ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଅଧର୍ମିଷ୍ଠାଶ୍ଚ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ନୃପାସ୍ତତଃ । ସ୍ଵର୍ଗାଦିକୃଦ୍ଧି ଭଗଵାନ୍ସାକ୍ଷାନ୍ନାରାଯଣୋଽଵ୍ଯଯଃ ॥ ୧,୧୪୧.

ତାଙ୍କ ପରେ ଅଧର୍ମି ଓ ଶୂଦ୍ର ବଂଶର ରାଜାମାନେ ହେବେ; ତାପରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅବିନାଶୀ ନାରାୟଣ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଆଦିର ଉତ୍ସ, ସ୍ୱୟଂ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବେ।

ନୈମିତ୍ତିକଃ ପ୍ରାକୃତିକସ୍ତଥୈଵାତ୍ଯନ୍ତିକୋ ଲଯଃ । ଯାତି ଭୂଃ ପ୍ରଲଯଂ ଚାପ୍ସୁ ହ୍ଯାପସ୍ତେଜସି ପାଵକଃ ॥ ୧,୧୪୧.

ନିମିତ୍ତିକ, ପ୍ରାକୃତିକ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତିକ—ଏମିତି ତିନି ପ୍ରକାରର ବିନାଶ ଅଛି; ପୃଥିବୀ ପାଣିରେ ଲୟ ହୁଏ, ପାଣି ଅଗ୍ନିରେ, ଅଗ୍ନି ବାୟୁରେ।

ଵାଯୌ ଵାଯୁଶ୍ଚ ଵିଯତି ତ୍ଵାକାଶୌ ଯାତ୍ଯହଙ୍କୃତୌ । ଅହଂ ବୁଦ୍ଧୌ ମତିର୍ଜୋଵେ ଜୀଵୋଽଵ୍ଯକ୍ତେ ତଦାତ୍ମନି ॥ ୧,୧୪୧.

ବାୟୁ ଆକାଶରେ ଲୟ ହୁଏ, ଆକାଶ ଅହଂକାରରେ; ଅହଂକାର ବୁଦ୍ଧିରେ, ବୁଦ୍ଧି ମନରେ, ମନ ପ୍ରାଣରେ, ପ୍ରାଣ ଅବ୍ୟକ୍ତରେ ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ପରମାତ୍ମାରେ ଲୟ ହୁଏ।

ଆତ୍ମା ପରେଶ୍ଵରୋ ଵିଷ୍ଣୁରେକୋ ନାରାଯଣୋ ନରଃ । ଅଵିନାଶ୍ଯପରଂ ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ସ୍ଵର୍ଗାଦି ନାଶି ହି ॥ ୧,୧୪୧.

ଆତ୍ମା ହେଉଛନ୍ତି ପରମେଶ୍ୱର, ବିଷ୍ଣୁ, ଏକମାତ୍ର ନାରାୟଣ, ପୁରୁଷ; ସମସ୍ତ ଜଗତ୍, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଆଦି ସବୁ ନଶ୍ୱର, କିନ୍ତୁ ସେ ଅବିନାଶୀ ଓ ପରମ।

ନୃପାଦଯୋ ଗତା ନାଶମତଃ ପାପଂ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍ । ଧର୍ମଂ କୁର୍ଯାତ୍ସ୍ଥିରଂ ଯେନ ପାପଂ ହିତ୍ଵା ହରିଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୧,୧୪୧.

ରାଜା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେପରିକି ନଶ୍ୱର, ତେଣୁ ପାପକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଧର୍ମ କରି, ପାପ ଛାଡ଼ି, ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୪୨ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଵିଂଶାଦୀନ୍ପାଲଯାମାସ ହ୍ଯଵତୀର୍ଣୋ ହରିଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଦୈତ୍ଯଧର୍ମସ୍ଯ ନାଶାର୍ଥଂ ଵେଦଧର୍ମାଦିଗୁପ୍ତଯେ ॥ ୧,୧୪୨.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଭଗବାନ୍ ହରି ସ୍ୱୟଂ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ; ଦାୟତ୍ୟ ଧର୍ମକୁ ନଶ୍ କରିବା ଓ ବେଦ ଧର୍ମ ଓ ତାହାର ଶାଖାଗୁଡ଼ିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ।

ମତ୍ସ୍ଯାଦିକସ୍ଵରୂପେଣ ତ୍ଵଵତାରଂ କରୋତ୍ଯଜଃ । ମତ୍ସ୍ଯୋ ଭୂତ୍ଵା ହଯଗ୍ରୀଵଂ ଦୈତ୍ଯଂ ହତ୍ଵାଜିକଣ୍ଟକମ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ମତ୍ସ୍ୟ ଆଦି ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଅଜ ଅବତାର ନେଇଛନ୍ତି; ମତ୍ସ୍ୟ ହୋଇ, ହୟଗ୍ରୀବ ଦାନବ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟରେ କଣ୍ଟକ, ତାକୁ ବଧ କଲେ।

ଵେଦାନାନୀଯ ମନ୍ଵାଦୀନ୍ପାଲଯାମାସ କେଶଵଃ । ମନ୍ଦରଂ ଧାରଯାମାସ କୂର୍ମୋ ଭୂତ୍ଵା ହିତାଯ ଚ ॥ ୧,୧୪୨.

ବେଦକୁ ଆଣି, କେଶବ ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ; କୂର୍ମ ହୋଇ, ସେ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ଧାରଣ କଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ।

କ୍ଷୀରୋଦମଥନେ ଵୈ ଦ୍ଯୋ ଦେଵୋ ଧନ୍ଵନ୍ତରିର୍ହ୍ଯର୍ଭୂତ୍ । ବିଭ୍ରତ୍କମଣ୍ଡଲୁଂ ପୂର୍ଣମମୃତେନ ସମୁତ୍ଥିତଃ ॥ ୧,୧୪୨.

କ୍ଷୀରସାଗର ମଥନ ସମୟରେ, ଦେବତା ଧନ୍ୱନ୍ତରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ହାତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କମଣ୍ଡଳୁ ଧରି, ଅମୃତ ସହିତ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।

ଆଯୁର୍ଵେଦମଥାଷ୍ଟାଙ୍ଗଂ ସୁଶ୍ରୁତାଯ ସ ଉକ୍ତଵାନ୍ । ଅମୃତଂ ପାଯଯାମାସ ସ୍ତ୍ରୀରୂପୀ ଚ ସୁରାନ୍ହରିଃ ॥ ୧,୧୪୨.

ସେ ଆୟୁର୍ବେଦର ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଶାସ୍ତ୍ର ସୁଶ୍ରୁତଙ୍କୁ ଶିଖାଇଲେ; ଏବଂ ହରି ନାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଅମୃତ ପାନ କରାଇଲେ।

ଅଵତୀର୍ଣୋ ଵରାହୋଽଥ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଂ ଜଘାନ ହ । ପୃଥିଵୀଂ ଧାରଯାମାସ ପାଲଯାମାସ ଦେଵତାଃ ॥ ୧,୧୪୨.

ତାପରେ ବରାହ ରୂପେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷକୁ ବଧ କଲେ; ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରି, ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।

ନରସିଂହୋଽଵର୍ତୋର୍ଣୋଽଥ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଂରିପୁମ୍ । ଦୈତ୍ଯାନ୍ନିହତଵାନ୍ଵେଦଧର୍ମାଦୀନଭ୍ଯପାଲଯତ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ତାପରେ ମନୁଷ୍ୟ-ସିଂହ ନରସିଂହ ଦେବ ପ୍ରକଟି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ଦେତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରି, ବେଦ, ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କଲେ।

ତତଃ ପରଶୁରାମୋଽଭୂଜ୍ଜମଦଗ୍ନେର୍ଜଗତ୍ପ୍ରଭୁଃ । ତ୍ରିଃ ସପ୍ତକୃତ୍ଵଃ ପୃଥିଵୀଂ ଚକ୍ରେ ନିଃ କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯାଂ ହରିଃ ॥ ୧,୧୪୨.

