ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଅଧୀରଃ କର୍କଶଃ ସ୍ତବ୍ଧଃ କୁଚେଲଃ ସ୍ଵଯମାଗତଃ । ପଞ୍ଚ ଵିପ୍ରା ନ ପୂଜ୍ଯନ୍ତେ ବୃହସ୍ପତିସମା ଅପି ॥ ୧,୧୧୫.

ଅସ୍ଥିର, କଠୋର, ଅଭିମାନୀ, ଅପରିଚ୍ଛନ୍ନ, ନିଜେ ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ବ୍ରହସ୍ପତି ସମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

ଆଯୁଃ କର୍ମ ଚ ଵିତ୍ତଂ ଚ ଵିଦ୍ଯା ନିଧନମେଵ ଚ । ପଞ୍ଚୈତାନି ଵିଵିଚ୍ଯନ୍ତେ ଜାଯମାନସ୍ଯ ଦେହିନଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ଆୟୁ, କର୍ମ, ଧନ, ଶିକ୍ଷା ଓ ମୃତ୍ୟୁ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଦେହୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୋଇଯାଏ।

ପର୍ଵତାରୋହଣେ ତୋଯେ ଗୋକୁଲେ ଦୁଷ୍ଟନିଗ୍ରହେ । ପତିତସ୍ଯ ସମୁତ୍ଥାନେ ଶସ୍ତାଃ ପଞ୍ଚ (ହ୍ଯେତେ) ଗୁଣାଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ପାହାଡ଼ ଚଢ଼ିବା, ପାଣି ଅତିକ୍ରମ କରିବା, ଗୋପାଳନ, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ନିଗ୍ରହ, ପତିତଙ୍କୁ ଉଠାଇବା—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଗୁଣ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନାଯାଏ।

ଅଭ୍ରଚ୍ଛାଯା ଖଲେ ପ୍ରୀତିଃ ପରନାରୀଷୁ ସଂଗତିଃ । ପଞ୍ଚୈତେ ହ୍ଯସ୍ଥିରା ଭାଵା ଯୌଵନାନି ଧନାନି ଚ ॥ ୧,୧୧୫.

ମେଘର ଛାୟା, ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କର ଭଲପାଇବା, ପରସ୍ତ୍ରୀ ସହ ସମ୍ପର୍କ, ଯୁବାବସ୍ଥା ଓ ଧନ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି କିଛି ସ୍ଥିର ନୁହେଁ।

ଅସ୍ଥିରଂ ଜୀଵିତଂ ଲୋକେ ଅସ୍ଥିରଂ ଧନଯୌଵନମ୍ । ଅସ୍ଥିରଂ ପୁତ୍ତ୍ରଦାରାଦ୍ଯଂ ଧର୍ମଃ କୀର୍ତିର୍ଯଶଃ ସ୍ଥିରମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଏହି ଜଗତରେ ଜୀବନ, ଧନ ଓ ଯୁବାବସ୍ଥା ସ୍ଥିର ନୁହେଁ। ପୁଅ, ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଧର୍ମ, କୀର୍ତି ଓ ମାନ୍ୟତା ମାତ୍ର ସ୍ଥିର।

ଶତ ଜୀଵିତମତ୍ଯଲ୍ପଂ ରାତ୍ରିସ୍ତସ୍ଯାର୍ଧହାରିଣୀ । ଵ୍ଯାଧିଶୋକଜରାଯାସୈରର୍ଧଂ ତଦପି ନିଷ୍ଫଲମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଶତବର୍ଷ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଅଳ୍ପ। ରାତି ତାହାର ଅଧା ନେଇଯାଏ। ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ରୋଗ, ଦୁଃଖ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ କଟିଯାଏ। ଏହିପରି ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଥହୀନ।

ଆଯୁର୍ଵର୍ଷଶତଂ ନୃଣାଂ ପରିମିତଂ ରାତ୍ରୌ ତଦର୍ଧଂ ଗତଂ ତସ୍ଯାର୍ଧସ୍ଥିତକିଞ୍ଚିଦର୍ଧମଧିକଂ ବାଲ୍ଯସ୍ଯ କାଲେ ଗତମ୍ । କିଞ୍ଚିଦ୍ଵନ୍ଧୁଵିଯୋଗଦୁଃ ଖମରଣୈର୍ଭୂପାଲସେଵାଗତଂ ଶେଷଂ ଵାରିତରଙ୍ଗଗର୍ଭଚପଲଂ ମାନେନ କିଂ ମାନିନାମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ମଣିଷର ଆୟୁ ଶତବର୍ଷ, ତାହାର ଅଧା ରାତିରେ କଟିଯାଏ। ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶର ଅଧା କିମ୍ବା ତାଠାରୁ ଅଧିକ ଶିଶୁବୟସରେ ହରାଏ। କିଛି ସମୟ ବନ୍ଧୁ ବିୟୋଗ, ଦୁଃଖ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ରାଜସେବାରେ କଟିଯାଏ। ଯେତେକି ଅଛି, ସେ ଜଳତରଙ୍ଗ ପରି ଅସ୍ଥିର। ଏପରି ଜୀବନରେ ଅହଂକାର କ’ଣ କାମରେ?

ଅହୋରାତ୍ରମଯୋ ଲୋକେ ଜରାରୂପେଣ ସଂଚରେତ୍ । ମୃତ୍ଯୁର୍ଗ୍ରସତି ଭୂତାନି ପଵନଂ ପନ୍ନଗୋ ଯଥା ॥ ୧,୧୧୫.

ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଏହି ଜଗତରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥାଏ। ମୃତ୍ୟୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଏମିତି ଗିଳିଯାଏ, ଯେପରି ନାଗ ବାୟୁକୁ ଗିଳିଯାଏ।

ଗଚ୍ଛତସ୍ତିଷ୍ଠତୋ ଵାପି ଜାଗ୍ରତଃ ସ୍ଵପତୋ ନ ଚେତ୍ । ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵହିତାର୍ଥାଯ ପଶୋରିଵ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେ ଚାଲୁଛି କିମ୍ବା ଦାଁଡ଼ିଛି, ଜାଗିଛି କିମ୍ବା ଶୁଇଁଛି, ସେଯଦି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କିଛି କରୁନାହିଁ, ତାହାର କାମ ପଶୁର କାମ ପରି।

ଅହିତହିତଵିଚାରଶୂନ୍ଯବୁଦ୍ଧେଃ ଶ୍ରୁତିସମଯେ ବହୁଭିର୍ଵିତର୍କିତସ୍ଯ । ଉଦରଭରଣମାତ୍ରତୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧେଃ ପୁରୁଷପଶୋଶ୍ଚ ପଶୋଶ୍ଚ କୋ ଵିଶେଷଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେ ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ ବିଚାର କରିପାରେ ନାହିଁ, ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ସନ୍ଦେହରେ ରହିଯାଏ, ଓ ପେଟ ଭରିଲେ ମନ ଖୁସି ହୁଏ, ସେ ମଣିଷ ପଶୁ ସହିତ କ’ଣ ତଫାତ୍?

ଶୌର୍ଯେ ତପସି ଦାନେ ଚ ଯସ୍ଯ ନ ପ୍ରଥିତଂ ଯଶଃ । ଵିଦ୍ଯାଯାମର୍ଥଲାଭେ ଵା ମାତୁରୁଚ୍ଚାର ଏଵ ସଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯାହାର ବୀରତା, ତପ, ଦାନ, ଶିକ୍ଷା କିମ୍ବା ଧନରେ କିଛି ମାନ୍ୟତା ନାହିଁ, ସେ ତ ମାଆର ମଳ ସମାନ।

ଯଜ୍ଜୀଵ୍ଯତେ କ୍ଷଣମପି ପ୍ରଥିତଂ ମନୁଷ୍ଯୈର୍ଵିଜ୍ଞାନଵିକ୍ରମଯଶୋଭିରଭଗ୍ନମାନୈଃ । ତନ୍ନାମ ଜୀଵିତମିତି ପ୍ରଵଦନ୍ତି ତଜ୍ଜ୍ଞାଃ କାକୋଽପି ଜୀଵତି ଚିରଂ ଚ ବଲିଂ ଚ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେ ମଣିଷ ଜ୍ଞାନ, ପରାକ୍ରମ ଓ ମାନ୍ୟତାରେ ଅଟୁଟ ଥାଏ, ତାଙ୍କର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସତ୍ୟ ଜୀବନ କୁହନ୍ତି। କାଉଁ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘଦିନ ବଞ୍ଚେ ଓ ବଳି ଖାଏ।

କିଂ ଜୀଵିତେନ ଧନମାନଵିଵର୍ଜିତେନ ମିତ୍ରେଣ କିଂ ଭଵତି ଭୀତିସଶଙ୍କିତେନ । ସିଂହଵ୍ରତଂ ଚରତ ଗଚ୍ଛତ ମା ଵିଷାଦଂ କାକୋଽପି ଜୀଵତି ଚିରଂ ଚ ବଲିଂ ଚ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ॥ ୧,୧୧୫.

ଧନ ଓ ମାନ୍ୟତା ବିନା ଜୀବନ କ’ଣ କାମରେ? ଭୟଭୀତ ଓ ସନ୍ଦେହପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଧୁ କ’ଣ କାମରେ? ସିଂହ ପରି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଜୀବନ ଚାଲା, ନିରାଶ ହେଉନାହିଁ। କାଉଁ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘଦିନ ବଞ୍ଚେ ଓ ବଳି ଖାଏ।

ଯୋ ଵାତ୍ମନୀହ ନ ଗୁରୌ ନ ଚ ଭୃତ୍ଯଵର୍ଗେ ଦୀନେ ଦଯାଂ ନ କୁରୁତେ ନ ଚ ମିତ୍ରକାର୍ଯେ । କିଂ ତସ୍ଯ ଜୀଵିତଫଲେନମନୁଷ୍ଯଲୋକେ କାକୋଽପି ଜୀଵତି ଚିରଂ ଚ ବଲିଂ ଚ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେ ନିଜ ପାଇଁ, ଗୁରୁ ପାଇଁ, ଚାକର ଓ ଦୁଃଖୀଙ୍କ ପାଇଁ, କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁଙ୍କ କାମରେ କେବେ ଦୟା କରେନାହିଁ, ତାହାର ମଣିଷ ଜନ୍ମର ଫଳ କ’ଣ? କାଉଁ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘଦିନ ବଞ୍ଚେ ଓ ବଳି ଖାଏ।

ଯସ୍ଯ ତ୍ରିଵର୍ଗଶୂନ୍ଯାନି ଦିନାନ୍ଯାଯାନ୍ତି ଯାନ୍ତି ଚ । ସ ଲୌହକାରଭସ୍ତ୍ରେଵ ଶ୍ଵସନ୍ନପି ନ ଜୀଵତି ॥ ୧,୧୧୫.

ଯାହାର ଦିନ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ବିନା କଟିଯାଏ, ସେ ଲୋହା ଭାଟିର ଧମାନ ପରି, ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚୁନାହିଁ।

ସ୍ଵାଧୀନଵୃତ୍ତେଃ ସାଫଲ୍ଯଂ ନ ପରାଧୀନଵର୍ତିତା । ଯେ ପରାଧୀନକର୍ମାଣୋ ଜୀଵନ୍ତୋଽପି ଚ ତେ ମୃତାଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କାମ କଲେ ସଫଳତା ମିଳେ, ଅନ୍ୟର ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଲେ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବଞ୍ଚିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ।

ସୁ(ସ୍ଵ) ପୂରା ଵୈ କାପୁରୁଷାଃ ସୁ(ସ୍ଵ) ପୂରୋ ମୂଷିକାଞ୍ଜଲିଃ । ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟଃ କାପୁରୁଷଃ ସ୍ଵଲ୍ପକେନାପି ତୁଷ୍ଯତି ॥ ୧,୧୧୫.

ଭୟଭୀତ ଲୋକ ସବୁବେଳେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେ କରେ, ମାଉସ ହାତରେ ଧାନ ଥିଲେ ଯେପରି। ତଥାପି, ସେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଅତି କମରେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହୁଏ।

ଅଭ୍ରଚ୍ଛାଯା ତୃଣାଦଗ୍ନିର୍ନୋଚସେଵା ପଥୋ ଜଲମ୍ । ଵେଶ୍ଯାରାଗଃ ଖଲେ ପ୍ରୀତିଃ ଷଡେତେ ବୁଦ୍ଵୁଦୋପମାଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ମେଘର ଛାୟା, ଘାସରେ ଅଗ୍ନି, ରାସ୍ତାପାଖରେ ପାଣି, ବେଶ୍ୟାର ଭଲପାଇବା, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କର ପ୍ରେମ—ଏହି ଛଅଟି କଥା ବୁଡବୁଡି ପରି ଅସ୍ଥିର।

ଵାଚା ଵିହିତସାର୍ଥେନ ଲୋକୋ ନ ଚ ସୁଖାଯତେ । ଜୀଵିତଂ ମାନମୂଲଂ ହି ମାନେ ମ୍ଲାନେ କୁତଃ ସୁଖମ୍? ॥ ୧,୧୧୫.

ଅର୍ଥହୀନ କଥା ଦେଇ ଲୋକ ଖୁସି ହୁଏନାହିଁ। ଜୀବନର ମୂଳ ମାନ୍ୟତା; ମାନ୍ୟତା ଲୁଚିଗଲେ ସୁଖ କେଉଁଠୁ ମିଳିବ?

ଅବଲସ୍ଯ ବଲଂ ରାଜା ବାଲସ୍ଯ ରୁଦିତଂ ବଲମ୍ । ବଲଂ ମୂର୍ଖସ୍ଯ ମୌନଂ ହି ତସ୍କରସ୍ଯାନୃତଂ ବଲମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଦୁର୍ବଳଙ୍କର ଶକ୍ତି ରାଜା, ଶିଶୁଙ୍କର ଶକ୍ତି କାନ୍ଦିବା, ମୂର୍ଖଙ୍କର ଶକ୍ତି ଚୁପ୍ ରହିବା, ଚୋରଙ୍କର ଶକ୍ତି ମିଥ୍ୟା କହିବା।

ଯଥାଯଥା ହି ପୁରୁଷଃ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ସମଧିଗଚ୍ଛତି । ତଥାତଥାସ୍ଯ ମେଧା ସ୍ଯାଦ୍ଵିଜ୍ଞାନଂ ଚାସ୍ଯ ରୋଚତେ ॥ ୧,୧୧୫.

ମଣିଷ ଯେପରି ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ସେପରି ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ବଢ଼େ, ଓ ଜ୍ଞାନ ତାଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗିବ।

ଯଥାଯଥା ହି ପୁରୁଷଃ କଲ୍ଯାଣେ କୁରୁତେ ମତିମ୍ । ତଥାତଥା ହି ସର୍ଵତ୍ର ଶ୍ଲିଷ୍ଯତେ ଲୋକସୁପ୍ରିଯଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେପରି ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ଭଲ କାମରେ ନିଜ ମନକୁ ଲଗାଇଥାଏ, ସେପରି ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟ ହୋଇଯାଏ ।

ଲୋଭପ୍ରମାଦଵିଶ୍ଵାସୈଃ ପୁରୁଷୋ ନଶ୍ଯତି ତ୍ରିଭିଃ । ତସ୍ମାଲ୍ଲୋଭୋ ନ କର୍ତଵ୍ଯଃ ପ୍ରମାଦୋ ନୋନ ଵିଶ୍ଵସେତ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଲୋଭ, ଅସାବଧାନତା ଓ ଅପରିଚିତ ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ଭରସା — ଏହି ତିନିଟି ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ତେଣୁ ଲୋଭ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅସାବଧାନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଅପରିଚିତ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।

ତାଵଦ୍ଭଯସ୍ଯ ଭେତଵ୍ଯଂ ଯାଵଦ୍ଭଯମନାଗତମ୍ । ଉତ୍ପନ୍ନେ ତୁ ଭଯେ ତୀଵ୍ରେ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ଵୈ ହ୍ଯଭୀତଵତ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଭୟ ଆସିନଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୟ କରିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ଭୟ ଆସିଗଲା ଏବଂ ତାହା ଭୟଙ୍କର ହେଲେ, ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଦୃଢ଼ ରହିବା ଉଚିତ୍ ।

ଋଣଶେଷଂ ଚାଗ୍ନିଶେଷଂ ଵ୍ଯାଧିଶେଷଂ ତଥୈଵ ଚ । ପୁନଃ ପୁନଃ ପ୍ରଵର୍ଧନ୍ତେ ତସ୍ମାଚ୍ଛେଷଂ ନ କାରଯେତ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଅଧୂରା ଋଣ, ଅଧୂରା ଅଗ୍ନି ଓ ଅଧୂରା ରୋଗ — ଏହି ସବୁ ପୁନି ପୁନି ବଢ଼ିଯାଏ । ତେଣୁ କୌଣସି କାମକୁ ଅଧୂରା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।

କୃତେ ପ୍ରତିକୃତଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଧିଂସିତେ ପ୍ରତିହିଂସିତମ୍ । ନ ତତ୍ର ଦୋଷଂ ପଶ୍ଯାମି ଦୁଷ୍ଟେ ଦୋଷଂ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେଉଁ କାମ କରାଯାଇଛି, ତାହା ପ୍ରତିଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍; ଯେଉଁ ଅନ୍ୟାୟ କରାଯାଇଛି, ତାହା ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ୍ । ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ଦୋଷ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟବହାର କରିବାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ ।

ପରୋକ୍ଷେ କାର୍ଯହନ୍ତାରଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷେ ପ୍ରିଯଵାଦିନମ୍ । ଵର୍ଜଯେତ୍ତାଦୃଶଂ ମିତ୍ରଂ ମାଯାମଯମରିଂ ତଥା ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେଉଁ ମିତ୍ର ଗୁପ୍ତରେ ତୁମର କାମକୁ ବାଧା ଦେଉଛି, କିନ୍ତୁ ସାମ୍ନାରେ ମିଠା କଥା କହୁଛି, ଏପରି ମିତ୍ରକୁ ଏବଂ ମାୟାରେ ଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ଦୂରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ।

ଦୁର୍ଜନସ୍ଯ ହି ସଂଗେନ ସୁଜନୋଽପି ଵିନଶ୍ଯତି । ପ୍ରସନ୍ନମପି ପାନୀଯଂ କର୍ଦମୈଃ କଲୁଷୀକୃତମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଲେ ଭଲ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ଯେପରି ନିର୍ମଳ ପାଣି କାଦୁଆ ମିଶିଲେ ଅପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ ।

ସ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସଦ୍ଵିଜୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସମଶେଷନିରୂପଣମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଦ୍ଵିଜଃ ପୂଜ୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଭୋଜନ କରିଥାଏ । ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ।