ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଭକ୍ତଂ ସଦ୍ଭକ୍ତିଶ୍ରଦ୍ଧାଭ୍ଯାଂ ମୁକ୍ତିକାମୀ ହି ମାନଵଃ । ଆମ୍ର ପତ୍ରପୁଟେ କୃତ୍ଵା ଯୋ ଭୁଡ୍କ୍ତେ କୁଶଵୋଷ୍ଟିତେ ॥ ୧,୧୩୨.

ଯିଏ ମୁକ୍ତି ଚାହେ, ସେ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ, ଆମ୍ବ ଗଛର ପତ୍ର ଉପରେ ରଖି, କୁଶ ଘାସ ଦ୍ୱାରା ଖାଇବା ଉଚିତ ।

କଲମ୍ବିକାମ୍ଲିକୋପେତଂ କାମ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ଫଲଂ ଭଵେ (ଲଭେ) ତ୍ । ବୁଧଂ ପଞ୍ଚୋପଚାରେଣ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଜଲାଶଯେ ॥ ୧,୧୩୨.

କଳମ୍ବିକ ଟଙ୍କା ମିଶାଇଲେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ମିଳେ । ପାଖରେ ପାଣି ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ବୁଧଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଉପଚାର ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ ।

ଶକ୍ତିତୋ ଦକ୍ଷିଣଂ ଦଦ୍ଯାତ୍କର୍କରୀଂ ତଣ୍ଡୁଲାନ୍ଵିତାମ୍ । ବୁଂ ବୁଧାଯେତି ବୀଜଂ ସ୍ଯାତ୍ସ୍ଵାହାନ୍ତଃ କମଲାଦିକଃ ॥ ୧,୧୩୨.

ଯେଉଁଠି ଯେତେକି ସମ୍ଭବ, ଚାଉଳ ଭରା କରେଲା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ । ବୁଧଙ୍କ ପାଇଁ 'ବୁଁ ବୁଧାୟ ସ୍ୱାହା' ମନ୍ତ୍ର ଓ ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।

ବାଣଚାପଧରଂଶ୍ଯାମଂ ଦଲେ ଚାଙ୍ଗନି ମଧ୍ଯତଃ । ବୁଧାଷ୍ଟମୀକଥା ପୁଣ୍ଯା ଶ୍ରୋତଵ୍ଯା କୃତିଭିର୍ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୧,୧୩୨.

ଅଂଶୁ ଧରିଥିବା, ଧନୁଷ୍ ଓ ବାଣ ଧରିଥିବା, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପତ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବୁଧଙ୍କ ଏହି ଅଷ୍ଟମୀ କଥା ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଣିବା ଉଚିତ ।

ପୁରେ ପାଟଲିପୁତ୍ରାଖ୍ଯେ ଵୀରୋ ନାମ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ରମ୍ଭା ଭାର୍ଯା ତସ୍ଯ ଚାସୀତ୍କୌଶିକଃ ପୁତ୍ର ଉତ୍ତମଃ ॥ ୧,୧୩୨.

ପାଟଳୀପୁତ୍ର ନାମକ ସହରରେ ବୀର ନାମକ ଏକ ବଡ଼ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଝିଅ ରମ୍ଭା ଓ ଛୁଆ କୌଶିକ ଥିଲେ ।

ଦୁହିତା ଵିଜଯାନାମ୍ନୀ ଵ (ଧ) ନପାଲୋ ଵୃଷୋଽଭଵତ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵା କୌଶିକସ୍ତଂ ଚ ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ଗଙ୍ଗାଂ ଗତୋଽରମତ୍ ॥ ୧,୧୩୨.

ତାଙ୍କର ଝିଅର ନାମ ବିଜୟା ଓ ଗାଁ ଚାଲାଇଥିବା ବ୍ରୁଷ ନାମକ ଥିଲେ । କୌଶିକ ବ୍ରୁଷ କୁ ନେଇ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ଗଲେ ଓ ଆନନ୍ଦ କଲେ ।

ଗୋପାଲକୈର୍ଵୃଷଶ୍ଚୌରୈଃ କ୍ରୀଡାସ୍ଥୋପହୃତୋ ବଲାତ୍ । ଗଙ୍ଗାତଃ ସ ଚ ଉତ୍ଥାଯ ଵନଂ ବଭ୍ରାମ ଦୁଃ ଖିତଃ ॥ ୧,୧୩୨.

ବ୍ରୁଷ କୁ ଗୋପାଳ ଓ ଚୋରମାନେ ଖେଳ ଦିନେ ଜୋରକରି ଧରିନେଲେ । ସେ ଗଙ୍ଗା ଠାରୁ ଉଠି ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ଘୁରିଲେ ।

ଜଲାର୍ଥଂ ଵିଜଯା ଚାଗାଦ୍ଭ୍ରା(ନ୍ମା) ତ୍ରା ସାର୍ଧଂ ଚ ସାପ୍ଯଗାତ୍ । ପିପାସିତୋ ମୃଣାଲାର୍ଥୋ ଆଗତୋଽଥ ସରୋଵରମ୍ ॥ ୧,୧୩୨.

ବିଜୟା ପାଣି ନେବାକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଗଲେ । ପିପାସିତ ହୋଇ ମକରନାଳ ନେବାକୁ ଏକ ଝିଲିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ।

ଦିଵ୍ଯସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଚ ପୂଜାଦୀନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାପ୍ଯଥ ଵିସ୍ମିତଃ । ସ ତା ଗତ୍ଵା ଯଯାଚେଽନ୍ନଂ ସାନୁଜୋଽହଂ ବୁଭୁକ୍ଷିତଃ ॥ ୧,୧୩୨.

ଦେବୀମାନେ ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରୁଥିବା ଦେଖି ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଓ ମୋ ଭାଇ ଖିଦା ଲାଗିଛି, ଆମକୁ ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ।'

ସ୍ତ୍ରିଯୋଽବ୍ରୁଵନ୍ଵ୍ରତଂ କର୍ତୁଂ ଦାସ୍ଯାମଶ୍ଚ କୁରୁ ଵ୍ରତମ୍ । ପତ୍ନ୍ଯର୍ଥଂ ଧନପାନା (ଲାର୍) ଥଂ ପୂଜଯାମାସତୁର୍ବୁଧମ୍ ॥ ୧,୧୩୨.

ସେମାନେ କହିଲେ, 'ବ୍ରତ କର, ଆମେ ତୁମକୁ ଖାଇବାକୁ ଦେବୁ ।' ଝିଅ ଓ ଧନ ପାଇଁ ସେମାନେ ବୁଧଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ।

ପୁଟଦ୍ଵଯଂ ଗୃହୀତ୍ଵାନ୍ନଂ ବୁଭୁଜାତେ ପ୍ରଦତ୍ତକମ୍ । ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଗତାସ୍ତୌ ଧନଦୌ ଧନପାନମପଶ୍ଯତାମ୍ ॥ ୧,୧୩୨.

ସେ ଦୁଇଟି ପତ୍ର ନେଇ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୋଜନ ଖାଇଲେ । ସେମାନେ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ସେ ଦୁଇଜଣ ଧନ ଲାଗିଲେ ଓ ଧନର ସ୍ୱାଦ ଉଠିଲା ।

ଚୌରୈର୍ଦତ୍ତଂ ଗୃହୀତ୍ଵାଥ ପ୍ରଦୋଷେ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ ଗୃହମ୍ । ଵୀରଂ ଚ ଦୁଃ ଖିତଂ ନତ୍ଵା ରାତ୍ରୌ ସୁପ୍ତୋ ଯଥାସୁଖମ୍ ॥ ୧,୧୩୨.

ଚୋରମାନେ ଯେଉଁ ଦେଇଥିଲେ, ସେଠାରୁ ନେଇ ସେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଘରକୁ ଫେରିଲେ, ଦୁଃଖିତ ବୀରଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ ଏବଂ ରାତିରେ ସୁଖରେ ଶୁଇ ପଡ଼ିଲେ।

କନ୍ଯାଂ ଚ ଯୁଵତୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କସ୍ମୈ ଦେଯା ସୁତା ମଯା । ଯମାଯେତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଦୁଃ ଖାତ୍ସାଚାରାଦ୍ଵ୍ରତସତ୍ଫଲାତ୍ ॥ ୧,୧୩୨.

ଯୁବତୀ ହୋଇଥିବା ଝିଅକୁ ଦେଖି ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ମୁଁ ଏହି ଝିଅକୁ କାହାକୁ ଦେବି?' ଦୁଃଖରେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବ୍ରତର ଫଳରୁ, ସେ କହିଲେ, 'ଏହି ଝିଅକୁ ଯମଙ୍କୁ ଦେଉଛି।'

ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗତୌ ଚ ପିତରୌ ଵ୍ରତଂ ରାଜ୍ଯାଯ କୌ ଶିକଃ । ଚକ୍ରେଽଯୋଧ୍ଯାମହାରାଜ୍ଯଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଭଗିନୀଂ ଯମେ ॥ ୧,୧୩୨.

ତାଙ୍କର ପିତାମାତା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲାପରେ, କୌଶିକ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ବ୍ରତ କଲେ, ଅୟୋଧ୍ୟାର ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀକୁ ଯମଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।

ଯମୋଽପି ଵିଜଯାମାହ ଗୃହସ୍ଥା ଭଵ ମେ ପୁରେ । ନୋଦ୍ଧାଟଯାନ୍ଯତ୍ରଗତେ ଯମେ ସା ନ ତଥାକରୋତ୍ । ଅପଶ୍ଯନ୍ମାତରଂ ସ୍ଵାଂ ସା ପାଶଯାତନଯା ସ୍ଥିତାମ୍ ॥ ୧,୧୩୨.

ଯମ କହିଲେ, 'ମୋ ସହରରେ ଘରସଂସାର କର।' ଯମ ଅନ୍ୟଠାରେ ଯାଇଥିବାବେଳେ ସେ ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଲେ ନାହିଁ। ସେ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କର ମାଆ ପାଶରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ ଦଣ୍ଡିତ ହେଇ ଦାଁଡିଛନ୍ତି।

ଅଥୋଦ୍ଵିଗ୍ନା କୌଶିକୋକ୍ତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୁକ୍ତିପ୍ରଦଂ ଵ୍ରତମ୍ । ଚକ୍ରେ ଚ ସା ତତୋ ମୁକ୍ତା ମାତା ତସ୍ମାଚ୍ଚରେଦ୍ଵ୍ରତମ୍ ॥ ୧,୧୩୨.

ତାପରେ, ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସେ କୌଶିକ କହିଥିବା ମୁକ୍ତିଦାୟକ ବ୍ରତ ଶିଖିଲେ। ସେ ବ୍ରତ କଲେ ଏବଂ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ। ଏହିପରି, ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଵ୍ରତପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଣ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗତ୍ଵାଵସତ୍ସୁଖମ୍ ॥ ୧,୧୩୨.

ବ୍ରତର ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ସୁଖରେ ବସିଲେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୩୩ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଅଶୋକକଲିକା ହ୍ଯଷ୍ଟୌ ଯେ ପିବନ୍ତି ପୁନର୍ଵସୌ । ଚୈତ୍ରେ ମାସି ସିତାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ନ ତେ ଶୋକମଵାପ୍ନୁଯୁଃ ॥ ୧,୧୩୩.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଯେମାନେ ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀରେ, ପୁନର୍ବସୁ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ଅଶୋକ ଗଛର ଆଠଟି କଳି ପିଅନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ ନାହାନ୍ତି।

ତ୍ଵାମଶୋକ ! ହରାଭୀଷ୍ଟ ! ମଧୁମାସସମୁଦ୍ଭଵ । ପିବାମି ଶୋକସନ୍ତପ୍ତୋ ମାମଶୋକଂ ସଦା କୁରୁ ॥ ୧,୧୩୩.

ହେ ଅଶୋକ, ହରଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଚେତ୍ ମାସରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ତୁମକୁ ପିଉଛି, ମୋର ଦୁଃଖ ସଦା ଦୂର କର।

(ଇତ୍ଯଶୋକାଷ୍ଟମୀଵ୍ରତମ୍) । ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଶୁକ୍ଲାଷ୍ଟମ୍ଯାମାଶ୍ଵଯୁଜେ ଉତ୍ତରାଷାଢଯା ଯୁତା । ସା ମହାନଵମୀତ୍ଯୁକ୍ତା ସ୍ନାନଦାନାଦି ଚାକ୍ଷଯମ୍ ॥ ୧,୧୩୩.

ଏହା ହେଉଛି ଅଶୋକାଷ୍ଟମୀ ବ୍ରତ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳାଷ୍ଟମୀରେ, ଉତ୍ତରାଷାଢ଼ା ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ, ଏହି ଦିନକୁ ମହାନବମୀ କୁହାଯାଏ; ସେ ଦିନ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ କେବେ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ।

ନଵମୀ କେଵଲା ଚାପି ଦୁର୍ଗାଂ ଚୈଵ ତୁ ପୂଜଯେତ୍ । ମହାଵ୍ରତଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ଶଙ୍କରାଦ୍ଯୈରନୁଷ୍ଠିତମ୍ ॥ ୧,୧୩୩.

ଶୁଦ୍ଧ ନବମୀ ଦିନ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଏହା ଏକ ବଡ଼ ବ୍ରତ, ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଦେଉଥିବା, ଯାହା ଶଙ୍କର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କରିଥିଲେ।

ଅଯାଚିତାଦି ଷଷ୍ଠ୍ଯାଦୌ ରାଜା ଶତ୍ରୁଜଯାଯା ଚ । ଜପହୋମସମାଯୁକ୍ତଃ କନ୍ଯାଂ ଵା ଭୋଜଯେତ୍ସଦା ॥ ୧,୧୩୩.

ଷଷ୍ଠୀ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଅନୁରୋଧ ଛାଡ଼ି, ରାଜାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଜୟ ପାଇଁ, ଜପ ଓ ହୋମ ସହିତ ସଦା ଏକ ଝିଅକୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ।

ଦୁର୍ଗେଦୁର୍ଗେ ରକ୍ଷିଣି ସ୍ଵାହା ମନ୍ତ୍ରୋଽଯଂ ପୂଜନାଦିଷୁ । ଦୀର୍ଘାକାରାଦିମାତ୍ରାଭିର୍ନଵ ଦେଵ୍ଯୋ ନମୋଽନ୍ତିକାଃ ॥ ୧,୧୩୩.

ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟାରେ ମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି: 'ଦୁର୍ଗେ ଦୁର୍ଗେ ରକ୍ଷିଣି ସ୍ୱାହା।' ନଉ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ, 'ନମୋ' ଶବ୍ଦ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଷଡ୍ଭିଃ ପଦୈର୍ନମଃ ସ୍ଵାହା ଵଷଡାଦିହୃଦାଦିକମ୍ । ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଦିକନିଷ୍ଠାନ୍ତଂ ନ୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ପୃଜଯେଚ୍ଛିଵାମ୍ ॥ ୧,୧୩୩.

ଛଅଟି ଶବ୍ଦ—'ନମଃ, ସ୍ୱାହା, ବଷଟ୍' ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ହୃଦୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କାନ୍ଠା ଅଂଗୁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହିପରି ଶିବାଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ନଵ ଗେହାନି ଦାରୁଜାନ୍ଯେକମେଵ ଵା । ତସ୍ମିନ୍ଦେଵୀ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯା ହୈମୀ ଵାରାଜତାପି ଵା ॥ ୧,୧୩୩.

ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ନଉଟି କାଠର ଘର କିମ୍ବା ଏକଟି ମାତ୍ର ତିଆରି କରି, ସେଠାରେ ସୁନା କିମ୍ବା ଚାଁଦିର ଦେବୀକୁ ବସାଇବା ଉଚିତ।

ଶୂଲେ ଖଙ୍ଗେ ପୁସ୍ତକେ ଵା ପଟେ ଵା ମଣ୍ଡଲେ (ପେ) ଯଜେତ୍ । କପାଲଂ ଖେଟକଂ ଘଣ୍ଟାଂ ଦର୍ପଣଂ ତର୍ଜନୀଂ ଧନଃ ॥ ୧,୧୩୩.

ଏକ ଶୂଳ, ଖଡ଼ଗ, ପୁସ୍ତକ, ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ମଣ୍ଡଳ ଉପରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; କପାଳ, ଢାଲ, ଘଣ୍ଟି, ଦର୍ପଣ, ତର୍ଜନୀ କିମ୍ବା ଧନ ଦେଇ।

ଧ୍ଵଜଂ ଡମରୁକଂ ପାଶଂ ଵାମହସ୍ତେଷୁ ବିଭ୍ରତୀ । ଶକ୍ତିଂ ଚ ମୁଦ୍ଗରଂ ଶୂଲଂ ଵଜ୍ରଂ ଖଙ୍ଗଂ ତଥାଙ୍କୁଶମ୍ ॥ ୧,୧୩୩.

ବାମ ହାତରେ ଧ୍ୱଜ, ଡମ୍ରୁ, ପାଶ ଧରିଛନ୍ତି; ଏବଂ ଶକ୍ତି, ମୁସଳ, ତ୍ରିଶୂଳ, ବଜ୍ର, ଖଡ଼ଗ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଛନ୍ତି।

ଶରଂ ଚକ୍ରଂ ଶଲାକାଂ ଚ ଦୁର୍ଗାମାଯୁଧସଂଯୁତାମ୍ । ଶେଷାଃ ଷୋଡଶହସ୍ତାଂ ସ୍ଯୁରଞ୍ଜନଂ ଡମରୁଂ ଵିନା ॥ ୧,୧୩୩.

ବାଣ, ଚକ୍ର ଓ ଦଣ୍ଡ ସହିତ ଦୁର୍ଗା ଅସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ; ଅନ୍ୟ ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ଷୋଳ ହାତ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଅଞ୍ଜନ ଓ ଡମ୍ରୁ ବିନା।

ରୁଦ୍ରଚଣ୍ଡା ପ୍ରଚଣ୍ଡା ଚ ଚଣ୍ଡୋଗ୍ରା ଚଣ୍ଡନାଯିକା । ଚଣ୍ଡା ଚଣ୍ଡଵତୀ ଚୈଵ ଚଣ୍ଡରୂପାତିଚଣ୍ଡିକା ॥ ୧,୧୩୩.

ରୁଦ୍ରଚଣ୍ଡା, ପ୍ରଚଣ୍ଡା, ଚଣ୍ଡୋଗ୍ରା, ଚଣ୍ଡନାୟିକା, ଚଣ୍ଡା, ଚଣ୍ଡବତୀ ଏବଂ ଚଣ୍ଡରୂପା, ଏହି ସବୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଚଣ୍ଡିକା।