ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ପାତା ଚ ପାଣ୍ଡୁରା ପ୍ରୋକ୍ତା ଆଲୀଢଂ ହରିତଂ ତଥା । ମ (ମା) ହିଷୋଽସ୍ଯ ସ ଖଡ୍ଗାଗ୍ରପ୍ରକଚଗ୍ରହମୁଷ୍ଟିକଃ ॥ ୧,୧୩୩.

ଏହା ପିତା ଏବଂ ଫିକା ରଙ୍ଗର, ଏହା ଚାପି ହୋଇଥିବା ଏବଂ ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ମଧ୍ୟ । ଏହାର ନାମ 'ମହିଷ', ଏହାର ଆକୃତି ତଳୱାରର ଟିପ୍ ଭଳି, ମୁହଁ ଆଗକୁ ବାହାରିଥିବା ଏବଂ ମୁଠି ବନ୍ଦ ।

ଜପ୍ତ୍ଵା ଦଶାକ୍ଷରୀଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ନାସୌ କେନାପି ବଧ୍ଯତେ । ପଞ୍ଚ (ଞ୍ଚା) ଦଶାଙ୍ଗୁଲଂ ଖଡ୍ଗଂ ତ୍ରିଶୂଲଂ ଚ ତତୋ ଯଜେତ୍ । ଲିଙ୍ଗସ୍ଯାଂ ପୂଜଯେଦ୍ଵାପି ପାଦୁକେଽଥ ଜଲେଽପି ଵା ॥ ୧,୧୩୩.

ଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିଲେ, କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିପାରିବେ ନାହିଁ । ପାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ପନ୍ଦର ଉଙ୍ଗୁଳି ଲମ୍ବା ତଳୱାର କିମ୍ବା ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ । କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗ, ପାଦୁକା କିମ୍ବା ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିପାରିବେ ।

ଵିଚିତ୍ରାଂ ରକ୍ଷଯେତ୍ପୂଜାମଷ୍ଟମ୍ଯାମୁପଵାସଯେତ୍ । ପଞ୍ଚାବ୍ଦଂ ମହିଷଂ ବସ୍ତଂ ରାତ୍ରିଶେଷେ ଚ ଘାତଯେତ୍ ॥ ୧,୧୩୩.

ବିଭିନ୍ନ ପୂଜାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଏବଂ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ । ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହିଷ କିମ୍ବା ଛୋଟ ଛୋଟ ପଶୁ ଦେବା ଏବଂ ରାତିର ଶେଷରେ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ ।

ଵିଧିଵତ୍କାଲିକାଲୀତି ତଦୁତ୍ଥରୁଧିରାଦିକମ୍ । ନେରୃତ୍ଯାଂ ପୂତନାଂ ଚୈଵ ଵାଯଵ୍ଯାଂ ପାପରାକ୍ଷସୀମ୍ ॥ ୧,୧୩୩.

ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କାଳୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ରକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ସମଗ୍ରୀ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମରେ ପୁତନାକୁ ଏବଂ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମରେ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସୀକୁ ଦେବା ଉଚିତ ।

ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚରକ୍ଯୈ ଚୈଶାନ୍ଯାମାଗ୍ନେଯ୍ଯାଂ ଚ ଵିଦାରିକାମ୍ ॥ ୧,୧୩୩.

ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ଚରକୀକୁ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବରେ ବିଦାରିକାକୁ ଦେବା ଉଚିତ ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୩୪ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ମହାକୌଶିକମନ୍ତ୍ରଶ୍ଚ କଥ୍ଯତେଽତ୍ର ମହାଫଲଃ ॥ ୧,୧୩୪.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏଠାରେ ମହାକୌଶିକ ମନ୍ତ୍ର ବିବରଣା ହେଉଛି, ଯାହା ଅତି ବଡ଼ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ।

ତସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ନୃପଃ ସ୍ନାଯାଚ୍ଛତ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ଚ ପୈଷ୍ଟିକମ୍ । ଖଡ୍ଗେନ ଘାତଯିତ୍ଵା ତୁ ଦଦ୍ଯାତ୍ସ୍କନ୍ଦଵିଶାଖଯୋଃ ॥ ୧,୧୩୪.

ତାଙ୍କର ସାମ୍ନାରେ ରାଜା ନିସ୍ନାନ କରିବା, ଛତା ରଖିବା ଏବଂ ବଳି ପିଠା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ । ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ବଳି ଦେଇ, ସ୍କନ୍ଦ ଏବଂ ବିଶାଖକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ ।

ମାତୄଣାଂ ଚୈଵ ଦେଵୀନାଂ ପୂଜା କାର୍ଯା ତଥା ନିଶି । ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ଚୈଵ ମାହେଶୀ କୌମାରୀ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ତଥା ॥ ୧,୧୩୪.

ମାତୃ ଦେବୀମାନେ ଏବଂ ଦେବୀମାନେଙ୍କର ପୂଜା ରାତିରେ କରିବା ଉଚିତ । ବ୍ରହ୍ମାଣୀ, ମାହେଶୀ, କୌମାରୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ ମଧ୍ୟ ।

ଵାରାହୀ ଚୈଵ ମାହେନ୍ଦ୍ରୀ ଚାମୁଣ୍ଡା ଚଣ୍ଡିକା ତଥା । ଜଯନ୍ତୀ ମଙ୍ଗଲା କାଲୀ ଭଦ୍ରକାଲୀ କପାଲିନୀ ॥ ୧,୧୩୪.

ବାରାହୀ, ମାହେନ୍ଦ୍ରୀ, ଚାମୁଣ୍ଡା, ଚଣ୍ଡିକା, ଜୟନ୍ତୀ, ମଙ୍ଗଳା, କାଳୀ, ଭଦ୍ରକାଳୀ, କପାଳିନୀ ।

ଦୁର୍ଗା କ୍ଷମା ଶିଵା ଧାତ୍ରୀ ସ୍ଵାହା ସ୍ଵଧା ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ । କ୍ଷୀରାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ନାପଯେଦ୍ଦେଵୀଂ କନ୍ଯକାଃ ପ୍ରମଦାସ୍ତଥା ॥ ୧,୧୩୪.

ଦୁର୍ଗା, କ୍ଷମା, ଶିବା, ଧାତ୍ରୀ, ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର । ଦେବୀଙ୍କୁ କନ୍ୟା ଏବଂ ଯୁବତୀମାନେ ଦୁଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଇବେ ।

ଦ୍ଵିଜାତୀ (ଦୀ) ନଥ ପାଷଣ୍ଡାନନ୍ନଦାନେନ ପୂଜଯେତ୍ । ଧ୍ଵଜପତ୍ରପତାକାଦ୍ଯୈ ରଥଯାତ୍ରାସୁ ଵସ୍ତ୍ରକୈଃ । ମହାନଵମ୍ଯାଂ ପୂଜେଯଂ ଜଯରାଜ୍ଯାଦିଦାଯିକା ॥ ୧,୧୩୪.

ଦ୍ୱିଜ ଏବଂ ପାଷଣ୍ଡମାନେଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ଧ୍ୱଜ, ପତ୍ର, ପତାକା ଏବଂ ରଥଯାତ୍ରାରେ ପୋଷାକ ଦେଇ । ମହାନବମୀରେ ଏହି ପୂଜା କରାଯାଏ, ଯାହା ଜୟ, ରାଜ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୩୫ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ନଵମ୍ଯାମାଶ୍ଵିନେ ଶୁକ୍ଲେ ଏକଭକ୍ତେନ ପୂଜଯେତ୍ । ଦେଵୀଂ ଵିପ୍ରଂଲ୍ଲକ୍ଷମେକଞ୍ଜପେଦ୍ଵୀରଂ ଵ୍ରତୀ ନରଃ ॥ ୧,୧୩୫.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ନବମୀ ଦିନରେ ଏକ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବୀ ପାଇଁ ଏକ ଲକ୍ଷ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ ।

(ତି ଵୀରନଵମୀଵ୍ରତମ୍) । ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଚୈତ୍ରେ ଶୁକ୍ଲନଵମ୍ଯାଂ ଚ ଦେଵୀଂ ଦମନକୈର୍ଯଜେତ୍ । ଆଯୁରାରୋଗ୍ଯସୌଭାଗ୍ଯଂ ଶତ୍ରୁଭିଶ୍ଚାପରାଜିତଃ ॥ ୧,୧୩୫.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ନବମୀ ଦିନରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦମନକ ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ଏହାର ଫଳ ହେଉଛି ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଶ୍ରୀ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଅଜୟ ।

(ଇତି ଦମନକନଵମୀଵ୍ରତମ୍) । ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଦଶମ୍ଯାମେକଭକ୍ତାଶୀ ସମାନ୍ତେ ଦଶଧେନୁଦଃ । ଦିଶଶ୍ଚ କାଞ୍ଚନୀର୍ଦତ୍ତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାଧିପତିର୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୩୫.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଦଶମୀ ଦିନରେ ଏକ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ଶେଷରେ ଦଶଟି ଗାଁ ଦେବା ଉଚିତ । ସମସ୍ତ ଦିଶାରେ ସୁନା ଦେଇ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅଧିପତି ହେବା ।

(ଇତି ଦିଗ୍ଦଶମୀଵ୍ରତମ୍) ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଏକାଦଶ୍ଯାମୃଷିପୂଜା କାର୍ଯା ସର୍ଵୋପକାରିକା । ଧନଵାନ୍ପୁତ୍ରଵାଂଶ୍ଚାନ୍ତେ ଋଷିଲୋକେ ମହୀଯତେ ॥ ୧,୧୩୫.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଋଷିମାନେଙ୍କର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପକାର କରେ । ଶେଷରେ ଧନୀ ଏବଂ ପୁତ୍ରବାନ୍ ଲୋକ ଋଷିଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି ।

ମରୀଚିରତ୍ର୍ଯଂ ଗିରସୌ ପୁଲସତ୍ଯଃ ପୁଲହଃ କ୍ରତୁଃ । ପ୍ରଚେତାଶ୍ଚ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚ ଭୃଗୁର୍ନାରଦ ଏଵ ଚ ॥ ୧,୧୩୫.

ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଗିରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ପ୍ରଚେତା, ବଶିଷ୍ଠ, ଭୃଗୁ ଏବଂ ନାରଦ ।

ଚୈତ୍ରାଦୌ କାରଯେତ୍ପୂଜାଂ ମାଲ୍ଯୈଶ୍ଚ ଦମନୋଦ୍ଭଵୈଃ । ଅଶୋକାଖ୍ଯାଷ୍ଟମୀପ୍ରୋକ୍ତା ଵୀରାଖ୍ଯା ନଵମୀତଥା ॥ ୧,୧୩୫.

ଚୈତ୍ର ମାସ ଆରମ୍ଭରେ ଦମନ ଫୁଲର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ମାସର ଅଷ୍ଟମୀକୁ ଅଶୋକ ଓ ନବମୀକୁ ବୀରା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଦମନାଖ୍ଯା ଦିଗ୍ଦଶମୀ ନଵମ୍ଯେକାଦଶୀ ତଥା ॥ ୧,୧୩୫.

ଦଶମୀ ଦିନକୁ ଦମନା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହିପରି ନବମୀ ଓ ଏକାଦଶୀକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନାମରେ ଡାକାଯାଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୩୬ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଶ୍ରଵଣଦ୍ଵାଦଶୋଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯିନୀମ୍ । ଏକାଦଶୀ ଦ୍ଵାଦଶୀ ଚ ଶ୍ରଵଣେନ ଚ ସଂଯୁତା ॥ ୧,୧୩୬.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ମୁଁ ଏହିବେ ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଥିବା ଦ୍ୱାଦଶୀ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହେଁ ଦେଇଥାଏ। ଏକାଦଶୀ ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରବଣ ସହିତ ଥାଏ।

ଵିଜଯା ସା ତିଥିଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ହରିପୂଜାଦି ଚାକ୍ଷଯମ୍ । ଏକ ଭକ୍ତେନ ନକ୍ତେନ ତଥୈଵାଯାଚିତେନ ଚ ॥ ୧,୧୩୬.

ଏହି ତିଥିକୁ ବିଜୟା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଦିନ ହରିଙ୍କ ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କେବେ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏକ ଭକ୍ତ, ରାତିରେ ଉପବାସ କରିଥିବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ।

ଉପଵାସେନ ଭୈକ୍ଷ୍ଯେଣ ନୈଵାଦ୍ବାଦଶିକୋ ଭଵେତ୍ । କାସ୍ଯଂ ମାଂସଂ ତଥା କ୍ଷୌଦ୍ରଂ ଲୋଭଂ ଵିତଥଭାଷଣମ୍ ॥ ୧,୧୩୬.

ଉପବାସ କିମ୍ବା ଭିକ୍ଷା ନେଇ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କାସ, ମାଂସ, ମଧୁ, ଲୋଭ ଓ ମିଥ୍ୟା କଥା ଛାଡିବା ଦରକାର।

ଵ୍ଯାଯାମଂ ଚ ଵ୍ଯଵାଯଂ ଚ ଦିଵାସ୍ଵପ୍ନମଥାଞ୍ଜନମ୍ । ଶିଲାଷିଷ୍ଟଂ ମସୂରଂ ଚ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଵର୍ଜଯେନ୍ନରଃ ॥ ୧,୧୩୬.

ଏହି ଦିନ ଶରୀର ଅଭ୍ୟାସ, କାମକ୍ରିୟା, ଦିନେ ଶୁଅ, କାଜଳ ଲଗାଇବା, ପାଥରରେ ଚକା ଖାଦ୍ୟ ଓ ମସୁର ଦାଳ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ମାସୀ ଭାଦ୍ରପଦେ ଶୁକ୍ଲା ଦ୍ଵାଦଶୀ ଶ୍ରଵଣାନ୍ଵିତା । ମହତୀ ଦ୍ଵାଦଶୀ ଜ୍ଞେଯା ଉପଵାସେ ମହାଫଲା ॥ ୧,୧୩୬.

ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଥାଏ, ସେହି ଦିନକୁ ମହାଦ୍ୱାଦଶୀ ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଦିନ ଉପବାସ କଲେ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ।

ସଂଗମ ସରିତାଂ ସ୍ନାନଂ ବୁଧଯୁକ୍ତା ମହାଫଲା । କୁଂଭେ ସରତ୍ନେ ସଜଲେ ଯଜେତ୍ସ୍ଵର୍ଣଂ ତୁ ଵାମନମ୍ ॥ ୧,୧୩୬.

ଏହି ଦିନ ବୁଧ ଗ୍ରହ ସହିତ ଥିଲେ ନଦୀମିଳନରେ ସ୍ନାନ କରିବା ବଡ଼ ଫଳ ଦେଉଛି। ଜଳ ଭରା କୁମ୍ଭରେ ସୁନାର ବାମନ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।

ସିତଵସ୍ତ୍ରଯୁଗଚ୍ଛନ୍ନଂ ଛତ୍ରୋପାନଦ୍ଯୁଗାନ୍ଵିତମ୍ । ଓଂ ନମୋ ଵାସୁଦେଵାଯ ଶିରଃ ସଂପୂଜଯେତ୍ତତଃ ॥ ୧,୧୩୬.

ଏକ ଜୋଡ଼ା ସାଦା ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଢାକି, ଛତା ଓ ଜୋଡ଼ା ଜୁତା ସହିତ, 'ଓଁ ନମୋ ବାସୁଦେବାୟ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମୁଣ୍ଡ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଶ୍ରୀଧରାଯ ମୁଖଂ ତଦ୍ଵତ୍କଣ୍ଠଂ କୃଷ୍ଣାଯ ଵୈ ନମଃ । ନମଃ ଶ୍ରୀପତଯେ ଵକ୍ଷୋ ଭୁଜୌ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଧାରିଣେ ॥ ୧,୧୩୬.

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଧରଙ୍କ ପାଇଁ ମୁହଁ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ କଣ୍ଠ, ଶ୍ରୀପତିଙ୍କ ପାଇଁ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ବାହୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।

ଵ୍ଯାପକାଯ ନମଃ କୁକ୍ଷୌ କେଶଵାଯୋଦରଂ ବୁଧଃ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପତଯେ ମେଢ୍ରଂ ଜଙ୍ଘେ ସର୍ଵଭୃତେ ନମଃ ॥ ୧,୧୩୬.

ବ୍ୟାପକଙ୍କ ପାଇଁ କୁକ୍ଷି, କେଶବଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦର, ତିନି ଲୋକର ନାଥଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁପ୍ତେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଂଘା ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।

ସର୍ଵାତ୍ମନେ ନମଃ ପାଦୌ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଘୃତପାଯସମ୍ । କୁମ୍ଭାଂଶ୍ଚ ମୋଦକାନ୍ଦଦ୍ଯାଜ୍ଜାଗରଂ କାରଯେନ୍ନିଶି ॥ ୧,୧୩୬.

ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ପାଦ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ନୈବେଦ୍ୟରେ ଘିଅ ଖିର ଦେବା, କୁମ୍ଭ ଓ ମିଠା ଦେବା, ଏବଂ ରାତି ଜାଗିବା ଉଚିତ୍।