ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ସତ୍ଯେନ ରକ୍ଷ୍ଯତେ ଧର୍ମୋ ଵିଦ୍ଯା ଯୋଗେନ ରକ୍ଷ୍ଯତେ । ମୃଜଯା ରକ୍ଷ୍ଯତେ ପାତ୍ରଂ କୁଲଂ ଶଲିନ ରକ୍ଷ୍ଯତେ ॥ ୧,୧୧୩.

ଧର୍ମକୁ ସତ୍ୟ ରକ୍ଷା କରେ, ଜ୍ଞାନକୁ ଯୋଗ ରକ୍ଷା କରେ, ପାତ୍ରକୁ ପବିତ୍ରତା ରକ୍ଷା କରେ, ଓ କୁଳକୁ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ରକ୍ଷା କରେ।

ଵରଂ ଵିନ୍ଧ୍ଯାଟଵ୍ଯାଂ ନିଵସନମଭୁକ୍ତସ୍ଯ ମରଣଂ ଵରଂ ସର୍ପାକୀର୍ଣେ ଶଯନମଥ କୂପେ ନିପତନମ୍ । ଵରଂ ଭ୍ରାନ୍ତାଵର୍ତେ ସଭଯଜଲମଧ୍ଯେ ପ୍ରଵିଶନଂ ନ ତୁ ସ୍ଵୀଯେ ପକ୍ଷେ ହି ଧନମଣୁ ଦେହୀତି କଥନମ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିବା, ଅନ୍ନ ନ ମିଳି ମରିଯିବା, ସାପରେ ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଶୋଇବା, କୁଆଁରେ ପଡ଼ିବା, ବା ଭୟଙ୍କର ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା — ଏସବୁ ଭଲ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ପରିବାର ପାଖରେ 'ମୋତେ ଅଳ୍ପ ଧନ ଦିଅ' ବୋଲି କହିବା ଭଳି ନୁହେଁ।

ଭାଗ୍ଯକ୍ଷଯେଷୁ କ୍ଷୀଯନ୍ତେ ନୋପଭୋଗେନ ସମ୍ପଦଃ । ପୂର୍ଵାର୍ଜିତେ ହି ସୁକୃତେ ନ ନଶ୍ଯନ୍ତି କଦାଚନ ॥ ୧,୧୧୩.

ଭାଗ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ ଧନ କମିଯାଏ, ଭୋଗ କରିଲେ ନୁହେଁ। ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା ନିକ ଦେଖିଲେ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏନି।

ଵିପ୍ରାଣାଂ ଭୂଷଣଂ ଵିଦ୍ଯା ପୃଥିଵ୍ଯା ଭୂଷଣଂ ନୃପଃ । ନଭସୋ ଭୂଷଣଂ ଚନ୍ଦ୍ରଃ ଶୀଲଂ ସର୍ଵସ୍ଯ ଭୂଷଣମ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶୋଭା ହେଉଛି ଜ୍ଞାନ, ପୃଥିବୀର ଶୋଭା ରାଜା, ଆକାଶର ଶୋଭା ଚନ୍ଦ୍ରମା, ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶୋଭା ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର।

ଏତେ ତେ ଚନ୍ଦ୍ରତୁଲ୍ଯାଃ କ୍ଷିତିପତିତନଯା ଭୀମସେନାର୍ଜୁନାଦ୍ଯାଃ ଶୁରାଃ ସତ୍ଯପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦିନକରଵପୁଷଃ କେଶଵେନୋପଗୂଢାଃ । ତେ ଵୈ ଦୁଷ୍ଟଗ୍ରହସ୍ଥାଃ କୃପଣଵଶଗତା ଭୈକ୍ଷ୍ଯଚର୍ଯାଂ ପ୍ରଯାତାଃ କୋ ଵା କସ୍ମିନ୍ସମର୍ଥୋ ଭଵତି ଵିଧିଵଶାଦ୍ଭ୍ରାମଯେତ୍କର୍ମରେଖା ॥ ୧,୧୧୩.

ଏହି ଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ — ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ — ସତ୍ୟବାନ୍, ଶୂରବୀର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଦେହ ଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ଗ୍ରହର ପ୍ରଭାବରେ ପଡ଼ି ଦୁଃଖୀ ହେଲେ, ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ। ଭାଗ୍ୟ ଘୁରି ଯିବାରେ କିଏ କେଉଁଠି କି କରିପାରିବ?

