ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ବାଲୋ ଯୁଵା ଚ ଵୃଦ୍ଧଶ୍ଚ ଯଃ କରୋତି ଶୁଭାଶୁଭମ୍ । ତସ୍ଯାନ୍ତସ୍ଯାମଵସ୍ଥାଯାଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଜନ୍ମନିଜନ୍ମନି ॥ ୧,୧୧୩.

ଶିଶୁ, ଯୁବକ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧ—ଯେଉଁଠି ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କରେ—ସେ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ପୁନଃପୁନି ଜନ୍ମରେ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରେ।

ଅନୀକ୍ଷମାଣୋଽପି ନରୋ ଵିଦେଶସ୍ଥୋଽପି ମାନଵଃ । ସ୍ଵକର୍ମପାତଵାତେନ ନୀଯତେ ଯତ୍ର ତତ୍ଫଲମ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ମନୁଷ୍ୟ ଦେଖିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଦେଶରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ କର୍ମର ବାତାସରେ, ସେଠିକୁ ନିଆଯାଏ, ଯେଉଁଠି ତାହାର ଫଳ ଅଛି।

ପ୍ରାପ୍ତଵ୍ଯମର୍ଥଂ ଲଭତେ ମନୁଷ୍ଯୋ ଦେଵୋଽପି ତଂ ଵାରଯିତୁଂ ନ ଶକ୍ତଃ । ଅତୋ ନ ଶୋଚାମି ନ ଵିସ୍ମଯୋ ମେ ଲଲାଟଲେଖା ନ ପୁନଃ ପ୍ରଯାତି (ଯଦସ୍ମଦୀଯଂ ନ ତୁ ତତ୍ପରେଷାମ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ମନୁଷ୍ୟ ଯାହା ପାଇବାକୁ ଥିବା, ସେଠିକି ପାଏ; ଦେବତା ମଧ୍ୟ ତାହା ବାଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ଦୁଃଖି ହେଉନି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହୁଏନି; ଲାଳାଟର ରେଖା ପୁଣି ଫେରେନି (ଯାହା ମୋର, ତାହା ଅନ୍ୟଙ୍କର ନୁହଁ)।

ସର୍ପଃ କୂପେ ଗଜଃ ସ୍କନ୍ଧେ ବିଲ ଆଖୁଶ୍ଚ ଧାଵତି । ନରଃ ଶୀଘ୍ରତରାଦେଵ କର୍ମଣଃ କଃ ପଲାଯତେ ॥ ୧,୧୧୩.

କୁଆଁରେ ସାପ, ଗଜର ଶିରେ, ଏବଂ ଗୁହାକୁ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଉଠିଆ—ମନୁଷ୍ୟମାନେ କର୍ମଠାରୁ କିଏ ଶୀଘ୍ର ପଳାଇପାରିବ?

ନାଲ୍ପା ଭଵତି ସଦ୍ଵିଦ୍ଯା ଦୀଯମାନାପି ଵର୍ଧତେ । କୂପସ୍ଥମିଵ ପାନୀଯଂ ଭଵତ୍ଯେଵ ବହୂଦକମ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ କମ୍ ଦିଆଯାଇଲେ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିଯାଏ; କୁଆଁର ପାଣି ଭଳି, ଏହା ଅଧିକ ହୁଏ।

ଯେର୍ଽଥା ଧର୍ମେଣ ତେ ସତ୍ଯା ଯେଽଧର୍ମେଣ ଗତାଃ ଶ୍ରିଯଃ । ଧର୍ମାର୍ଥୋ ଚ ମହାଂଲ୍ଲୋକେ ତତ୍ସ୍ମୃତ୍ଵା ହ୍ଯର୍ଥକାରଣାତ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ଧର୍ମରେ ମିଳିଥିବା ଧନ ସତ୍ୟ; ଅଧର୍ମରେ ଆସିଥିବା ଶ୍ରୀ ନଷ୍ଟ। ଏହି ଜଗତରେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ବଡ଼, ଏହା ମନେ ରଖି, ଧନ ପାଇଁ କାମ କରିବା ଉଚିତ।

