ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଅପହୃତ୍ଯ ପରସ୍ଵଂ ହି ଯସ୍ତୁ ଦାନଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ସ ଦାତା ନରକଂ ଯାତି ଯସ୍ଯାର୍ଥାସ୍ତସ୍ଯ ତତ୍ଫଲମ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇ ଯିଏ ଦାନ କରେ, ସେ ଦାତା ନାମରେ ନରକକୁ ଯାଏ। ଦାନର ଫଳ ତାହାର ଯିଏ ସମ୍ପତ୍ତି ଥିଲା।

ଦେଵଦ୍ରଵ୍ଯଵିନାଶେନ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହରଣେନ ଚ । କୁଲାନ୍ଯକୁଲତାଂ ଯାନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣାତିକ୍ରମେଣ ଚ ॥ ୧,୧୧୪.

ଦେବତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ନଷ୍ଟ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଧନ ହରଣ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ ପରିବାରର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନେ ଚ ସୁରାପେ ଚ ଚୋରେ ଭଗ୍ନଵ୍ରତେ ତଥା । ନିଷ୍କୃତିର୍ଵିହିତା ସଦ୍ଭିଃ କୃତଘ୍ନେ ନାସ୍ତି ନିଷ୍କୃତିଃ ॥ ୧,୧୧୪.

ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ, ମଦପାନ, ଚୋରି କିମ୍ବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କଲେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଅକୃତଜ୍ଞଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ।

ନାଶ୍ରନ୍ତି ପିତରୋ ଦେଵାଃ କ୍ଷୁଦ୍ରସ୍ଯ ଵୃଷଲୀପତେଃ । ଭାର୍ଯାଜିତସ୍ଯ ନାଶ୍ରନ୍ତି ଯସ୍ଯାଶ୍ଚୋପପତିର୍ଗୃହେ ॥ ୧,୧୧୪.

ଯିଏ ନିମ୍ନଜାତି, ଯିଏ ଜନୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହାରିଛି, କିମ୍ବା ଘରେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ସହ ଅସଦ୍ବ୍ୟବହାର ଅଛି, ସେମାନଙ୍କର ପିତୃଦେବତା ଓ ଦେବତା ତ୍ରୁପ୍ତି ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

ଅକୃଜଜ୍ଞମନାର୍ଯଞ୍ଚ ଦୀର୍ଧରୋଷମନାର୍ଜଵମ୍ । ଚତୁରୋ ଵିଦ୍ଧି ଚାଣ୍ଡାଲାଞ୍ଜାତ୍ଯା ଜାଯେତ ପଞ୍ଚମଃ ॥ ୧,୧୧୪.

ଅକୃତଜ୍ଞ, ଅନାର୍ୟ, ଦୀର୍ଘକ୍ରୋଧୀ ଓ ଅସତ୍ୟବାଦୀ—ଏହି ଚାରିଜଣ ଚଣ୍ଡାଳ ଭାବେ ଜଣାଯିବେ। ଏମାନଙ୍କୁ ନେଇ ପଞ୍ଚମ ଜଣ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ନୋପେକ୍ଷିତଵ୍ଯୋ ଦୁର୍ବଦ୍ଧି ଶତ୍ରୁରଲ୍ପୋଽପ୍ଯଵଜ୍ଞଯା । ଵହ୍ନିରଲ୍ପୋଽପ୍ଯସଂହାର୍ଯଃ କୁରୁତେ ଭସ୍ମସାଜ୍ଜଗତ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଶତ୍ରୁକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଛୋଟ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭସ୍ମ କରିପାରେ।

ନଵେ ଵଯସି ଯଃ ଶାନ୍ତଃ ସ ଶାନ୍ତ ଇତି ମେ ମତିଃ । ଧାତୁଷୁ କ୍ଷୀଯମାଣେଷୁ ଶମଃ କସ୍ଯ ନ ଜାଯତେ ॥ ୧,୧୧୪.

ଯିଏ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଶାନ୍ତ ରହିପାରେ, ସେଠାରେ ନିଜର ଶାନ୍ତି ଥିବାକୁ ମୁଁ ମାନେ। ଦେହ ଶକ୍ତି କମିଲେ ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଆସିଯାଏ।

ପନ୍ଥାନ ଇଵ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ସର୍ଵସାଧାରଣାଃ ଶ୍ରିଯଃ । ମଦୀଯା ଇତି ମତ୍ଵା ଵୈ ନ ହି ହର୍ଷଯୁତୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧନ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ, ପଥ ଭଳି। 'ଏହା ମୋର' ଭାବିଲେ କେବେ ଖୁସି ମିଳେ ନାହିଁ।

ଚିତ୍ତାଯତ୍ତଂ ଧାତୁଵଶ୍ଯଂ ଶରୀରଂ ଚିତ୍ତେ ନଷ୍ଟେ ଧାତଵୋ ଯାନ୍ତି ନାଶମ୍ । ତସ୍ମାଚ୍ଚିତ୍ତଂ ସର୍ଵଦା ରକ୍ଷଣୀଯଂ ସ୍ଵସ୍ଥେ ଚିତ୍ତେ ଧାତଵଃ ସମ୍ଭଵନ୍ତି ॥ ୧,୧୧୪.

ଦେହ ମନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଦେହର ଧାତୁ ମନ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ତେଣୁ ସବୁବେଳେ ମନକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିବା ଉଚିତ, ମନ ସୁସ୍ଥ ଥିଲେ ଦେହର ଧାତୁ ଭଲ ରହେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୧୫ ସୂତ ଉଵାଚ । କୁମାର୍ଯାଂ ଚ କୁମିତ୍ରଂ ଚ କୁରାଜାନଂ କୁପୁତ୍ରକମ୍ । କୁକନ୍ଯାଂ ଚ କୁଦେଶଂ ଚ ଦୂରତଃ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ସୂତ କହିଲେ: ଖରାପ ସହେଳୀ, ଦୁଷ୍ଟ ରାଜା, ଖରାପ ପୁଅ, ଖରାପ ଝିଅ ଓ ଖରାପ ଦେଶକୁ ଦୂରରୁ ଏଡ଼ାଇ ରହିବା ଉଚିତ।

ଧର୍ମଃ ପ୍ରଵ୍ରଜିତସ୍ତପଃ ପ୍ରଚଲିତଂ ସତ୍ଯଂ ଚ ଦୂରଂ ଗତଂ ପୃଥ୍ଵୀ ଵନ୍ଧ୍ଯଫଲା ଜନାଃ କପଟିନୋ ଲୌଲ୍ଯେ ସ୍ଥିତା ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ । ମର୍ତ୍ଯାଃ ସ୍ତ୍ରୀଵଶଗାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ଚପଲା ନୀଚା ଜନା ଉନ୍ନତାଃ ହା କଷ୍ଟଂ ଖଲୁଜୀଵିତଂ କଲିଯୁଗେ ଧନ୍ଯା ଜନା ଯେ ମୃତାଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ଧର୍ମ ଚାଲିଗଲା, ତପସ୍ୟା ଅସ୍ଥିର, ସତ୍ୟ ଦୂରେ ଚାଲିଗଲା, ପୃଥିବୀ ଅଉ ଫଳଦାୟି ନୁହେଁ, ଲୋକେ ଠକ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଲୋଭରେ ଲିନ, ମଣିଷ ନାରୀଙ୍କ ଆଘାତରେ, ନାରୀ ଚଞ୍ଚଳ, ନିମ୍ନ ଲୋକ ଉଚ୍ଚ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ହା ଦୁଃଖ! କଳିଯୁଗର ଜୀବନ କେତେ କଷ୍ଟଦାୟକ! ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ସେମାନେ ଧନ୍ୟ।

ଧନ୍ଯାସ୍ତେ ଯେ ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଦେଶଭଙ୍ଗଂ କୁଲକ୍ଷଯମ୍ । ପରଚିତ୍ତଗତାନ୍ ଦାରାନ୍ପୁତ୍ରଂ କୁଵ୍ଯସନେ ସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେଉଁମାନେ ଦେଶ ଭଙ୍ଗ, ପରିବାର ନାଶ, ଜନାନୀ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ଉପରେ ମନ ଦେଇଥିବା, କିମ୍ବା ପୁଅ ଦୁର୍ବ୍ୟସନରେ ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ।

କୁପୁତ୍ରେ ନିର୍ଵୃତିର୍ନାସ୍ତି କୁଭାର୍ଯାଯାଂ କୁତୋ ରତିଃ । ସୁମିତ୍ର ନାସ୍ତି ଵିଶ୍ଵାସଃ କୁରାଜ୍ଯେ ନାସ୍ତି ଜୀଵିତମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଖରାପ ପୁଅ ରେ କେବେ ସୁଖ ନାହିଁ, ଖରାପ ଝିଅ ରେ କେଉଁଠି ଆନନ୍ଦ? ଖରାପ ସହେଳୀ ଉପରେ କେବେ ଭରସା ନାହିଁ, ଦୁଷ୍ଟ ରାଜ୍ୟରେ କେବେ ଜୀବନ ନାହିଁ।

ପରାନ୍ନଂ ଚ ପରସ୍ଵଂ ଚ ପରଶଯ୍ଯାଃ ପରସ୍ତ୍ରିଯଃ । ପରଵେଶ୍ମନି ଵାସଶ୍ଚ ଶକ୍ରାଦପି ହରେଚ୍ଛ୍ରିଯମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଅନ୍ୟର ଖାଦ୍ୟ, ଧନ, ଶୟ୍ୟା, ଜନାନୀ ଓ ଅନ୍ୟର ଘରେ ରହିବା—ଏହି ସବୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧନ ହରଣ କରିଦିଏ।

ଆଲାପାଦ୍ଗାତ୍ରସଂସ୍ପର୍ଶାତ୍ସଂସର୍ଗାତ୍ସହ ଭୋଜନାତ୍ । ଆସନାଚ୍ଛଯନାଦ୍ଯାନାତ୍ପାପଂ ସଂକ୍ରମତେ ନୃଣାମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଶରୀର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ସଂଗ, ସାଙ୍ଗରେ ଖାଇବା, ବସିବା, ଶୁଇବା କିମ୍ବା ଏକାଠି ଯାତ୍ରା କରିବା ଦ୍ୱାରା ପାପ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ।

ସ୍ତ୍ରିଯୋ ନଶ୍ଯନ୍ତି ରୂପେଣ ତପଃ କ୍ରୋଧନ ନଶ୍ଯତି । ଗାଵୋ ଦ୍ଵରପ୍ରଚାରେଣ ଶୂଦ୍ରାନ୍ନେନ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ନାରୀମାନେ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ହରାଇଦିଅନ୍ତି, ତପସ୍ୟା କ୍ରୋଧରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଗାଁମାନେ ଦ୍ୱାର ପାଖରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

ଆସନାଦେକଶଯ୍ଯାଯାଂ ବୋଜନାତ୍ପଙ୍କ୍ତିସଙ୍କରାତ୍ । ତତଃ ସଂକ୍ରମତେ ପାପଂ ଘଟାଦ୍ଧଟ ଇଵୋଦକମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଏକସାଥି ଉଠିବା, ଏକାଠି ଶୁଇବା, ଏକାଠି ଖାଇବା, ଏକ ପଙ୍କ୍ତିରେ ମିଶିବା—ଏହିପରି ମିଶିବାରେ ପାପ ଏକ ଘଟରୁ ଅନ୍ୟ ଘଟକୁ ପାଣି ଯିବା ପରି ଲାଗିଯାଏ।

ଲାଲନେ ବହଵୋ ଦୋଷାସ୍ତାଡନେ ବହଵୋ ଗୁଣାଃ । ତସ୍ମାଚ୍ଛିଷ୍ଯଂ ଚ ପୁତ୍ରଂ ଚ ତାଡଯେନ୍ନ ତୁ ଲାଲଯେତ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଅତି ଲାଡ଼େଇରେ ଅନେକ ଦୋଷ ଅଛି, ଶାସନରେ ଅନେକ ଗୁଣ ଅଛି; ତେଣୁ ଶିଷ୍ୟ କିମ୍ବା ପୁଅକୁ ଲାଡ଼େଇ ନ କରି, ଶାସନ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଧ୍ଵା ଜରା ଦେହଵତାଂ ପର୍ଵତାନାଂ ଜଲଂ ଜରା । ଅସଂଭୋଗଶ୍ଚ ନାରୀଣାଂ ଵସ୍ତ୍ରାଣାମାତପୋ ଜରା ॥ ୧,୧୧୫.

ପଥ ଚାଲିବା ଦେହଧାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି, ପାହାଡ଼ ପାଇଁ ପାଣି ବୃଦ୍ଧି, ନାରୀମାନେ ମିଳନ ନ ହେଲେ ବୃଦ୍ଧି, ଜାମାପାତ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପ ବୃଦ୍ଧି।

ଅଧମାଃ କଲିମିଚ୍ଛନ୍ତି ସନ୍ଧିମିଚ୍ଛତି ମଧ୍ଯମାଃ । ଉତ୍ତମା ମାନମିଚ୍ଛନ୍ତି ମାନୋ ହି ମହତାଂ ଧନମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ନିମ୍ନ ଲୋକମାନେ ଝଗଡ଼ା ଚାହାନ୍ତି, ମଧ୍ୟମ ଲୋକମାନେ ସମ୍ମତି ଚାହାନ୍ତି, ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ଆଦର ଚାହାନ୍ତି; କାରଣ ଆଦର ହିଁ ବଡ଼ ଲୋକଙ୍କ ଧନ।

ମାନୋ ହି ମୂଲମର୍ଥସ୍ଯ ମାନେ ସତି ଧନେନ କିମ୍ । ପ୍ରଭ୍ରଷ୍ଟମାନଦର୍ପସ୍ଯ କିଂ ଧନେନ କିମାଯୁଷା ॥ ୧,୧୧୫.

ଆଦର ହିଁ ଧନର ମୂଳ; ଆଦର ଥିଲେ ଧନର କଣ ଦରକାର? ଯେଉଁଠାରେ ଆଦର ଓ ଗର୍ବ ହରାଇଯାଇଛି, ତାହାଁରେ ଧନ କିମ୍ବା ଜୀବନର କଣ ଉପଯୋଗ?

ଅଧମା ଧନମିଚ୍ଛନ୍ତି ଧନମାନୌ ହି ମଧ୍ଯମାଃ । ଉତ୍ତମା ମାନମିଚ୍ଛନ୍ତି ମାନୋ ହି ମହତାଂ ଧନମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ନିମ୍ନ ଲୋକମାନେ ଧନ ଚାହାନ୍ତି, ମଧ୍ୟମ ଲୋକମାନେ ଧନ ଓ ଆଦର ଦୁଇଁଟି ଚାହାନ୍ତି, ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ଆଦର ଚାହାନ୍ତି; କାରଣ ଆଦର ହିଁ ବଡ଼ ଲୋକଙ୍କ ଧନ।

ଵନେଽପି ସିଂହା ନ ନମନ୍ତି କଂ ଚ ବୁଭୁ କ୍ଷିତା ମାଂସନିରୀକ୍ଷଣଂ ଚ । ଧନୈର୍ଵିହୀନାଃ ସୁକୁଲେଷୁ ଜାତା ନ ନୀଚକର୍ମାଣି ସମାରଭନ୍ତେ ॥ ୧,୧୧୫.

ବନରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସିଂହ ଜଣେ କାହାକୁ ନମନ୍ତି ନାହିଁ, ଦେଇଥିବା ମାଂସ ଖାନ୍ତି ନାହିଁ, ଅନ୍ୟର ମାଂସକୁ ଚାହିଁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ; ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଧନ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିମ୍ନ କାମ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ନାଭିଷେକୋ ନ ସଂସ୍କାରଃ ସିଂହସ୍ଯ କ୍ରିଯତେ ଵନେ । ନିତ୍ଯମୂର୍ଜିତସତ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ସ୍ଵଯମେଵ ମୃଗେନ୍ଦ୍ରତା ॥ ୧,୧୧୫.

ବନରେ ସିଂହଙ୍କ ପାଇଁ କେହି ଅଭିଷେକ କିମ୍ବା ସଂସ୍କାର କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସିଂହ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୟଂ ପଶୁମାନଙ୍କ ରାଜା ହୁଏ।

ଵଣିକ୍ପ୍ରମାଦୀ ଭୃକଶ୍ଚ ମାନୀ ଭିକ୍ଷୁର୍ଵିଲାସୀ ହ୍ଯଧନଶ୍ଚ କାମୀ । ଵରାଙ୍ଗନା ଚାପ୍ରିଯଵାଦିନୀ ଚ ନ ତେ ଚ କର୍ମାଣି ସମାରଭନ୍ତେ ॥ ୧,୧୧୫.

ଅସାବଧାନ ବ୍ୟାପାରୀ, ନାଇ, ଗର୍ବିତ ଭିକ୍ଷୁ, ଧନ ନଥିବା କାମୀ, ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀ, ଏବଂ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହୁଥିବା—ଏମାନେ ନିଜ କାମ କରିନାହିଁ।

ଦାତା ଦରିଦ୍ରଃ କୃପଣୋର୍ଽଥଯୁକ୍ତଃ ପୁତ୍ତ୍ରୋଽଵିଧେଯଃ କୁଜନସ୍ଯ ସେଵା । ପରୋପକାରେଷୁ ନରସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁଃ ପ୍ରଜାଯତେ ଦୁଶ୍ଚରିତାନି ପଞ୍ଚ ॥ ୧,୧୧୫.

ଦାନୀ କିନ୍ତୁ ଦରିଦ୍ର, ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କଞ୍ଜୁସ, ଅନଶୁନା ପୁଅ, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସେବା, ଏବଂ ଭଲ କାମ କରୁଥିବାବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟ।

କାନ୍ତାଵିଯୋଗଃ ସ୍ଵଜନାପମାନଂ ଋଣସ୍ଯ ଶେଷଃ କୁଜନସ୍ଯ ସେଵା । ଦାରିଦ୍ରଯାଭାଵାଦ୍ଵିମୁଖାଶ୍ଚ ମିତ୍ରା ଵିନାଗ୍ନିନା ପଞ୍ଚ ଦହନ୍ତି ତୀଵ୍ରାଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବା, ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ଅପମାନ, ଋଣ ଅବଶେଷ ରହିବା, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସେବା, ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ମିତ୍ରମାନେ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚିବା—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଅଗ୍ନି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୀବ୍ର ଜ୍ୱାଳା ଦେଇଥାଏ।

ଚିନ୍ତାସହସ୍ରେଷୁ ଚ ତେଷୁ ମଧ୍ଯେ ଚିନ୍ତାଶ୍ଚତସ୍ରୋଽପ୍ଯସିଧାରତୁଲ୍ଯାଃ । ନୀଚାପମାନଂ କ୍ଷୁଧିତଂ କଲତ୍ରଂ ଭାର୍ଯା ଵିରକ୍ତା ସହଜୋପରୋଧଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ହଜାର ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟରେ ଚାରିଟି ରେଜର ଧାର ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ: ନିମ୍ନ ଲୋକଙ୍କ ଅପମାନ, ଭୋକ, ଭାର୍ଯ୍ୟାର ଅନୁତ୍ସାହ, ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ବାଧା।

ଵଶ୍ଯଶ୍ଚ ପୁର୍ତ୍ରେର୍ଽଥ କରୀ ଚ ଵିଦ୍ଯା ଅରୋଗିତା ସଜ୍ଜନସଙ୍ଗତିଶ୍ଚ । ଇଷ୍ଟା ଚ ଭାର୍ଯା ଵଶଵର୍ତିନୀ ଚ ଦୁଃ ଖସ୍ଯ ମୂଲୋଦ୍ଧରଣାନି ପଞ୍ଚ ॥ ୧,୧୧୫.

ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ପୁଅ, ଧନ, ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସଙ୍ଗ, ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏବଂ ନିଜ ଅନୁଗତ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଦୁଃଖର ମୂଳ ଉପଡ଼ାଇବାର ଉପାୟ।