ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଶୌର୍ଯେ ତପସି ଦାନେ ଚ ଯସ୍ଯ ନ ପ୍ରଥିତଂ ଯଶଃ । ଵିଦ୍ଯାଯାମର୍ଥଲାଭେ ଵା ମାତୁରୁଚ୍ଚାର ଏଵ ସଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯାହାର ବୀରତା, ତପ, ଦାନ, ଶିକ୍ଷା କିମ୍ବା ଧନରେ କିଛି ମାନ୍ୟତା ନାହିଁ, ସେ ତ ମାଆର ମଳ ସମାନ।

ଯଜ୍ଜୀଵ୍ଯତେ କ୍ଷଣମପି ପ୍ରଥିତଂ ମନୁଷ୍ଯୈର୍ଵିଜ୍ଞାନଵିକ୍ରମଯଶୋଭିରଭଗ୍ନମାନୈଃ । ତନ୍ନାମ ଜୀଵିତମିତି ପ୍ରଵଦନ୍ତି ତଜ୍ଜ୍ଞାଃ କାକୋଽପି ଜୀଵତି ଚିରଂ ଚ ବଲିଂ ଚ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେ ମଣିଷ ଜ୍ଞାନ, ପରାକ୍ରମ ଓ ମାନ୍ୟତାରେ ଅଟୁଟ ଥାଏ, ତାଙ୍କର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସତ୍ୟ ଜୀବନ କୁହନ୍ତି। କାଉଁ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘଦିନ ବଞ୍ଚେ ଓ ବଳି ଖାଏ।

କିଂ ଜୀଵିତେନ ଧନମାନଵିଵର୍ଜିତେନ ମିତ୍ରେଣ କିଂ ଭଵତି ଭୀତିସଶଙ୍କିତେନ । ସିଂହଵ୍ରତଂ ଚରତ ଗଚ୍ଛତ ମା ଵିଷାଦଂ କାକୋଽପି ଜୀଵତି ଚିରଂ ଚ ବଲିଂ ଚ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ॥ ୧,୧୧୫.

ଧନ ଓ ମାନ୍ୟତା ବିନା ଜୀବନ କ’ଣ କାମରେ? ଭୟଭୀତ ଓ ସନ୍ଦେହପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଧୁ କ’ଣ କାମରେ? ସିଂହ ପରି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଜୀବନ ଚାଲା, ନିରାଶ ହେଉନାହିଁ। କାଉଁ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘଦିନ ବଞ୍ଚେ ଓ ବଳି ଖାଏ।

ଯୋ ଵାତ୍ମନୀହ ନ ଗୁରୌ ନ ଚ ଭୃତ୍ଯଵର୍ଗେ ଦୀନେ ଦଯାଂ ନ କୁରୁତେ ନ ଚ ମିତ୍ରକାର୍ଯେ । କିଂ ତସ୍ଯ ଜୀଵିତଫଲେନମନୁଷ୍ଯଲୋକେ କାକୋଽପି ଜୀଵତି ଚିରଂ ଚ ବଲିଂ ଚ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେ ନିଜ ପାଇଁ, ଗୁରୁ ପାଇଁ, ଚାକର ଓ ଦୁଃଖୀଙ୍କ ପାଇଁ, କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁଙ୍କ କାମରେ କେବେ ଦୟା କରେନାହିଁ, ତାହାର ମଣିଷ ଜନ୍ମର ଫଳ କ’ଣ? କାଉଁ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘଦିନ ବଞ୍ଚେ ଓ ବଳି ଖାଏ।

ଯସ୍ଯ ତ୍ରିଵର୍ଗଶୂନ୍ଯାନି ଦିନାନ୍ଯାଯାନ୍ତି ଯାନ୍ତି ଚ । ସ ଲୌହକାରଭସ୍ତ୍ରେଵ ଶ୍ଵସନ୍ନପି ନ ଜୀଵତି ॥ ୧,୧୧୫.

