ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ପ୍ରିଯଂ ଗାନମକୁଣ୍ଠସ୍ଯ ନୀଚସ୍ଯୋଚ୍ଚାସନଂ ପ୍ରିଯମ୍ । ପ୍ରିଯଂ ଦାନଂ ଦରିଦ୍ରସ୍ଯ ଭୂନଶ୍ଚତରୁଣୀ ପ୍ରିଯା ॥ ୧,୧୧୪.

ଯେଉଁଠାରେ କଣ୍ଠ ଭଲ, ସେଠି ଗୀତ ପ୍ରିୟ; ନିମ୍ନ ଲୋକ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚ ଆସନ ପ୍ରିୟ; ଦରିଦ୍ର ପାଇଁ ଦାନ ପ୍ରିୟ; ଭୂମି ପାଇଁ ଯୁବତୀ ପ୍ରିୟ।

ଅତ୍ଯମ୍ବୁପାନଂ କଠିନାଶନଞ୍ଚ ଧାତୁକ୍ଷଯୋଵେଗଵିଧାରଣଞ୍ଚ । ଦିଵାଶଯୋ ଜାଗରଣଞ୍ଚ ରାତ୍ରୌ ଷଡ୍ଭିର୍ନରାଣାଂ ନିଵସନ୍ତି ରୋଗାଃ ॥ ୧,୧୧୪.

ଅତିରିକ୍ତ ପାଣି ପିଇବା, କଠିନ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା, ଶରୀରର ତତ୍ତ୍ୱ ହ୍ରାସ, ପ୍ରାକୃତିକ ଚାହିଦା ଦମିବା, ଦିନେ ଶୋଇବା ଓ ରାତିରେ ଜାଗି ରହିବା—ଏହି ଛଅଟି କାରଣରୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ରୋଗ ବସିଥାଏ।

ବାଲାତପଶ୍ଚାପ୍ଯତିମୈଥୁନଞ୍ଚ ଶ୍ମଶାନଧୂମଃ କରତାପନଞ୍ଚ । ରଜସ୍ଵଲାଵତ୍କ୍ରନିରୀକ୍ଷଣଞ୍ଚ ସୁଦୀର୍ଘମାଯୁର୍ନନୁ କର୍ଷଯେଚ୍ଚ ॥ ୧,୧୧୪.

ବାଳିଆ ଦିନର ତପ, ଅତିରିକ୍ତ ଯୌନ କ୍ରିୟା, ଶ୍ମଶାନର ଧୂଆଁ, ହାତକୁ ଅଗ୍ନିରେ ତାପିବା, ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀକୁ ଦେଖିବା—ଏହି ସବୁ ଏକାଠି ହେଲେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁକୁ କ୍ଷୟ କରିଦିଏ।

ଶୁଷ୍କଂ ମାଂସଂ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵୃଦ୍ଧା ବାଲାର୍କସ୍ତରୁଣଂ ଦଧି । ପ୍ରଭାତେ ମୈଥୁନଂ ନିଦ୍ରା ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରାଣହରାଣି ଷଟ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

ଶୁଖିଲା ମାଂସ, ବୃଦ୍ଧା ନାରୀ, ପ୍ରଭାତର ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତରୁଣ ଦହି, ସକାଳେ ଯୌନ କ୍ରିୟା ଓ ନିଦ୍ରା—ଏହି ଛଅଟି ଦ୍ରୁତ ଜୀବନ ନେଇଯାଏ।

ସଦ୍ଯଃ ପକ୍ରଘୃତଂ ଦ୍ରାକ୍ଷା ବାଲା ସ୍ତ୍ରୀ କ୍ଷୀରଭୋଜନମ୍ । ଉଷ୍ଣୋଦକଂ ତରୁଚ୍ଛାଯା ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରାଣହରାଣି ଷଟ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

ତାଜା ଘିଅ, ଦ୍ରାକ୍ଷା, ତରୁଣୀ, ଦୁଧ ଭିତ୍ତିକ ଖାଦ୍ୟ, ଗରମ ପାଣି ଓ ଗଛର ଛାୟା—ଏହି ଛଅଟି ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ଜୀବନ ନେଇଯାଏ।

କୂପାଦକଂ ଵଟଚ୍ଛାଯା ନାରୀଣାଞ୍ଚ ପଯୋଧରଃ । ଶୀତକାଲେ ଭଵେଦୁଷ୍ଣମୁଷ୍ଣକାଲେ ଚ ଶୀତଲମ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

