ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଅଵତୀର୍ଣୋ ଵରାହୋଽଥ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଂ ଜଘାନ ହ । ପୃଥିଵୀଂ ଧାରଯାମାସ ପାଲଯାମାସ ଦେଵତାଃ ॥ ୧,୧୪୨.

ତାପରେ ବରାହ ରୂପେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷକୁ ବଧ କଲେ; ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରି, ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।

ନରସିଂହୋଽଵର୍ତୋର୍ଣୋଽଥ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଂରିପୁମ୍ । ଦୈତ୍ଯାନ୍ନିହତଵାନ୍ଵେଦଧର୍ମାଦୀନଭ୍ଯପାଲଯତ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ତାପରେ ମନୁଷ୍ୟ-ସିଂହ ନରସିଂହ ଦେବ ପ୍ରକଟି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ଦେତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରି, ବେଦ, ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କଲେ।

ତତଃ ପରଶୁରାମୋଽଭୂଜ୍ଜମଦଗ୍ନେର୍ଜଗତ୍ପ୍ରଭୁଃ । ତ୍ରିଃ ସପ୍ତକୃତ୍ଵଃ ପୃଥିଵୀଂ ଚକ୍ରେ ନିଃ କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯାଂ ହରିଃ ॥ ୧,୧୪୨.

ତାପରେ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପରଶୁରାମ ଏହି ସଂସାରର ସ୍ୱାମୀ ହେଲେ। ହରି ଏକୋଇଶିଥର ଭୂମିକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେଠାରୁ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେଲେ।

କାର୍ତଵୀର୍ଯଂ ଜଘାନାଜୌ କଶ୍ଯପାଯ ମହୀଂ ଦଦୌ । ଯାଗଂ କୃତ୍ଵା ମହାବାହୁର୍ମହେନ୍ଦ୍ରେ ପର୍ଵତେ ସ୍ଥିତଃ ॥ ୧,୧୪୨.

ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କୁ ମାରି, ଭୂମିକୁ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଲେ। ବଡ଼ ବାହୁଶାଳୀ ସେ ପରେ ଯଜ୍ଞ କରି ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ ବସିଲେ।

ତତୋ ରାମୋ ଭଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଧା ଦୁଷ୍ଟର୍ମଦନଃ । ପୁତ୍ରୋ ଦଶରଥାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ରାମଶ୍ଚ ଭରତୋଽନୁଜଃ ॥ ୧,୧୪୨.

ତାପରେ ଦୁଷ୍ଟମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଚାରି ରୂପରେ ରାମ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଅବତାର ନେବେ। ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ରାମ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଭାରତ।

ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚାଥ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ରାମଭାର୍ଯା ଚ ଜାନକୀ । ରାମଶ୍ଚ ପିତୃସତ୍ଯାର୍ଥଂ ମାତୃଭ୍ଯୋ ହିତମାଚରନ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶତୃଘ୍ନ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ରାମଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଜାନକୀ। ରାମ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଦିଆ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଇଁ ମାଆମାନେଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କଲେ।

ଶୃଙ୍ଗଵେରଂ ଚିତ୍ରକୂଟଂ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯମାଗତଃ । ନାସାଂ ଶୂର୍ପଣଖାଯାଶ୍ଚ ଚ୍ଛିତ୍ତ୍ଵାଥ ଖରଦୂଷଣମ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ସେ ଶୃଙ୍ଗବେର, ଚିତ୍ରକୂଟ ଓ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ପରେ ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କ ନାକ କାଟି, ଖର ଓ ଦୂଷଣଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।

ହତ୍ଵା ସ ରାକ୍ଷସଂ ସୀତାପହାରିରଜନୀଚରମ୍ । ରାଵଣଂ ଚାନୁଜଂ ତସ୍ଯ ଲଙ୍କାପୁର୍ଯାଂ ଵିଭୀଷଣମ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ସେ ରାକ୍ଷସ, ଯିଏ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ, ସେଇ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇକୁ ଲଙ୍କାରେ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଲେ।

ରକ୍ଷୋରାଜ୍ଯେ ଚ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵନୁମନ୍ମୁଖୈଃ । ଆରୁହ୍ଯ ପୁଷ୍ପକଂ ସାର୍ଧଂ ସୀତଯା ପତିଭକ୍ତଯା ॥ ୧,୧୪୨.

ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ହନୁମାନଙ୍କ ସହିତ, ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।

ଲକ୍ଷ୍ମଣେନାନୁକୂଲେନ ହ୍ଯଯୋଧ୍ଯାଂ ସ୍ଵପୁରୀଂ ଗତଃ । ରାଜ୍ଯଂ ଚକାର ଦେଵାଦୀନ୍ପାଲଯାମାସ ସ ପ୍ରଜାଃ ॥ ୧,୧୪୨.

ସହଯୋଗୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ନିଜ ସହର ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଗଲେ। ସେ ରାଜ୍ୟ କଲେ ଓ ଦେବତାମାନେ ସହ ପ୍ରଜାମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।

ଧର୍ମସଂରକ୍ଷଣଂ ଚକ୍ରେ ହ୍ଯଶ୍ଵମେଧାଦିକାନ୍କ୍ରତୂନ୍ । ସା ମହୀପତିନା ରେମେ ରାମେଣୈଵ ଯଥାସୁଖମ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ସେ ଧର୍ମର ସୁରକ୍ଷା କଲେ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଆଦି ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଏହି ଭୂମି ରାମଙ୍କ ଶାସନରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲା।

ରାଵଣସ୍ଯ ଗୃହେ ସୀତା ସ୍ଥିତା ଭେଜେ ନ ରାଵଣମ୍ । କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ସା ଗତା ରାଘଵଂ ସଦା ॥ ୧,୧୪୨.

ରାବଣଙ୍କ ଘରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ସୀତା କେବେ ରାବଣଙ୍କୁ ମନେ କଲେନି। କାମ, ମନ ଓ କଥାରେ ସେ ସଦା ରାଘବଙ୍କୁ ଭାବିଥିଲେ।

ପତିଵ୍ରତା ତୁ ସା ସୀତା ହ୍ଯନସୂଯା ଯଥୈଵ ତୁ । ପତିଵ୍ରତାଯା ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ କଥଯାମ୍ଯହମ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ସୀତା ସତ୍ୟପତିବ୍ରତା ଥିଲେ, ଯେପରି ଅନସୂୟା ଥିଲେ। ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ କଣ, ଏବେ ଶୁଣ, ମୁଁ କହୁଛି।

କୌଶିକୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କୁଷ୍ଠୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନେଽଭଵତ୍ପୁରା । ତଂ ତଥା ଵ୍ଯାଧିତଂ ଭାର୍ଯା ପତିଂ ଦେଵମିଵାର୍ଚଯତ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନଗରରେ କୌଶିକ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ସେ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଦେବତା ପରି ପୂଜା କରୁଥିଲେ।

ନିର୍ଭର୍ତ୍ସିତାପି ଭର୍ତାରଂ ତମମନ୍ଯତ ଦୈଵତମ୍ । ଭର୍ତ୍ରୋକ୍ତା ସାନଯଦ୍ଵେଶ୍ଯାଂ ଶୁଲ୍କମାଦାଯ ଚାଧିକମ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ପତି ତାଙ୍କୁ ଗାଳି ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେବତା ପରି ମନେ କଲେ। ପତିଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତାଙ୍କ ଘୃଣିତ ନାରୀଙ୍କୁ ନେଇ ଅଧିକ ଦାମ ଆଣିଲେ।

ପଥି ସୂଲେ ତଦା ପ୍ରୋତମଚୌରଂ ଚୌରଶଙ୍କଯା । ମାଣ୍ଡଵ୍ଯମତିଦୁଃ ଖାର୍ତମନ୍ଧକାରେଽଥ ସ ଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୧,୧୪୨.

ପଥରେ ଏକ ଚୋର ଚୋର ଭାବି ସୂଳରେ ଗାଡ଼ାଯାଇଥିଲେ। ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଥିଲେ, ସେଠି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

ପତ୍ନୀସ୍କନ୍ଧସମାରୂଢଶ୍ଚାଲଯାମାସ କୌଶିକଃ । ପାଦାଵମର୍ଶଣତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମାଣ୍ଡଵ୍ଯସ୍ତମୁଵାଚ ହ ॥ ୧,୧୪୨.

ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ କାନ୍ଧରେ ଉଠାଇ କୌଶିକ ଚାଲୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଦ ମାଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କୁ ଛୁଇଁଗଲା। ଏହାରେ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ।

ସୂର୍ଯୋଦଯେ ମୃତିସ୍ତସ୍ଯ ଯେନାହଂ ଚାଲିତଃ ପଦା । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରାହ ତଦ୍ଭାର୍ଯା ସୂର୍ଯୋ ନୋଦଯମେଷ୍ଯତି ॥ ୧,୧୪୨.

ମାଣ୍ଡବ୍ୟ କହିଲେ, 'ତୁମେ ମୋ ପାଦ ହଲାଇଛ, ସେଇପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ।' ଏହା ଶୁଣି ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା କହିଲେ, 'ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବ ନାହିଁ।'

ତତଃ ସୂର୍ଯୋଦଯାଭାଵାଦ ଭଵତ୍ସତତଂ ନିଶା । ବହୂନ୍ଯବ୍ଦପ୍ରମାଣାନି ତତୋ ଦେଵା ଭଯଂ ଯଯୁଃ ॥ ୧,୧୪୨.

ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ନହେବାରୁ ରାତି ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଗଲା। ଏହିକାରଣରେ ଦେବତାମାନେ ଭୟଭିତ ହେଲେ।

ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତାମୂଚେ ପଦ୍ମସମ୍ଭଵଃ । ପ୍ରଶାମ୍ଯତେ ତେଜସୈଵ ତପସ୍ତେଜସ୍ତ୍ଵନେନ ଵୈ ॥ ୧,୧୪୨.

ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ । ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, 'ଏହି ତପସ୍ୟାର ତାପ କେବଳ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ ହୁଏ ।'

ପତିଵ୍ରତାଯା ମାହାତ୍ମ୍ଯାନ୍ନୋଦ୍ଗଚ୍ଛତି ଦିଵାକରଃ । ତସ୍ଯ ଚାନୁଦଯାଦ୍ଧାନିର୍ମର୍ତ୍ଯାନାଂ ଭଵତାଂ ତଥା ॥ ୧,୧୪୨.

ଏହି ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ମହିମାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଉନାହିଁ । ସେ ଉଦୟ ନ କରିବାରୁ ତୁମେମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକ ଅନ୍ଧକାରରେ ରହୁଛନ୍ତି ।

ତସ୍ମାତ୍ପତିଵ୍ରତାମତ୍ରେରନସୂଯାଂ ତପସ୍ଵିନୀମ୍ । ପ୍ରସାଦଯତ ଵୈ ପତ୍ନୀଂ ଭାନୋରୁଦଯକାମ୍ଯଯା ॥ ୧,୧୪୨.

ତେଣୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ପାଇଁ, ପତିବ୍ରତା ଏବଂ ତପସ୍ବିନୀ ଅନସୂୟାଙ୍କୁ ଖୁସି କର ।

ତୈଃ ସା ପ୍ରସାଦିତା ଗତ୍ଵା ହ୍ଯନସୂଯା ପତିଵ୍ରତା । କୃତ୍ଵାଦିତ୍ଯୋଦଯଂ ସା ଚ ତଂ ଭର୍ତାରମଜୀଵଯତ୍ । ପତିଵ୍ରତାନସୂଯାଯାଃ ସୀତାଭୂଦଧିକା କିଲ ॥ ୧,୧୪୨.

ସେମାନେ ଯାଇ ଅନସୂୟାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଲେ । ସେ ପତିବ୍ରତା ଅନସୂୟା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ କରିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଲେ । ପତିବ୍ରତା ଅନସୂୟାଙ୍କ ମହିମା ସୀତାଠାରୁ ବି ଅଧିକ ଥିଲା ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୪୩ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ରାମାଯଣମତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶ୍ରୁତଂ ପାପଵିନାଶନମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁନାଭ୍ଯବ୍ଜତୋ ବ୍ରହ୍ମା ମରୀଚିସ୍ତତ୍ସୁତୋଽଭଵତ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: 'ଏବେ ମୁଁ ଶୁଣିଥିବା, ପାପ ନଶ କରୁଥିବା ରାମାୟଣ କଥା କହିବି । ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାଭିରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ମରୀଚି ହେଲେ ।'

ମରୀଚେଃ କଶ୍ଯପସ୍ତସ୍ମାଦ୍ରଵିସ୍ତସ୍ମାନ୍ମନୁଃ ସ୍ମୃତଃ । ମନୋରିକ୍ଷ୍ଵାକୁରସ୍ଯାଭୂଦ୍ଵଂଶେ ରାଜା ରଘୁଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ମରୀଚିଙ୍କୁ ଥିରୁ କଶ୍ୟପ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ରିଭି ହେଲେ, ରିଭିଠାରୁ ମନୁ ହେଲେ । ମନୁଙ୍କ ବଂଶରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ବଂଶରେ ରଘୁ ନାମକ ରାଜା ହେଲେ ।

ରଘୋରଜସ୍ତତୋ ଜାତୋ ରାଜା ଦଶରଥୋ ବଲୀ । ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ଚତ୍ଵାରୋ ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ ॥ ୧,୧୪୩.

ରଘୁଙ୍କୁ ଥିରୁ ଅଜ ଜନ୍ମିଲେ, ଅଜଙ୍କୁ ଥିରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଶରଥ ହେଲେ । ତାଙ୍କର ଚାରିଜଣ ଝିଅ ଅତି ବଳଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ଥିଲେ ।

କୌସଲ୍ଯାଯାମ ଭୂଦ୍ରାମୋ ଭରତଃ କୈକଯୀସୁତଃ । ସୁତୌ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶକ୍ଷୁଘ୍ନୌ ସୁମିତ୍ରାଯାଂ ବଭୂଵତୁଃ ॥ ୧,୧୪୩.

କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ରାମ ଜନ୍ମିଲେ, କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଭରତ ହେଲେ । ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ ।

ରାମୋ ଭକ୍ତଃ ପିତୁର୍ମାତୁର୍ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଦଵାପ୍ତଵାନ୍ । ଅସ୍ତ୍ରଗ୍ରାମଂ ତତୋ ଯକ୍ଷୀଂ ତାଟକାଂ ପ୍ରଜଘାନ ହ ॥ ୧,୧୪୩.

ରାମ, ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଅସ୍ତ୍ର ଶିଖିଥିଲେ । ପରେ ସେ ଯକ୍ଷୀ ତାଟକାକୁ ବଧ କରିଥିଲେ ।

ଵିଶାଵମିତ୍ରସ୍ଯ ଯଜ୍ଞେ ଵୈ ସୁବାହୁଂ ନ୍ଯଵଧୀଦ୍ବଲୀ । ଜନକସ୍ଯ କ୍ରତୁଂ ଗତ୍ଵା ଉପଯେମେଽଥ ଜାନକୀମ୍ ॥ ୧,୧୪୩.

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ସୁବାହୁକୁ ମାରିଦେଲେ । ପରେ ଜନକଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଯାଇ, ଜାନକୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ ।