ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଋକ୍ଷାଚ୍ଚ ଭୀମସେନୋଽଭୂଦ୍ଦିଲୀପୋ ଭୀମସେନତଃ । ପ୍ରତୀପୋଽଭୂଦ୍ଦିଲୀପାଚ୍ଚ ଦେଵାପିସ୍ତୁ ପ୍ରତୀପତଃ ॥ ୧,୧୪୦.

ଋକ୍ଷଙ୍କରୁ ଭୀମସେନ ଜନ୍ମିଲେ, ଭୀମସେନଙ୍କରୁ ଦିଲୀପ, ଦିଲୀପଙ୍କରୁ ପ୍ରତୀପ ଓ ପ୍ରତୀପଙ୍କରୁ ଦେବାପି ଜନ୍ମିଲେ।

ଶନ୍ତନୁଶ୍ଚୈଵ ବାହ୍ଲୀକସ୍ତ୍ରଯସ୍ତେ ଭ୍ରାତରୋ ନୃପାଃ । ବାହ୍ଲୀକାତ୍ସୋମଦତ୍ତୋଽଭୂଦ୍ଭୂରିର୍ଭୂରିଶ୍ରଵାସ୍ତତଃ ॥ ୧,୧୪୦.

ଶାନ୍ତନୁ, ବାହ୍ଲୀକ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣେ — ଏମାନେ ତିନିଜଣ ଭାଇ ରାଜା ଥିଲେ। ବାହ୍ଲୀକଙ୍କରୁ ସୋମଦତ୍ତ ଓ ସୋମଦତ୍ତଙ୍କରୁ ଭୂରି ଓ ଭୂରିଶ୍ରବା ଜନ୍ମିଲେ।

ଶଲଶ୍ଚ ଶନ୍ତନୋର୍ଭୋଷ୍ମୋ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ଧାର୍ମିକୋ ମହାନ୍ । ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଵିଚିତ୍ରୌ ତୁ ସତ୍ଯଵତ୍ଯାନ୍ତୁ ଶନ୍ତନୋଃ ॥ ୧,୧୪୦.

ଶାନ୍ତନୁଙ୍କର ପୁଅ ଶଲ, ଗଙ୍ଗାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଧର୍ମିକ ଭୀଷ୍ମ ଓ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କରୁ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଓ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।

ଭାର୍ଯେ ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯସ୍ଯ ତ୍ଵମ୍ବିକାମ୍ବାଲିକେ ତଯୋଃ । ଧୃରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଚ ପାଣ୍ଡୁଞ୍ଚ ତଦ୍ଦାସ୍ଯାଂ ଵିଦୁରନ୍ତଥା ॥ ୧,୧୪୦.

ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ ଅମ୍ବିକା ଓ ଅମ୍ବାଲିକା। ଏମାନଙ୍କରୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ପାଣ୍ଡୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଦାସୀରୁ ବିଦୁର ଜନ୍ମିଲେ।

ଵ୍ଯାସ ଉତ୍ପାଦଯାମାସ ଗାନ୍ଧାଗୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରତଃ । ଶତପୁତ୍ରଂ ଦୁର୍ଯୋଧନାଦ୍ଯଂ ପାଣ୍ଡୋଃ ପଞ୍ଚ ପ୍ରଜଜ୍ଞିରେ ॥ ୧,୧୪୦.

ବ୍ୟାସଦେବ ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କ ଉପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମାଇଲେ, ତାଙ୍କର ଶତପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ପ୍ରଥମ। ପାଣ୍ଡୁଙ୍କରୁ ପାଞ୍ଚପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।

ପ୍ରତିବିନ୍ଧ୍ଯଃ ଶ୍ରୁତସୋମଃ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତିସ୍ତଥାର୍ଜୁନାତ୍ । ଶତାନୀକଃ ଶ୍ରୁତକର୍ମା ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଂ ପଞ୍ଚ ଵୈ କ୍ରମାତ୍ ॥ ୧,୧୪୦.

