ଯଂ ଦାତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ । ସ ରାମାଯ ତତ୍ପୁତ୍ରାଯ କୈକେଯ୍ଯା ପ୍ରାର୍ଥିତସ୍ତଦା ॥ ୧,୧୪୩.

ସେମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ରାଜ୍ୟ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ । ସେ ସମୟରେ କୈକେୟୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ଦେବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ ।

ଚତୁର୍ଦଶସମାଵାସୋ ଵନେରାମସ୍ଯ ଵାଞ୍ଛିତଃ । ରାମଃ ପିତୃହିତାର୍ଥଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ ସୀତଯା ॥ ୧,୧୪୩.

ରାମ ପାଇଁ ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷର ବନବାସ ଚାହିଁଲେ । ପିତାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହ ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ ।

ରାଜ୍ଯଞ୍ଚ ତୃଣଵତ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଶୃଙ୍ଗଵେରପୁରଂ ଗତଃ । ରଥଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯାଗଞ୍ଚ ଚିତ୍ରକୂଟଗିରିଂ ଗତଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ରାମ ରାଜ୍ୟକୁ ତୃଣ ସମାନ ଭାବି ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଶୃଙ୍ଗବେରପୁରକୁ ଗଲେ । ରଥ ଛାଡ଼ି ପ୍ରୟାଗକୁ ଏବଂ ପରେ ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ ।

ରାମସ୍ଯ ତୁ ଵିଯୋଗେନ ରାଜା ସ୍ଵର୍ଗଂ ସମାଶ୍ରିତଃ । ସଂସ୍କୃତ୍ଯ ଭରତଶ୍ଚାଗାଦ୍ରାମମାହ ବଲାନ୍ଵିତଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ରାମଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ । ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ଭରତ ସେନା ସହ ଆସି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ ।

ଅଯୋଧ୍ଯାନ୍ତୁ ସମାଗତ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ କୁରୁ ମହାମତେ । ସ ନୈଚ୍ଛତ୍ପାଦୁକେ ଦତ୍ତ୍ଵା ରାଜ୍ଯାଯ ଭରତାଯ ତୁ ॥ ୧,୧୪୩.

ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଆସି, 'ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ରାଜ୍ୟ କର' ବୋଲି କହିଲେ । କିନ୍ତୁ ରାମ ଚାହିଲେ ନାହିଁ; ସେ ତାଙ୍କର ପଦୁକା ଦେଇ ଭରତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଲେ ।

ଵିସର୍ଜିତୋଽଥ ଭରତୋ ରାମରାଜ୍ଯମପାଲଯତ୍ । ନନ୍ଦିଗ୍ରାମେ ସ୍ଥିତୋ ଭକ୍ତୋ ହ୍ଯଯୋଧ୍ଯାଂ ନାଵିଶଦ୍ଵ୍ରତୀ ॥ ୧,୧୪୩.

ତାପରେ ଭରତ ରାମଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇଲେ । ସେ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ରହି, ଭକ୍ତି ଓ ବ୍ରତ ରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ନାହିଁ ।

ରାମୋଽପି ଚିତ୍ରକୂଟାଚ୍ଚ ହ୍ଯତ୍ରେରାଶ୍ରମମାଯଯୌ । ନତ୍ଵା ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଚାଗସ୍ତ୍ଯଂ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯମାଗତଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ଚିତ୍ରକୂଟରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ରାମ ଅତ୍ରିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ତତ୍ର ଶୂର୍ପଣଖା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଚାତ୍ତୁମାଗତା । ନିକୃତ୍ଯ କର୍ଣୋ ନାସେ ଚ ରାମେଣାଥାପଵାରିତା ॥ ୧,୧୪୩.

ସେଠାରେ ଶୂର୍ପଣଖା ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ଖରାପ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଲା। ରାମ ତାଙ୍କର କାନ ଓ ନାକ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ତାକୁ ତାଡ଼ିଦେଲେ।

ତତ୍ପ୍ରେରିତଃ ଖରଶ୍ଚାଗାଦ୍ଦୂଷଣସ୍ତ୍ରିଶିରାସ୍ତଥା । ଚତୁର୍ଦଶସହସ୍ରେଣ ରକ୍ଷସାନ୍ତୁ ବଲେନ ଚ ॥ ୧,୧୪୩.

ତାଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ ଖର, ଦୂଷଣ ଓ ତ୍ରିଶିରା ଚଉଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସ ସେନା ସହିତ ଆସିଲେ।

ରାମୋଽପି ପ୍ରେଷଯାମାସ ବାଣୈର୍ଯମପୁରଞ୍ଚ ତାନ୍ । ରାକ୍ଷସ୍ଯା ପ୍ରେରିତୋଽଭ୍ଯାଗାଦ୍ରାଵଣୋ ହରଣାଯ ହି ॥ ୧,୧୪୩.

ରାମ ତାଙ୍କୁ ତୀରରେ ମାରି, ଯମପୁରୀକୁ ପଠାଇଲେ। ପରେ ରାକ୍ଷସୀଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ରାବଣ ଶୀତାଙ୍କୁ ଚୋରିବା ପାଇଁ ଆସିଲା।

ମୃଗରୂପଂ ସ ମାରୀଚଂ କୃତ୍ଵାଗ୍ରେଽଥ ତ୍ରିଦଣ୍ଡଧୃକ୍ । ସୀତଯା ପ୍ରେରିତୋ ରାମୋ ମାରୀଚଂ ନିଜଘାନ ହ ॥ ୧,୧୪୩.

ତାପରେ ରାବଣ ମାରୀଚକୁ ମୃଗ ରୂପ ନେଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲା। ସୀତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ରାମ ମାରୀଚକୁ ମାରିଦେଲେ।

ମ୍ରିଯମାଣଃ ସ ଚ ପ୍ରାହ ହା ସୀତେ ! ଲକ୍ଷ୍ମଣୋତି ଚ । ସୀତୋକ୍ତୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽଥାଗାଦ୍ରାମଶ୍ଚାନୁଦଦର୍ଶ ତମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ମାରୀଚ ମରୁଥିବାବେଳେ 'ହା ସୀତେ! ଲକ୍ଷ୍ମଣ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲା। ସୀତା ଡାକିଲେ, ତେଣୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆସିଲେ ଓ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ଉଵାଚ ରାକ୍ଷସୀ ମାଯା ନୂନଂ ସୀତା ହୃତେତି ସଃ । ରାଵଣୋଽନ୍ତରମାସାଦ୍ଯ ହ୍ଯଙ୍କେନାଦାଯ ଜାନକୀମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ରାକ୍ଷସୀ ମାୟା ଦେଖାଇ କହିଲା, 'ନିଶ୍ଚୟ ସୀତା ଚୋରାଯାଇଛି।' ରାବଣ ସୁଯୋଗ ମିଳି, ଜାନକୀଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଲା।

ଜଟାଯୁଷଂ ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ଯଯୌ ଲଙ୍କାଂ ତତୋ ବଲୀ । ଅଶୋକଵୃକ୍ଷଚ୍ଛାଯାଯାଂ ରକ୍ଷିତାଂ ତାମଧାରଯତ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ପ୍ରବଳ ରାବଣ ଲଙ୍କାକୁ ଗଲା। ସେଠାରେ ଅଶୋକ ବୃକ୍ଷର ଛାୟାରେ ସୀତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି ରଖିଲା।

ଆଗତ୍ଯ ରାମଃ ସୂନ୍ଯାଞ୍ଚ ପର୍ଣଶାଲାଂ ଦଦର୍ଶ ହ । ଶୋକଂ କୃତ୍ଵାଥ ଜାନକ୍ଯା ମାର୍ଗଣଂ କୃତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ରାମ ଆସି, ଶୂନ୍ୟ ପର୍ଣ୍ଣଶାଳା ଦେଖିଲେ। ଜାନକୀଙ୍କୁ ନେଇ ଦୁଃଖ କରି, ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ଜଟାଯୁଷଞ୍ଚ ସଂସ୍କୃତ୍ଯ ତଦୁକ୍ତୋ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମ୍ । ଗତ୍ଵା ସଖ୍ଯଂ ତତଶ୍ଚକ୍ରେ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ଚ ରାଘଵଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ସଂସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ରାମ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ମିତ୍ରତା କଲେ।

ସପ୍ତ ତାଲାନ୍ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ଶରେଣାନତପର୍ଵଣା । ଵାଲିନଞ୍ଚ ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ କିଷ୍କିନ୍ଧାଯାଂ ହରୀଶ୍ଵରମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ସେ ଏକ ତୀରରେ ସାତଟି ତାଳଗଛ ଭେଦିଦେଲେ, ଏବଂ କିଷ୍କିନ୍ଧାରେ ବାନର ରାଜା ବାଲିଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ।

ସୁଗ୍ରୀଵଂ କୃତଵାନ୍ରାମ ଋଶ୍ଯମୂକେ ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଥିତଃ । ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଵାନରାନ୍ପର୍ଵତୋପମାନ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ରାମ ରିଶ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ରେ ରହି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜା କରିଦେଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ପର୍ବତ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେଁକୁ ପଠାଇଲେ।

ସୀତାଯା ମାର୍ଗଣଂ କର୍ତୁଂ ପୂର୍ଵାଦ୍ଯାଶାସୁ ସୋତ୍ସଵାନ୍ । ପ୍ରତୀଚୀମୁତ୍ତରାଂ ପ୍ରାଚୀଂ ଦିଶଂ ଗତ୍ଵା ସମାଗତାଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପଶ୍ଚିମ, ଉତ୍ତର, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପୁନି ଏକଠା ହେଲେ।

ଦକ୍ଷିଣାନ୍ତୁ ଦିଶଂ ଯେ ଚ ମାର୍ଗଯନ୍ତୋଽଥ ଜାନକୀମ୍ । ଵନାନି ପର୍ଵତାନ୍ଦ୍ଵୀପାନ୍ନଦୀନାଂ ପୁଲିନାନି ଚ ॥ ୧,୧୪୩.

ଯେମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଇ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲ, ପାହାଡ଼, ଦ୍ୱୀପ, ନଦୀ ଓ ତଟ ଅନ୍ବେଷଣ କଲେ।

ଜାନକୀନ୍ତେ ହ୍ଯପଶ୍ଯନ୍ତୋ ମରଣେ କୃତନିଶ୍ଚଯାଃ । ସମ୍ପାତିଵଚନାଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହନୂମାନ୍କପିକୁଞ୍ଜରଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ଜାନକୀଙ୍କୁ ନ ମିଳିଲେ, ସେମାନେ ମରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। କିନ୍ତୁ ସମ୍ପାତିଙ୍କ କଥାରୁ ହନୁମାନ, ବାନରମୁଖ୍ୟ, ତଥ୍ୟ ଜାଣିଲେ।

ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ପୁପ୍ଲୁଵେ ମକରାଲଯମ୍ । ଅପଶ୍ଯଜ୍ଜାନକୀଂ ତତ୍ର ହ୍ଯଶୋକଵନିକାସ୍ଥିତାମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ହନୁମାନ ଶତ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ସମୁଦ୍ର ଲଂଘିଲେ ଏବଂ ଅଶୋକବନରେ ଥିବା ଜାନକୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ଭର୍ତ୍ସିତାଂ ରାକ୍ଷସୀଭିଶ୍ଚ ରାଵଣେନ ଚ ରକ୍ଷସା । ଭଵ ଭାର୍ଯେତି ଵଦତା ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀଞ୍ଚ ରାଘଵମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ସୀତା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଓ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭୀତ ହେଉଥିଲେ। ରାବଣ 'ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟ ହେଅ' ବୋଲି କହିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସୀତା ମନେ ମାତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।

ଅଙ୍ଗୁଲୀଯଂ କପିର୍ଦତ୍ତ୍ଵା ସୀତାଂ କୌଶଲ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ରାମସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଦୂତୋଽହଂ ଶୋକଂ ମା କୁରୁ ମୈଥିଲି ॥ ୧,୧୪୩.

ବାନର ଏକ ଅଙ୍ଗୁଠି ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଇ କହିଲେ, 'ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଦୂତ, ମୈଥିଲୀ, ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।'

ସ୍ଵାଭିଜ୍ଞାନଞ୍ଚ ମେ ଦେହି ଯେନ ରାମଃ ସ୍ମରିଷ୍ଯତି । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଦଦୌ ସୀତା ଵେଣୀରତ୍ନଂ ହନୂମତେ ॥ ୧,୧୪୩.

ମୋ ପରିଚୟ ସୂଚକ କିଛି ଦିଅ, ଯାହା ଦେଖି ରାମ ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରିବେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ସୀତା ତାଙ୍କର ବେଣୀର ମଣି ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ।

ଯଥା ରାମୋ ନଯେଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ତଥା ଵାଚ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା କପେ । ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ହନୁମାନ୍ଵନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ବଭଞ୍ଜ ହ ॥ ୧,୧୪୩.

ତୁମେ ଏମିତି କଥା କହିବା, ଯେଉଁଥିରେ ରାମ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ନେଇଯିବେ। ଏହିପରି ଆଶ୍ବାସନା ଦେଇ, ହନୁମାନ ଦିବ୍ୟ ବନକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ।

ହତ୍ଵାକ୍ଷଂ ରାକ୍ଷସାଂଶ୍ଚାନ୍ଯାନ୍ବନ୍ଧନଂ ସ୍ଵଯମାଗତଃ । ସର୍ଵୈରିନ୍ଦ୍ରଜିତୋ ବାଣୈର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଵଣମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ଅକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲାପରେ, ହନୁମାନ ନିଜେ ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ତୀରରେ ବନ୍ଧା ହେବାକୁ ଦେଖି, ରାବଣଙ୍କୁ ଖବର ଦିଆଗଲା।

ରାମଦୂତୋଽସ୍ମି ହନୁମାନ୍ଦେହି ରାମାଯ ମୈଥିଲୀମ୍ । ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରକୁପିତୋ ଦୀପଯାମାସ ପୁଚ୍ଛକମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ହନୁମାନ କହିଲେ, 'ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଦୂତ, ମୈଥିଳୀକୁ ରାମଙ୍କୁ ଦିଅ।' ଏହା ଶୁଣି ରାବଣ ଖୁବ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଓ ହନୁମାନଙ୍କ ପୁଛରେ ଆଗୁନ୍ ଲଗାଇଦେଲେ।