ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଧର୍ମସଂରକ୍ଷଣଂ ଚକ୍ରେ ହ୍ଯଶ୍ଵମେଧାଦିକାନ୍କ୍ରତୂନ୍ । ସା ମହୀପତିନା ରେମେ ରାମେଣୈଵ ଯଥାସୁଖମ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ସେ ଧର୍ମର ସୁରକ୍ଷା କଲେ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଆଦି ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଏହି ଭୂମି ରାମଙ୍କ ଶାସନରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲା।

ରାଵଣସ୍ଯ ଗୃହେ ସୀତା ସ୍ଥିତା ଭେଜେ ନ ରାଵଣମ୍ । କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ସା ଗତା ରାଘଵଂ ସଦା ॥ ୧,୧୪୨.

ରାବଣଙ୍କ ଘରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ସୀତା କେବେ ରାବଣଙ୍କୁ ମନେ କଲେନି। କାମ, ମନ ଓ କଥାରେ ସେ ସଦା ରାଘବଙ୍କୁ ଭାବିଥିଲେ।

ପତିଵ୍ରତା ତୁ ସା ସୀତା ହ୍ଯନସୂଯା ଯଥୈଵ ତୁ । ପତିଵ୍ରତାଯା ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ କଥଯାମ୍ଯହମ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ସୀତା ସତ୍ୟପତିବ୍ରତା ଥିଲେ, ଯେପରି ଅନସୂୟା ଥିଲେ। ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ କଣ, ଏବେ ଶୁଣ, ମୁଁ କହୁଛି।

କୌଶିକୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କୁଷ୍ଠୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନେଽଭଵତ୍ପୁରା । ତଂ ତଥା ଵ୍ଯାଧିତଂ ଭାର୍ଯା ପତିଂ ଦେଵମିଵାର୍ଚଯତ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନଗରରେ କୌଶିକ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ସେ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଦେବତା ପରି ପୂଜା କରୁଥିଲେ।

ନିର୍ଭର୍ତ୍ସିତାପି ଭର୍ତାରଂ ତମମନ୍ଯତ ଦୈଵତମ୍ । ଭର୍ତ୍ରୋକ୍ତା ସାନଯଦ୍ଵେଶ୍ଯାଂ ଶୁଲ୍କମାଦାଯ ଚାଧିକମ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ପତି ତାଙ୍କୁ ଗାଳି ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେବତା ପରି ମନେ କଲେ। ପତିଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତାଙ୍କ ଘୃଣିତ ନାରୀଙ୍କୁ ନେଇ ଅଧିକ ଦାମ ଆଣିଲେ।

ପଥି ସୂଲେ ତଦା ପ୍ରୋତମଚୌରଂ ଚୌରଶଙ୍କଯା । ମାଣ୍ଡଵ୍ଯମତିଦୁଃ ଖାର୍ତମନ୍ଧକାରେଽଥ ସ ଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୧,୧୪୨.

ପଥରେ ଏକ ଚୋର ଚୋର ଭାବି ସୂଳରେ ଗାଡ଼ାଯାଇଥିଲେ। ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଥିଲେ, ସେଠି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

ପତ୍ନୀସ୍କନ୍ଧସମାରୂଢଶ୍ଚାଲଯାମାସ କୌଶିକଃ । ପାଦାଵମର୍ଶଣତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମାଣ୍ଡଵ୍ଯସ୍ତମୁଵାଚ ହ ॥ ୧,୧୪୨.

ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ କାନ୍ଧରେ ଉଠାଇ କୌଶିକ ଚାଲୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଦ ମାଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କୁ ଛୁଇଁଗଲା। ଏହାରେ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ।

ସୂର୍ଯୋଦଯେ ମୃତିସ୍ତସ୍ଯ ଯେନାହଂ ଚାଲିତଃ ପଦା । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରାହ ତଦ୍ଭାର୍ଯା ସୂର୍ଯୋ ନୋଦଯମେଷ୍ଯତି ॥ ୧,୧୪୨.

ମାଣ୍ଡବ୍ୟ କହିଲେ, 'ତୁମେ ମୋ ପାଦ ହଲାଇଛ, ସେଇପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ।' ଏହା ଶୁଣି ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା କହିଲେ, 'ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବ ନାହିଁ।'

ତତଃ ସୂର୍ଯୋଦଯାଭାଵାଦ ଭଵତ୍ସତତଂ ନିଶା । ବହୂନ୍ଯବ୍ଦପ୍ରମାଣାନି ତତୋ ଦେଵା ଭଯଂ ଯଯୁଃ ॥ ୧,୧୪୨.

ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ନହେବାରୁ ରାତି ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଗଲା। ଏହିକାରଣରେ ଦେବତାମାନେ ଭୟଭିତ ହେଲେ।

ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତାମୂଚେ ପଦ୍ମସମ୍ଭଵଃ । ପ୍ରଶାମ୍ଯତେ ତେଜସୈଵ ତପସ୍ତେଜସ୍ତ୍ଵନେନ ଵୈ ॥ ୧,୧୪୨.

ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ । ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, 'ଏହି ତପସ୍ୟାର ତାପ କେବଳ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ ହୁଏ ।'

ପତିଵ୍ରତାଯା ମାହାତ୍ମ୍ଯାନ୍ନୋଦ୍ଗଚ୍ଛତି ଦିଵାକରଃ । ତସ୍ଯ ଚାନୁଦଯାଦ୍ଧାନିର୍ମର୍ତ୍ଯାନାଂ ଭଵତାଂ ତଥା ॥ ୧,୧୪୨.

ଏହି ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ମହିମାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଉନାହିଁ । ସେ ଉଦୟ ନ କରିବାରୁ ତୁମେମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକ ଅନ୍ଧକାରରେ ରହୁଛନ୍ତି ।

ତସ୍ମାତ୍ପତିଵ୍ରତାମତ୍ରେରନସୂଯାଂ ତପସ୍ଵିନୀମ୍ । ପ୍ରସାଦଯତ ଵୈ ପତ୍ନୀଂ ଭାନୋରୁଦଯକାମ୍ଯଯା ॥ ୧,୧୪୨.

ତେଣୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ପାଇଁ, ପତିବ୍ରତା ଏବଂ ତପସ୍ବିନୀ ଅନସୂୟାଙ୍କୁ ଖୁସି କର ।

ତୈଃ ସା ପ୍ରସାଦିତା ଗତ୍ଵା ହ୍ଯନସୂଯା ପତିଵ୍ରତା । କୃତ୍ଵାଦିତ୍ଯୋଦଯଂ ସା ଚ ତଂ ଭର୍ତାରମଜୀଵଯତ୍ । ପତିଵ୍ରତାନସୂଯାଯାଃ ସୀତାଭୂଦଧିକା କିଲ ॥ ୧,୧୪୨.

ସେମାନେ ଯାଇ ଅନସୂୟାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଲେ । ସେ ପତିବ୍ରତା ଅନସୂୟା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ କରିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲେ । ପତିବ୍ରତା ଅନସୂୟାଙ୍କ ମହିମା ସୀତାଠାରୁ ବି ଅଧିକ ଥିଲା ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୪୩ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ରାମାଯଣମତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶ୍ରୁତଂ ପାପଵିନାଶନମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁନାଭ୍ଯବ୍ଜତୋ ବ୍ରହ୍ମା ମରୀଚିସ୍ତତ୍ସୁତୋଽଭଵତ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: 'ଏବେ ମୁଁ ଶୁଣିଥିବା, ପାପ ନଶ କରୁଥିବା ରାମାୟଣ କଥା କହିବି । ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାଭିରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ମରୀଚି ହେଲେ ।'