ପ୍ରତିବନ୍ଧ୍ୟ, ଶ୍ରୁତସୋମ, ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତି, ଶତାନୀକ ଓ ଶ୍ରୁତକର୍ମ — ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁକ୍ରମେ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ଯୌଧେଯୀ ଚ ହିଡିମ୍ବା ଚ କୌଶୀ ଚୈଵ ସୁଭଦ୍ରିକା । ଵିଜଯା ଵୈ ରେଣୁମତୀ ପଞ୍ଚଭ୍ଯସ୍ତୁ ସୁତାଃ କ୍ରମାତ୍ ॥ ୧,୧୪୦.

ଯୌଧେୟୀ, ହିଡିମ୍ବା, କୌଶୀ, ସୁଭଦ୍ରିକା, ବିଜୟା ଓ ରେଣୁମତୀ — ଏମାନେ ପାଞ୍ଚଭାଇଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ମାଆ ଥିଲେ।

ଦେଵକୋ ଘଚୋତ୍କଚଶ୍ଚ ହ୍ଯଭିମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ସର୍ଵଗଃ । ସୁହୋତ୍ରୋ ନିରମିତ୍ରଶ୍ଚ ପରୀକ୍ଷିଦଭିମନ୍ଯୁଜଃ ॥ ୧,୧୪୦.

ଦେବକ, ଘା, ଉତ୍କଚ, ସର୍ବଗ ଅଭିମନ୍ୟୁ, ସୁହୋତ୍ର, ନିରମିତ୍ର ଓ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ପୁଅ ପରୀକ୍ଷିତ।

ଜନମେଜଯୋଽସ୍ଯ ତତୋ ଭଵିଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ ନୃପାଞ୍ଛୃଣୁ ॥ ୧,୧୪୦.

ତାଙ୍କର ପୁଅ ଜନମେଯୟ। ଏବେ ତାଙ୍କ ପରେ ଆସିବା ରାଜାମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୪୧ ହରିରୁଵାଚ । ଶତାନୀକୋ ହ୍ଯଶ୍ଵମେଧଦତ୍ତଶ୍ଚାପ୍ଯଧିସୋମକଃ । କୃଷ୍ଣୋଽନିରୁଦ୍ଧଶ୍ଚାପ୍ଯୁଷ୍ଣସ୍ତତଶ୍ଚିତ୍ରରଥୋ ନୃପଃ ॥ ୧,୧୪୧.

ହରି କହିଲେ: ଶତାନୀକ, ଅଶ୍ୱମେଧଦତ୍ତ, ଅଧିସୋମକ, କୃଷ୍ଣ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଉଷ୍ଣ ଓ ତାପରେ ଚିତ୍ରରଥ ରାଜା ହେଲେ।

ଶୁଚିଦ୍ରଥୋ ଵୃଷ୍ଣିମାଂଶ୍ଚ ସୁପେଣଶ୍ଚ ସୁନୀଥକଃ । ନୃଚକ୍ଷୁଶ୍ଚ ମୁଖାବାଣଃ ମେଧାଵୀ ଚ ନୃପଞ୍ଜଯଃ ॥ ୧,୧୪୧.

ଶୁଚିଦ୍ରଥ, ବୃଷ୍ଣିମାନ୍, ସୁପେଣ, ସୁନୀଥକ, ନୃଚକ୍ଷୁ, ମୁଖାବାଣ, ମେଧାବୀ ଓ ନୃପଞ୍ଜୟ ପରେ ଆସିଲେ।

ପାରିପ୍ଲଵଶ୍ଚ ମୁନଯୋ ମେଧାଵୀ ଚ ନୃପଞ୍ଜଯଃ । ବୃହଦ୍ରଥୋ ହରିସ୍ତିଗ୍ମୋ ଶତାନୀକଃ ସୁଦାନକଃ ॥ ୧,୧୪୧.

ପାରିପ୍ଲବ, ମେଧାବୀ, ନୃପଞ୍ଜୟ, ବୃହଦ୍ରଥ, ହରିଷ୍ଟିଗ୍ମ, ଶତାନୀକ ଓ ସୁଦାନକ ପରେ ହେଲେ।

ଉଦାନୋଽହ୍ନିନରଶ୍ଚୈଵ ଦଣ୍ଡପାଣିର୍ନିମିତ୍ତକଃ । କ୍ଷେମକଶ୍ଚ ତତଃ ଶୂଦ୍ରଃ ପିତା ପୂର୍ଵସ୍ତତଃ ସୁତଃ ॥ ୧,୧୪୧.

ଉଦାନ, ଅହ୍ନିନର, ଦଣ୍ଡପାଣି, ନିମିତ୍ତକ ଓ ତାପରେ କ୍ଷେମକ। ତାଙ୍କ ପରେ ଶୂଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅ ପୂର୍ବପିତା ହେଲେ।

ବୃହଦ୍ବଲାସ୍ତୁ କଥଯନ୍ତେ ନୃପୋଶ୍ଚୈକ୍ଷ୍ଵାକୁଵଂଶଜାଃ । ବୃହଦ୍ବଲାଦୁରୁକ୍ଷଯୋ ଵତ୍ସଵ୍ଯୂହସ୍ତତଃ ପରଃ ॥ ୧,୧୪୧.

ବୃହଦ୍ବଳ ଓ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ରାଜାମାନେ କଥାହେଉଛନ୍ତି; ବୃହଦ୍ବଳ ପରେ ଉରୁକ୍ଷୟ, ତାପରେ ବତ୍ସବ୍ୟୂହ, ଏବଂ ଏହା ପରେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଆସିଛନ୍ତି।

ଵତ୍ସଵ୍ଯୂହାତ୍ତତଃ ସୂର୍ଯଃ ସହଦେଵସ୍ତଦାତ୍ମଜଃ । ବୃହଦଶ୍ଵୋ ଭାନୁରଥଃ ପ୍ରତୀଚ୍ଯଶ୍ଚ ପ୍ରତୀତକଃ । ମନୁଦେଵଃ ସୁନକ୍ଷତ୍ରଃ କିନ୍ନରଶ୍ଚାନ୍ତରିକ୍ଷକଃ ॥ ୧,୧୪୧.

ବତ୍ସବ୍ୟୂହରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମନେଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପୁଅ ସହଦେବ; ବୃହଦଶ୍ୱ, ଭାନୁରଥ, ପ୍ରତୀଚ୍ୟ, ପ୍ରତୀତକ, ମନୁଦେବ, ସୁନକ୍ଷତ୍ର, କିନ୍ନର ଏବଂ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକ।

ସୁପର୍ଣଃ କୃତଜିଚ୍ଚୈଵ ବୃହଦ୍ଭ୍ରାଜଶ୍ଚ ଧାର୍ମିକଃ । କୃତଞ୍ଜଯୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ ସଂଜଯଃ ଶାକ୍ଯ ଏଵ ଚ ॥ ୧,୧୪୧.

ସୁପର୍ଣ୍ଣ, କୃତଜିତ୍ ଓ ଧର୍ମିକ ବୃହଦ୍ଭ୍ରାଜ; କୃତଞ୍ଜୟ, ଧନଞ୍ଜୟ, ସଞ୍ଜୟ ଓ ଶାକ୍ୟ।

ଶୁଦ୍ଧୋଦନୋ ବାହୁଲଶ୍ଚ ସେନଜିତ୍କ୍ଷୁଦ୍ରକସ୍ତଥା । ସୁମିତ୍ରଃ କୁଡଵଶ୍ଚାତଃ ସୁମିତ୍ରାନ୍ମାଗଧାଞ୍ଛଣୁ ॥ ୧,୧୪୧.

ଶୁଦ୍ଧୋଦନ, ବାହୁଳ, ସେନଜିତ୍ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ରକ; ସୁମିତ୍ର, କୁଡ଼ବ ଏବଂ ସୁମିତ୍ରଠାରୁ ମାଗଧ ଜନ୍ମନେଇଛନ୍ତି।

ଜରାସନ୍ଧଃ ସହଦେଵଃ ସୋମାପିଶ୍ଚ ଶ୍ରୁତଶ୍ରଵାଃ । ଅଯୁତାଯୁର୍ନିରମିତ୍ରଃ ସୁକ୍ଷତ୍ରୋ ବହୁକର୍ମକଃ ॥ ୧,୧୪୧.

