ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ନଵମୀ କେଵଲା ଚାପି ଦୁର୍ଗାଂ ଚୈଵ ତୁ ପୂଜଯେତ୍ । ମହାଵ୍ରତଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ଶଙ୍କରାଦ୍ଯୈରନୁଷ୍ଠିତମ୍ ॥ ୧,୧୩୩.

ଶୁଦ୍ଧ ନବମୀ ଦିନ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଏହା ଏକ ବଡ଼ ବ୍ରତ, ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଥିବା, ଯାହା ଶଙ୍କର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କରିଥିଲେ।

ଅଯାଚିତାଦି ଷଷ୍ଠ୍ଯାଦୌ ରାଜା ଶତ୍ରୁଜଯାଯା ଚ । ଜପହୋମସମାଯୁକ୍ତଃ କନ୍ଯାଂ ଵା ଭୋଜଯେତ୍ସଦା ॥ ୧,୧୩୩.

ଷଷ୍ଠୀ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଅନୁରୋଧ ଛାଡ଼ି, ରାଜାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଜୟ ପାଇଁ, ଜପ ଓ ହୋମ ସହିତ ସଦା ଏକ ଝିଅକୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ।

ଦୁର୍ଗେଦୁର୍ଗେ ରକ୍ଷିଣି ସ୍ଵାହା ମନ୍ତ୍ରୋଽଯଂ ପୂଜନାଦିଷୁ । ଦୀର୍ଘାକାରାଦିମାତ୍ରାଭିର୍ନଵ ଦେଵ୍ଯୋ ନମୋଽନ୍ତିକାଃ ॥ ୧,୧୩୩.

ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟାରେ ମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି: 'ଦୁର୍ଗେ ଦୁର୍ଗେ ରକ୍ଷିଣି ସ୍ୱାହା।' ନଉ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ, 'ନମୋ' ଶବ୍ଦ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଷଡ୍ଭିଃ ପଦୈର୍ନମଃ ସ୍ଵାହା ଵଷଡାଦିହୃଦାଦିକମ୍ । ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଦିକନିଷ୍ଠାନ୍ତଂ ନ୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ପୃଜଯେଚ୍ଛିଵାମ୍ ॥ ୧,୧୩୩.

ଛଅଟି ଶବ୍ଦ—'ନମଃ, ସ୍ୱାହା, ବଷଟ୍' ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ହୃଦୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କାନ୍ଠା ଅଂଗୁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହିପରି ଶିବାଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ନଵ ଗେହାନି ଦାରୁଜାନ୍ଯେକମେଵ ଵା । ତସ୍ମିନ୍ଦେଵୀ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯା ହୈମୀ ଵାରାଜତାପି ଵା ॥ ୧,୧୩୩.

ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ନଉଟି କାଠର ଘର କିମ୍ବା ଏକଟି ମାତ୍ର ତିଆରି କରି, ସେଠାରେ ସୁନା କିମ୍ବା ଚାଁଦିର ଦେବୀକୁ ବସାଇବା ଉଚିତ।

ଶୂଲେ ଖଙ୍ଗେ ପୁସ୍ତକେ ଵା ପଟେ ଵା ମଣ୍ଡଲେ (ପେ) ଯଜେତ୍ । କପାଲଂ ଖେଟକଂ ଘଣ୍ଟାଂ ଦର୍ପଣଂ ତର୍ଜନୀଂ ଧନଃ ॥ ୧,୧୩୩.

ଏକ ଶୂଳ, ଖଡ଼ଗ, ପୁସ୍ତକ, ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ମଣ୍ଡଳ ଉପରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; କପାଳ, ଢାଲ, ଘଣ୍ଟି, ଦର୍ପଣ, ତର୍ଜନୀ କିମ୍ବା ଧନ ଦେଇ।

ଧ୍ଵଜଂ ଡମରୁକଂ ପାଶଂ ଵାମହସ୍ତେଷୁ ବିଭ୍ରତୀ । ଶକ୍ତିଂ ଚ ମୁଦ୍ଗରଂ ଶୂଲଂ ଵଜ୍ରଂ ଖଙ୍ଗଂ ତଥାଙ୍କୁଶମ୍ ॥ ୧,୧୩୩.

ବାମ ହାତରେ ଧ୍ୱଜ, ଡମ୍ରୁ, ପାଶ ଧରିଛନ୍ତି; ଏବଂ ଶକ୍ତି, ମୁସଳ, ତ୍ରିଶୂଳ, ବଜ୍ର, ଖଡ଼ଗ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଛନ୍ତି।

ଶରଂ ଚକ୍ରଂ ଶଲାକାଂ ଚ ଦୁର୍ଗାମାଯୁଧସଂଯୁତାମ୍ । ଶେଷାଃ ଷୋଡଶହସ୍ତାଂ ସ୍ଯୁରଞ୍ଜନଂ ଡମରୁଂ ଵିନା ॥ ୧,୧୩୩.

ବାଣ, ଚକ୍ର ଓ ଦଣ୍ଡ ସହିତ ଦୁର୍ଗା ଅସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ; ଅନ୍ୟ ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ଷୋଳ ହାତ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଅଞ୍ଜନ ଓ ଡମ୍ରୁ ବିନା।

ରୁଦ୍ରଚଣ୍ଡା ପ୍ରଚଣ୍ଡା ଚ ଚଣ୍ଡୋଗ୍ରା ଚଣ୍ଡନାଯିକା । ଚଣ୍ଡା ଚଣ୍ଡଵତୀ ଚୈଵ ଚଣ୍ଡରୂପାତିଚଣ୍ଡିକା ॥ ୧,୧୩୩.

ରୁଦ୍ରଚଣ୍ଡା, ପ୍ରଚଣ୍ଡା, ଚଣ୍ଡୋଗ୍ରା, ଚଣ୍ଡନାୟିକା, ଚଣ୍ଡା, ଚଣ୍ଡବତୀ ଏବଂ ଚଣ୍ଡରୂପା, ଏହି ସବୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଚଣ୍ଡିକା।

ନଵମୀ ଚୋଗ୍ରଚଣ୍ଡା ଚ ମଧ୍ଯମାଗ୍ନିପ୍ରଭାକୃତିଃ । ରୋଚନା ତ୍ଵରୁଣା କୃଷ୍ଣା ନୀଲଂ ଧୂମ୍ରା ଚ ଶୁକ୍ରକା ॥ ୧,୧୩୩.

ନବମୀ ଦିନଟି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ଅଗ୍ନିର ଆଲୋକ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ । ଏହା ହଳଦୀ ରଙ୍ଗର, ତେଜ ଗତିର, କଳା, ନୀଳ, ଧୂମ୍ର ଏବଂ ଚମକୁଥିବା ।

ପାତା ଚ ପାଣ୍ଡୁରା ପ୍ରୋକ୍ତା ଆଲୀଢଂ ହରିତଂ ତଥା । ମ (ମା) ହିଷୋଽସ୍ଯ ସ ଖଡ୍ଗାଗ୍ରପ୍ରକଚଗ୍ରହମୁଷ୍ଟିକଃ ॥ ୧,୧୩୩.

ଏହା ପିତା ଏବଂ ଫିକା ରଙ୍ଗର, ଏହା ଚାପି ହୋଇଥିବା ଏବଂ ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ମଧ୍ୟ । ଏହାର ନାମ 'ମହିଷ', ଏହାର ଆକୃତି ତଳୱାରର ଟିପ୍ ଭଳି, ମୁହଁ ଆଗକୁ ବାହାରିଥିବା ଏବଂ ମୁଠି ବନ୍ଦ ।

ଜପ୍ତ୍ଵା ଦଶାକ୍ଷରୀଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ନାସୌ କେନାପି ବଧ୍ଯତେ । ପଞ୍ଚ (ଞ୍ଚା) ଦଶାଙ୍ଗୁଲଂ ଖଡ୍ଗଂ ତ୍ରିଶୂଲଂ ଚ ତତୋ ଯଜେତ୍ । ଲିଙ୍ଗସ୍ଯାଂ ପୂଜଯେଦ୍ଵାପି ପାଦୁକେଽଥ ଜଲେଽପି ଵା ॥ ୧,୧୩୩.

ଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିଲେ, କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିପାରିବେ ନାହିଁ । ପାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ପନ୍ଦର ଉଙ୍ଗୁଳି ଲମ୍ବା ତଳୱାର କିମ୍ବା ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ । କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗ, ପାଦୁକା କିମ୍ବା ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିପାରିବେ ।

ଵିଚିତ୍ରାଂ ରକ୍ଷଯେତ୍ପୂଜାମଷ୍ଟମ୍ଯାମୁପଵାସଯେତ୍ । ପଞ୍ଚାବ୍ଦଂ ମହିଷଂ ବସ୍ତଂ ରାତ୍ରିଶେଷେ ଚ ଘାତଯେତ୍ ॥ ୧,୧୩୩.