କୁଆଁର ପାଣି, ବଟଗଛର ଛାୟା ଓ ନାରୀର ଅଂଶ—ଏହିଗୁଡ଼ିକ ଶୀତକାଳରେ ଉଷ୍ଣ ଓ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ଶୀତଳ ହୋଇଥାଏ।

ତ୍ରଯୋ ବଲକରାଃ ସଦ୍ଯୋ ବାଲାଭ୍ଯଙ୍ଗସୁଭୋଜନମ୍ । ତ୍ରଯୋ ବଲହରାଃ ସଦ୍ଯୋ ହ୍ଯଧ୍ଵା ଵେ ମୈଥୁନଂ ଜ୍ଵରଃ ॥ ୧,୧୧୪.

ତୁରନ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିବା ତିନିଟି—ଶିଶୁଙ୍କୁ ତେଲ ମାସାଜ, ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଓ ବିଶ୍ରାମ। ତୁରନ୍ତ ଶକ୍ତି କମାଇଦେଇଥିବା ତିନିଟି—ଭ୍ରମଣ, ଯୌନ କ୍ରିୟା ଓ ଜ୍ୱର।

ଶୁଷ୍କଂ ମାଂସଂ ପଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଭାର୍ଯାମିତ୍ରୈଃ ସହୈଵ ତୁ । ନ ଭାକ୍ତଵ୍ଯଂ ନୃପୈଃ ସାର୍ଧଂ ଵିଯୋଗଂ କୁରୁତେ କ୍ଷଣାତ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

ଶୁଖିଲା ମାଂସ, ଦୁଧ ଓ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସହ ରହିବା—ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ ରାଜାଙ୍କ ସହ ଏକାଠି ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ତୁରନ୍ତ ବିଯୋଗ ଆଣିଦିଏ।

କୁଚେଲିନ ଦନ୍ତମଲୋପଧାରିଣଂ ବହ୍ଵାଶିନଂ ନିଷ୍ଠୁରଵାକ୍ଯଭାଷିଣମ୍ । ସୂର୍ଯୋଦଯେ ହ୍ଯସ୍ତମଯେଽପି ଶାଯିନଂ ଵିମୁଞ୍ଚତି ଶ୍ରୀରପି ଚକ୍ରପାଣିନମ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

ଯିଏ ମେଳା କପଡ଼ା ପିନ୍ଧେ, ଦାନ୍ତ ସଫା କରେନି, ଅଧିକ ଖାଏ, କଠୋର କଥା କହେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତରେ ଶୋଇଥାଏ—ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଚକ୍ରଧାରୀ ହେଉନାହିଁ।

ନିତ୍ଯଂ ଛେଦସ୍ତୃଣାନଂ ଧରଣିଵିଲଖନଂ ପାଦଯୋଶ୍ଚାପମାର୍ଷ୍ଟିଃ ଦନ୍ତାନାମପ୍ଯଶୌଚଂ ମଲିନଵସନତା ରୂକ୍ଷତା ମୂର୍ଧଜାନାମ୍ । ଦ୍ଵେ ସଧ୍ଯେ ଚାପି ନିଦ୍ରା ଵିଵସନଶଯନଂ ଗ୍ରାସହାସାତିରେକଃ ସ୍ଵାଙ୍ଗେ ପୀଠେ ଚ ଵାଦ୍ଯଂ ନିଧନମୁପନଯେତ୍କେଶଵସ୍ଯାପି ଲକ୍ଷ୍ମୀମ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

ନିତ୍ୟ ଘାସ କାଟିବା, ମାଟି ଖୋଦିବା, ପାଦ ମୋଛିବା, ଦାନ୍ତ ଅସଫା, ମେଳା କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିବା, ରୁକ୍ଷ କେଶ, ଦିନେ ଦୁଇଥର ଶୋଇବା, ନଙ୍ଗା ଶୋଇବା, ଅଧିକ ଖାଇବା କିମ୍ବା ଅଧିକ ହସିବା, ନିଜ ଶରୀର କିମ୍ବା ଖଟରେ ଡ଼ଙ୍ଗ ମାଡ଼ିବା—ଏହି ସବୁ କେଶବଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ମୀକୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ କରିଦିଏ।

ଶିରଃ ସୁଧୌତଂ ଚରଣୌ ସୁମାର୍ଜିତୌ ଵରାଙ୍ଗନାସେଵନମଲ୍ପଭୋଜନମ୍ । ଅନଗ୍ନଶାଯିତ୍ଵମପର୍ଵମୈଥୁନଂ ଚିରପ୍ରନଷ୍ଟାଂ ଶ୍ରିଯମାନଯନ୍ତି ଷଟ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

ଭଲ ଭାବେ ମୁଣ୍ଡ ଧୁଇବା, ଚାଲି ଭଲ ଭାବେ ଧୋଇବା, ଭଦ୍ରାଙ୍ଗନାଙ୍କୁ ସେବା କରିବା, ଅଳ୍ପ ଖାଇବା, ନଙ୍ଗା ଶୋଇନଥିବା, ଅପବିତ୍ର ଦିନରେ ଯୌନ କ୍ରିୟା ନ କରିବା—ଏହି ଛଅଟି ଦୀର୍ଘଦିନ ହରାଇଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମୀକୁ ଫେରାଇ ଆଣେ।

ଯସ୍ଯ କସ୍ଯ ତୁ ପୁଷ୍ପସ୍ଯ ପାଣାଡରସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ । ଶିରସା ଧାର୍ଯମାଣସ୍ଯ ହ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପ୍ରତିହନ୍ଯତେ ॥ ୧,୧୧୪.

ଯେକୌଣସି ଫୁଲ, ବିଶେଷକରି ସୁଗନ୍ଧିତ ପାଣାଡର ଫୁଲ, ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିଲେ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦୂରେଇଯାଏ।

ଦୀପସ୍ଯ ପଶ୍ଚିମା ଛାଯା ଛାଯା ଶଯ୍ଯାସନସ୍ଯ ଚ । ରଜକସ୍ଯ ତୁ ଯତ୍ତୀର୍ଥଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି ॥ ୧,୧୧୪.

ଦୀପର ପଶ୍ଚିମ ଛାୟା, ଶଯ୍ୟା କିମ୍ବା ଆସନର ଛାୟା, ଓ ଧୋବିର ଧୁଳି—ଏଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି।

ବାଲାତପଃ ପ୍ରେତଧୂମଃ ସ୍ତ୍ରୀ ଵୃଦ୍ଧା ତରୁଣଂ ଦଧି । ଆଯୁଷ୍କାମୋ ନ ସେଵେତ ତଥା ସଂମାର୍ଜନୀରଜଃ ॥ ୧,୧୧୪.

ପ୍ରଭାତର ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମୃତଦେହର ଧୂଆଁ, ବୃଦ୍ଧା ନାରୀ, ତରୁଣ ଦହି ଓ ଝାଡ଼ୁର ଧୁଳି—ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ ଯେଉଁମାନେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୂରେଇ ରହିବା ଉଚିତ।

ଗଜାଶ୍ଵରଥଧାନ୍ଯାନାଂ ଗଵାଞ୍ଚୈଵ ରଜଃ ଶୁଭମ୍ । ଅଶୁଭଂ ଚ ଵିଜାନୀଯାତ୍ଖରୋଷ୍ଟ୍ରଜାଵିକେଷୁ ଚ ॥ ୧,୧୧୪.

ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଗାଈର ଧୁଳି ଶୁଭ; କିନ୍ତୁ ଗଧା, ଉଠ ଓ ଛାଗର ଧୁଳି ଅଶୁଭ ବୋଲି ଜାଣିବା।

ଗଵାଂ ରଜୋ ଧାନ୍ଯରଜଃ ପୁତ୍ରସ୍ଯାଙ୍ଗଭଵଂ ରଜଃ । ଏତଦ୍ରଜୋ ମହାଶସ୍ତଂ ମହାପାତକନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

ଗାଈର ଧୁଳି, ଧାନ୍ୟର ଧୁଳି ଓ ପୁଅର ଶରୀରର ଧୁଳି—ଏହି ଧୁଳି ବହୁତ ପବିତ୍ର ଓ ମହାପାପ ନାଶ କରେ।

ଅଜାରଜଃ ଖରରଜୋ ଯତ୍ତୁ ସଂମାର୍ଜନୀରଜଃ । ଏତଦ୍ରଜୋ ମହାପାପଂ ମହାକିଲ୍ବିଷକାରକମ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

ଛାଗର ଧୁଳି, ଗଧାର ଧୁଳି ଓ ଝାଡ଼ୁର ଧୁଳି—ଏହି ଧୁଳି ମହାପାପ ଓ ଭୟଙ୍କର ଅପବିତ୍ରତା ଦେଇଥାଏ।

ଶୂର୍ପଵାତୋ ନଖାଗ୍ରାମ୍ବୁ ସ୍ନାନଵସ୍ତ୍ରମୃଜୋଦକମ୍ । କେଶାମ୍ବୁ ମାର୍ଜନୀରେଣୁର୍ହନ୍ତି ପୁଣ୍ଯଂ ପୁରା କୃତମ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

ଛାନିର ପବନ, ନଖର ଧୋଇବା ପାଣି, ସ୍ନାନର ବସ୍ତ୍ର ଧୋଇବା ପାଣି, କେଶ ଧୋଇବା ପାଣି ଓ ଝାଡ଼ୁର ଧୁଳି—ଏହିଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବରୁ ଅର୍ଜିତ ପୁଣ୍ୟକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦିଏ।

ଵିପ୍ରଯୋର୍ଵିପ୍ରଵହ୍ନ୍ଯୋଶ୍ଚ ଦମ୍ପତ୍ଯୋଃ ସ୍ଵାମିନୋସ୍ତଥା । ଅନ୍ତରେଣ ନ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ହଯସ୍ଯ ଵୃଷଭସ୍ଯ ଚ ॥ ୧,୧୧୪.

ଦୁଇଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅଗ୍ନି, dampati, ମାଲିକ ଓ ଚାକର, ଘୋଡ଼ା ଓ ବଳଦ—ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ରାଜାଗ୍ନିସର୍ପେଷୁ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯେ ଶତ୍ରୁସେଵନେ । ଭୋଗାସ୍ଵାଦେଷୁ ଵିଶ୍ଵାସଂ କଃ ପ୍ରାଜ୍ଞଃ କର୍ତୁମର୍ହତି ॥ ୧,୧୧୪.

ସ୍ତ୍ରୀ, ରାଜା, ଅଗ୍ନି, ସାପ, ପାଠ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସେବା ଓ ଭୋଗର ସ୍ୱାଦ—ଏହି ସବୁରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ କେହି ଭରସା କରିପାରିବେ କି?

ନ ଵିଶ୍ଵସେଦଵିଶ୍ଵସ୍ତଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ତଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ତଂ ନାତିଵିଶ୍ଵସେତ୍ । ଵିଶ୍ଵାସାଦ୍ଭଯମୁତ୍ପନ୍ନଂ ମୂଲାଦପି ନିକୃନ୍ତତି ॥ ୧,୧୧୪.

ଯେଉଁଠାରେ ଭରସା ନାହିଁ, ସେଠି କେବେ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଭରସା ଅଛି, ସେଠି ଅତିରିକ୍ତ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କାରଣ, ଭରସାରୁ ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହା ମୂଳକୁ ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଇପାରେ।

ଵୈରିଣା ସହ ସନ୍ଧାଯ ଵିଶ୍ଵସ୍ତୋ ଯଦି ତିଷ୍ଠତି । ସ ଵୃକ୍ଷାଗ୍ରେ ପ୍ରସୁପ୍ତୋ ହି ପତିତଃ ପ୍ରତିବୁଧ୍ଯତେ ॥ ୧,୧୧୪.

ଶତ୍ରୁ ସହିତ ସମ୍ମିଳନ କରି ଯଦି କେହି ଭରସାରେ ରହେ, ସେ ଗଛର ଶିଖରରେ ଶୁଇଥିବା ମନିଷ ଭଳି; ପଡ଼ିଗଲା ପରେ ମାତ୍ର ସେ ସଚେତନ ହୁଏ।

ନାତ୍ଯନ୍ତଂ ମୃଦୁନା ଭାଵ୍ଯଂ ନାତ୍ଯନ୍ତଂ କୂରକର୍ମଣା । ମୃଦୁନୈଵ ମୃଦୁଂ ହନ୍ତି ଦାରୁଣେନୈଵ ଦାରୁଣମ୍ ॥ ୧,୧୧୪.

ଅତି ମୃଦୁ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଅତି କଠୋର କାମ କରିବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୃଦୁକୁ ମୃଦୁ ଦ୍ୱାରା ହରାଯାଏ, କଠୋରକୁ କଠୋର ଦ୍ୱାରା।

ନାତ୍ଯନ୍ତଂ ସରଲୈର୍ଭାଵ୍ଯଂ ନାତ୍ଯନ୍ତଂ ମୃଦୁନା ତଥା । ସରଲାସ୍ତତ୍ର ଛିଦ୍ଯନ୍ତେ କୁବ୍ଜାସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ପାଦପାଃ ॥ ୧,୧୧୪.

ଅତି ସରଳ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଅତି ମୃଦୁ ହେବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କାରଣ, ସିଧା ଗଛକୁ କାଟିଦିଅନ୍ତି, ଟେଢ଼ା ଗଛ ତଥାପି ରହିଯାଏ।

ନମନ୍ତି ଫଲିନୋ ଵୃକ୍ଷା ନମନ୍ତି ଗୁଣିନୋ ଜନାଃ । ଶୁଷ୍କଵୃକ୍ଷାଶ୍ଚ ମୂର୍ଖାଶ୍ଚ ଭିଦ୍ଯନ୍ତେ ନ ନମନ୍ତି ଚ ॥ ୧,୧୧୪.

ଫଳ ଥିବା ଗଛ ନମେ, ଗୁଣୀ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ନମ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଶୁଖିଲା ଗଛ ଓ ମୂର୍ଖ ଲୋକ ନ ନମନ୍ତି, ବିଗି ଯାନ୍ତି।

ଅପ୍ରାର୍ଥିତାନି ଦୁଃ ଖାନି ଯଥୈଵାଯାନ୍ତି ଯାନ୍ତି ଚ । ମାର୍ଜାର ଇଵ ଲୁମ୍ପେତ ତଥା ପ୍ରାର୍ଥଯିତାର ନରଃ ॥ ୧,୧୧୪.

ଯେପରି ଅନାହୂତ ଦୁଃଖ ଆସିଯାଏ ଏବଂ ଚାଲିଯାଏ, ସେପରି ଲୋକେ ଅବସରକୁ ବୁଝି, ବିଲେଇ ମାଉସ ଧରିବାଭଳି ଧରିନେବା ଉଚିତ୍।

ପୂର୍ଵଂ ପଶ୍ଚାଚ୍ଚରନ୍ତ୍ଯାର୍ଯେ ସଦୈଵ ବହୁସମ୍ପଦଃ । ଵିପରୀତମନାର୍ଯେ ଚ ଯଥେଚ୍ଛସି ତଥା ଚର ॥ ୧,୧୧୪.

ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସହିତ ଆଗରୁ ଓ ପଛରୁ ସବୁବେଳେ ସାବଧାନ ଓ ସମ୍ପଦ ସହ କାମ କର; ଦୁର୍ଜନଙ୍କ ସହିତ ଚାହିଁଲେ ଯେପରି ଚାଲ।

ଷଟ୍କର୍ଣୋ ଭିଦ୍ଯତେ ମନ୍ତ୍ରଶ୍ଚତୁଃ କର୍ଣଶ୍ଚଧାର୍ଯତେ । ଦ୍ଵିକର୍ଣସ୍ଯ ତୁ ମନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମାପ୍ଯନ୍ତ ନ ବୁଧ୍ଯତେ ॥ ୧,୧୧୪.

ଛଅ କାନରେ ଗୁପ୍ତ କଥା ଖୋଲିଯାଏ; ଚାରି କାନରେ ରହିଥାଏ; ଦୁଇ କାନରେ ଥିବା ଗୁପ୍ତ କଥାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରନ୍ତିନାହିଁ।

ତଯା ଗଵା କିଂ କ୍ରିଯତେ ଯା ନ ଦୋଗ୍ଧ୍ରୀ ନ ଗର୍ଭିଣୀ । କୋର୍ଽଥ ପୁତ୍ରେଣ ଜାତେନ ଯୋ ନ ଵିଦ୍ଵାନ୍ନ ଧାର୍ମିକଃ ॥ ୧,୧୧୪.

ଯେ ଗାଈ ଦୁଧ ଦେଉନାହିଁ, ଗର୍ଭବତୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ତାହାର କଣ କାମ? ଏବଂ ଯେ ପୁଅ ଶିକ୍ଷା ଓ ଧର୍ମରେ ନାହିଁ, ସେଠି କଣ ଲାଭ?