ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଏକେନାପି ସୁଵୃକ୍ଷେଣ ପୁଷ୍ପିତେନ ସୁଗନ୍ଧିନା । ଵନଂ ସୁଵାସିତଂ ସର୍ଵଂ ସୁପୁତ୍ରେଣ କୁଲଂ ଯଥା ॥ ୧,୧୧୪.

ଏକ ଫୁଲିଥିବା ସୁଗନ୍ଧିତ ଗଛ ସମଗ୍ର ବନକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ କରେ, ଉପାୟ ଏକ ଉତ୍ତମ ପୁଅ ସମସ୍ତ ପରିବାରକୁ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଦେଇଥାଏ।

ଏକୋ ହି ଗୁଣଵାନ୍ପୁତ୍ରୋ ନିର୍ଗୁଣେନ ଶତେନ କିମ୍ । ଚନ୍ଦ୍ରୋ ହନ୍ତି ତମାଂସ୍ଯେକୋ ନ ଚ ଜ୍ଯୋତିଃ ସହସ୍ରକମ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

ଗୁଣ ନଥିବା ଶତପୁତ୍ରର କଣ ଲାଭ? ଏକ ଗୁଣବାନ ପୁଅ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି; ହଜାର ତାରା ତାହା କରିପାରେନାହିଁ।

ଲାଲଯେତ୍ପଞ୍ଚ ଵର୍ଷାଣି ଦଶ ଵର୍ଷାଣି ତାଡଯେତ୍ । ପ୍ରାପ୍ତେ ତୁ ଷୋଡଶେ ଵର୍ଷେ ପୁତ୍ରଂ ମିତ୍ରଵଦାଚରେତ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁଅକୁ ଲାଡ଼ କର, ଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାସନ କର; ଛଉଦଶ ବର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ପୁଅକୁ ବନ୍ଧୁ ଭଳି ବ୍ୟବହାର କର।

ଜାଯମାନୋ ହରେଦ୍ଦାରାନ୍ ଵର୍ଧମାନୋ ହରେଦ୍ଧନମ୍ । ମ୍ରିଯମାଣୋ ହରେତ୍ପ୍ରାଣାନ୍ନାସ୍ତି ପୁତ୍ରସମୋ ରିପୁଃ ॥ ୧,୧୧୪.

ଜନ୍ମ ସମୟରେ ପୁଅ ବାପାଙ୍କର ଜନାନୀକୁ ନେଇଯାଏ; ବଢ଼ିବା ସମୟରେ ଧନ ନେଇଯାଏ; ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ପ୍ରାଣ ନେଇଯାଏ—ପୁଅ ସମାନ ଶତ୍ରୁ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।

କେଚିନ୍ମୃଗମୁଖା ଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ କେଚିଦ୍ଵ୍ଯାଘ୍ରମୁଖା ମୃଗାଃ । ତତ୍ସ୍ଵରୂପପହିଜ୍ଞାନେ ହ୍ଯଵିଶ୍ଵାସଃ ପଦେପଦେ ॥ ୧,୧୧୪.

କେତେକ ବାଘ ମୃଗ ମୁହଁ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି, କେତେକ ମୃଗ ବାଘ ମୁହଁ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ଜଣା ନଥିଲେ ପ୍ରତି ପଦକୁ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଦରକାର।

ଏକଃ କ୍ଷମାଵତାଂ ଦୋଷୋ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ନୋପପଦ୍ଯତେ । ଯଦେନଂ କ୍ଷମଯା ଯୁକ୍ତମଶକ୍ତଂ ମନ୍ଯତେ ଜନଃ ॥ ୧,୧୧୪.

ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଲୋକଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଦୋଷ—ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ—ଲୋକେ ଭାବିପାରନ୍ତି ଯେ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଅଶକ୍ତ।

ଏତଦେଵାନୁମନ୍ଯେତ ଭୋଗା ହି କ୍ଷଣଭଙ୍ଗିନଃ । ସ୍ନିଗ୍ଧେଷୁ ଚ ଵିଦଗ୍ଧସ୍ଯ ମତଯୋ ଵୈ ହ୍ଯନାକୁଲାଃ ॥ ୧,୧୧୪.

ଏହି କଥା ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ୍—ଭୋଗ ଅତି ଅଳ୍ପ ସମୟର; ଏବଂ ନିଷ୍ଠାବାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚତୁରଙ୍କର ମନ କେବେ ଅସ୍ଥିର ହୁଏନାହିଁ।

ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ପିତୃସମୋ ଭ୍ରାତା ମୃତେ ପିତରି ଶୌନକ । ସର୍ଵେଷାଂ ସ ପିତା ହି ସ୍ଯାତ୍ସର୍ଵେଷାମନୁପାଲକଃ ॥ ୧,୧୧୪.

ହେ ଶୌନକ, ବାପା ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲେ ବଡ଼ ଭାଇ ବାପା ସମାନ ହୁଏ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ବାପା ଭଳି ଦୟାଳୁ ଓ ରକ୍ଷକ ହେବା ଉଚିତ।

କନିଷ୍ଠେଷୁ ଚ ସର୍ଵେଷୁ ସମତ୍ଵେନାନୁଵର୍ତତେ । ସମାପଭୋଗଜୀଵେଷୁ ଯଥୈଵଂ ତନଯେଷୁ ଚ ॥ ୧,୧୧୪.

ସେ ସମସ୍ତ ଛୋଟ ଭାଇମାନଙ୍କୁ, ସହଯୋଗୀ ଓ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ବହୂନାମଲ୍ପସାରାଣାଂ ସମଵାଯୋ ହି ଦାରୁଣଃ । ତୃଣୈରାଵେଷ୍ଟିତା ରଜ୍ଜୁସ୍ତଯା ନାଗୋଽପି ବଧ୍ଯତେ ॥ ୧,୧୧୪.

ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଲୋକ ଏକାଠି ହେଲେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି। ଘାସରେ ଝାପିଥିବା ଦୋରି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ହାତୀକୁ ବାନ୍ଧି ହେବ।

ଅପହୃତ୍ଯ ପରସ୍ଵଂ ହି ଯସ୍ତୁ ଦାନଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ସ ଦାତା ନରକଂ ଯାତି ଯସ୍ଯାର୍ଥାସ୍ତସ୍ଯ ତତ୍ଫଲମ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇ ଯିଏ ଦାନ କରେ, ସେ ଦାତା ନାମରେ ନରକକୁ ଯାଏ। ଦାନର ଫଳ ତାହାର ଯିଏ ସମ୍ପତ୍ତି ଥିଲା।

ଦେଵଦ୍ରଵ୍ଯଵିନାଶେନ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହରଣେନ ଚ । କୁଲାନ୍ଯକୁଲତାଂ ଯାନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣାତିକ୍ରମେଣ ଚ ॥ ୧,୧୧୪.

ଦେବତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ନଷ୍ଟ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଧନ ହରଣ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ ପରିବାରର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନେ ଚ ସୁରାପେ ଚ ଚୋରେ ଭଗ୍ନଵ୍ରତେ ତଥା । ନିଷ୍କୃତିର୍ଵିହିତା ସଦ୍ଭିଃ କୃତଘ୍ନେ ନାସ୍ତି ନିଷ୍କୃତିଃ ॥ ୧,୧୧୪.

ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ, ମଦପାନ, ଚୋରି କିମ୍ବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କଲେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଅକୃତଜ୍ଞଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ।

ନାଶ୍ରନ୍ତି ପିତରୋ ଦେଵାଃ କ୍ଷୁଦ୍ରସ୍ଯ ଵୃଷଲୀପତେଃ । ଭାର୍ଯାଜିତସ୍ଯ ନାଶ୍ରନ୍ତି ଯସ୍ଯାଶ୍ଚୋପପତିର୍ଗୃହେ ॥ ୧,୧୧୪.

ଯିଏ ନିମ୍ନଜାତି, ଯିଏ ଜନୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହାରିଛି, କିମ୍ବା ଘରେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ସହ ଅସଦ୍ବ୍ୟବହାର ଅଛି, ସେମାନଙ୍କର ପିତୃଦେବତା ଓ ଦେବତା ତ୍ରୁପ୍ତି ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

ଅକୃଜଜ୍ଞମନାର୍ଯଞ୍ଚ ଦୀର୍ଧରୋଷମନାର୍ଜଵମ୍ । ଚତୁରୋ ଵିଦ୍ଧି ଚାଣ୍ଡାଲାଞ୍ଜାତ୍ଯା ଜାଯେତ ପଞ୍ଚମଃ ॥ ୧,୧୧୪.

ଅକୃତଜ୍ଞ, ଅନାର୍ୟ, ଦୀର୍ଘକ୍ରୋଧୀ ଓ ଅସତ୍ୟବାଦୀ—ଏହି ଚାରିଜଣ ଚଣ୍ଡାଳ ଭାବେ ଜଣାଯିବେ। ଏମାନଙ୍କୁ ନେଇ ପଞ୍ଚମ ଜଣ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ନୋପେକ୍ଷିତଵ୍ଯୋ ଦୁର୍ବଦ୍ଧି ଶତ୍ରୁରଲ୍ପୋଽପ୍ଯଵଜ୍ଞଯା । ଵହ୍ନିରଲ୍ପୋଽପ୍ଯସଂହାର୍ଯଃ କୁରୁତେ ଭସ୍ମସାଜ୍ଜଗତ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଶତ୍ରୁକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଛୋଟ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭସ୍ମ କରିପାରେ।

ନଵେ ଵଯସି ଯଃ ଶାନ୍ତଃ ସ ଶାନ୍ତ ଇତି ମେ ମତିଃ । ଧାତୁଷୁ କ୍ଷୀଯମାଣେଷୁ ଶମଃ କସ୍ଯ ନ ଜାଯତେ ॥ ୧,୧୧୪.

ଯିଏ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଶାନ୍ତ ରହିପାରେ, ସେଠାରେ ନିଜର ଶାନ୍ତି ଥିବାକୁ ମୁଁ ମାନେ। ଦେହ ଶକ୍ତି କମିଲେ ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଆସିଯାଏ।

ପନ୍ଥାନ ଇଵ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ସର୍ଵସାଧାରଣାଃ ଶ୍ରିଯଃ । ମଦୀଯା ଇତି ମତ୍ଵା ଵୈ ନ ହି ହର୍ଷଯୁତୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧନ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ, ପଥ ଭଳି। 'ଏହା ମୋର' ଭାବିଲେ କେବେ ଖୁସି ମିଳେ ନାହିଁ।

ଚିତ୍ତାଯତ୍ତଂ ଧାତୁଵଶ୍ଯଂ ଶରୀରଂ ଚିତ୍ତେ ନଷ୍ଟେ ଧାତଵୋ ଯାନ୍ତି ନାଶମ୍ । ତସ୍ମାଚ୍ଚିତ୍ତଂ ସର୍ଵଦା ରକ୍ଷଣୀଯଂ ସ୍ଵସ୍ଥେ ଚିତ୍ତେ ଧାତଵଃ ସମ୍ଭଵନ୍ତି ॥ ୧,୧୧୪.

ଦେହ ମନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଦେହର ଧାତୁ ମନ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ତେଣୁ ସବୁବେଳେ ମନକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିବା ଉଚିତ, ମନ ସୁସ୍ଥ ଥିଲେ ଦେହର ଧାତୁ ଭଲ ରହେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୧୫ ସୂତ ଉଵାଚ । କୁମାର୍ଯାଂ ଚ କୁମିତ୍ରଂ ଚ କୁରାଜାନଂ କୁପୁତ୍ରକମ୍ । କୁକନ୍ଯାଂ ଚ କୁଦେଶଂ ଚ ଦୂରତଃ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ସୂତ କହିଲେ: ଖରାପ ସହେଳୀ, ଦୁଷ୍ଟ ରାଜା, ଖରାପ ପୁଅ, ଖରାପ ଝିଅ ଓ ଖରାପ ଦେଶକୁ ଦୂରରୁ ଏଡ଼ାଇ ରହିବା ଉଚିତ।

ଧର୍ମଃ ପ୍ରଵ୍ରଜିତସ୍ତପଃ ପ୍ରଚଲିତଂ ସତ୍ଯଂ ଚ ଦୂରଂ ଗତଂ ପୃଥ୍ଵୀ ଵନ୍ଧ୍ଯଫଲା ଜନାଃ କପଟିନୋ ଲୌଲ୍ଯେ ସ୍ଥିତା ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ । ମର୍ତ୍ଯାଃ ସ୍ତ୍ରୀଵଶଗାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ଚପଲା ନୀଚା ଜନା ଉନ୍ନତାଃ ହା କଷ୍ଟଂ ଖଲୁଜୀଵିତଂ କଲିଯୁଗେ ଧନ୍ଯା ଜନା ଯେ ମୃତାଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ଧର୍ମ ଚାଲିଗଲା, ତପସ୍ୟା ଅସ୍ଥିର, ସତ୍ୟ ଦୂରେ ଚାଲିଗଲା, ପୃଥିବୀ ଅଉ ଫଳଦାୟି ନୁହେଁ, ଲୋକେ ଠକ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଲୋଭରେ ଲିନ, ମଣିଷ ନାରୀଙ୍କ ଆଘାତରେ, ନାରୀ ଚଞ୍ଚଳ, ନିମ୍ନ ଲୋକ ଉଚ୍ଚ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ହା ଦୁଃଖ! କଳିଯୁଗର ଜୀବନ କେତେ କଷ୍ଟଦାୟକ! ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ସେମାନେ ଧନ୍ୟ।

ଧନ୍ଯାସ୍ତେ ଯେ ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଦେଶଭଙ୍ଗଂ କୁଲକ୍ଷଯମ୍ । ପରଚିତ୍ତଗତାନ୍ ଦାରାନ୍ପୁତ୍ରଂ କୁଵ୍ଯସନେ ସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଯେଉଁମାନେ ଦେଶ ଭଙ୍ଗ, ପରିବାର ନାଶ, ଜନାନୀ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ଉପରେ ମନ ଦେଇଥିବା, କିମ୍ବା ପୁଅ ଦୁର୍ବ୍ୟସନରେ ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ।

କୁପୁତ୍ରେ ନିର୍ଵୃତିର୍ନାସ୍ତି କୁଭାର୍ଯାଯାଂ କୁତୋ ରତିଃ । ସୁମିତ୍ର ନାସ୍ତି ଵିଶ୍ଵାସଃ କୁରାଜ୍ଯେ ନାସ୍ତି ଜୀଵିତମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଖରାପ ପୁଅ ରେ କେବେ ସୁଖ ନାହିଁ, ଖରାପ ଝିଅ ରେ କେଉଁଠି ଆନନ୍ଦ? ଖରାପ ସହେଳୀ ଉପରେ କେବେ ଭରସା ନାହିଁ, ଦୁଷ୍ଟ ରାଜ୍ୟରେ କେବେ ଜୀବନ ନାହିଁ।

ପରାନ୍ନଂ ଚ ପରସ୍ଵଂ ଚ ପରଶଯ୍ଯାଃ ପରସ୍ତ୍ରିଯଃ । ପରଵେଶ୍ମନି ଵାସଶ୍ଚ ଶକ୍ରାଦପି ହରେଚ୍ଛ୍ରିଯମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଅନ୍ୟର ଖାଦ୍ୟ, ଧନ, ଶୟ୍ୟା, ଜନାନୀ ଓ ଅନ୍ୟର ଘରେ ରହିବା—ଏହି ସବୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧନ ହରଣ କରିଦିଏ।

ଆଲାପାଦ୍ଗାତ୍ରସଂସ୍ପର୍ଶାତ୍ସଂସର୍ଗାତ୍ସହ ଭୋଜନାତ୍ । ଆସନାଚ୍ଛଯନାଦ୍ଯାନାତ୍ପାପଂ ସଂକ୍ରମତେ ନୃଣାମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଶରୀର ସଂସ୍ପର୍ଶ, ସଂଗ, ସାଙ୍ଗରେ ଖାଇବା, ବସିବା, ଶୁଇବା କିମ୍ବା ଏକାଠି ଯାତ୍ରା କରିବା ଦ୍ୱାରା ପାପ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ।

ସ୍ତ୍ରିଯୋ ନଶ୍ଯନ୍ତି ରୂପେଣ ତପଃ କ୍ରୋଧନ ନଶ୍ଯତି । ଗାଵୋ ଦ୍ଵରପ୍ରଚାରେଣ ଶୂଦ୍ରାନ୍ନେନ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ ॥ ୧,୧୧୫.

ନାରୀମାନେ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ହରାଇଦିଅନ୍ତି, ତପସ୍ୟା କ୍ରୋଧରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଗାଁମାନେ ଦ୍ୱାର ପାଖରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

ଆସନାଦେକଶଯ୍ଯାଯାଂ ବୋଜନାତ୍ପଙ୍କ୍ତିସଙ୍କରାତ୍ । ତତଃ ସଂକ୍ରମତେ ପାପଂ ଘଟାଦ୍ଧଟ ଇଵୋଦକମ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଏକସାଥି ଉଠିବା, ଏକାଠି ଶୁଇବା, ଏକାଠି ଖାଇବା, ଏକ ପଙ୍କ୍ତିରେ ମିଶିବା—ଏହିପରି ମିଶିବାରେ ପାପ ଏକ ଘଟରୁ ଅନ୍ୟ ଘଟକୁ ପାଣି ଯିବା ପରି ଲାଗିଯାଏ।

ଲାଲନେ ବହଵୋ ଦୋଷାସ୍ତାଡନେ ବହଵୋ ଗୁଣାଃ । ତସ୍ମାଚ୍ଛିଷ୍ଯଂ ଚ ପୁତ୍ରଂ ଚ ତାଡଯେନ୍ନ ତୁ ଲାଲଯେତ୍ ॥ ୧,୧୧୫.

ଅତି ଲାଡ଼େଇରେ ଅନେକ ଦୋଷ ଅଛି, ଶାସନରେ ଅନେକ ଗୁଣ ଅଛି; ତେଣୁ ଶିଷ୍ୟ କିମ୍ବା ପୁଅକୁ ଲାଡ଼େଇ ନ କରି, ଶାସନ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଧ୍ଵା ଜରା ଦେହଵତାଂ ପର୍ଵତାନାଂ ଜଲଂ ଜରା । ଅସଂଭୋଗଶ୍ଚ ନାରୀଣାଂ ଵସ୍ତ୍ରାଣାମାତପୋ ଜରା ॥ ୧,୧୧୫.

ପଥ ଚାଲିବା ଦେହଧାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି, ପାହାଡ଼ ପାଇଁ ପାଣି ବୃଦ୍ଧି, ନାରୀମାନେ ମିଳନ ନ ହେଲେ ବୃଦ୍ଧି, ଜାମାପାତ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପ ବୃଦ୍ଧି।