ବିଭିନ୍ନ ପୂଜାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଏବଂ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ । ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହିଷ କିମ୍ବା ଛୋଟ ଛୋଟ ପଶୁ ଦେବା ଏବଂ ରାତିର ଶେଷରେ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ ।

ଵିଧିଵତ୍କାଲିକାଲୀତି ତଦୁତ୍ଥରୁଧିରାଦିକମ୍ । ନେରୃତ୍ଯାଂ ପୂତନାଂ ଚୈଵ ଵାଯଵ୍ଯାଂ ପାପରାକ୍ଷସୀମ୍ ॥ ୧,୧୩୩.

ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କାଳୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ରକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ସମଗ୍ରୀ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମରେ ପୁତନାକୁ ଏବଂ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମରେ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସୀକୁ ଦେବା ଉଚିତ ।

ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚରକ୍ଯୈ ଚୈଶାନ୍ଯାମାଗ୍ନେଯ୍ଯାଂ ଚ ଵିଦାରିକାମ୍ ॥ ୧,୧୩୩.

ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ଚରକୀକୁ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବରେ ବିଦାରିକାକୁ ଦେବା ଉଚିତ ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୩୪ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ମହାକୌଶିକମନ୍ତ୍ରଶ୍ଚ କଥ୍ଯତେଽତ୍ର ମହାଫଲଃ ॥ ୧,୧୩୪.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏଠାରେ ମହାକୌଶିକ ମନ୍ତ୍ର ବିବରଣା ହେଉଛି, ଯାହା ଅତି ବଡ଼ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ।

ତସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ନୃପଃ ସ୍ନାଯାଚ୍ଛତ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ଚ ପୈଷ୍ଟିକମ୍ । ଖଡ୍ଗେନ ଘାତଯିତ୍ଵା ତୁ ଦଦ୍ଯାତ୍ସ୍କନ୍ଦଵିଶାଖଯୋଃ ॥ ୧,୧୩୪.

ତାଙ୍କର ସାମ୍ନାରେ ରାଜା ନିସ୍ନାନ କରିବା, ଛତା ରଖିବା ଏବଂ ବଳି ପିଠା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ । ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ବଳି ଦେଇ, ସ୍କନ୍ଦ ଏବଂ ବିଶାଖକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ ।

ମାତୄଣାଂ ଚୈଵ ଦେଵୀନାଂ ପୂଜା କାର୍ଯା ତଥା ନିଶି । ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ଚୈଵ ମାହେଶୀ କୌମାରୀ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ତଥା ॥ ୧,୧୩୪.

ମାତୃ ଦେବୀମାନେ ଏବଂ ଦେବୀମାନେଙ୍କର ପୂଜା ରାତିରେ କରିବା ଉଚିତ । ବ୍ରହ୍ମାଣୀ, ମାହେଶୀ, କୌମାରୀ, ବୈଷ୍ଣବୀ ମଧ୍ୟ ।

ଵାରାହୀ ଚୈଵ ମାହେନ୍ଦ୍ରୀ ଚାମୁଣ୍ଡା ଚଣ୍ଡିକା ତଥା । ଜଯନ୍ତୀ ମଙ୍ଗଲା କାଲୀ ଭଦ୍ରକାଲୀ କପାଲିନୀ ॥ ୧,୧୩୪.

ବାରାହୀ, ମାହେନ୍ଦ୍ରୀ, ଚାମୁଣ୍ଡା, ଚଣ୍ଡିକା, ଜୟନ୍ତୀ, ମଙ୍ଗଳା, କାଳୀ, ଭଦ୍ରକାଳୀ, କପାଳିନୀ ।

ଦୁର୍ଗା କ୍ଷମା ଶିଵା ଧାତ୍ରୀ ସ୍ଵାହା ସ୍ଵଧା ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ । କ୍ଷୀରାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ନାପଯେଦ୍ଦେଵୀଂ କନ୍ଯକାଃ ପ୍ରମଦାସ୍ତଥା ॥ ୧,୧୩୪.

ଦୁର୍ଗା, କ୍ଷମା, ଶିବା, ଧାତ୍ରୀ, ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର । ଦେବୀଙ୍କୁ କନ୍ୟା ଏବଂ ଯୁବତୀମାନେ ଦୁଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଇବେ ।

ଦ୍ଵିଜାତୀ (ଦୀ) ନଥ ପାଷଣ୍ଡାନନ୍ନଦାନେନ ପୂଜଯେତ୍ । ଧ୍ଵଜପତ୍ରପତାକାଦ୍ଯୈ ରଥଯାତ୍ରାସୁ ଵସ୍ତ୍ରକୈଃ । ମହାନଵମ୍ଯାଂ ପୂଜେଯଂ ଜଯରାଜ୍ଯାଦିଦାଯିକା ॥ ୧,୧୩୪.

