ଗୃହୀତେଽସ୍ମିନ୍ଵ୍ରତେ ଦେଵ ଯଦ୍ଯପୂର୍ଣେ ମ୍ରିଯାମ୍ଯହମ୍ । ତନ୍ମେ ଭଵତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଜ୍ଜନାର୍ଦନ ॥ ୧,୧୨୧.
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଯଦି ମୁଁ ମରିଯାଏ, ତେବେ ତୁମ ଦୟାରେ ଏହା ସଫଳ ମନାଯାଉ।
ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ଵ୍ରତାର୍ଚନଜପାଦିକମ୍ । ସର୍ଵାଘଂ ଚ କ୍ଷଯଂ ଯାତି ଚିକୀର୍ଷେଦ୍ଯୋ ହରେର୍ଵ୍ରତମ୍ ॥ ୧,୧୨୧.
ଏଭଳି ପୂଜା କରି, ବ୍ରତ, ପୂଜା ଓ ଜପ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଠାରେ ହରିଙ୍କ ବ୍ରତ କରାଯାଏ, ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ସ୍ନାତ୍ଵାଯୋଭ୍ଯଚ୍ଯ ଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ଵ୍ରତାର୍ଚନଜପାଦିକମ୍ । ସ୍ନାତ୍ଵା ଯଚ୍ଚତୁରୋ ମାସାନେକଭକ୍ତେନ ପୂଜଯେତ୍ । ଵିଷ୍ଣୁଂ ସ ଯାତି ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵ ଲୋକଂ ମଲଵିଵର୍ଜିତମ୍ ॥ ୧,୧୨୧.
ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୂଜା, ଜପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି, ଚାରି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକବେଳେ ଭୋଜନ କରି, ପ୍ରଭୁ ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ, ସେ ନିର୍ମଳ ଵିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ମଦ୍ଯମାଂସସୁରାତ୍ଯଗୀ ଵେଦଵିଦ୍ଧରିପୂଜନାତ୍ । ତୈଲଵର୍ଜି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଵିଷ୍ଣୁଭାକ୍କୃଚ୍ଛ୍ରପାଦକୃତ୍ ॥ ୧,୧୨୧.
ମଦ, ମାଂସ ଓ ମଦ୍ୟ ପାନ ଛାଡି, ବେଦ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଦାନବ ଶତ୍ରୁ ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତେଲ ତ୍ୟାଗ କଲେ, କଠିନ ନିୟମ ପାଳନ କରି, ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକ ଓ ତାଙ୍କ ଦୟା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ଏକରାତ୍ରୋପଵାସାଚ୍ଚ ଦେଵୋ ଵୈମାନିକୋ ଭଵେତ୍ । ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପଂ ତ୍ରିରାତ୍ରାତ୍ତୁ ଵ୍ରଜେତ୍ଷଷ୍ଠାନ୍ନକୃନ୍ନରଃ ॥ ୧,୧୨୧.
ଏକ ରାତି ଉପବାସ କଲେ ମଣିଷ ଦେବତା ଭାବକୁ ପାଏ। ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରି, ଷଷ୍ଠ ଭୋଜନ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ସେ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ ଯାଏ।
ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣାଦ୍ଧରେର୍ଧାମ ଲଭେନ୍ମୁକ୍ତିମଯାଚିତାମ୍ । ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ପରାକଵ୍ରତକୃଦ୍ଧରିମ୍ ॥ ୧,୧୨୧.
ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିଲେ ହରିଙ୍କ ଧାମ ଓ ଚାହିଁଥିବା ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ପ୍ରଜାପତ୍ୟ ବ୍ରତରେ ଵିଷ୍ଣୁ ଲୋକ ଓ ପରାକ ବ୍ରତରେ ହରିଙ୍କୁ ପାଇଯାଏ।
ସକ୍ତୁଯାଵକଭିକ୍ଷାଶୀ ପଯୋଦଧିଘୃତାଶନଃ । ଗୋମୂତ୍ରଯାଵକାହାରଃ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯକୃତାଶନଃ । ଶାକମଲଫଲାଦ୍ଯାଶୀ ରସଵର୍ଜୋ ଚ ଵିଷ୍ଣୁଭାକ୍ ॥ ୧,୧୨୧.
ଯେଉଁଠି ସକ୍ତୁ, ଯବ କିମ୍ବା ଭିକ୍ଷା ଭୋଜନ କରି, କିମ୍ବା କେବଳ ଦୁଧ, ଦହି, ଘିଅ ଖାଏ, ଗୋମୂତ୍ର ଓ ଯବ ଖାଏ, କିମ୍ବା ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଭୋଜନ କରେ, ଶାକ, ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଏହାଦି ଖାଏ, ଓ ରସ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୟା ପାଏ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୨୨ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଵ୍ରତଂ ମାସୋପଵାସାଖ୍ଯଂ ସର୍ଵୋତ୍କୃଷ୍ଟଂ ଵଦାମିତେ । ଵାନପ୍ରସ୍ଥୋ ଯତିର୍ନାରୀ କୁର୍ଯାନ୍ମାସୋପଵାସକମ୍ ॥ ୧,୧୨୨.
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯେଉଁ ମାସିକ ଉପବାସ ବ୍ରତ, ତାହା କୁହେଁ। ଵାନପ୍ରସ୍ଥ, ଯତି କିମ୍ବା ନାରୀ ଏହି ମାସିକ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଆଶ୍ଵିନସ୍ଯ ସିତେ ପକ୍ଷେ ଏକାଦଶ୍ଯାମୁପୋଷିତଃ । ଵ୍ରତମେତତ୍ତୁ ଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ଯାଵତ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ଦିନାନି ତୁ ॥ ୧,୧୨୨.
ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଉପବାସ କରି, ଏହି ବ୍ରତ ତିରିଶି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧରିବା ଉଚିତ।
ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତ୍ଯହଂ ଵିଷ୍ଣୋ ଯାଵଦୁତ୍ଥାନକଂ ତଵ । ଅର୍ଚଯେତ୍ଵାମନଶ୍ରଂସ୍ତୁ ଦିନାନି ତ୍ରିଂଶଦେଵ ତୁ ॥ ୧,୧୨୨.
ଏ ଦିନଠାରୁ ଆପଣଙ୍କ ଉଠିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ମୁଁ ତିରିଶି ଦିନ ଅଳସ୍ୟ ଛାଡି ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜିବି।
କାର୍ତିକାଶ୍ଵିନଯୋର୍ଵିଷ୍ଣୋ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯୋଃ ଶୁକ୍ଲଯୋରହମ୍ । ମ୍ରିଯେଯଦ୍ଯନ୍ତରାଲେ ତୁ ଵ୍ରତଭଙ୍ଗୋ ନ ମେ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୨୨.
ହେ ବିଷ୍ଣୁ, କାର୍ତ୍ତିକ ଓ ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ ମଧ୍ୟରେ ଯଦି ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଯାଏ, ତେବେ ମୋ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହେଉ ନାହିଁ।
ହରିଂ ଯଜୋତ୍ତ୍ରିଷଵଣସ୍ନାଯୀ ଗନ୍ଧାଦିଭିର୍ଵ୍ରତୀ । ଗାତ୍ରାଭ୍ଯଙ୍ଗଂ ଗନ୍ଧଲେପଂ ଦେଵତାଯତନେ ତ୍ଯଜେତ୍ ॥ ୧,୧୨୨.
ଯିଏ ବ୍ରତ କରେ, ସେ ଦିନେ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରି, ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଦେବତା ମନ୍ଦିରରେ ଦେହକୁ ଗନ୍ଧ ଲେପନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାମଥ ସଂପୂଜ୍ଯ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜଭୋଜନମ୍ । ତତଶ୍ଚ ପାରଣଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଧରେର୍ମାସୋପଵାସକୃତ୍ ॥ ୧,୧୨୨.
ପରେ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ପୂଜା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ମାସିକ ଉପବାସ କରିଥିବା ହରିଭକ୍ତ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଦୁଗ୍ଧାଦିପ୍ରାଶନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵ୍ରତସ୍ଥୋ ମୂର୍ଛିତୋଽନ୍ତରା । ଦୁଗ୍ଧାଦ୍ଯୈର୍ନ ଵ୍ରତଂ ନଶ୍ଯେଦ୍ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥ ୧,୧୨୨.
ଯଦି ବ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ କେହି ଅଚେତନ ହୋଇଯାଏ, ସେ ଦୁଧ ଓ ଏହାଦି ଦ୍ରବ୍ୟ ଖାଇପାରିବ। ଦୁଧ ଓ ଏହାଦି ନେଇଲେ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ ନାହିଁ, ଉଭୟ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୨୩ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଵ୍ରତାନି କାର୍ତିକେ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍ । ଏକଭକ୍ତେନ ନକ୍ତେନ ମାସଂ ଵାଯାଚିତେନ ଵା ॥ ୧,୧୨୩.
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ବ୍ରତ କୁହେଁ। ସ୍ନାନ କରି, ଏକବେଳେ ଭୋଜନ କିମ୍ବା ରାତିରେ କିମ୍ବା ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଦୁଗ୍ଧଶାକଫଲାଦ୍ଯୈର୍ଵା ଉପଵାସେନ ଵା ପୁନଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପ୍ରାପ୍ତକାମୋ ହରିଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୧,୧୨୩.
କିମ୍ବା ଦୁଧ, ଶାକ, ଫଳ ଓ ଏହାଦି ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ଉପବାସ କରି, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇ, ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ସଦା ହରେର୍ଵ୍ରତଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତତଃ ସ୍ଯାଦ୍ଦକ୍ଷିଣାଯନେ । ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ତତସ୍ତସ୍ମାତ୍କାର୍ତିକେ ଭୀଷ୍ମପଞ୍ଚକମ୍ ॥ ୧,୧୨୩.
ସଦା ହରିଙ୍କ ବ୍ରତ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତାପରେ ଦକ୍ଷିଣାୟନ, ତାପରେ ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ବ୍ରତ, ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଭୀଷ୍ମ ପଞ୍ଚକ।
ତତଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଵ୍ରତଂ ଶୁକ୍ଲସ୍ଯୈକାଦଶ୍ଯାଂ ସମାଚରେତ୍ । ସ୍ନାତ୍ଵା ତ୍ରିକାଲଂ ପିତ୍ରାଦୀନ୍ଯଵାଦ୍ଯୈରର୍ଚଯେଦ୍ଧରିମ୍ ॥ ୧,୧୨୩.
ତାପରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ କରି, ତିନିଥର ହରିଙ୍କୁ, ପିତୃ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ, ନିବେଦନ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଯଜେନ୍ମୌନୀ ଘୃତାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯେନ ଵାରିଭିଃ । ସ୍ନାପଯିତ୍ଵାଥ କର୍ପୂରମୁଖୈଶ୍ଚୈଵାନୁଲେପଯେତ୍ ॥ ୧,୧୨୩.
ମୌନୀ ଘିଅ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ କରି, କର୍ପୂର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଲେପନ କରିବା ଉଚିତ।
ଘୃତାକ୍ତଗୁଗ୍ଗୁଲୈର୍ଧୂପଂ ଦ୍ଵିଜଃ ପଞ୍ଚଦିନଂ ଦହେତ୍ । ନୈଵେଦ୍ଯଂ ପରମାନ୍ନଂ ତୁ ଜପେଦଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ଶତମ୍ ॥ ୧,୧୨୩.
ଦ୍ୱିଜ ଘିଅ ଲଗାଇଥିବା ଗୁଗୁଳ ଧୂପ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଜଳାଇବା ଉଚିତ। ନୈବେଦ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ହେଉ, ଏବଂ ଏକ ଶତ ଆଠ ଥର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
ଓଂ ନମୋ ଵାସୁଦେଵାଯ ଘୃତଵ୍ରୀହିତିଲାଦିକମ୍ । ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରେଣ ମନ୍ତ୍ରେଣ ସ୍ଵାହାନ୍ତେନ ତୁ ହୋମଯେତ୍ ॥ ୧,୧୨୩.
ଓଁ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଘିଅ, ଚାଉଳ, ତିଳ ଓ ଏହାପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ଆଠଟି ଅକ୍ଷରର ମନ୍ତ୍ର ସହିତ 'ସ୍ୱାହା' ଶବ୍ଦ ଯୋଗାଇ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଥମେଽହ୍ନି ହରେଃ ପାଦୌ ଯଜେତ୍ପଦ୍ମୈର୍ଦ୍ଵିତୀଯକ । ବିଲ୍ଵପତ୍ରୈର୍ଜାନୁଦେଶଂ ନାଭିଂ ଗନ୍ଧେନ ଚାପରେ ॥ ୧,୧୨୩.
ପ୍ରଥମ ଦିନ ହରିଙ୍କ ପାଦକୁ ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଜାଙ୍ଘାକୁ ବେଳପତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ତୃତୀୟ ଦିନ ନାଭିକୁ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍କନ୍ଧା ବିଲ୍ଵଜଵାଭିଶ୍ଚ ପଞ୍ଚମେଽହ୍ନି ଶିରୋଽର୍ଚଯେତ୍ । ମାଲତ୍ଯା ଭୂମିଶାଯୀ ସ୍ଯାଦ୍ଗୋମଯଂ ପ୍ରାଶଯେତ୍କ୍ରମାତ୍ ॥ ୧,୧୨୩.
ପଞ୍ଚମ ଦିନ ବେଳ ଓ ଜବା ଫୁଲରେ କାନ୍ଧକୁ ଏବଂ ମାଥାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ମାଲତୀ ଫୁଲରେ ଭୂମିରେ ଶୋଇବା ଓ ଗୋମୟ କ୍ରମକ୍ରମେ ଖାଇବା ଉଚିତ।
ଗୋମୂତ୍ରଂ ଚ ଦଧି କ୍ଷୀରଂ ପଞ୍ଚମେ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯକମ୍ । ନକ୍ତଂ କୁର୍ଯାତ୍ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ ଵ୍ରତୀ ସ୍ଯାଦ୍ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଭାକ୍ ॥ ୧,୧୨୩.
ପଞ୍ଚମ ଦିନ ଗୋମୂତ୍ର, ଦହି ଓ ଦୁଧ ଭିତରେ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ପନ୍ଦର ଦିନ ରାତିରେ ଉପବାସ ରହିଲେ, ଏହି ବ୍ରତୀ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଲାଭ କରେ।
ଏକାଦଶୀଵ୍ରତଂ ନିତ୍ଯଂ ତତ୍କୁର୍ଯାତ୍ପକ୍ଷଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ । ଅଘୌଘନରକଂ ହନ୍ଯାତ୍ସର୍ଵଦଂ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଦମ୍ ॥ ୧,୧୨୩.
ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ଦୁଇପଟି ପକ୍ଷରେ ସଦା କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ଓ ନରକକୁ ନଶ୍ୱର କରେ, ଏବଂ ସବୁବେଳେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକ ଦିଏ।
ଏକାଦଶୀ ଦ୍ଵାଦଶୀ ଚ ନିଶାନ୍ତେ ଚ ତ୍ରଯୋଦଶୀ । ନିତ୍ଯମେକାଦଶୀ ଯତ୍ର ତତ୍ର ସନ୍ନିହିତୋ ହରିଃ ॥ ୧,୧୨୩.
ଯେଉଁଠାରେ ଏକାଦଶୀ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଓ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ରାତିରେ ଥାଏ, ସେଠାରେ ହରି ସଦା ବିଦ୍ୟମାନ।
ଦଶମ୍ଯେକାଦଶୀ ଯତ୍ର ତତ୍ରସ୍ଥାଶ୍ଚାସୁରାଦଯଃ । ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ପାରଣ କୁର୍ଯାତ୍ସୂତକେ ମୃତକେ ଚରେତ୍ ॥ ୧,୧୨୩.
ଯେଉଁଠାରେ ଦଶମୀ ଓ ଏକାଦଶୀ ଥାଏ, ସେଠାରେ ଦାନବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଥାନ୍ତି। ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସୂତକ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦିନ ମଧ୍ୟ ନିୟମ ମାନିବା ଉଚିତ।
ଚତୁର୍ଦଶୀଂ ପ୍ରତିପଦଂ ପୂର୍ଵମିଶ୍ରାମୁପାଵସେତ୍ । ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାମମାଵାସ୍ଯାଂ ପ୍ରତିପନ୍ମିଶ୍ରିତାଂ ମୁନେ ॥ ୧,୧୨୩.
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ପ୍ରଥମା ଦିନ ପୂର୍ବ ଦିନ ସହିତ ମିଶିଲେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପ୍ରଥମା ମିଶିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ।
ଦ୍ଵିତୀଯାଂ ତୃତୀଯାମିଶ୍ରାଂ ତୃତୀଯାଞ୍ଚାପ୍ଯୁପାଵସେତ୍ । ଚତୁର୍ଥ୍ଯା ସଙ୍ଗତାଂ ନିତ୍ଯଂ ଚତୁର୍ଥୀଞ୍ଚାନଯା ଯୁତାମ୍ । ପଞ୍ଚମୀଂ ଷଷ୍ଠ୍ଯସଂଯୁକ୍ତାଂ ଷଷ୍ଠ୍ଯା ଯୁକ୍ତାଞ୍ଚ ସପ୍ତମୀମ୍ ॥ ୧,୧୨୩.
ଦ୍ୱିତୀୟା ତୃତୀୟା ସହିତ ମିଶିଲେ ଓ ତୃତୀୟା ଚତୁର୍ଥୀ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ଚତୁର୍ଥୀ ସଦା ଏହି ଭଳି ଯୁକ୍ତ ହେଲେ ଓ ପଞ୍ଚମୀ ଷଷ୍ଠୀ ସହିତ, ଷଷ୍ଠୀ ସପ୍ତମୀ ସହିତ ମିଶିଲେ ମଧ୍ୟ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୨୪ ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ଶିଵରାତ୍ରିଵ୍ରତଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ କଥାଂ ଵୈ ସର୍ଵକାମଦାମ୍ । ଯଥା ଚ ଗୌରୀ ଭୂତେଶଂ ପୃଚ୍ଛତି ସ୍ମ ପରଂ ଵ୍ରତମ୍ ॥ ୧,୧୨୪.
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ଶିବରାତ୍ରି ବ୍ରତ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା କଥା କହିବି, ଯେପରି ଗୌରୀ ଏକଦିନ ଭୂତେଶଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ପଚାରିଥିଲେ।