ତାପରେ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପରଶୁରାମ ଏହି ସଂସାରର ସ୍ୱାମୀ ହେଲେ। ହରି ଏକୋଇଶିଥର ଭୂମିକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେଠାରୁ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେଲେ।

କାର୍ତଵୀର୍ଯଂ ଜଘାନାଜୌ କଶ୍ଯପାଯ ମହୀଂ ଦଦୌ । ଯାଗଂ କୃତ୍ଵା ମହାବାହୁର୍ମହେନ୍ଦ୍ରେ ପର୍ଵତେ ସ୍ଥିତଃ ॥ ୧,୧୪୨.

ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କୁ ମାରି, ଭୂମିକୁ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଲେ। ବଡ଼ ବାହୁଶାଳୀ ସେ ପରେ ଯଜ୍ଞ କରି ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ ବସିଲେ।

ତତୋ ରାମୋ ଭଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଧା ଦୁଷ୍ଟର୍ମଦନଃ । ପୁତ୍ରୋ ଦଶରଥାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ରାମଶ୍ଚ ଭରତୋଽନୁଜଃ ॥ ୧,୧୪୨.

ତାପରେ ଦୁଷ୍ଟମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଚାରି ରୂପରେ ରାମ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଅବତାର ନେବେ। ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ରାମ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଭାରତ।

ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚାଥ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ରାମଭାର୍ଯା ଚ ଜାନକୀ । ରାମଶ୍ଚ ପିତୃସତ୍ଯାର୍ଥଂ ମାତୃଭ୍ଯୋ ହିତମାଚରନ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶତୃଘ୍ନ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ରାମଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଜାନକୀ। ରାମ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଦିଆ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଇଁ ମାଆମାନେଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କଲେ।

ଶୃଙ୍ଗଵେରଂ ଚିତ୍ରକୂଟଂ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯମାଗତଃ । ନାସାଂ ଶୂର୍ପଣଖାଯାଶ୍ଚ ଚ୍ଛିତ୍ତ୍ଵାଥ ଖରଦୂଷଣମ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ସେ ଶୃଙ୍ଗବେର, ଚିତ୍ରକୂଟ ଓ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ପରେ ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କ ନାକ କାଟି, ଖର ଓ ଦୂଷଣଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।

ହତ୍ଵା ସ ରାକ୍ଷସଂ ସୀତାପହାରିରଜନୀଚରମ୍ । ରାଵଣଂ ଚାନୁଜଂ ତସ୍ଯ ଲଙ୍କାପୁର୍ଯାଂ ଵିଭୀଷଣମ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ସେ ରାକ୍ଷସ, ଯିଏ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ, ସେଇ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇକୁ ଲଙ୍କାରେ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଲେ।

ରକ୍ଷୋରାଜ୍ଯେ ଚ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵନୁମନ୍ମୁଖୈଃ । ଆରୁହ୍ଯ ପୁଷ୍ପକଂ ସାର୍ଧଂ ସୀତଯା ପତିଭକ୍ତଯା ॥ ୧,୧୪୨.

ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ହନୁମାନଙ୍କ ସହିତ, ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।

ଲକ୍ଷ୍ମଣେନାନୁକୂଲେନ ହ୍ଯଯୋଧ୍ଯାଂ ସ୍ଵପୁରୀଂ ଗତଃ । ରାଜ୍ଯଂ ଚକାର ଦେଵାଦୀନ୍ପାଲଯାମାସ ସ ପ୍ରଜାଃ ॥ ୧,୧୪୨.

ସହଯୋଗୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ନିଜ ସହର ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଗଲେ। ସେ ରାଜ୍ୟ କଲେ ଓ ଦେବତାମାନେ ସହ ପ୍ରଜାମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।

ଧର୍ମସଂରକ୍ଷଣଂ ଚକ୍ରେ ହ୍ଯଶ୍ଵମେଧାଦିକାନ୍କ୍ରତୂନ୍ । ସା ମହୀପତିନା ରେମେ ରାମେଣୈଵ ଯଥାସୁଖମ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ସେ ଧର୍ମର ସୁରକ୍ଷା କଲେ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଆଦି ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଏହି ଭୂମି ରାମଙ୍କ ଶାସନରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲା।

ରାଵଣସ୍ଯ ଗୃହେ ସୀତା ସ୍ଥିତା ଭେଜେ ନ ରାଵଣମ୍ । କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ସା ଗତା ରାଘଵଂ ସଦା ॥ ୧,୧୪୨.

ରାବଣଙ୍କ ଘରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ସୀତା କେବେ ରାବଣଙ୍କୁ ମନେ କଲେନି। କାମ, ମନ ଓ କଥାରେ ସେ ସଦା ରାଘବଙ୍କୁ ଭାବିଥିଲେ।

ପତିଵ୍ରତା ତୁ ସା ସୀତା ହ୍ଯନସୂଯା ଯଥୈଵ ତୁ । ପତିଵ୍ରତାଯା ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ କଥଯାମ୍ଯହମ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ସୀତା ସତ୍ୟପତିବ୍ରତା ଥିଲେ, ଯେପରି ଅନସୂୟା ଥିଲେ। ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ କଣ, ଏବେ ଶୁଣ, ମୁଁ କହୁଛି।

କୌଶିକୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କୁଷ୍ଠୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନେଽଭଵତ୍ପୁରା । ତଂ ତଥା ଵ୍ଯାଧିତଂ ଭାର୍ଯା ପତିଂ ଦେଵମିଵାର୍ଚଯତ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନଗରରେ କୌଶିକ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ସେ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଦେବତା ପରି ପୂଜା କରୁଥିଲେ।

ନିର୍ଭର୍ତ୍ସିତାପି ଭର୍ତାରଂ ତମମନ୍ଯତ ଦୈଵତମ୍ । ଭର୍ତ୍ରୋକ୍ତା ସାନଯଦ୍ଵେଶ୍ଯାଂ ଶୁଲ୍କମାଦାଯ ଚାଧିକମ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ପତି ତାଙ୍କୁ ଗାଳି ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେବତା ପରି ମନେ କଲେ। ପତିଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତାଙ୍କ ଘୃଣିତ ନାରୀଙ୍କୁ ନେଇ ଅଧିକ ଦାମ ଆଣିଲେ।

ପଥି ସୂଲେ ତଦା ପ୍ରୋତମଚୌରଂ ଚୌରଶଙ୍କଯା । ମାଣ୍ଡଵ୍ଯମତିଦୁଃ ଖାର୍ତମନ୍ଧକାରେଽଥ ସ ଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୧,୧୪୨.

ପଥରେ ଏକ ଚୋର ଚୋର ଭାବି ସୂଳରେ ଗାଡ଼ାଯାଇଥିଲେ। ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଥିଲେ, ସେଠି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

ପତ୍ନୀସ୍କନ୍ଧସମାରୂଢଶ୍ଚାଲଯାମାସ କୌଶିକଃ । ପାଦାଵମର୍ଶଣତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମାଣ୍ଡଵ୍ଯସ୍ତମୁଵାଚ ହ ॥ ୧,୧୪୨.

ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ କାନ୍ଧରେ ଉଠାଇ କୌଶିକ ଚାଲୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଦ ମାଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କୁ ଛୁଇଁଗଲା। ଏହାରେ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ।

ସୂର୍ଯୋଦଯେ ମୃତିସ୍ତସ୍ଯ ଯେନାହଂ ଚାଲିତଃ ପଦା । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରାହ ତଦ୍ଭାର୍ଯା ସୂର୍ଯୋ ନୋଦଯମେଷ୍ଯତି ॥ ୧,୧୪୨.

ମାଣ୍ଡବ୍ୟ କହିଲେ, 'ତୁମେ ମୋ ପାଦ ହଲାଇଛ, ସେଇପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ।' ଏହା ଶୁଣି ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା କହିଲେ, 'ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବ ନାହିଁ।'

ତତଃ ସୂର୍ଯୋଦଯାଭାଵାଦ ଭଵତ୍ସତତଂ ନିଶା । ବହୂନ୍ଯବ୍ଦପ୍ରମାଣାନି ତତୋ ଦେଵା ଭଯଂ ଯଯୁଃ ॥ ୧,୧୪୨.

ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ନହେବାରୁ ରାତି ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଗଲା। ଏହିକାରଣରେ ଦେବତାମାନେ ଭୟଭିତ ହେଲେ।