ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ନମୋନମସ୍ତେଽଚ୍ଯୁତ ! ସଂକ୍ଷଯୋଽସ୍ତୁ ପାପସ୍ଯ ଵୃଦ୍ଧିଂ ସମୁପୈତୁ ପୁଣ୍ଯମ୍ । ଐଶ୍ଵର୍ଯଵିତ୍ତାଦି ସଦାକ୍ଷଯଂ ମେ ତଥାସ୍ତୁ ମେ ସନ୍ତତିରକ୍ଷଯୈଵ ॥ ୧,୧୩୭.

ଅଚ୍ୟୁତ ! ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ନମସ୍କାର । ମୋର ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଉ, ପୁଣ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହେଉ । ମୋର ଧନ, ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଏବଂ ପରିବାର ସଦା ଅକ୍ଷୟ ରହୁ, ଏହି ଭଳି ହେଉ ।

ଯଥାଚ୍ଯୁତ !ତ୍ଵଂ ପରତଃ ପରସ୍ମାତ୍ସ ବ୍ରହ୍ମଭୂତଃ ପରତଃ ପରସ୍ମାତ୍ । ତଥାଚ୍ଯୁତଂ ମେ କୁରୁ ଵାଞ୍ଛିତଂ ସଦା ମଯା କୃତଂ ପାପହରାପ୍ରମେଯ ॥ ୧,୧୩୭.

ଅଚ୍ୟୁତ ! ଯେପରି ତୁମେ ସମସ୍ତ ଉପରେ, ବ୍ରହ୍ମର ସ୍ୱରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛ, ସେପରି ଅପାର ଅଚ୍ୟୁତ ! ପାପ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା, ମୁଁ ଯେଉଁ ଭଳି ଭକ୍ତି କରିଛି, ସଦା ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର ।

ଅଚ୍ଯୁତାନନ୍ତ ! ଗୋଵିନ୍ଦ ! ପ୍ରସୀଦ ଯଦଭୀପ୍ସିତମ୍ । ତଦକ୍ଷଯମମେଯାତ୍ମନ୍କୁରୁଷ୍ଵ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ॥ ୧,୧୩୭.

ଅଚ୍ୟୁତ ! ଅନନ୍ତ ! ଗୋବିନ୍ଦ ! ଦୟା କର । ମୁଁ ଯାହା ଚାହେଁ, ଅପାର ଆତ୍ମା, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ! ତାହା ଅକ୍ଷୟ ଭଳି ଦେଉ ।

କୁର୍ଯାଦ୍ଵୈ ସପ୍ତ ଵର୍ଷାଣି ଆଯୁଃ ଶ୍ରୀସଦ୍ଗତୀର୍ନରଃ । ଉପୋଷ୍ଯୈକାଦଶୀବ୍ଦମଷ୍ଟମୀଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶୀମ୍ ॥ ୧,୧୩୭.

ଯେଉଁ ଜଣେ ସାତ ବର୍ଷ ଧରି ଏକାଦଶୀ, ଅଷ୍ଟମୀ ଏବଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଉପବାସ କରେ, ସେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ଶ୍ରୀ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଗତି ପାଉଥିବେ ।

ସପ୍ତମୀଂ ପୂଜଯେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ଦୁର୍ଗାଂ ଶମ୍ବୁଂ ରଵିଂ କ୍ରମାତ୍ । ତେଷାଂ ଲୋକଂ ସମାପ୍ନୋତି ସର୍ଵକାମାଂଶ୍ଚ ନିର୍ମଲଃ ॥ ୧,୧୩୭.

ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ବିଷ୍ଣୁ, ଦୁର୍ଗା, ଶମ୍ଭୁ ଏବଂ ରବିଙ୍କୁ କ୍ରମରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ଏହାର ଫଳରେ ସେମାନଙ୍କର ଲୋକ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଏବଂ ପବିତ୍ରତା ଲାଭ କରିଥିବେ ।

ଏକଭକ୍ତେନ ନକ୍ତେନ ତଥୈଵାଯାଚିତେନ ଚ । ଉପଵାସେନ ଶାକାଦ୍ଯୈଃ ପୂଜଯନ୍ତସର୍ଵଦେଵତାଃ ॥ ୧,୧୩୭.

ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତି, ରାତି ଉପବାସ, ଭିକ୍ଷାରେ ମିଳିଥିବା ଖାଦ୍ୟ, ଶାକ ଆଦି ଦେଇ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ ଶୁଭ ଫଳ ମିଳେ ।

ସର୍ଵଃ ସର୍ଵାସୁ ତିଥିଷୁ ଭୁକ୍ତିଂ ମୁକ୍ତିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଧନଦୋଽଗ୍ନିଃ ପ୍ରତିପଦି ନାସତ୍ଯୋ ଦସ୍ତ୍ର ଅର୍ଚିତଃ ॥ ୧,୧୩୭.

ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ତିଥିରେ ଏହି ଉପବାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଭୋଗ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ଦୁଇଟି ମିଳେ । ପ୍ରଥମ ତିଥିରେ କୁବେର, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।

ଶ୍ରୀର୍ଯମଶ୍ଚ ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଂ ପଞ୍ଚମ୍ଯା ପାର୍ଵତୀ ଶ୍ରିଯା । ନାଗାଃ ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ କାର୍ତିକେଯଃ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ଭାସ୍କରୋର୍ଽଥଦଃ ॥ ୧,୧୩୭.

ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏବଂ ଯମ, ପଞ୍ଚମୀରେ ପାର୍ବତୀ ଏବଂ ଶ୍ରୀ, ଷଷ୍ଠୀରେ ନାଗମାନେ, ସପ୍ତମୀରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଏବଂ ଭାସ୍କର ଧନ ଦେଇଥିବେ ।

ଦୁର୍ଗାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ମାତରଶ୍ଚ ନଵମ୍ଯାମଥ ତକ୍ଷକଃ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଦଶମ୍ଯାଂ ଧନଦ ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ ॥ ୧,୧୩୭.

ଦୁର୍ଗାଷ୍ଟମୀରେ ଦୁର୍ଗା ଏବଂ ମାତୃମାନେ, ନବମୀରେ ତକ୍ଷକ, ଦଶମୀରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏକାଦଶୀରେ କୁବେର ଏବଂ ମହାମୁନିମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି ।

ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଚ ହରିଃ କାମସ୍ତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ମହେଶ୍ଵରଃ । ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ବ୍ରହ୍ମା ଚ ପିତରୋଽପରେ ॥ ୧,୧୩୭.

ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ହରି, ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ କାମ ଏବଂ ମହେଶ୍ୱର, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଏବଂ ପଞ୍ଚଦଶୀରେ ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପିତୃମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୩୮ (ଇତି ଵ୍ରତାନି ସମାପ୍ତାନି) । ହରିରୁଵାଚ । ରାଜ୍ଞାଂ ଵଂଶାନ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵଂଶାନୁଚରିତାନି ଚ । ଵିଷ୍ଣୁନାଭ୍ଯବ୍ଜତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଦକ୍ଷୋଽଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଚ୍ଚ ତସ୍ଯ ଵୈ ॥ ୧,୧୩୮.

ଶ୍ରୀଗରୁଡ ମହାପୁରାଣ ୧୩୮ । ଏହିପରି ଉପବାସଗୁଡିକ ସମାପ୍ତ ହେଲା । ହରି କହିଲେ: ମୁଁ ରାଜାମାନଙ୍କର ବଂଶ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଇତିହାସ କହିବି । ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନାଭିରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗୁଠିରୁ ଦକ୍ଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ।

ତତୋଽପିତର୍ଵିଵସ୍ଵାଂଶ୍ଚ ତତଃ ସୂନୁର୍ଵିଵସ୍ଵତଃ ମନୁରିକ୍ଷ୍ଵାକୁଶର୍ଯାତୀ ନୃଗୋ ଧୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରଷଧ୍ରକଃ ॥ ୧,୧୩୮.

ତାଙ୍କଠାରୁ ପିତୃମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେଉଁଠୁ ବିବସ୍ୱାନ୍ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ବିବସ୍ୱାନ୍ଙ୍କର ପୁଅ ମାନୁ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ଶର୍ୟାତି, ନୃଗ, ଧୃଷ୍ଟ ଏବଂ ପ୍ରଷଧ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ।

ନରିଷ୍ଯନ୍ତଶ୍ଚ ନାଭାଗୋ ଦିଷ୍ଟଃ ଶଶକ ଏଵ ଚ । ମନୋରାସୀଦିଲା କନ୍ଯା ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽସ୍ଯ ସୁତୋଽଭଵତ୍ ॥ ୧,୧୩୮.

ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, ନାଭାଗ, ଦିଷ୍ଟ ଏବଂ ଶଶକ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ମାନୁଙ୍କର ଏକ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ନାମ ଇଲା । ତାଙ୍କର ପୁଅ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ଥିଲେ ।

ଇଲାଯାଂ ତୁ ବୁଧାଜ୍ଜାତୋ ରାଜା ରୁଦ୍ର ପୁରୂରଵାଃ । ସୁତାସ୍ତ୍ରଯଶ୍ଚ ସୁଦ୍ଯୁମ୍ନାଦୁତ୍କଲୋ ଵିନତୋ ଗଯଃ ॥ ୧,୧୩୮.

ଇଳା ଓ ବୁଧଙ୍କୁ ଠାରୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ପୁରୁରବା ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମିଥିଲେ । ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କର ତିନି ପୁଅ ହେଲେ — ଉତ୍କଳ, ବିନତା ଓ ଗୟା ।

ଅଭୃଚ୍ଛ୍ରଦ୍ରୋ ଗୋଵଧାତ୍ତୁ ପୃଷଧ୍ରସ୍ତୁ ମନୋଃ ସୁତଃ । କରୂଷାତ୍କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯା ଜାତା କାରୂଷା ଇତି ଵିଶ୍ରୁତାଃ ॥ ୧,୧୩୮.

ଗୋବଧଙ୍କୁ ଠାରୁ ଅଭୃଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ମନୁଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ପୃଷଦ୍ର । କରୂଷଙ୍କୁ ଠାରୁ କାରୂଷ ନାମକ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ ।

ଦିଷ୍ଟପୁତ୍ରସ୍ତୁ ନାଭାଗୋ ଵୈଶ୍ଯାତାମଗମତ୍ସ ଚ । ତସ୍ମାଦ୍ଭଲନ୍ଦନଃ ପୁତ୍ରୋ ଵତ୍ସପ୍ରୀତିର୍ଭଲନ୍ଦନାତ୍ ॥ ୧,୧୩୮.

ଦିଷ୍ଟଙ୍କ ପୁଅ ନାଭାଗ ହେଲେ, ସେ ବଣିକ ହେଲେ । ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଭଲନ୍ଦନ ହେଲେ, ଭଲନ୍ଦନଙ୍କୁ ଠାରୁ ଭି ଭତ୍ସପ୍ରୀତି ଜନ୍ମିଲେ ।

ତତଃ ପାଂଶୁଃ ଖନିତ୍ରୋଽଭୂଦ୍ଭୂପସ୍ତସ୍ମାତ୍ତତଃ କ୍ଷୁପଃ । କ୍ଷୁପାଦ୍ଵିଂଶୋଽଭଵତ୍ପୁତ୍ରୋ ଵିଂଶାଜ୍ଜାତୋ ଵିଵିଂଶକଃ ॥ ୧,୧୩୮.

ତାପରେ ପାଂଶୁ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ଖନିତ୍ର, ତାପରେ ଭୂପ ହେଲେ । ଭୂପଙ୍କୁ ଠାରୁ କ୍ଷୁପ, କ୍ଷୁପଙ୍କୁ ଠାରୁ ବିଂଶ, ବିଂଶଙ୍କୁ ଠାରୁ ବିବିଂଶକ ଜନ୍ମିଲେ ।

ଵିଵିଂଶାଚ୍ଚ ଖନୀନେତ୍ରୋ ଵିଭୂତିସ୍ତତ୍ସୁତଃ ସ୍ମୃତଃ । କରନ୍ଧମୋ ଵିଭୂତେସ୍ତୁ ତତୋ ଜାତୋଽପ୍ଯଵିକ୍ଷିତଃ ॥ ୧,୧୩୮.

ବିବିଂଶଙ୍କୁ ଠାରୁ ଖନୀନେତ୍ର, ତାଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ବିଭୂତି । ବିଭୂତିଙ୍କୁ ଠାରୁ କରନ୍ଧମ, ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ଅବିକ୍ଷିତ ଜନ୍ମିଲେ ।

ମରୁତ୍ତୋଽଵିକ୍ଷିତସ୍ଯାପି ନରିଷ୍ଯନ୍ତସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ । ନରିଷ୍ଯନ୍ତାତ୍ତମୋ ଜାତସ୍ତତୋଭୂଦ୍ରାଜଵର୍ଧନଃ ॥ ୧,୧୩୮.

ଅବିକ୍ଷିତଙ୍କ ପୁଅ ମରୁତ୍ତ, ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ନରିଷ୍ୟନ୍ତ । ନରିଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କୁ ଠାରୁ ତମ, ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ରାଜବର୍ଧନ ଜନ୍ମିଲେ ।

ରାଜଵର୍ଧାତ୍ସୁଧୃତିଶ୍ଚ ନରୋଽଭୂତ୍ସୁଧୃତେଃ ସୁତଃ । ନରାଚ୍ଚ କେଵଲଃ ପୁତ୍ରଃ କେଵଲାଦ୍ଧୁନ୍ଧୁମାନପି ॥ ୧,୧୩୮.

ରାଜବର୍ଧନଙ୍କୁ ଠାରୁ ସୁଧୃତି, ସୁଧୃତିଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ନର । ନରଙ୍କୁ ଠାରୁ କେବଳ, କେବଳଙ୍କୁ ଠାରୁ ଧୁନ୍ଧୁମାନ ଜନ୍ମିଲେ ।

ଧୁନ୍ଧୁମତୋ ଵେଗଵାଂଶ୍ଚ ବୁଧୋ ଵେଗଵତଃ ସୁତଃ । ତୃଣବିନ୍ଦୁର୍ବୁଧାଜ୍ଜାତଃ କାନ୍ଯା ଚୈଲଵିଲା ତଥା ॥ ୧,୧୩୮.

ଧୁନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ବେଗବାନ୍, ବେଗବାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ବୁଧ । ବୁଧଙ୍କୁ ଠାରୁ ତୃଣବିନ୍ଦୁ, ଏବଂ କାନ୍ୟା ଓ ଚୈଳବିଲା ଜନ୍ମିଲେ ।

ଵିଶାଲଂ ଜନଯାମାସ ତୃଣବିନ୍ଦୋସ୍ତ୍ଵଲମ୍ବୁସା । ଵିଶାଲାଦ୍ଧେମଚନ୍ଦ୍ରୋଽଭୂଦ୍ଧେମ ଚନ୍ଦ୍ରାଚ୍ଚ ଚନ୍ଦ୍ରକଃ ॥ ୧,୧୩୮.

ତୃଣବିନ୍ଦୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଅଲମ୍ବୁସା ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ବିଶାଳଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ବିଶାଳଙ୍କୁ ଠାରୁ ହେମଚନ୍ଦ୍ର, ହେମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରକ ଜନ୍ମିଲେ ।

ଧୂମ୍ରାଶ୍ଵଶ୍ଚୈଵ ଚନ୍ଦ୍ରାତ୍ତୁ ଧୂମ୍ରାଶ୍ଵାତ୍ସୃଞ୍ଜଯସ୍ତଥା । ସଞ୍ଜଯାତ୍ସହଦେଵୋଽଭୂତ୍କୃଶାଶ୍ଵସ୍ତତ୍ସୁତୋଽଭଵତ୍ ॥ ୧,୧୩୮.

ଚନ୍ଦ୍ରକଙ୍କୁ ଠାରୁ ଧୂମ୍ରାଶ୍ୱ, ଧୂମ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଠାରୁ ସୃଞ୍ଜୟ । ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଠାରୁ ସଞ୍ଜୟ, ସଞ୍ଜୟଙ୍କ ପୁଅ ସହଦେବ, ତାଙ୍କ ପୁଅ କୃଶାଶ୍ୱ ହେଲେ ।

କୃଶାଶ୍ଵାତ୍ସୋମଦତ୍ତସ୍ତୁତତୋଽଭୂଜ୍ଜନମେଜଯଃ । ତତ୍ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ସୁମନ୍ତିଶ୍ଚ ଏତେ ଵୈଶାଲକା ନୃପାଃ ॥ ୧,୧୩୮.

କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଠାରୁ ସୋମଦତ୍ତ, ସୋମଦତ୍ତଙ୍କୁ ଠାରୁ ଜନମେଜୟ । ତାଙ୍କ ପୁଅ ସୁମନ୍ତି — ଏହିମାନେ ବୈଶାଳୀର ରାଜାମାନେ ଥିଲେ ।

ଶର୍ଯାତେସ୍ତୁ ସୁକନ୍ଯାବୂତ୍ସା ଭାର୍ଯା ଚ୍ଯଵନସ୍ଯ ତୁ । ଅନନ୍ତୋ ନାମ ଶାର୍ଯତେ ରନନ୍ତାଦ୍ରେଵତୋଽଭଵତ୍ ॥ ୧,୧୩୮.

ଶର୍ୟାତିଙ୍କୁ ଠାରୁ ସୁକନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ, ସେ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଜଣା ହେଲେ । ଶାର୍ୟାତିଙ୍କୁ ଠାରୁ ଅନନ୍ତ, ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ଠାରୁ ରେବତ ଜନ୍ମିଲେ ।

ରୈଵତୋ ରେଵତସ୍ଯାପି ରୈଵତାଦ୍ରେଵତୀ ସୁତା । ଧୃଷ୍ଟସ୍ଯ ଧାର୍ଷ୍ଟର୍(ତ) କଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ (ଶ୍ଯକଂ) ତଦ୍ଵଭୂଵ ହ ॥ ୧,୧୩୮.

ରେବତଙ୍କୁ ଠାରୁ ରୈବତ, ରୈବତଙ୍କୁ ଠାରୁ ଝିଅ ରୈବତୀ ଜନ୍ମିଲେ । ଧୃଷ୍ଟଙ୍କୁ ଠାରୁ ଧାର୍ଷ୍ଟକମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଦେଶକୁ ବୈଷ୍ଣବ କୁହାଯାଉଥିଲା ।

ନାଭାଗପୁତ୍ରୋ ନେଷ୍ଠୋ ହ୍ଯମ୍ବରୀଷୋଽପି ତତ୍ସୁତଃ । ଅମ୍ବରୀଷାଦ୍ଵିରୂପୋଽଭୂତ୍ପୃଷଦଶ୍ଵୋ ଵିରୂପତଃ ॥ ୧,୧୩୮.

ନାଭାଗଙ୍କ ପୁଅ ନେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଅମ୍ବରୀଷ । ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କୁ ଠାରୁ ବିରୂପ, ବିରୂପଙ୍କୁ ଠାରୁ ପୃଷଦଶ୍ୱ ଜନ୍ମିଲେ ।

ରଥୀନରଶ୍ଚ ତତ୍ପୁତ୍ରୋ ଵାସୁଦେଵପରାଯଣଃ । ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋସ୍ତୁ ତ୍ରଯଃ ପୁତ୍ରାଃ ଵିକୁକ୍ଷିନିମିଦଣ୍ଡକାଃ ॥ ୧,୧୩୮.

ପୃଷଦଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ରଥୀନର, ସେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ । ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ତିନି ପୁଅ — ବିକୁକ୍ଷି, ନିମି ଓ ଦଣ୍ଡକ ।

ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଜୋ ଵିକୁକ୍ଷିସ୍ତୁ ଶଶାଦଃ ଶଶଭକ୍ଷଣାତ୍ । ପୁରଞ୍ଜଯଃ ଶଶାଦାଚ୍ଚ କକୁତ୍ସ୍ଥାଖ୍ଯୋଽଭଵତ୍ସୁତଃ ॥ ୧,୧୩୮.

ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପୁଅ ବିକୁକ୍ଷିଙ୍କୁ ଶଶାଦ କୁହାଯାଉଥିଲା କାରଣ ସେ ଶଶ ଖାଇଥିଲେ । ଶଶାଦଙ୍କୁ ଠାରୁ ପୁରଞ୍ଜୟ, ପୁରଞ୍ଜୟଙ୍କ ପୁଅ କକୁତ୍ସ୍ଥ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ ।