ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଵ୍ରତୀ ଦ୍ଵାଦଶ ସଂଭୋଜ୍ଯ ଦୀପଦଃ ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥ ୧,୧୨୪.

ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶ ବ୍ରତୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇ ଦୀପ ଦାନ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଏ ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୨୫ ପିତାମହ ଉଵାଚ । ମାନ୍ଧାତା ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ଯାସୀଦୁପୋଷ୍ଯୈକାଦଶୀଂ ନୃପଃ । ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ନ ଭୁଞ୍ଜୀତ ପକ୍ଷଯୋରୁଭଯାରପି ॥ ୧,୧୨୫.

ପିତାମହ କହିଲେ: ମାନ୍ଧାତା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତି ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କରିଥିଲେ । ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ, ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।

ଦଶମ୍ଯେକାଦଶୀମିଶ୍ରା ଗାନ୍ଧାର୍ଯା ସମୁପୋଷିତା । ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ନଷ୍ଟଂ ତସ୍ମାତ୍ତାଂ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍ ॥ ୧,୧୨୫.

ଦଶମୀ ଓ ଏକାଦଶୀ ମିଶିଥିବା ଦିନରେ ଗାନ୍ଧାରୀ ଉପବାସ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଶତପୁତ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ଦିନକୁ ଛାଡିବା ଉଚିତ ।

ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯେକାଦଶୀ ଯତ୍ର ତତ୍ର ସନ୍ନିହିତୋ ହରିଃ । ଦଶମ୍ଯେକାଦଶୀ ଯତ୍ର ତତ୍ର ସନ୍ନିହିତୋଽସୁରଃ । ବହୁଵାକ୍ଯଵିରୋଧେନ ସନ୍ଦେହୋ ଜାଯତେ ଯଦା ॥ ୧,୧୨୫.

ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱାଦଶୀ ଓ ଏକାଦଶୀ ଏକସାଥି ହୁଏ, ସେଠି ହରିଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ରହିଥାଏ । ଯେଉଁଠି ଦଶମୀ ଓ ଏକାଦଶୀ ଏକସାଥି ହୁଏ, ସେଠି ଅସୁର ଉପସ୍ଥିତ । ବହୁ ବିପରୀତ ମତ ଥିଲେ, ସନ୍ଦେହ ଉପଜେ ।

ଦ୍ଵାଦଶୀ ତୁ ତଦା ଗ୍ରାହ୍ଯା ତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାନ୍ତୁ ପାରଣମ୍ । ଏକାଦଶୀ କଲାପିସ୍ଯାଦୁପୋଷ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶୀ ତଥା ॥ ୧,୧୨୫.

ସେତେବେଳେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନରେ ପାରଣ କରିବା ଉଚିତ । ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଉପବାସ କରିବା ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ ।

ଏକାଦଶୀ ଦ୍ଵାଦଶୀ ଚ ଵିଶେଷେଣ ତ୍ରଯୋଦଶୀ । ତ୍ରିମିଶ୍ରା ସା ତିଥିର୍ଗ୍ରାହ୍ଯା ସର୍ଵପାପହରା ଶୁଭା ॥ ୧,୧୨୫.

ଏକାଦଶୀ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଏବଂ ବିଶେଷ ଭାବରେ ତ୍ରୟୋଦଶୀ — ଏହି ତିନି ତିଥି ଏକାଠି ହେଲେ, ସେହି ପବିତ୍ର ତିଥି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ।

ଏକାଦଶୀମୁପୋଷ୍ଯୈଵଦ୍ଵାଦଶୀମ ଥଵା ଦ୍ଵିଜ ! । ତ୍ରିମିଶ୍ରାଂ ଚୈଵ କୁର୍ଵୀତ ନ ଦଶମ୍ଯା ଯୁତାଂ କ୍ରଚିତ୍ ॥ ୧,୧୨୫.

ଏକାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରି, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ତିନି ତିଥି ଏକାଠି ହେଲେ ତାହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ କେବେ ଦଶମୀ ସହିତ ଏକାଠି ହେଲେ ତାହା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ କୁର୍ଵନ୍ପୁରାଣଶ୍ରଵଣଂ ନୃପଃ । ଗଦାଧରଂ ପୂଜଯଂଶ୍ଚ ଉପୋଷ୍ଯୈକା ଦଶୀଦ୍ଵଯମ୍ । ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦୋ ଯଯୌ ମୋକ୍ଷମନ୍ଯେ ଚୈକାଦଶୀଵ୍ରତମ୍ ॥ ୧,୧୨୫.

ରାତିରେ ଜାଗି ଥିବା, ପୁରାଣ ଶୁଣିବା, ଗଦାଧରଙ୍କ ପୂଜା କରିବା, ଦୁଇ ଏକାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରିବା — ଏଭଳି କରି ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ମୁକ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୨୬ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଯେନାର୍ଚନେନ ଵୈ ଲୋକୋ ଜଗାମ ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ତମର୍ଚନଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିକରଂ ପରମ୍ ॥ ୧,୧୨୬.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଯେଉଁ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ତମ ଗତିକୁ ପାଇଥିଲା, ସେହି ପୂଜାକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦୁଇଟି ଦେଇଥାଏ।

ସାମାନ୍ଯମଣ୍ଡଲଂ ନ୍ଯସ୍ଯ ଧାତାରଂ ଦ୍ଵାରଦେଶତଃ । ଵିଧାତାରଂ ତଥା ଗଙ୍ଗାଂ ଯମୁନାଂ ଚ ମହାନଦୀମ୍ ॥ ୧,୧୨୬.

ସାଧାରଣ ମଣ୍ଡଳ ରଖି, ଦ୍ୱାରରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ଏବଂ ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା ଓ ମହାନଦୀକୁ ବି ରଖିବା ଉଚିତ।

ଦ୍ଵାରଶ୍ରିଯଂ ଚ ଦଣ୍ଡଂ ଚ ପ୍ରଚଣ୍ଡଂ ଵାସ୍ତୁପୂରୁଷମ୍ । ମଧ୍ଯେ ଚାଧାରଶକ୍ତିଂ ଚ କୂର୍ମଂ ଚାନନ୍ତମର୍ଚଯେତ୍ ॥ ୧,୧୨୬.

ଦ୍ୱାରରେ ଶ୍ରୀ, ଦଣ୍ଡ, ଭୟଙ୍କର ବାସ୍ତୁପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୂଜିବା; ମଧ୍ୟରେ ଆଧାରଶକ୍ତି, କୁର୍ମ ଓ ଅନନ୍ତକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଭୂମିଂ ଧର୍ମଂ ତଥା ଜ୍ଞାନଂ ଵୈରଗ୍ଯୈଶ୍ଵର୍ଯମେଵ ଚ । ଅଧର୍ମାଦୀଂଶ୍ଚ ଚତୁରଃ କନ୍ଦଂ ନାଲଂ ଚ ପଙ୍କଜମ୍ ॥ ୧,୧୨୬.

ଭୂମି, ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବିରାଗ, ଏବଂ ଶ୍ରୀକୁ ପୂଜିବା; ଅଧର୍ମ ଓ ତାହାର ଚାରି ମୂଳ, ଗୋଡ଼ ଓ ପଦ୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

କର୍ଣିକାଂ କେସରଂ ସତ୍ତ୍ଵଂ ରାଜସଂ ତାମସଂ ଗୁଣମ୍ । ସୁର୍ଯାଦିମଣ୍ଡଲାନ୍ଯେଵ ଵିମଲାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଶକ୍ତଯଃ ॥ ୧,୧୨୬.

ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଣିକା, କେସର, ସତ୍ତ୍ୱ, ରାଜସ, ତାମସ ଗୁଣ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ, ଶୁଭ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଦୁର୍ଗାଂ ଗଣଂ ସରସ୍ଵତୀଂ କ୍ଷେତ୍ରପାଲଂ ଚ କୋଣକେ । ଆସନଂ ମୂର୍ତିମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଵାସୁଦେଵଂ ବଲଂ ସ୍ମରନ୍ ॥ ୧,୧୨୬.

କୋଣରେ ଦୁର୍ଗା, ଗଣ, ସରସ୍ୱତୀ ଓ କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କୁ ପୂଜିବା; ଆସନ ଓ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜି, ବାସୁଦେବଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଅନିରୁଦ୍ଧଂ ମହାତ୍ମାନଂ ନାରାଯଣମଥାର୍ଚଯେତ୍ । ହୃଦଯାଦୀନି ଚାଙ୍ଗାନି ଶଙ୍ଖାଦୀନ୍ଯାଯୁଧାନି ଚ ॥ ୧,୧୨୬.

ଅନିରୁଦ୍ଧ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜିବା; ହୃଦୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ, ଶଂଖ ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୨୭ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ମାଘମାସେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ସୂର୍ଯର୍କ୍ଷେଣ ଯୁତା ପୁରା । ଏକାଦଶୀ ତଥା ଚୈକା ଭୀମେନ ସମୁପୋଷିତା ॥ ୧,୧୨୭.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ମାଘ ମାସରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚିହ୍ନ ସହିତ ଏକ ଦିନ, ଭୀମ ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କରିଥିଲେ।

ଆଶ୍ଚର୍ଯ ତୁ ଵ୍ରତଂ କୃତ୍ଵା ପିତୄଣାମନୃଣୋଽଭଵତ୍ । ଭୀମଦ୍ଵାଦଶୀ ଵିଖ୍ଯାତା ପ୍ରାଣିନାଂ ପୁଣ୍ଯଵର୍ଧିନୀ ॥ ୧,୧୨୭.

ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଉପବାସ କରି, ସେ ପିତୃଙ୍କ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ; ଭୀମ ଦ୍ୱାଦଶୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ାଏ।

ନକ୍ଷତ୍ରେଣ ଵିନାପ୍ଯେଷା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦି ନାଶଯେତ୍ । ଵିନିହନ୍ତି ମହାପାପଂ କୁନୃପୋ ଵିଷଯଂ ଯଥା ॥ ୧,୧୨୭.

ନକ୍ଷତ୍ର ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ଏହା ବଡ଼ ପାପକୁ ଦୂର କରେ, ଯେପରି ଖରାପ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।

କୁପୁତ୍ତ୍ରସ୍ତୁ କୁଲଂ ଯଦ୍ଵତ୍କୁଭାର୍ଯା ଚ ପତିଂ ଯଥା । ଅଧର୍ମଂ ଚ ଯଥା ଧର୍ମଃ କୁମନ୍ତ୍ରୀ ଚ ଯଥା ନୃପମ୍ ॥ ୧,୧୨୭.

ଖରାପ ପୁଅ କୁଳକୁ, ଖରାପ ଭାର୍ଯ୍ୟା ପତିକୁ, ଅଧର୍ମ ଧର୍ମକୁ, ଖରାପ ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜାକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।

ଅଜ୍ଞାନେନ ଯଥା ଜ୍ଞାନଂ ଶୌଚମାଶୌଚକଂ ଯଥା । ଅଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଯଥା ଶ୍ରଦ୍ଧା ସତ୍ଯଞ୍ଚୈଵାନୃତୈର୍ଯଥା ॥ ୧,୧୨୭.

ଅଜ୍ଞାନ ଜ୍ଞାନକୁ, ଅଶୌଚ ଶୌଚକୁ, ଅଶ୍ରଦ୍ଧା ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ, ଅସତ୍ୟ ସତ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।

ହିମଂ ଯଥୋଷ୍ଣମାହନ୍ଯାଦନର୍ଥଂ ଚାର୍ଥସଂଚଯଃ । ଯଥା ପ୍ରକୀର୍ତନାଦ୍ଦାନଂ ତପୋ ଵୈ ଵିସ୍ମଯାଦ୍ଯଥା ॥ ୧,୧୨୭.

ଯେପରି ଉଷ୍ଣତା ହିମକୁ, ଧନ ସଂଗ୍ରହ ଅନର୍ଥକୁ, ଦାନ ଘୋଷଣା ଦ୍ୱାରା, ତପସ୍ୟା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

ଅଶିକ୍ଷଯା ଯଥା ପୁତ୍ରୋ ଗାଵୋ ଦୂରଗତୈର୍ଯଥା । କ୍ରୋଧେନ ଚ ଯଥା ଶାନ୍ତିର୍ଯଥା ଵିତ୍ତମଵର୍ଦ୍ଧନାତ୍ ॥ ୧,୧୨୭.

ଅଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ପୁଅ, ଦୂରେ ଥିବା ଗାଁ, କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି, ଅବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଧନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

ଜ୍ଞାନେନୈଵ ଯଥା ଵିଦ୍ଯା ନିଷ୍କାମେନ ଯଥା ଫଲମ୍ । ତଥୈଵ ପାପନାଶାଯ ପ୍ରୋକ୍ତେଯଂ ଦ୍ଵାଦଶୀ ଶୁଭା ॥ ୧,୧୨୭.

ଯେପରି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ୟା, ନିଷ୍କାମତା ଦ୍ୱାରା ଫଳ ମିଳେ, ସେପରି ଏହି ପବିତ୍ର ଦ୍ୱାଦଶୀ ପାପ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ କହାଯାଇଛି।

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ସୁରାପାନଂ ସ୍ତେଯଂ ଗୁର୍ଵଙ୍ଗନାଗମଃ । ଯୁଗପତ୍ତୁପ୍ରଜାତାନି(?) ନ ନିହନ୍ତି ତ୍ରିପୁଷ୍କରମ୍ ॥ ୧,୧୨୭.

ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ମଦ୍ୟପାନ, ଚୋରି, ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଜନାନୀଙ୍କୁ ସମ୍ପର୍କ କରିବା — ଏହି ସମସ୍ତ ପାପ ଏକସাথে ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତିନି ପୁଷ୍କର ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।

ନ ଚାପି ନୈମିଷଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ପ୍ରଭାସକମ୍ । କାଲିନ୍ଦୀ ଯମୁନା ଗଙ୍ଗା ନ ଚୈଵ ନ ସରସ୍ଵତୀ ॥ ୧,୧୨୭.

ନୈମିଷ ତୀର୍ଥ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ପ୍ରଭାସ, କାଳିନ୍ଦୀ, ଯମୁନା, ଗଙ୍ଗା ଓ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ — ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ମଧ୍ୟ ଏହି ପାପକୁ ଦୂର କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

ନ ଚୈଵ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ଏକାଦଶ୍ଯାଃ ସମାନି ହି । ନ ଦାନଂ ନ ଜପୋ ହୋମୋ ନ ଚାନ୍ଯତ୍ସୁକୃତଂ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୧,୧୨୭.

ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଏକାଦଶୀ ଦିନର ସମାନ ନୁହେଁ; ଦାନ, ଜପ, ହୋମ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନିକ ମାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହା ପରି ନୁହେଁ।

ଏକତଃ ପୃଥିଵୀଦାନମେକତୋ ହରିଵାସରଃ । ତତୋଽପ୍ଯେକା ମହାପୁଣ୍ଯା ଇଯମେକାଦଶୀ ଵରା ॥ ୧,୧୨୭.

ଏକ ପାଖରେ ପୃଥିବୀ ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ପାଖରେ ହରି ଦିନ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏକାଦଶୀ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।

ଅସ୍ମିନ୍ଵରାହପୁରୁଷଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵଂ ତୁ ହାଟକମ୍ । ଘଟୋପରି ନଵେ ପାତ୍ରେ କୃତ୍ଵା ଵୈ ତାମ୍ରଭାଜନେ ॥ ୧,୧୨୭.

ଏହି ଦିନରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ ବରାହଙ୍କ ଆକୃତି ତିଆରି କରି, ଏକ ନୂତନ ପାତ୍ର ଉପରେ, କିମ୍ବା ତାମ୍ର ପାତ୍ର ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ସର୍ଵବୀଜଭୃତେ ଵିପ୍ରାଃ ସିତଵସ୍ତ୍ରାଵଗୁଣ୍ଠିତେ । ସହିରଣ୍ଯପ୍ରଦୀପାଦ୍ଯୈଃ କୃତ୍ଵା ପୂଜାଂ ପ୍ରଯତ୍ନନଃ ॥ ୧,୧୨୭.

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମାନ୍ୟ ମାଟିର ମାଳା ଦେଇ, ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ରେ ଢାକି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦୀପ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ସହିତ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।