ଜରାସନ୍ଧ, ସହଦେବ, ସୋମାପି, ଶ୍ରୁତଶ୍ରବା, ଅୟୁତାୟୁ, ନିରମିତ୍ର, ସୁକ୍ଷତ୍ର ଓ ବହୁକର୍ମକ।

ଶ୍ରୁତଞ୍ଜଯଃ ସେନଜିଚ୍ଚ ଭୂରିଶ୍ଚୈଵ ଶୁଚିସ୍ତଥା । କ୍ଷେମ୍ଯଶ୍ଚ ସୁଵ୍ରତୋ ଧର୍ମଃ ଶ୍ମଶ୍ରୁଲୋ ଦୃଢସେନକଃ ॥ ୧,୧୪୧.

ଶ୍ରୁତଞ୍ଜୟ, ସେନଜିତ୍, ଭୂରି, ଶୁଚି; କ୍ଷେମ୍ୟ, ସୁବ୍ରତ, ଧର୍ମ, ଶ୍ମଶ୍ରୁଳ ଓ ଦୃଢ଼ସେନକ।

ସୁମତିଃ ସୁବଲୋ ନୀତୋ ସତ୍ଯଜିଦ୍ଵିଶ୍ଵଜିତ୍ତଥା । ଇଷୁଞ୍ଜଯଶ୍ଚ ଇତ୍ଯେତେ ନୃପା ବାର୍ହଦ୍ରଥାଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ ୧,୧୪୧.

ସୁମତି, ସୁବଳ, ନୀତ, ସତ୍ୟଜିତ୍, ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ଓ ଇଷୁଞ୍ଜୟ—ଏହି ରାଜାମାନେ ବାର୍ହଦ୍ରଥ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ।

ଅଧର୍ମିଷ୍ଠାଶ୍ଚ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ନୃପାସ୍ତତଃ । ସ୍ଵର୍ଗାଦିକୃଦ୍ଧି ଭଗଵାନ୍ସାକ୍ଷାନ୍ନାରାଯଣୋଽଵ୍ଯଯଃ ॥ ୧,୧୪୧.

ତାଙ୍କ ପରେ ଅଧର୍ମି ଓ ଶୂଦ୍ର ବଂଶର ରାଜାମାନେ ହେବେ; ତାପରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅବିନାଶୀ ନାରାୟଣ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଆଦିର ଉତ୍ସ, ସ୍ୱୟଂ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବେ।

ନୈମିତ୍ତିକଃ ପ୍ରାକୃତିକସ୍ତଥୈଵାତ୍ଯନ୍ତିକୋ ଲଯଃ । ଯାତି ଭୂଃ ପ୍ରଲଯଂ ଚାପ୍ସୁ ହ୍ଯାପସ୍ତେଜସି ପାଵକଃ ॥ ୧,୧୪୧.

ନିମିତ୍ତିକ, ପ୍ରାକୃତିକ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତିକ—ଏମିତି ତିନି ପ୍ରକାରର ବିନାଶ ଅଛି; ପୃଥିବୀ ପାଣିରେ ଲୟ ହୁଏ, ପାଣି ଅଗ୍ନିରେ, ଅଗ୍ନି ବାୟୁରେ।

ଵାଯୌ ଵାଯୁଶ୍ଚ ଵିଯତି ତ୍ଵାକାଶୌ ଯାତ୍ଯହଙ୍କୃତୌ । ଅହଂ ବୁଦ୍ଧୌ ମତିର୍ଜୋଵେ ଜୀଵୋଽଵ୍ଯକ୍ତେ ତଦାତ୍ମନି ॥ ୧,୧୪୧.

ବାୟୁ ଆକାଶରେ ଲୟ ହୁଏ, ଆକାଶ ଅହଂକାରରେ; ଅହଂକାର ବୁଦ୍ଧିରେ, ବୁଦ୍ଧି ମନରେ, ମନ ପ୍ରାଣରେ, ପ୍ରାଣ ଅବ୍ୟକ୍ତରେ ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ପରମାତ୍ମାରେ ଲୟ ହୁଏ।

ଆତ୍ମା ପରେଶ୍ଵରୋ ଵିଷ୍ଣୁରେକୋ ନାରାଯଣୋ ନରଃ । ଅଵିନାଶ୍ଯପରଂ ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ସ୍ଵର୍ଗାଦି ନାଶି ହି ॥ ୧,୧୪୧.

ଆତ୍ମା ହେଉଛନ୍ତି ପରମେଶ୍ୱର, ବିଷ୍ଣୁ, ଏକମାତ୍ର ନାରାୟଣ, ପୁରୁଷ; ସମସ୍ତ ଜଗତ୍, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଆଦି ସବୁ ନଶ୍ୱର, କିନ୍ତୁ ସେ ଅବିନାଶୀ ଓ ପରମ।

ନୃପାଦଯୋ ଗତା ନାଶମତଃ ପାପଂ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍ । ଧର୍ମଂ କୁର୍ଯାତ୍ସ୍ଥିରଂ ଯେନ ପାପଂ ହିତ୍ଵା ହରିଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୧,୧୪୧.

ରାଜା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେପରିକି ନଶ୍ୱର, ତେଣୁ ପାପକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଧର୍ମ କରି, ପାପ ଛାଡ଼ି, ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୪୨ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଵିଂଶାଦୀନ୍ପାଲଯାମାସ ହ୍ଯଵତୀର୍ଣୋ ହରିଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଦୈତ୍ଯଧର୍ମସ୍ଯ ନାଶାର୍ଥଂ ଵେଦଧର୍ମାଦିଗୁପ୍ତଯେ ॥ ୧,୧୪୨.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଭଗବାନ୍ ହରି ସ୍ୱୟଂ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ; ଦାୟତ୍ୟ ଧର୍ମକୁ ନଶ୍ କରିବା ଓ ବେଦ ଧର୍ମ ଓ ତାହାର ଶାଖାଗୁଡ଼ିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ।

ମତ୍ସ୍ଯାଦିକସ୍ଵରୂପେଣ ତ୍ଵଵତାରଂ କରୋତ୍ଯଜଃ । ମତ୍ସ୍ଯୋ ଭୂତ୍ଵା ହଯଗ୍ରୀଵଂ ଦୈତ୍ଯଂ ହତ୍ଵାଜିକଣ୍ଟକମ୍ ॥ ୧,୧୪୨.

ମତ୍ସ୍ୟ ଆଦି ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଅଜ ଅବତାର ନେଇଛନ୍ତି; ମତ୍ସ୍ୟ ହୋଇ, ହୟଗ୍ରୀବ ଦାନବ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟରେ କଣ୍ଟକ, ତାକୁ ବଧ କଲେ।

ଵେଦାନାନୀଯ ମନ୍ଵାଦୀନ୍ପାଲଯାମାସ କେଶଵଃ । ମନ୍ଦରଂ ଧାରଯାମାସ କୂର୍ମୋ ଭୂତ୍ଵା ହିତାଯ ଚ ॥ ୧,୧୪୨.

ବେଦକୁ ଆଣି, କେଶବ ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ; କୂର୍ମ ହୋଇ, ସେ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ଧାରଣ କଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ।

କ୍ଷୀରୋଦମଥନେ ଵୈ ଦ୍ଯୋ ଦେଵୋ ଧନ୍ଵନ୍ତରିର୍ହ୍ଯର୍ଭୂତ୍ । ବିଭ୍ରତ୍କମଣ୍ଡଲୁଂ ପୂର୍ଣମମୃତେନ ସମୁତ୍ଥିତଃ ॥ ୧,୧୪୨.

କ୍ଷୀରସାଗର ମଥନ ସମୟରେ, ଦେବତା ଧନ୍ୱନ୍ତରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ହାତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କମଣ୍ଡଳୁ ଧରି, ଅମୃତ ସହିତ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।