ମରୀଚେଃ କଶ୍ଯପସ୍ତସ୍ମାଦ୍ରଵିସ୍ତସ୍ମାନ୍ମନୁଃ ସ୍ମୃତଃ । ମନୋରିକ୍ଷ୍ଵାକୁରସ୍ଯାଭୂଦ୍ଵଂଶେ ରାଜା ରଘୁଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ମରୀଚିଙ୍କୁ ଥିରୁ କଶ୍ୟପ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ରିଭି ହେଲେ, ରିଭିଠାରୁ ମନୁ ହେଲେ । ମନୁଙ୍କ ବଂଶରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ବଂଶରେ ରଘୁ ନାମକ ରାଜା ହେଲେ ।

ରଘୋରଜସ୍ତତୋ ଜାତୋ ରାଜା ଦଶରଥୋ ବଲୀ । ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ଚତ୍ଵାରୋ ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ରଘୁଙ୍କୁ ଥିରୁ ଅଜ ଜନ୍ମିଲେ, ଅଜଙ୍କୁ ଥିରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଶରଥ ହେଲେ । ତାଙ୍କର ଚାରିଜଣ ଝିଅ ଅତି ବଳଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ଥିଲେ ।

କୌସଲ୍ଯାଯାମ ଭୂଦ୍ରାମୋ ଭରତଃ କୈକଯୀସୁତଃ । ସୁତୌ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶକ୍ଷୁଘ୍ନୌ ସୁମିତ୍ରାଯାଂ ବଭୂଵତୁଃ ॥ ୧,୧୪୩.

କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ରାମ ଜନ୍ମିଲେ, କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଭରତ ହେଲେ । ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ ।

ରାମୋ ଭକ୍ତଃ ପିତୁର୍ମାତୁର୍ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଦଵାପ୍ତଵାନ୍ । ଅସ୍ତ୍ରଗ୍ରାମଂ ତତୋ ଯକ୍ଷୀଂ ତାଟକାଂ ପ୍ରଜଘାନ ହ ॥ ୧,୧୪୩.

ରାମ, ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଅସ୍ତ୍ର ଶିଖିଥିଲେ । ପରେ ସେ ଯକ୍ଷୀ ତାଟକାକୁ ବଧ କରିଥିଲେ ।

ଵିଶାଵମିତ୍ରସ୍ଯ ଯଜ୍ଞେ ଵୈ ସୁବାହୁଂ ନ୍ଯଵଧୀଦ୍ବଲୀ । ଜନକସ୍ଯ କ୍ରତୁଂ ଗତ୍ଵା ଉପଯେମେଽଥ ଜାନକୀମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ସୁବାହୁକୁ ମାରିଦେଲେ । ପରେ ଜନକଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଯାଇ, ଜାନକୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ ।

ଊର୍ମିଲାଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ଵୀରୋ ଭରତୋ ମାଣ୍ଡଵୀଂ ସୁତାମ୍ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଵୈ କୀର୍ତିମତୀଂ କୁଶଧ୍ଵଜସୁତେ ଉଭେ ॥ ୧,୧୪୩.

ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଉର୍ମିଳାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, ଭରତ ମାଣ୍ଡବୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ କୀର୍ତ୍ତିମତୀ ଓ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କ ଝିଅ, ଏହି ଦୁଇଜଣକୁ ବିବାହ କଲେ ।

ପିତ୍ରାଦିଭିରଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ଗତ୍ଵା ରାମାଦଯଃ ସ୍ଥିତାଃ । ଯୁଧାଜିତଂ ମାତୁଲଞ୍ଚ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଭରତୌ ଗତୌ ॥ ୧,୧୪୩.

ପରେ ରାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ପିତାମାନେ ସହିତ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ରହିଲେ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ଭରତ ତାଙ୍କ ମାମା ଯୁଧାଜିତଙ୍କଠାରେ ଗଲେ ।

ଗତଯୋର୍ନୃପଵର୍ଯୋଽସୌ ରାଜ୍ଯଂ ଦାତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ । ସ ରାମାଯ ତତ୍ପୁତ୍ରାଯ କୈକେଯ୍ଯା ପ୍ରାର୍ଥିତସ୍ତଦା ॥ ୧,୧୪୩.

ସେମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ରାଜ୍ୟ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ । ସେ ସମୟରେ କୈକେୟୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ଦେବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ ।

ଚତୁର୍ଦଶସମାଵାସୋ ଵନେରାମସ୍ଯ ଵାଞ୍ଛିତଃ । ରାମଃ ପିତୃହିତାର୍ଥଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ ସୀତଯା ॥ ୧,୧୪୩.

ରାମ ପାଇଁ ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷର ବନବାସ ଚାହିଁଲେ । ପିତାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହ ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ ।

ରାଜ୍ଯଞ୍ଚ ତୃଣଵତ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଶୃଙ୍ଗଵେରପୁରଂ ଗତଃ । ରଥଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯାଗଞ୍ଚ ଚିତ୍ରକୂଟଗିରିଂ ଗତଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ରାମ ରାଜ୍ୟକୁ ତୃଣ ସମାନ ଭାବି ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଶୃଙ୍ଗବେରପୁରକୁ ଗଲେ । ରଥ ଛାଡ଼ି ପ୍ରୟାଗକୁ ଏବଂ ପରେ ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ ।

ରାମସ୍ଯ ତୁ ଵିଯୋଗେନ ରାଜା ସ୍ଵର୍ଗଂ ସମାଶ୍ରିତଃ । ସଂସ୍କୃତ୍ଯ ଭରତଶ୍ଚାଗାଦ୍ରାମମାହ ବଲାନ୍ଵିତଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ରାମଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ । ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ଭରତ ସେନା ସହ ଆସି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ ।

ଅଯୋଧ୍ଯାନ୍ତୁ ସମାଗତ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ କୁରୁ ମହାମତେ । ସ ନୈଚ୍ଛତ୍ପାଦୁକେ ଦତ୍ତ୍ଵା ରାଜ୍ଯାଯ ଭରତାଯ ତୁ ॥ ୧,୧୪୩.

ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଆସି, 'ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ରାଜ୍ୟ କର' ବୋଲି କହିଲେ । କିନ୍ତୁ ରାମ ଚାହିଲେ ନାହିଁ; ସେ ତାଙ୍କର ପଦୁକା ଦେଇ ଭରତଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଲେ ।

ଵିସର୍ଜିତୋଽଥ ଭରତୋ ରାମରାଜ୍ଯମପାଲଯତ୍ । ନନ୍ଦିଗ୍ରାମେ ସ୍ଥିତୋ ଭକ୍ତୋ ହ୍ଯଯୋଧ୍ଯାଂ ନାଵିଶଦ୍ଵ୍ରତୀ ॥ ୧,୧୪୩.

ତାପରେ ଭରତ ରାମଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇଲେ । ସେ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ରହି, ଭକ୍ତି ଓ ବ୍ରତ ରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ନାହିଁ ।

ରାମୋଽପି ଚିତ୍ରକୂଟାଚ୍ଚ ହ୍ଯତ୍ରେରାଶ୍ରମମାଯଯୌ । ନତ୍ଵା ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଚାଗସ୍ତ୍ଯଂ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯମାଗତଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ଚିତ୍ରକୂଟରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ରାମ ଅତ୍ରିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ତତ୍ର ଶୂର୍ପଣଖା ନାମ ରାକ୍ଷସୀ ଚାତ୍ତୁମାଗତା । ନିକୃତ୍ଯ କର୍ଣୋ ନାସେ ଚ ରାମେଣାଥାପଵାରିତା ॥ ୧,୧୪୩.

ସେଠାରେ ଶୂର୍ପଣଖା ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ଖରାପ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଲା। ରାମ ତାଙ୍କର କାନ ଓ ନାକ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ତାକୁ ତାଡ଼ିଦେଲେ।