ଦ୍ୱିଜ ଏବଂ ପାଷଣ୍ଡମାନେଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ଧ୍ୱଜ, ପତ୍ର, ପତାକା ଏବଂ ରଥଯାତ୍ରାରେ ପୋଷାକ ଦେଇ । ମହାନବମୀରେ ଏହି ପୂଜା କରାଯାଏ, ଯାହା ଜୟ, ରାଜ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୩୫ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ନଵମ୍ଯାମାଶ୍ଵିନେ ଶୁକ୍ଲେ ଏକଭକ୍ତେନ ପୂଜଯେତ୍ । ଦେଵୀଂ ଵିପ୍ରଂଲ୍ଲକ୍ଷମେକଞ୍ଜପେଦ୍ଵୀରଂ ଵ୍ରତୀ ନରଃ ॥ ୧,୧୩୫.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ନବମୀ ଦିନରେ ଏକ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବୀ ପାଇଁ ଏକ ଲକ୍ଷ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ ।

(ତି ଵୀରନଵମୀଵ୍ରତମ୍) । ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଚୈତ୍ରେ ଶୁକ୍ଲନଵମ୍ଯାଂ ଚ ଦେଵୀଂ ଦମନକୈର୍ଯଜେତ୍ । ଆଯୁରାରୋଗ୍ଯସୌଭାଗ୍ଯଂ ଶତ୍ରୁଭିଶ୍ଚାପରାଜିତଃ ॥ ୧,୧୩୫.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ନବମୀ ଦିନରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦମନକ ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ଏହାର ଫଳ ହେଉଛି ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଶ୍ରୀ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଅଜୟ ।

(ଇତି ଦମନକନଵମୀଵ୍ରତମ୍) । ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଦଶମ୍ଯାମେକଭକ୍ତାଶୀ ସମାନ୍ତେ ଦଶଧେନୁଦଃ । ଦିଶଶ୍ଚ କାଞ୍ଚନୀର୍ଦତ୍ତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାଧିପତିର୍ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୩୫.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଦଶମୀ ଦିନରେ ଏକ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ଶେଷରେ ଦଶଟି ଗାଁ ଦେବା ଉଚିତ । ସମସ୍ତ ଦିଶାରେ ସୁନା ଦେଇ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅଧିପତି ହେବା ।

(ଇତି ଦିଗ୍ଦଶମୀଵ୍ରତମ୍) ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଏକାଦଶ୍ଯାମୃଷିପୂଜା କାର୍ଯା ସର୍ଵୋପକାରିକା । ଧନଵାନ୍ପୁତ୍ରଵାଂଶ୍ଚାନ୍ତେ ଋଷିଲୋକେ ମହୀଯତେ ॥ ୧,୧୩୫.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଋଷିମାନେଙ୍କର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପକାର କରେ । ଶେଷରେ ଧନୀ ଏବଂ ପୁତ୍ରବାନ୍ ଲୋକ ଋଷିଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି ।

ମରୀଚିରତ୍ର୍ଯଂ ଗିରସୌ ପୁଲସତ୍ଯଃ ପୁଲହଃ କ୍ରତୁଃ । ପ୍ରଚେତାଶ୍ଚ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚ ଭୃଗୁର୍ନାରଦ ଏଵ ଚ ॥ ୧,୧୩୫.

ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଗିରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ପ୍ରଚେତା, ବଶିଷ୍ଠ, ଭୃଗୁ ଏବଂ ନାରଦ ।

ଚୈତ୍ରାଦୌ କାରଯେତ୍ପୂଜାଂ ମାଲ୍ଯୈଶ୍ଚ ଦମନୋଦ୍ଭଵୈଃ । ଅଶୋକାଖ୍ଯାଷ୍ଟମୀପ୍ରୋକ୍ତା ଵୀରାଖ୍ଯା ନଵମୀତଥା ॥ ୧,୧୩୫.

ଚୈତ୍ର ମାସ ଆରମ୍ଭରେ ଦମନ ଫୁଲର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ମାସର ଅଷ୍ଟମୀକୁ ଅଶୋକ ଓ ନବମୀକୁ ବୀରା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଦମନାଖ୍ଯା ଦିଗ୍ଦଶମୀ ନଵମ୍ଯେକାଦଶୀ ତଥା ॥ ୧,୧୩୫.

ଦଶମୀ ଦିନକୁ ଦମନା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହିପରି ନବମୀ ଓ ଏକାଦଶୀକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନାମରେ ଡାକାଯାଏ।