ଯାହାର ଦିନ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ବିନା କଟିଯାଏ, ସେ ଲୋହା ଭାଟିର ଧମାନ ପରି, ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚୁନାହିଁ।

ସ୍ଵାଧୀନଵୃତ୍ତେଃ ସାଫଲ୍ଯଂ ନ ପରାଧୀନଵର୍ତିତା । ଯେ ପରାଧୀନକର୍ମାଣୋ ଜୀଵନ୍ତୋଽପି ଚ ତେ ମୃତାଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କାମ କଲେ ସଫଳତା ମିଳେ, ଅନ୍ୟର ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଲେ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବଞ୍ଚିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ।

ସୁ(ସ୍ଵ) ପୂରା ଵୈ କାପୁରୁଷାଃ ସୁ(ସ୍ଵ) ପୂରୋ ମୂଷିକାଞ୍ଜଲିଃ । ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟଃ କାପୁରୁଷଃ ସ୍ଵଲ୍ପକେନାପି ତୁଷ୍ଯତି ॥ ୧,୧୧୫.

ଭୟଭୀତ ଲୋକ ସବୁବେଳେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେ କରେ, ମାଉସ ହାତରେ ଧାନ ଥିଲେ ଯେପରି। ତଥାପି, ସେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଅତି କମରେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହୁଏ।

ଅଭ୍ରଚ୍ଛାଯା ତୃଣାଦଗ୍ନିର୍ନୋଚସେଵା ପଥୋ ଜଲମ୍ । ଵେଶ୍ଯାରାଗଃ ଖଲେ ପ୍ରୀତିଃ ଷଡେତେ ବୁଦ୍ଵୁଦୋପମାଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ମେଘର ଛାୟା, ଘାସରେ ଅଗ୍ନି, ରାସ୍ତାପାଖରେ ପାଣି, ବେଶ୍ୟାର ଭଲପାଇବା, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କର ପ୍ରେମ—ଏହି ଛଅଟି କଥା ବୁଡବୁଡି ପରି ଅସ୍ଥିର।

ଵାଚା ଵିହିତସାର୍ଥେନ ଲୋକୋ ନ ଚ ସୁଖାଯତେ । ଜୀଵିତଂ ମାନମୂଲଂ ହି ମାନେ ମ୍ଲାନେ କୁତଃ ସୁଖମ୍? ॥ ୧,୧୧୫.

ଅର୍ଥହୀନ କଥା ଦେଇ ଲୋକ ଖୁସି ହୁଏନାହିଁ। ଜୀବନର ମୂଳ ମାନ୍ୟତା; ମାନ୍ୟତା ଲୁଚିଗଲେ ସୁଖ କେଉଁଠୁ ମିଳିବ?

ଅବଲସ୍ଯ ବଲଂ ରାଜା ବାଲସ୍ଯ ରୁଦିତଂ ବଲମ୍ । ବଲଂ ମୂର୍ଖସ୍ଯ ମୌନଂ ହି ତସ୍କରସ୍ଯାନୃତଂ ବଲମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଦୁର୍ବଳଙ୍କର ଶକ୍ତି ରାଜା, ଶିଶୁଙ୍କର ଶକ୍ତି କାନ୍ଦିବା, ମୂର୍ଖଙ୍କର ଶକ୍ତି ଚୁପ୍ ରହିବା, ଚୋରଙ୍କର ଶକ୍ତି ମିଥ୍ୟା କହିବା।

ଯଥାଯଥା ହି ପୁରୁଷଃ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ସମଧିଗଚ୍ଛତି । ତଥାତଥାସ୍ଯ ମେଧା ସ୍ଯାଦ୍ଵିଜ୍ଞାନଂ ଚାସ୍ଯ ରୋଚତେ ॥ ୧,୧୧୫.

ମଣିଷ ଯେପରି ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ସେପରି ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ବଢ଼େ, ଓ ଜ୍ଞାନ ତାଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗିବ।

ଯଥାଯଥା ହି ପୁରୁଷଃ କଲ୍ଯାଣେ କୁରୁତେ ମତିମ୍ । ତଥାତଥା ହି ସର୍ଵତ୍ର ଶ୍ଲିଷ୍ଯତେ ଲୋକସୁପ୍ରିଯଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେପରି ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ଭଲ କାମରେ ନିଜ ମନକୁ ଲଗାଇଥାଏ, ସେପରି ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟ ହୋଇଯାଏ ।

ଲୋଭପ୍ରମାଦଵିଶ୍ଵାସୈଃ ପୁରୁଷୋ ନଶ୍ଯତି ତ୍ରିଭିଃ । ତସ୍ମାଲ୍ଲୋଭୋ ନ କର୍ତଵ୍ଯଃ ପ୍ରମାଦୋ ନୋନ ଵିଶ୍ଵସେତ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଲୋଭ, ଅସାବଧାନତା ଓ ଅପରିଚିତ ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ଭରସା — ଏହି ତିନିଟି ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ତେଣୁ ଲୋଭ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅସାବଧାନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଅପରିଚିତ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।

ତାଵଦ୍ଭଯସ୍ଯ ଭେତଵ୍ଯଂ ଯାଵଦ୍ଭଯମନାଗତମ୍ । ଉତ୍ପନ୍ନେ ତୁ ଭଯେ ତୀଵ୍ରେ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ଵୈ ହ୍ଯଭୀତଵତ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଭୟ ଆସିନଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୟ କରିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ଭୟ ଆସିଗଲା ଏବଂ ତାହା ଭୟଙ୍କର ହେଲେ, ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଦୃଢ଼ ରହିବା ଉଚିତ୍ ।

ଋଣଶେଷଂ ଚାଗ୍ନିଶେଷଂ ଵ୍ଯାଧିଶେଷଂ ତଥୈଵ ଚ । ପୁନଃ ପୁନଃ ପ୍ରଵର୍ଧନ୍ତେ ତସ୍ମାଚ୍ଛେଷଂ ନ କାରଯେତ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଅଧୂରା ଋଣ, ଅଧୂରା ଅଗ୍ନି ଓ ଅଧୂରା ରୋଗ — ଏହି ସବୁ ପୁନି ପୁନି ବଢ଼ିଯାଏ । ତେଣୁ କୌଣସି କାମକୁ ଅଧୂରା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।

କୃତେ ପ୍ରତିକୃତଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଧିଂସିତେ ପ୍ରତିହିଂସିତମ୍ । ନ ତତ୍ର ଦୋଷଂ ପଶ୍ଯାମି ଦୁଷ୍ଟେ ଦୋଷଂ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେଉଁ କାମ କରାଯାଇଛି, ତାହା ପ୍ରତିଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍; ଯେଉଁ ଅନ୍ୟାୟ କରାଯାଇଛି, ତାହା ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ୍ । ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ଦୋଷ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟବହାର କରିବାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ ।

ପରୋକ୍ଷେ କାର୍ଯହନ୍ତାରଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେ ପ୍ରିଯଵାଦିନମ୍ । ଵର୍ଜଯେତ୍ତାଦୃଶଂ ମିତ୍ରଂ ମାଯାମଯମରିଂ ତଥା ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେଉଁ ମିତ୍ର ଗୁପ୍ତରେ ତୁମର କାମକୁ ବାଧା ଦେଉଛି, କିନ୍ତୁ ସାମ୍ନାରେ ମିଠା କଥା କହୁଛି, ଏପରି ମିତ୍ରକୁ ଏବଂ ମାୟାରେ ଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ।

ଦୁର୍ଜନସ୍ଯ ହି ସଂଗେନ ସୁଜନୋଽପି ଵିନଶ୍ଯତି । ପ୍ରସନ୍ନମପି ପାନୀଯଂ କର୍ଦମୈଃ କଲୁଷୀକୃତମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଲେ ଭଲ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ଯେପରି ନିର୍ମଳ ପାଣି କାଦୁଆ ମିଶିଲେ ଅପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ ।

ସ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସଦ୍ଵିଜୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସମଶେଷନିରୂପଣମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଦ୍ଵିଜଃ ପୂଜ୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଭୋଜନ କରିଥାଏ । ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ।

ତଦ୍ଭୁଜ୍ଯତେ ଯଦ୍ଦ୍ଵିଜଭୁକ୍ତଶେଷଂ ସ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ଯୋ ନ କରୋତି ପାପମ୍ । ତତ୍ସୌହୃଦଂ ଯକ୍ରିଯତେ ପରୋକ୍ଷେ ଦମ୍ଭୈର୍ଵିନା ଯଃ କ୍ରିଯତେ ସ ଧର୍ମଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଭୋଜିଥିବା ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଏ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇଯାଏ ଓ ପାପ କରେନାହିଁ । ଗୁପ୍ତରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ମିତ୍ରତା ଏହିଁ ସତ୍ୟ ମିତ୍ରତା, ଓ ଚାଳ ଛାଡି କରାଯାଇଥିବା କାମ ଏହିଁ ଧର୍ମ ।

ନ ସା ସଭା ଯତ୍ର ନ ସନ୍ତି ଵୃଦ୍ଧାଃ ଵୃଦ୍ଧା ନ ତେ ଯେ ନ ଵଦନ୍ତି ଧର୍ମମ୍ । ଧର୍ମଃ ସ ନୋ ଯତ୍ର ନ ସତ୍ଯମସ୍ତି ନୈତତ୍ସତ୍ଯଂ ଯଚ୍ଛଲେନାନୁଵିଦ୍ଧମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେଉଁ ସଭାରେ ବୃଦ୍ଧ ନାହିଁ, ସେ ସଭା ନୁହେଁ; ଯେଉଁ ବୃଦ୍ଧ ଧର୍ମ କଥା କହୁନାହିଁ, ସେ ବୃଦ୍ଧ ନୁହେଁ; ଯେଉଁ ଧର୍ମରେ ସତ୍ୟ ନାହିଁ, ସେ ଧର୍ମ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଯେଉଁ ସତ୍ୟ ଚାଳ ମିଶିଛି, ସେ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ ।

ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽପି ମନୁଷ୍ଯାଣାମାଦିତ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ତେଜସାମ୍ । ଶିରୋଽପି ସର୍ଵଗାତ୍ରାଣାଂ ଵ୍ରତାନାଂ ସତ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ଆଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସର୍ବାଧିକ; ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଣ୍ଡ ସର୍ବାଧିକ; ଏବଂ ବ୍ରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ।

ତନ୍ମଙ୍ଗଲଂ ଯତ୍ର ମନଃ ପ୍ରସନ୍ନଂ ତଜ୍ଜୀଵନଂ ଯନ୍ନ ପରସ୍ଯ ସେଵା । ତଦର୍ଜିତଂ ଯତ୍ସ୍ଵଜନେନ ଭୁକ୍ତଂ ତଦ୍ଗର୍ଜିତଂ ଯତ୍ସମରେ ରିପୂଣାମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେଉଁଠାରେ ମନ ଶାନ୍ତ ରହେ, ସେଉଁଠି ମଙ୍ଗଳ; ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟର ସେବା ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଜୀବନ; ଯେଉଁ ଧନ ନିଜ ଲୋକମାନେ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଧନ; ଯେଉଁ ଯଶ ଶତ୍ରୁମାନେ ସମରେ ହରାଯାଇଥିବା, ସେଉଁଠି ଯଶ ।

ସା ସ୍ତ୍ରୀଯା ନ ମଦଂ କୁର୍ଯାତ୍ସ ସୁଖୀ ତୃଷ୍ଣଯୋଜ୍ଝିତଃ । ତନ୍ମିତ୍ରଂ ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵାସଃ ପୁରୁଷଃ ସ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେ ନାରୀରେ ମଦ ନ କରେ, ତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତ ରହେ, ସେ ସୁଖୀ; ଯେଉଁଠି ଭରସା ଅଛି, ସେଉଁଠି ମିତ୍ରତା; ଯେ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଜୟ କରିଛି, ସେ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ଲୋକ ।

ତତ୍ର ମୁକ୍ତାଦରସ୍ନେହୋ ଵିଲୁପ୍ତଂ ଯତ୍ର ସୌହୃଦମ୍ । ତଦେଵ କେଵଲଂ ଶ୍ଲଘ୍ଯଂ ଯସ୍ଯାତ୍ମା କ୍ରିଯତେ ସ୍ତୁତୌ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେଉଁଠି ମୁକ୍ତା ଓ ସୁନାରେ ଆସକ୍ତି ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ମିତ୍ରତା ହାରାଯାଇଛି, ଏହିଁ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ; ଯେଉଁଠି ନିଜ ଆତ୍ମା ନିଜକୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ଏହିଁ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ।

ନଦୀନାମଗ୍ନିହୋତ୍ରାଣାଂ ଭାରତସ୍ଯ କଲସ୍ଯ ଚ । ମୂଲାନ୍ଵେଷୋ ନ କର୍ତଵ୍ଯୋ ମୂଲାଦ୍ଦୋଷୋ ନ ହୀଯତେ ॥ ୧,୧୧୫.

ନଦୀ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ଭାରତ ବଂଶ ଓ କାଳର ମୂଳ ଖୋଜିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ ମୂଳର ଦୋଷ କମି ନାହିଁ ।

ଲଵଣଜଲାନ୍ତା ନଦ୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରୀଭେଦାନ୍ତଂ ଚ ମୈଥୁନମ୍ । ଷୈଶୁନ୍ଯଂ ଜନଵାର୍ତାନ୍ତଂ ଵିତ୍ତଂ ଦୁଃ ଖତ୍ରଯାନ୍ତକମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ନଦୀ ଲବଣ ଜଳରେ ଶେଷ ହୁଏ, ମିଳନ ନାରୀର ସହିତ ବିଚ୍ଛେଦରେ ଶେଷ ହୁଏ, ଯୁବାବସ୍ଥା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଶେଷ ହୁଏ, ଧନ ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରେ ଶେଷ ହୁଏ ।

ରାଜ୍ଯଶ୍ରୀର୍ବ୍ରହ୍ମଶାପାନ୍ତା ପାପାନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସମ୍ । ଆଚାନ୍ତଂ ଘୋଷଵାସାନ୍ତଂ କୁଲସ୍ଯାନ୍ତଂ ସ୍ତ୍ରିଯା ପ୍ରଭୋ (ଭୁଃ) ॥ ୧,୧୧୫.

ରାଜ୍ୟର ଶ୍ରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରେ ଶେଷ ହୁଏ, ପାପ ବ୍ରାହ୍ମଣୀୟ ତେଜରେ ଶେଷ ହୁଏ, ଆଚାର ଶଙ୍ଖ ଧ୍ୱନିରେ ଶେଷ ହୁଏ, ଏବଂ କୁଳର ଶେଷ ନାରୀରେ ହୁଏ, ମହାପ୍ରଭୁ ।

ସର୍ଵେ କ୍ଷଯାନ୍ତା ନିଲଯାଃ ପତନାନ୍ତାଃ ସମୁଚ୍ଛ୍ରଯାଃ । ସଂଯୋଗା ଵିପ୍ରଯୋଗାନ୍ତା ମରଣାନ୍ତଂ ହି ଜୀଵିତମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ସମସ୍ତ ଘର ଅନ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଉଚ୍ଚତା ଅନ୍ତେ ପତନ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ମିଳନ ଅନ୍ତେ ବିଚ୍ଛେଦ ହୁଏ, ଏବଂ ଜୀବନ ମୃତ୍ୟୁରେ ଶେଷ ହୁଏ ।