ଅନ୍ନାର୍ଥୋ ଯାନି ଦୁଃ ଖାନି କରୋତି କୃପଣୋ ଜନଃ । ତାନ୍ଯେଵ ଯଦି ଧର୍ମାର୍ଥୋ ନ ଭୂଯଃ କ୍ଲେଶଭାଜନମ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ଅନ୍ନ ଓ ଧନ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ଲୋକ ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ସହିଥାଏ, ସେଇ ଦୁଃଖ ଯଦି ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ପାଇଁ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ପୁଣି ଦୁଃଖ ହୁଏନି।

ସର୍ଵେଷାମେଵ ଶୌଚାନାମନ୍ନଶୌଚଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ । ଯୋଽନ୍ନାର୍ଥୈଃ ଶୁଚିଃ ଶୌଚାନ୍ନ ମୃଦା ଵାରିଣା ଶୁଚିଃ ॥ ୧,୧୧୩.

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ପବିତ୍ରତା ମଧ୍ୟରେ ଖାଦ୍ୟର ପବିତ୍ରତା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେଉଁଠାରେ ଖାଦ୍ୟ ପବିତ୍ର, ସେଉଁଠି ଲୋକ ପବିତ୍ର; କେବଳ ମାଟି କିମ୍ବା ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ପବିତ୍ରତା ମିଳେନାହିଁ।

ସତ୍ଯଂ ଶୌଚଂ ମନଃ ଶୌଚଂ ଶୌଚମିନ୍ଦ୍ରିଯନିଗ୍ରହଃ । ସର୍ଵଭୂତେ ଦଯା ଶୌଚଂ ଜଲଶୌଚଞ୍ଚ ପଞ୍ଚମମ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ସତ୍ୟବାଦି ହେବା ପବିତ୍ରତା, ମନର ପବିତ୍ରତା ହେଉଛି ପବିତ୍ରତା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହେଉଛି ପବିତ୍ରତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟା ହେଉଛି ପବିତ୍ରତା, ଏବଂ ପାଣିର ପବିତ୍ରତା ପଞ୍ଚମ।

ଯସ୍ଯ ସତ୍ଯଞ୍ଚ ଶୌଚଞ୍ଚ ତସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗୋ ନ ଦୁର୍ଲଭଃ । ସତ୍ଯଂ ହି ଵଚନଂ ଯସ୍ଯ ସୋଽଶ୍ଵମେଧାଦ୍ଵିଶିଷ୍ଯତେ ॥ ୧,୧୧୩.

ଯାହାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ରତା ଅଛି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବାରେ କେବେ ଅସୁବିଧା ହୁଏନାହିଁ। ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁଖରେ ସତ୍ୟ ଅଛି, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ମୃତ୍ତିକାନାଂ ସହସ୍ରେଣ ଚୋଦକାନାଂ ଶତେନ ହି । ନ ଶୁଧ୍ଯତି ଦୁରାଚାରୋ ଭାଵୋପହତଚେତନଃ ॥ ୧,୧୧୩.

ହଜାର ଥର ମାଟି ଦେଇ, ଶତ ଥର ପାଣି ଦେଇ ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁ ଲୋକର ମନ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରେ ଭରିଯାଇଛି, ସେ କେବେ ପବିତ୍ର ହୁଏନାହିଁ।

ଯସ୍ଯ ହସ୍ତୌ ଚ ପାଦୌ ଚ ମନଶ୍ଚୈଵ ସୁସଂଯତମ୍ । ଵିଦ୍ଯା ତପଶ୍ଚ କୀର୍ତିଶ୍ଚ ସ ତୀର୍ଥଫଲମଶ୍ନୁତେ ॥ ୧,୧୧୩.

ଯାହାଙ୍କର ହାତ, ପାଉଁ ଓ ମନ ଭଲଭାବେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ଯାହାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ, ତପସ୍ୟା ଓ କୀର୍ତି ଅଛି, ସେମାନେ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରାର ଫଳ ପାଆନ୍ତି।

ନ ପ୍ରହୃଷ୍ଯତି ସଂମାନୈର୍ନାଵମାନୈଃ ପ୍ରକୁପ୍ଯତି । ନ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପରୁଷଂ ବ୍ରୂଯାଦେତତ୍ସାଧୋସ୍ତୁ ଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ଯିଏ ସମ୍ମାନରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏନାହିଁ, ଅପମାନରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୁଏନାହିଁ, କ୍ରୋଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କଠୋର କଥା କହେନାହିଁ—ଏହା ହେଉଛି ଏକ ସଦ୍ଗୁଣୀ ଲୋକର ଚିହ୍ନ।

ଦରିଦ୍ରସ୍ଯ ମନୁଷ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ଯ ମଧୁରସ୍ଯ ଚ । କାଲେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ନ କଶ୍ଚିତ୍ପରିତୁଷ୍ଯତି ॥ ୧,୧୧୩.

ଗରିବ, ବୁଦ୍ଧିମାନ କିମ୍ବା ମିଷ୍ଟି ସ୍ୱଭାବର ଲୋକଙ୍କୁ ଯଦି ସମୟରେ ଉପକାରୀ କଥା କୁହାଯାଏ, କେହି ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ଖୁସି ହୁଏନାହିଁ।

ନ ମନ୍ତ୍ରବଲଵୀର୍ଯେଣ ପ୍ରଜ୍ଞଯା ପୌରୁଷେଣ ଚ । ଅଲଭ୍ଯଂ ଲଭ୍ଯତେ ମର୍ତ୍ଯୈସ୍ତତ୍ର କା ପରିଵେଦନା ॥ ୧,୧୧୩.

ମନ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତି, ବୁଦ୍ଧି କିମ୍ବା ଚେଷ୍ଟା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ବସ୍ତୁ ପାଇପାରେନାହିଁ; ତେଣୁ ଏଥିରେ ଦୁଃଖ କଣ ପାଇଁ?

ଅଯାଚିତୋ ମଯା ଲବ୍ଧୋ ପୁନର୍ମତ୍ପ୍ରେଷଣାଦ୍ଗତଃ । ଯତ୍ରାଗତସ୍ତତ୍ର ଗତସ୍ତତ୍ର କା ପରିଵେଦନା ॥ ୧,୧୧୩.

ଯାହା ମୁଁ ଚାହିଁନଥିବା ସତ୍ୱେ ମୋତେ ମିଳିଛି, ଏବଂ ଯାହାକୁ ମୁଁ ପଠାଇଛି, ସେ ଯାଇଯାଇଛି—ଯେଉଁଠାରୁ ଆସିଥିଲା, ସେଠାକୁ ଚଳିଗଲା; ଏଥିରେ ଦୁଃଖ କଣ ପାଇଁ?

ଏକଵୃକ୍ଷେ ସଦା ରାତ୍ରୌ ନାନାପକ୍ଷିସମାଗମଃ । ପ୍ରଭାତେଽନ୍ଯଦିଶୋ ଯାନ୍ତି କା ତତ୍ର ପରିଵେଦନା ॥ ୧,୧୧୩.

ଏକ ଗଛରେ ରାତିରେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ଏକଠା ହୁଅନ୍ତି; ପ୍ରଭାତରେ ସେମାନେ ଆପଣାପଣି ଦିଗକୁ ଚଳିଯାନ୍ତି—ଏଥିରେ ଦୁଃଖ କଣ ପାଇଁ?

ଏକସାର୍ଥପ୍ରଯାତାନା ସର୍ଵେଷାନ୍ତତ୍ର ଗାମିନାମ୍ । ଯସ୍ତ୍ଵେକସ୍ତ୍ଵରିତୋ ଯାତି କା ତତ୍ର ପରିଵେଦନା ॥ ୧,୧୧୩.

ଏକ ଦଳରେ ସମସ୍ତେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଯଦି କେହି ଏକ ଲୋକ ଦ୍ରୁତ ଚଳିଯାଏ, ଏଥିରେ ଦୁଃଖ କଣ ପାଇଁ?

ଅଵ୍ଯକ୍ତାଦୀନି ଭୂତାନି ଵ୍ଯକ୍ତମଧ୍ଯାନି ଶୌନକ । ଅଵ୍ଯକ୍ତନିଧନାନ୍ଯେନଵ କା ତତ୍ର ପରିଵେଦନା ॥ ୧,୧୧୩.

ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆଦିରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରୁ ଆସନ୍ତି, ମଧ୍ୟରେ ଦୃଶ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି, ଶେଷରେ ପୁଣି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଶୌନକ; ଏଥିରେ ଦୁଃଖ କଣ ପାଇଁ?

ନାପ୍ରାପ୍ତକାଲୋ ମ୍ରିଯତେ ଵିଦ୍ଧଃ ଶରଶତୈରପି । କୁଶାଗ୍ରେଣ ତୁ ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ପ୍ରାପ୍ତକାଲୋ ନ ଜୀଵତି ॥ ୧,୧୧୩.

ଯାହାର ମୃତ୍ୟୁ ସମୟ ଆସିନାହିଁ, ସେ ଶତ ଶର ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମରେନାହିଁ; ଯାହାର ସମୟ ଆସିଛି, ସେ କେବଳ କୁଶ ଶିରା ଛୁଇଁଲେ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରେନାହିଁ।

ଲବ୍ଧଵ୍ଯାନ୍ଯେଵ ଲଭତେ ଗନ୍ତଵ୍ଯାନ୍ଯେଵ ଗଚ୍ଛତି । ପ୍ରାପ୍ତଵ୍ଯାନ୍ଯେଵ ପ୍ରାପ୍ନାତି ଦୁଃ ଖାନି ଚ ସୁଖାନି ଚ ॥ ୧,୧୧୩.

ମଣିଷ କେବଳ ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କର ଲିଖାଅଛି, ସେଠିକି ମିଳେ, ଯେଉଁଠି ଯିବା ଲିଖାଅଛି, ସେଠିକି ଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସୁଖ ଲିଖାଅଛି, ସେଠିକି ପାଏ।

ତତ୍ତତ୍ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପୁରୁଷଃ କି ପ୍ରଲାପୈଃ କରିଷ୍ଯତି । ଆଚୋଦ୍ଯମାନାନି ଯଥା ପୁଷ୍ପାଣି ଚ ଫଲାନି ଚ । ସ୍ଵକାଲଂ ନାତିଵର୍ତନ୍ତେ ତଥା କର୍ମ ପୁରାକୃତମ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ମଣିଷ ତାଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଯାହା ମିଳିବା ଥିଲା, ସେଠିକି ପାଏ; ଅତିରିକ୍ତ ଦୁଃଖ କରିବାର କଣ ଦରକାର? ଯେପରି ଫୁଲ ଓ ଫଳ ନିଜ ସମୟରୁ ଆଗେ ବା ପରେ ହୁଏନାହିଁ, ସେପରି ପୂର୍ବ କରାଯାଇଥିବା କର୍ମ ମଧ୍ୟ ନିଜ ସମୟରେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ଶୀଲଂ କୁଲଂ ନୈଵ ନ ଚୈଵ ଵିଦ୍ଯା ଜ୍ଞାନଂ ଗୁଣା ନୈଵ ନ ବୀଜଶୁଦ୍ଧିଃ । ଭାଗ୍ଯାନି ପୂର୍ଵଂ ତପସାର୍ଜିତାନି କାଲେ ଫଲନ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଯଥୈଵ ଵୃକ୍ଷାଃ ॥ ୧,୧୧୩.

ଚରିତ୍ର, କୁଳ, ଶିକ୍ଷା, ଜ୍ଞାନ, ଗୁଣ ବା ବଂଶର ପବିତ୍ରତା—ଏଗୁଡ଼ିକ ନୁହେଁ; ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ ଭାଗ୍ୟ ନିଜ ସମୟରେ ଗଛର ଫଳ ପରି ଫଳିଥାଏ।

ତତ୍ର ମୃତ୍ଯୁର୍ଯତ୍ର ହନ୍ତା ତତ୍ର ଶ୍ରୀର୍ଯତ୍ର ସମ୍ପଦଃ । ତତ୍ର ତତ୍ର ସ୍ଵଯଂ ଯାତି ପ୍ରେର୍ଯମାଣଃ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ ॥ ୧,୧୧୩.

ଯେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ଲିଖାଅଛି, ସେଠି ହନ୍ତା ଆସେ; ଯେଉଁଠି ଧନ ଲିଖାଅଛି, ସେଠି ସମ୍ପଦ ଆସେ—ସବୁ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏଠିଏଠିକୁ ଯାଏ।

ଭୂତପୂର୍ଵଂ କୃତଂ କର୍ମ କର୍ତାରମନୁତିଷ୍ଠତି । ଯଥା ଧେନୁସହସ୍ରେଷୁ ଵତ୍ସୋ ଵିନ୍ଦନ୍ତି ମାତରମ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା କର୍ମ କର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ଯେପରି ହଜାର ଗାଈ ମଧ୍ୟରେ ବଛା ନିଜ ମାଆକୁ ଖୋଜିପାଏ।

ଏଵଂ ପୂର୍ଵକୃତଂ କର୍ମ କର୍ତାରମନୁତିଷ୍ଠାତି । ସୁକୃତଂ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଚାତ୍ମୀଯଂ ମୂଢ କିଂ ପରିତପ୍ଯସେ ॥ ୧,୧୧୩.

ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା କର୍ମ ସବୁ ନିଜ କର୍ତ୍ତାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ । ମୂଢ଼, ତୁମେ ନିଜର ସୁକୃତ ଫଳ ଭୋଗ କର; କାହିଁକି ଅପସୋସ କରୁଛ ?

ଯଥା ପୂର୍ଵକୃତଂ କର୍ମ ଶୁଭଂ ଵା ଯଦି ଵାଶୁଭମ୍ । ତଥା ଜନ୍ମାନ୍ତରେ ତଦ୍ଵୈ କର୍ତା ରମନୁଗଚ୍ଛତି ॥ ୧,୧୧୩.

ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା କର୍ମ ଯେପରି ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ କର୍ତ୍ତା ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ ।

ନୀଚଃ ସର୍ଷପମାତ୍ରାଣି ପରଚ୍ଛିଦ୍ରାଣି ପଶ୍ଯତି । ଆତ୍ମନୋ ବଲିଵମାତ୍ରାଣି ପଶ୍ଯନ୍ନପି ନ ପଶ୍ଯତି ॥ ୧,୧୧୩.

ନିମ୍ନ ମନ୍ତାଳିର ଲୋକ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୋଷକୁ ମସ୍ତର୍ଦ୍ଦା ଦାଣା ପରି ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖେ, କିନ୍ତୁ ନିଜର ଦୋଷ ବିଲ୍ବ ଫଳ ପରି ବଡ଼ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖି ନାହିଁ ।

ରାଗଦ୍ଵେଷାଦିଯୁକ୍ତାନାଂ ନ ସୁଖଂ କୁତ୍ରଚିଦ୍ଦ୍ଵିଜ । ଵିଚାର୍ଯ ଖଲୁ ପଶ୍ଯାମି ତତ୍ସୁଖଂ ଯତ୍ର ନିର୍ଵୃତିଃ ॥ ୧,୧୧୩.

ରାଗ, ଦ୍ୱେଷ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଆସକ୍ତି ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସୁଖ ନାହିଁ, ଦ୍ୱିଜ । ଭଲଭାବେ ଭାବିଲେ ଦେଖିପାରିବ, ଯେଉଁଠି ସନ୍ତୋଷ ଅଛି, ସେଠି ଏଠିକି ସୁଖ ଅଛି ।