ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

କାମଯୁକ୍ତୋ ହରଃ ପୂଜ୍ଯୋ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାମି କେଶଵଃ । ଉପୋଷିତୈଃ ପୂଜିତଃ ସନ୍ନରକାତ୍ତରଯତ୍ତଥା ॥ ୧,୧୨୪.

ଇଚ୍ଛା ସହିତ ହରଙ୍କୁ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ପୂଜିବା ଉଚିତ, କେଶବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ଯେଉଁମାନେ ଉପବାସ କରି ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ନିଷାଦଶ୍ଚର୍ବୁଦେ ରାଜା ପାପୀ ସୁନ୍ଦରସେନକଃ । ସ କୁକ୍ରୁରୈଃ ସମାଯୁକ୍ତୋ ମୃଗାନ୍ହନ୍ତୁଂ ଵନଂ ଗତଃ ॥ ୧,୧୨୪.

ଅର୍ବୁଦ ଦେଶରେ ଏକ ନିଷାଦ ରାଜା ସୁନ୍ଦରସେନ ନାମକ ଏକ ପାପୀ ଥିଲେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପଶୁ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ।

ମୃଗାଦି କମସଂପ୍ରାପ୍ଯ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାର୍ଦିତୋ ଗିରୌ । ରାତ୍ରୌ ତଡାଗତୀରେଷୁ ନିକୁଞ୍ଜେ ଜାଗ୍ରଦାସ୍ଥିତଃ ॥ ୧,୧୨୪.

ପଶୁ ମାରିବା ପରେ ଶିଖରେ ଭୋକ ଓ ପିଆସରେ କ୍ଷୁଦ୍ରିତ ହୋଇ, ରାତିରେ ଝିଲିକ କୂଳର ଏକ ଝାଡ଼ି ତଳେ ଜାଗି ରହିଲେ।

ତତ୍ରାସ୍ତି ଲିଙ୍ଗଂ ସ୍ଵଂ ରକ୍ଷଞ୍ଛରୀରଂ ଚାକ୍ଷିପତ୍ତତଃ । ପର୍ଣାନି ଚାପତନ୍ମୂର୍ଧ୍ନି ଲିଙ୍ଗସ୍ଯୈଵ ନ ଜାନତଃ ॥ ୧,୧୨୪.

ସେଠାରେ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ଥିଲା; ସେ ନିଜ ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ସମୟରେ ଅଜାଣି ଲିଙ୍ଗ ମାଥାରେ ପତ୍ର ପଡ଼ିଲା।

ତେନ ଧୂଲିନିରୋଧାଯ କ୍ଷିପ୍ତଂ ନୀରଂ ଚ ଲିଙ୍ଗକେ । ଶରଃ ପ୍ରମାଦେନୈକସ୍ତୁ ପ୍ରଚ୍ଯୁତଃ କରପଲ୍ଲଵାତ୍ ॥ ୧,୧୨୪.

ଧୂଳି ହଟାଇବା ପାଇଁ ସେ ଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ପାଣି ଢାଳିଲେ; ଅସାବଧାନତାରେ ତାଙ୍କ ହାତରୁ ଏକ ତୀର ପଡ଼ିଗଲା।

ଜାନୁଭ୍ଯାମଵନୀଂ ଗତ୍ଵା ଲିଙ୍ଗଂ ସ୍ପ୍ଟଷ୍ଟ୍ଵା ଗୃହୀତଵାନ୍ । ଏଵଂ ସ୍ନାନଂ ସ୍ପର୍ଶନଂ ଚ ପୂଜନଂ ଜାଗରୋଽଭଵତ୍ ॥ ୧,୧୨୪.

ହାଟୁ ରେ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଧରିଲେ; ଏଭଳି ସ୍ନାନ, ସ୍ପର୍ଶ, ପୂଜା ଓ ଜାଗରଣ ସଫଳ ହେଲା।

ପ୍ରାତର୍ଗୃହାଗତୋ ଭାର୍ଯାଦତ୍ତାନ୍ନଂ ଭୁକ୍ତଵାନ୍ସ ଚ । କାଲେ ମୃତୋ ଯମଭଟୈଃ ପାଶୈର୍ବଦ୍ଧ୍ଵା ତୁ ନୀଯତେ ॥ ୧,୧୨୪.

ପ୍ରଭାତରେ ଘରକୁ ଫେରି ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦିଆ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କଲେ; ସମୟ ଆସିଲାପରେ ଯମଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ପାଶ ଦେଇ ବାନ୍ଧି ନେଇଗଲେ।

ତଦା ମମ ଗଣୈର୍ଯୁଦ୍ଧେ ଜିତ୍ଵା ମୁକ୍ତୀକୃତଃ ସ ଚ । କୁକ୍କୁରେଣ ସହୈଵାଭୂଦ୍ଗଣୋ ମତ୍ପାର୍ଶ୍ଵଗୋଽମଲଃ ॥ ୧,୧୨୪.

ତାପରେ ମୋର ସେବକମାନେ ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ତାଙ୍କୁ ଜିତି ଛାଡିଦେଲେ । ଏହିପରି ଏକ କୁକୁର ସହିତ ସେ ପବିତ୍ର ସେବକ ମୋ ପାଖରେ ରହିଗଲା ।

ଏଵମଜ୍ଞାନତଃ ପୁଣ୍ଯଞ୍ଜ୍ଞାନାତ୍ପୁଣ୍ଯମଥାକ୍ଷଯମ୍ । ତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ଶିଵଂ ପୂଜ୍ଯ କୁର୍ଯାତ୍ତ ନିଯମଂ ଵ୍ରତୀ ॥ ୧,୧୨୪.

ଏଭଳି ଅଜ୍ଞାନରୁ ନିଷ୍ଠା ଆସେ, ଜ୍ଞାନରୁ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ । ତେରସ ତାରିଖରେ ଯେଉଁଠି ଉପବାସ କରେ, ସେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଏହି ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ ।

ପ୍ରାତର୍ଦେଵ ! ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଜାଗରିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ନିଶି । ପୂଜାଂ ଦାନଂ ତପୋ ହୋମଂ କରିଷ୍ଯାମ୍ଯାତ୍ମଶକ୍ତିତଃ ॥ ୧,୧୨୪.

ପ୍ରଭୁ ! ଚଉଦ ତାରିଖର ସକାଳେ, ମୁଁ ରାତିରେ ଜାଗିବି । ମୋର ସମ୍ଭବ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା, ଦାନ, ତପ, ହୋମ କରିବି ।

ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ନିରାହାରୋ ଭୂତ୍ଵା ଶମ୍ଭୋ ପରେଽହନି । ଭୋକ୍ଷ୍ଯେଽହଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ଶରଣଂ ମେ ଭଵେଶ୍ଵର ॥ ୧,୧୨୪.

ଚଉଦ ତାରିଖରେ ଅନ୍ନ ନ ଖାଇ ରହି, ଶମ୍ଭୁ ! ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନରେ ମୁଁ ଭୋଜନ କରିବି, ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ । ଭବେଶ୍ୱର ! ଆପଣ ମୋର ଆଶ୍ରୟ ।

ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯାମୃତୈଃ ସ୍ନାପ୍ଯ ତତ୍କାଲେ ଗୁରୁଂ ଶ୍ରିତଃ । ଓଂ ନମୋ ନମଃ ଶିଵାଯ ଗନ୍ଧାଦ୍ଯଃ ପୂଜଯେଦ୍ଧରମ୍ ॥ ୧,୧୨୪.

ସେ ସମୟରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଅମୃତରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଧର୍ମକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।

ତିଲତଣ୍ଡୁଲଵ୍ରୀହୀଂଶ୍ଚ ଜୁହୁଯାତ୍ସଘୃତଂ ଚରୁମ୍ । ହୁତ୍ଵା ପୂର୍ଣାହୁତିଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଶୃଣୁଯାଦ୍ଗୀତସତ୍କଥାମ୍ ॥ ୧,୧୨୪.

ତିଳ, ଚାଉଳ ଓ ଧାନ ଘୃତ ସହିତ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ । ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆହୁତି ଦେଇ, ଗୀତ ଓ ସତ୍କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ ।

ଅର୍ଧରାତ୍ରେ ତ୍ରିଯାମେ ଚ ଚତୁର୍ଥେ ଚ ପୁନଯର୍ଜତ୍ । ମୂଲମନ୍ତ୍ରଂ ତଥା ଜପ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଭାତେ ତୁ କ୍ଷମାପଯେତ୍ ॥ ୧,୧୨୪.

ଅର୍ଧରାତ୍ରି, ତୃତୀୟ ପହର ଓ ଚତୁର୍ଥ ପହରରେ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ । ପ୍ରଭାତେ ଖ୍ଷମା ଚାହିଁବା ଉଚିତ ।

ଅଵିଘ୍ନେନ ଵ୍ରତଂ ଦେଵ ! ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସଦାନ୍ମଯାର୍ଚିତମ୍ । କ୍ଷମସ୍ଵ ଜଗତାଂ ନାଥ ! ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଧିପତେ ହର ! ॥ ୧,୧୨୪.

ପ୍ରଭୁ ! ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ବିଘ୍ନ ବାହାରି ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଛି । ଜଗତର ନାଥ ! ତ୍ରିଲୋକ ଅଧିପତି ହର ! ଦୟାକରି ମୋତେ ଖ୍ଷମା କରନ୍ତୁ ।

ଯନ୍ମଯାଦ୍ଯ କୃତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଯଦ୍ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ନିଵେଦିତମ୍ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମଯା ଦେଵ ! ଵ୍ରତମଦ୍ଯ ସମାପିତମ୍ ॥ ୧,୧୨୪.

ମୁଁ ଆଜି ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ କରିଛି, ଯେତେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିଛି, ପ୍ରଭୁ ! ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ଆଜି ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ କରିଛି ।

ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଵ ମେ ଶ୍ରୀମନ୍ ଗୃହଂ ପ୍ରତି ଚ ଗମ୍ଯତାମ୍ । ତ୍ଵଦାଲୋକନମାତ୍ରେଣ ପଵିତ୍ରୋଽସ୍ମି ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୧୨୪.

ଶ୍ରୀମନ୍ ! ଦୟାକରି ମୋତେ କୃପା କରନ୍ତୁ ଓ ଆପଣଙ୍କ ଗୃହକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତୁ । ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରରେ ମୁଁ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଇଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।

ଭୋଜଯେଦ୍ଧ୍ଯାନନିଷ୍ଠାଂଶ୍ଚ ଵସ୍ତ୍ରଚ୍ଛତ୍ରାଦିକଂ ଦଦେତ୍ । ଦେଵାଦିଦେଵ ଭୂତେଶ ଲୋକାନୁଗ୍ରହକାରକ ॥ ୧,୧୨୪.

ଧ୍ୟାନରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେଇବା ଓ ବସ୍ତ୍ର, ଛତା ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇବା ଉଚିତ । ଭୂତଙ୍କ ନାଥ, ଦେବାଦିଦେବ, ଲୋକଙ୍କୁ ଉପକାର କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ ।

ଯନ୍ମଯା ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଦତ୍ତଂ ପ୍ରୀଯତାଂ ତେନ ମେ ପ୍ରଭୁଃ । ଇତି କ୍ଷମାପ୍ଯ ଚ ଵ୍ରତୀ କୁର୍ଯାଦ୍ଵାଦଶଵାର୍ଷିକମ୍ ॥ ୧,୧୨୪.

ମୁଁ ଯେଉଁ ଦାନ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦେଇଛି, ପ୍ରଭୁ ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ । ଏପରି ଖ୍ଷମା ଚାହିଁ, ବ୍ରତୀ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ ।

କୀର୍ତିଶ୍ରୀପୁତ୍ରରାଜ୍ଯାଦି ପ୍ରାପ୍ଯ ଶୈଵଂ ପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ଦ୍ଵାଦଶେଷ୍ଵପି ମାସେଷୁ ପ୍ରକୁର୍ଯାଦିହ ଜାଗରମ୍ ॥ ୧,୧୨୪.

କୀର୍ତି, ଶ୍ରୀ, ପୁତ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ, ଶୈବ ପୁରୀ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ । ଦ୍ୱାଦଶ ମାସରେ ଏଠାରେ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ ।

ଵ୍ରତୀ ଦ୍ଵାଦଶ ସଂଭୋଜ୍ଯ ଦୀପଦଃ ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥ ୧,୧୨୪.

ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶ ବ୍ରତୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇ ଦୀପ ଦାନ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଏ ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୨୫ ପିତାମହ ଉଵାଚ । ମାନ୍ଧାତା ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ଯାସୀଦୁପୋଷ୍ଯୈକାଦଶୀଂ ନୃପଃ । ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ନ ଭୁଞ୍ଜୀତ ପକ୍ଷଯୋରୁଭଯାରପି ॥ ୧,୧୨୫.

ପିତାମହ କହିଲେ: ମାନ୍ଧାତା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତି ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କରିଥିଲେ । ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ, ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।

ଦଶମ୍ଯେକାଦଶୀମିଶ୍ରା ଗାନ୍ଧାର୍ଯା ସମୁପୋଷିତା । ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ନଷ୍ଟଂ ତସ୍ମାତ୍ତାଂ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍ ॥ ୧,୧୨୫.

ଦଶମୀ ଓ ଏକାଦଶୀ ମିଶିଥିବା ଦିନରେ ଗାନ୍ଧାରୀ ଉପବାସ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଶତପୁତ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ଦିନକୁ ଛାଡିବା ଉଚିତ ।

ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯେକାଦଶୀ ଯତ୍ର ତତ୍ର ସନ୍ନିହିତୋ ହରିଃ । ଦଶମ୍ଯେକାଦଶୀ ଯତ୍ର ତତ୍ର ସନ୍ନିହିତୋଽସୁରଃ । ବହୁଵାକ୍ଯଵିରୋଧେନ ସନ୍ଦେହୋ ଜାଯତେ ଯଦା ॥ ୧,୧୨୫.

ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱାଦଶୀ ଓ ଏକାଦଶୀ ଏକସାଥି ହୁଏ, ସେଠି ହରିଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ରହିଥାଏ । ଯେଉଁଠି ଦଶମୀ ଓ ଏକାଦଶୀ ଏକସାଥି ହୁଏ, ସେଠି ଅସୁର ଉପସ୍ଥିତ । ବହୁ ବିପରୀତ ମତ ଥିଲେ, ସନ୍ଦେହ ଉପଜେ ।

ଦ୍ଵାଦଶୀ ତୁ ତଦା ଗ୍ରାହ୍ଯା ତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାନ୍ତୁ ପାରଣମ୍ । ଏକାଦଶୀ କଲାପିସ୍ଯାଦୁପୋଷ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶୀ ତଥା ॥ ୧,୧୨୫.

ସେତେବେଳେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନରେ ପାରଣ କରିବା ଉଚିତ । ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଉପବାସ କରିବା ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ ।

ଏକାଦଶୀ ଦ୍ଵାଦଶୀ ଚ ଵିଶେଷେଣ ତ୍ରଯୋଦଶୀ । ତ୍ରିମିଶ୍ରା ସା ତିଥିର୍ଗ୍ରାହ୍ଯା ସର୍ଵପାପହରା ଶୁଭା ॥ ୧,୧୨୫.

ଏକାଦଶୀ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଏବଂ ବିଶେଷ ଭାବରେ ତ୍ରୟୋଦଶୀ — ଏହି ତିନି ତିଥି ଏକାଠି ହେଲେ, ସେହି ପବିତ୍ର ତିଥି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ।

ଏକାଦଶୀମୁପୋଷ୍ଯୈଵଦ୍ଵାଦଶୀମ ଥଵା ଦ୍ଵିଜ ! । ତ୍ରିମିଶ୍ରାଂ ଚୈଵ କୁର୍ଵୀତ ନ ଦଶମ୍ଯା ଯୁତାଂ କ୍ରଚିତ୍ ॥ ୧,୧୨୫.

ଏକାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରି, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ତିନି ତିଥି ଏକାଠି ହେଲେ ତାହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ କେବେ ଦଶମୀ ସହିତ ଏକାଠି ହେଲେ ତାହା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ କୁର୍ଵନ୍ପୁରାଣଶ୍ରଵଣଂ ନୃପଃ । ଗଦାଧରଂ ପୂଜଯଂଶ୍ଚ ଉପୋଷ୍ଯୈକା ଦଶୀଦ୍ଵଯମ୍ । ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦୋ ଯଯୌ ମୋକ୍ଷମନ୍ଯେ ଚୈକାଦଶୀଵ୍ରତମ୍ ॥ ୧,୧୨୫.

ରାତିରେ ଜାଗି ଥିବା, ପୁରାଣ ଶୁଣିବା, ଗଦାଧରଙ୍କ ପୂଜା କରିବା, ଦୁଇ ଏକାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରିବା — ଏଭଳି କରି ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ମୁକ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୨୬ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଯେନାର୍ଚନେନ ଵୈ ଲୋକୋ ଜଗାମ ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ତମର୍ଚନଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିକରଂ ପରମ୍ ॥ ୧,୧୨୬.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଯେଉଁ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ତମ ଗତିକୁ ପାଇଥିଲା, ସେହି ପୂଜାକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦୁଇଟି ଦେଇଥାଏ।