ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଯଥାଯଥା ହି ପୁରୁଷଃ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ସମଧିଗଚ୍ଛତି । ତଥାତଥାସ୍ଯ ମେଧା ସ୍ଯାଦ୍ଵିଜ୍ଞାନଂ ଚାସ୍ଯ ରୋଚତେ ॥ ୧,୧୧୫.

ମଣିଷ ଯେପରି ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ସେପରି ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ବଢ଼େ, ଓ ଜ୍ଞାନ ତାଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗିବ।

ଯଥାଯଥା ହି ପୁରୁଷଃ କଲ୍ଯାଣେ କୁରୁତେ ମତିମ୍ । ତଥାତଥା ହି ସର୍ଵତ୍ର ଶ୍ଲିଷ୍ଯତେ ଲୋକସୁପ୍ରିଯଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେପରି ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ଭଲ କାମରେ ନିଜ ମନକୁ ଲଗାଇଥାଏ, ସେପରି ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟ ହୋଇଯାଏ ।

ଲୋଭପ୍ରମାଦଵିଶ୍ଵାସୈଃ ପୁରୁଷୋ ନଶ୍ଯତି ତ୍ରିଭିଃ । ତସ୍ମାଲ୍ଲୋଭୋ ନ କର୍ତଵ୍ଯଃ ପ୍ରମାଦୋ ନୋନ ଵିଶ୍ଵସେତ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଲୋଭ, ଅସାବଧାନତା ଓ ଅପରିଚିତ ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ଭରସା — ଏହି ତିନିଟି ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ତେଣୁ ଲୋଭ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅସାବଧାନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଅପରିଚିତ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।

ତାଵଦ୍ଭଯସ୍ଯ ଭେତଵ୍ଯଂ ଯାଵଦ୍ଭଯମନାଗତମ୍ । ଉତ୍ପନ୍ନେ ତୁ ଭଯେ ତୀଵ୍ରେ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ଵୈ ହ୍ଯଭୀତଵତ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଭୟ ଆସିନଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୟ କରିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ଭୟ ଆସିଗଲା ଏବଂ ତାହା ଭୟଙ୍କର ହେଲେ, ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଦୃଢ଼ ରହିବା ଉଚିତ୍ ।

ଋଣଶେଷଂ ଚାଗ୍ନିଶେଷଂ ଵ୍ଯାଧିଶେଷଂ ତଥୈଵ ଚ । ପୁନଃ ପୁନଃ ପ୍ରଵର୍ଧନ୍ତେ ତସ୍ମାଚ୍ଛେଷଂ ନ କାରଯେତ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଅଧୂରା ଋଣ, ଅଧୂରା ଅଗ୍ନି ଓ ଅଧୂରା ରୋଗ — ଏହି ସବୁ ପୁନି ପୁନି ବଢ଼ିଯାଏ । ତେଣୁ କୌଣସି କାମକୁ ଅଧୂରା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।

କୃତେ ପ୍ରତିକୃତଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଧିଂସିତେ ପ୍ରତିହିଂସିତମ୍ । ନ ତତ୍ର ଦୋଷଂ ପଶ୍ଯାମି ଦୁଷ୍ଟେ ଦୋଷଂ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେଉଁ କାମ କରାଯାଇଛି, ତାହା ପ୍ରତିଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍; ଯେଉଁ ଅନ୍ୟାୟ କରାଯାଇଛି, ତାହା ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ୍ । ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ଦୋଷ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟବହାର କରିବାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ ।

ପରୋକ୍ଷେ କାର୍ଯହନ୍ତାରଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେ ପ୍ରିଯଵାଦିନମ୍ । ଵର୍ଜଯେତ୍ତାଦୃଶଂ ମିତ୍ରଂ ମାଯାମଯମରିଂ ତଥା ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେଉଁ ମିତ୍ର ଗୁପ୍ତରେ ତୁମର କାମକୁ ବାଧା ଦେଉଛି, କିନ୍ତୁ ସାମ୍ନାରେ ମିଠା କଥା କହୁଛି, ଏପରି ମିତ୍ରକୁ ଏବଂ ମାୟାରେ ଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ।

ଦୁର୍ଜନସ୍ଯ ହି ସଂଗେନ ସୁଜନୋଽପି ଵିନଶ୍ଯତି । ପ୍ରସନ୍ନମପି ପାନୀଯଂ କର୍ଦମୈଃ କଲୁଷୀକୃତମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଲେ ଭଲ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ଯେପରି ନିର୍ମଳ ପାଣି କାଦୁଆ ମିଶିଲେ ଅପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ ।

ସ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସଦ୍ଵିଜୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସମଶେଷନିରୂପଣମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଦ୍ଵିଜଃ ପୂଜ୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଭୋଜନ କରିଥାଏ । ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ।

ତଦ୍ଭୁଜ୍ଯତେ ଯଦ୍ଦ୍ଵିଜଭୁକ୍ତଶେଷଂ ସ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ଯୋ ନ କରୋତି ପାପମ୍ । ତତ୍ସୌହୃଦଂ ଯକ୍ରିଯତେ ପରୋକ୍ଷେ ଦମ୍ଭୈର୍ଵିନା ଯଃ କ୍ରିଯତେ ସ ଧର୍ମଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଭୋଜିଥିବା ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଏ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇଯାଏ ଓ ପାପ କରେନାହିଁ । ଗୁପ୍ତରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ମିତ୍ରତା ଏହିଁ ସତ୍ୟ ମିତ୍ରତା, ଓ ଚାଳ ଛାଡି କରାଯାଇଥିବା କାମ ଏହିଁ ଧର୍ମ ।

ନ ସା ସଭା ଯତ୍ର ନ ସନ୍ତି ଵୃଦ୍ଧାଃ ଵୃଦ୍ଧା ନ ତେ ଯେ ନ ଵଦନ୍ତି ଧର୍ମମ୍ । ଧର୍ମଃ ସ ନୋ ଯତ୍ର ନ ସତ୍ଯମସ୍ତି ନୈତତ୍ସତ୍ଯଂ ଯଚ୍ଛଲେନାନୁଵିଦ୍ଧମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେଉଁ ସଭାରେ ବୃଦ୍ଧ ନାହିଁ, ସେ ସଭା ନୁହେଁ; ଯେଉଁ ବୃଦ୍ଧ ଧର୍ମ କଥା କହୁନାହିଁ, ସେ ବୃଦ୍ଧ ନୁହେଁ; ଯେଉଁ ଧର୍ମରେ ସତ୍ୟ ନାହିଁ, ସେ ଧର୍ମ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଯେଉଁ ସତ୍ୟ ଚାଳ ମିଶିଛି, ସେ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ ।

ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽପି ମନୁଷ୍ଯାଣାମାଦିତ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ତେଜସାମ୍ । ଶିରୋଽପି ସର୍ଵଗାତ୍ରାଣାଂ ଵ୍ରତାନାଂ ସତ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ଆଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସର୍ବାଧିକ; ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଣ୍ଡ ସର୍ବାଧିକ; ଏବଂ ବ୍ରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ।

ତନ୍ମଙ୍ଗଲଂ ଯତ୍ର ମନଃ ପ୍ରସନ୍ନଂ ତଜ୍ଜୀଵନଂ ଯନ୍ନ ପରସ୍ଯ ସେଵା । ତଦର୍ଜିତଂ ଯତ୍ସ୍ଵଜନେନ ଭୁକ୍ତଂ ତଦ୍ଗର୍ଜିତଂ ଯତ୍ସମରେ ରିପୂଣାମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେଉଁଠାରେ ମନ ଶାନ୍ତ ରହେ, ସେଉଁଠି ମଙ୍ଗଳ; ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟର ସେବା ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଜୀବନ; ଯେଉଁ ଧନ ନିଜ ଲୋକମାନେ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଧନ; ଯେଉଁ ଯଶ ଶତ୍ରୁମାନେ ସମରେ ହରାଯାଇଥିବା, ସେଉଁଠି ଯଶ ।

ସା ସ୍ତ୍ରୀଯା ନ ମଦଂ କୁର୍ଯାତ୍ସ ସୁଖୀ ତୃଷ୍ଣଯୋଜ୍ଝିତଃ । ତନ୍ମିତ୍ରଂ ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵାସଃ ପୁରୁଷଃ ସ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେ ନାରୀରେ ମଦ ନ କରେ, ତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତ ରହେ, ସେ ସୁଖୀ; ଯେଉଁଠି ଭରସା ଅଛି, ସେଉଁଠି ମିତ୍ରତା; ଯେ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଜୟ କରିଛି, ସେ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ଲୋକ ।

ତତ୍ର ମୁକ୍ତାଦରସ୍ନେହୋ ଵିଲୁପ୍ତଂ ଯତ୍ର ସୌହୃଦମ୍ । ତଦେଵ କେଵଲଂ ଶ୍ଲଘ୍ଯଂ ଯସ୍ଯାତ୍ମା କ୍ରିଯତେ ସ୍ତୁତୌ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେଉଁଠି ମୁକ୍ତା ଓ ସୁନାରେ ଆସକ୍ତି ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ମିତ୍ରତା ହାରାଯାଇଛି, ଏହିଁ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ; ଯେଉଁଠି ନିଜ ଆତ୍ମା ନିଜକୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ଏହିଁ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ।

ନଦୀନାମଗ୍ନିହୋତ୍ରାଣାଂ ଭାରତସ୍ଯ କଲସ୍ଯ ଚ । ମୂଲାନ୍ଵେଷୋ ନ କର୍ତଵ୍ଯୋ ମୂଲାଦ୍ଦୋଷୋ ନ ହୀଯତେ ॥ ୧,୧୧୫.

ନଦୀ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ଭାରତ ବଂଶ ଓ କାଳର ମୂଳ ଖୋଜିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ମୂଳର ଦୋଷ କମି ନାହିଁ ।

ଲଵଣଜଲାନ୍ତା ନଦ୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରୀଭେଦାନ୍ତଂ ଚ ମୈଥୁନମ୍ । ଷୈଶୁନ୍ଯଂ ଜନଵାର୍ତାନ୍ତଂ ଵିତ୍ତଂ ଦୁଃ ଖତ୍ରଯାନ୍ତକମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ନଦୀ ଲବଣ ଜଳରେ ଶେଷ ହୁଏ, ମିଳନ ନାରୀର ସହିତ ବିଚ୍ଛେଦରେ ଶେଷ ହୁଏ, ଯୁବାବସ୍ଥା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଶେଷ ହୁଏ, ଧନ ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରେ ଶେଷ ହୁଏ ।

ରାଜ୍ଯଶ୍ରୀର୍ବ୍ରହ୍ମଶାପାନ୍ତା ପାପାନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସମ୍ । ଆଚାନ୍ତଂ ଘୋଷଵାସାନ୍ତଂ କୁଲସ୍ଯାନ୍ତଂ ସ୍ତ୍ରିଯା ପ୍ରଭୋ (ଭୁଃ) ॥ ୧,୧୧୫.

ରାଜ୍ୟର ଶ୍ରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରେ ଶେଷ ହୁଏ, ପାପ ବ୍ରାହ୍ମଣୀୟ ତେଜରେ ଶେଷ ହୁଏ, ଆଚାର ଶଙ୍ଖ ଧ୍ୱନିରେ ଶେଷ ହୁଏ, ଏବଂ କୁଳର ଶେଷ ନାରୀରେ ହୁଏ, ମହାପ୍ରଭୁ ।

ସର୍ଵେ କ୍ଷଯାନ୍ତା ନିଲଯାଃ ପତନାନ୍ତାଃ ସମୁଚ୍ଛ୍ରଯାଃ । ସଂଯୋଗା ଵିପ୍ରଯୋଗାନ୍ତା ମରଣାନ୍ତଂ ହି ଜୀଵିତମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ସମସ୍ତ ଘର ଅନ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଉଚ୍ଚତା ଅନ୍ତେ ପତନ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ମିଳନ ଅନ୍ତେ ବିଚ୍ଛେଦ ହୁଏ, ଏବଂ ଜୀବନ ମୃତ୍ୟୁରେ ଶେଷ ହୁଏ ।

ଯଦୀଚ୍ଛେତ୍ପୁନରାଗନ୍ତୁଂ ନାତିଦୂରମନୁଵ୍ରଜେତ୍ । ଉଦକାନ୍ତାନ୍ନିଵର୍ତେତ ସ୍ନିଗ୍ଧଵର୍ଣାଚ୍ଚ ପାଦପାତ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯଦି କେହି ପୁଣି ଫେରିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ବହୁତ ଦୂରକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପାଣିର କୂଳ ଓ ଚମକୁଥିବା ପତ୍ର ଥିବା ଗଛ ନିକଟରୁ ଫେରି ଆସିବା ଉଚିତ୍।

ଅନାଯକେ ନ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ନ ଚୈଵ ବହୁନାଯକେ । ସ୍ତ୍ରୀନାଯକେ ନ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ବାଲନାଯକେ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେଉଁଠି କୌଣସି ନେତା ନାହିଁ, ସେଠି ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅତିକିଛି ନେତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଜଣାଣୀ ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି, ସେଠି ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଶିଶୁ ନେତୃତ୍ୱ କରେ, ସେଠି ରହିବା ଉଚିତ୍।

ପିତା ରକ୍ଷତି କୌମାରେ ଭତ୍ତା ରକ୍ଷତି ଯୌଵନେ । ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ସ୍ଥଵିରେ କାଲେ ନ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ଵାତନ୍ତ୍ର୍ଯମର୍ହତି ॥ ୧,୧୧୫.

ବାଳ୍ୟକାଳରେ ବାପା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଯୁବତୀ ହେବାବେଳେ ସ୍ୱାମୀ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପୁଅ ରକ୍ଷା କରେ; ଏହିପରି ଜଣାଣୀ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

ତ୍ଯଜେଦ୍ଵନ୍ଧ୍ଯାମଷ୍ଟମେଽବ୍ଦେ ନଵମେ ତୁ ମୃତପ୍ରିଜାମ୍ । ଏକାଦଶେ ସ୍ତ୍ରୀଜନନୀଂ ସଦ୍ଯଶ୍ଚାପ୍ରିଯାଵାଦିନୀମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଅଷ୍ଟମ ବର୍ଷରେ ବନ୍ଧ୍ୟା ଜଣାଣୀକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ୍, ନବମ ବର୍ଷରେ ଯାହାର ପିଲା ମରିଯାଇଛି ସେଠିକୁ, ଏଗାରସ ବର୍ଷରେ କେବଳ ଝିଅ ପିଲା ଦେଉଥିବାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ମନକୁ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହେ, ସେଠିକୁ ସାଙ୍ଗେସାଙ୍ଗେ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ୍।

ଅନର୍ଥିତ୍ଵାନ୍ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଭିଯା ପରିଜନସ୍ଯ ଚ । ଅର୍ଥାଦପେତମର୍ଯାଦାସ୍ତ୍ରଯସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଭର୍ତୃଷୁ ॥ ୧,୧୧୫.

ଲୋକଙ୍କର କୌଣସି ଉପକାର ନଥିବାରୁ ଓ ଘରର ଲୋକମାନେ ଭୟ ପାଇଥିବାରୁ, ଧନର ଗର୍ବରେ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ତିନି ପ୍ରକାର ଜଣାଣୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ରହନ୍ତି।

ଅଶ୍ଵଂ ଶ୍ରାନ୍ତଂ ଗଜଂ ମତ୍ତଂ ଗାଵଃ ପ୍ରଥମସୂତିକାଃ । ଅନୂଦକେ ଚ ମଣ୍ଡୂକାନ୍ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଦୂରେଣ ଵର୍ଜଯେତ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ଥକିଯାଇଥିବା ଘୋଡ଼ା, ପାଗଳ ହାତୀ, ପ୍ରଥମ ଛାଉଳ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ଓ ଜଳ ନଥିବାବେଳେ ବାଙ୍ଗକୁ ଦୂରରୁ ଏଡ଼ି ଚାଲିବା ଉଚିତ୍।

ଅର୍ଥାତୁରାଣାଂ ନ ସୁହୃନ୍ନ ବନ୍ଧୁଃ କାମାତୁରାଣାଂ ନ ଭଯଂ ନ ଲଜ୍ଜା । ଚିନ୍ତାତୁରାଣାଂ ନ ସୁଖଂ ନ ନିଦ୍ରା କ୍ଷୁଧାତୁରାଣାଂ ନ ବଲଂ ନ ତେଜଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ଧନ ନଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ସାଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଆତ୍ମୀୟ ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ କାମନାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ସେମାନେ ଭୟ କିମ୍ବା ଲଜ୍ଜା ମାନନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସୁଖ କିମ୍ବା ଘୁମ୍ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେମାନେ ଶକ୍ତି କିମ୍ବା ତେଜ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

କୁତୋ ନିଦ୍ରା ଦରିଦ୍ରସ୍ଯ ପରପ୍ରେଷ୍ଯଵରସ୍ଯ ଚ । ପରନାରୀପ୍ରସକ୍ତସ୍ଯ ପରଦ୍ରଵ୍ଯହରସ୍ଯ ଚ ॥ ୧,୧୧୫.

ଗରିବ ଲୋକ, ଅନ୍ୟର ପାଖରେ କାମ କରୁଥିବା, ଅନ୍ୟର ଜଣାଣୀ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟର ଧନ ଚୋରି କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ କେମିତି ଘୁମ୍ ହେବ?

ସୁଖଂ ସ୍ଵପିତ୍ଯନୃଣଵାନ୍ଵ୍ଯାଧିମୁକ୍ତଶ୍ଚ ଯୋ ନରଃ । ସାଵକାଶସ୍ତୁ ଵୈ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଯସ୍ତୁ ଦାରୈର୍ନ ସଙ୍ଗତଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯିଏ ଋଣ ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ସୁଖରେ ଘୁମାଏ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଜଣାଣୀ ସହିତ ଏକତ୍ର ନୁହେଁ, ସେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଖାଏ।

ଅମ୍ଭସଃ ପରିମାଣେ ଉନ୍ନତଂ କମଲଂ ଭଵେତ୍ । ସ୍ଵସ୍ଵାମିନା ବଲଵତା ଭୃତ୍ଯୋ ଭଵତି ଗର୍ଵିତଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ପାଣି ଅଧିକ ହେଲେ ପଦ୍ମ ଉଚ୍ଚ ହୁଏ; ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ଚାକର ଗର୍ବିତ ହୁଏ।