ବ୍ରହ୍ମା ଯେନ କୁଲାଲଵନ୍ନିଯମିତୋ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଭାଣ୍ଡୋଦରେ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯେନ ଦଶାଵତାରଗହନେ କ୍ଷିପ୍ତୋ ମହାସଙ୍କଟେ । ରୁଦ୍ରୋଯେନ କପାଲପାଣିପୁଟକେ ଭିକ୍ଷାଟନଂ କାରିତଃ ସୂର୍ଯୋ ଭ୍ରାମ୍ଯତି ନିତ୍ଯମେଵ ଗଗନେ ତରମୈ ନମଃ କର୍ଣଣେ ॥ ୧,୧୧୩.

ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କୁମ୍ଭକାର ଭଳି ବିଶ୍ୱର ଭାଣ୍ଡରେ ରଖିଛନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦଶ ଅବତାରର ଦୁଃଖରେ ପକାଇଛନ୍ତି, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଖପର ହାତରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ନିତ୍ୟ ଆକାଶରେ ଘୁରାଇଛନ୍ତି — ସେଇ କର୍ତ୍ତା ଭାଗ୍ୟକୁ ନମସ୍କାର।

ଦାତା ବଲିର୍ଯାଚକକୋ ମୁରାରିର୍ଦାନଂ ମହୀ ଵିପ୍ରମୁଖସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ । ଦତ୍ତ୍ଵା ଫଲଂ ବନ୍ଧନମେଵ ଲବ୍ଧଂ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଦୈଵ ଯଥେଷ୍ଟକାରିଣେ ॥ ୧,୧୧୩.

ବଳି ଦାତା, ମୁରାରି ଭିକ୍ଷୁକ, ମହୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦିଆଯାଇଛି। ଦେଇ ମିଳିଥିଲା ଫଳ କେବଳ ବନ୍ଧନ। ହେ ଭାଗ୍ୟ, ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ମାତା ଯଦି ଭଵେଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପିତା ସାକ୍ଷାଜ୍ଜନାର୍ଦନଃ । କୁବୁଦ୍ଧୌ ପ୍ରତିପତ୍ତିଶ୍ଚୈତ୍ତସ୍ମିନ୍ଦଣ୍ଡଃ ପତେତ୍ସଦା ॥ ୧,୧୧୩.

ମାଆ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ବାପା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ମନ ଖରାପ ଥାଏ, ତେବେ ସେଉଁଠି ସଦା ଦଣ୍ଡ ପଡ଼ିଥାଏ।

ଯେନଯେନ ଯଥା ଯଦ୍ଵତ୍ପୁରା କର୍ମ ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍ । ତତ୍ତଦେଵାନ୍ତରା ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସ୍ଵଯମାହିତମାତ୍ମନା ॥ ୧,୧୧୩.

ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଯିଏ କରିଛି, ସେହି ଫଳ ସେ ନିଜେ ଏକ ସମୟରେ ଭୋଗ କରିଥାଏ।

ଆତ୍ମନା ଵିହିତଂ ଦୁଃ ଖମାତ୍ମନା ଵିହିତଂ ସଖମ୍ । ଗର୍ଭଶଯ୍ଯାମୁପାଦାଯ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଵୈ ପୌର୍ଵଦୈହିକମ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ମନୁଷ୍ୟ ନିଜେ ଦୁଃଖ ଓ ସଂଗ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ; ଗର୍ଭରେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରେ।

ନ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷେ ନ ସମୁଦ୍ରମଧ୍ଯେ ନ ପର୍ଵତାନାଂ ଵିଵରପ୍ରଵେଶେ । ନ ମାତୃମୂର୍ଧ୍ନି ପ୍ରଧୃତସ୍ତଥାଙ୍କେ ତ୍ଯକ୍ତୁଂ କ୍ଷମଃ କର୍ମ କୃତଂ ନରୋ ହି ॥ ୧,୧୧୩.

ନ ଆକାଶରେ, ନ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ, ନ ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ଭିତରେ, ନ ମାଆର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ କିମ୍ବା କୋଳରେ—କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ କର୍ମର ଫଳରୁ ପଳାଇ ପାରିବ ନାହିଁ।

ଦୁଗସ୍ତ୍ରିକୂଟଃ ପରିଖା ସମୁଦ୍ରୋ ରକ୍ଷାଂସି ଯୋଧାଃ ପରମା ଚ ଵୃତ୍ତିଃ । ଶାସ୍ତ୍ରଞ୍ଚ ଵୈ ତୂଶନସା ପ୍ରଦିଷ୍ଟଂ ସ ରାଵଣଃ କାଲଵଶାଦ୍ଵିନଷ୍ଟଃ ॥ ୧,୧୧୩.

ତିନିଟି ଶିଖର ଥିବା କୋଟ, ଖାଇ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାରା, ସେନା, ବଡ଼ ଧନ-ସମ୍ପଦ, ଉଶନାଙ୍କ ପାଠାଇଥିବା ଶାସ୍ତ୍ର—ଏସବୁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାବଣ କାଳର ଶକ୍ତିରେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ।

ଯସ୍ମିନ୍ଵଯସି ଯତ୍କାଲେ ଯଦ୍ଦିଵା ଯଚ୍ଚ ଵା ନିଶି । ଯନ୍ମୁହୂର୍ତେ କ୍ଷଣେ ଵାପି ତତ୍ତଥା ନ ତଦନ୍ଯଥା ॥ ୧,୧୧୩.

ଯେଉଁ ବୟସରେ, ଯେଉଁ ସମୟରେ, ଦିନ କିମ୍ବା ରାତିରେ, ଯେଉଁ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ଖ୍ଷଣରେ—ଯାହା ହେବାକୁ ଥିବା, ସେଠିକି ହୁଏ, ଅନ୍ୟଥା ହୁଏ ନାହିଁ।

ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଚାନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵା ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ମହୀତଲେ । ଧାରଯନ୍ତି ଦିଶଃ ସର୍ଵା ନାଦତ୍ତମୁପଲଭ୍ଯତେ ॥ ୧,୧୧୩.

ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଆନ୍ତୁ, ଭୂମି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଦିଗ ଧରି ରଖନ୍ତୁ—ଯାହା ଦିଆଯାଇନାହିଁ, ତାହା କେବେ ମିଳେ ନାହିଁ।

ପୁରାଧୀତା ଚ ଯା ଵିଦ୍ଯା ପୁରା ଦତ୍ତଞ୍ଚ ଯଦ୍ଧନମ୍ । ପୁରା କୃତାନି କର୍ମାଣି ହ୍ଯଗ୍ରେ ଧାଵନ୍ତି ଧାଵତଃ ॥ ୧,୧୧୩.

ପୂର୍ବରୁ ଶିଖିଥିବା ଜ୍ଞାନ, ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଧନ, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା କର୍ମ—ଏସବୁ ମନୁଷ୍ୟ ଆଗକୁ ଦୌଡ଼ିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଆଗରୁ ଚାଲିଯାଏ।

କର୍ମାଣ୍ଯତ୍ର ପ୍ରଧାନାନି ସମ୍ଯଗୃକ୍ଷେ ଶୁଭଗ୍ରହେ । ଵସିଷ୍ଠକୃତଲଗ୍ନାପି ଜାନକୀ ଦୁଃ ଖଭାଜନମ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ଏଠାରେ କର୍ମଟିଏ ପ୍ରଧାନ, ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ଭଲ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ହେଲେ ମଧ୍ୟ; ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲଗ୍ନ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଜାନକୀ ଦୁଃଖର ଭାଗୀନୀ ହେଲେ।

ସ୍ଥୂଲଜଙ୍ଘୋ ଯଦା ରାମଃ ଶବ୍ଦଗାମୀ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ । ଘନକେଶୀ ଯଦା ସୀତା ତ୍ରଯସ୍ତେ ଦୁଃ ଖଭାଜନମ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ଯେବେ ରାମଙ୍କ ଡାଢ଼ି ଗାଢ଼ ଥିଲା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶବ୍ଦ ଅନୁସରିଥିଲେ, ଏବଂ ସୀତାଙ୍କ କେଶ ଘନ ଥିଲା—ଏ ତିନିଜଣ ଦୁଃଖର ଭାଗୀ ହେଲେ।

ନ ପିତୁଃ କର୍ମଣା ପୁତ୍ରଃ ପିତା ଵା ପୁତ୍ରକର୍ମଣା । ସ୍ଵଯଂ କୃତେନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ସ୍ଵଯଂ ବଦ୍ଧାଃ ସ୍ଵକର୍ମଣା ॥ ୧,୧୧୩.

ପିତାଙ୍କ କର୍ମରେ ପୁଅ ଚାଲେନି, ପୁଅର କର୍ମରେ ପିତା ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ କର୍ମରେ ବନ୍ଧି, ନିଜେ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି।

କର୍ମଜନ୍ଯଶରୀରେଷୁ ରୋଗାଃ ଶରୀରମାନସାଃ । ଶରା ଇଵ ପତନ୍ତୀହ ଵିମୁକ୍ତା ଦୃଢଧନ୍ଵିଭିଃ ॥ ୧,୧୧୩.

କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଶରୀରରେ, ଦେହ ଓ ମନର ରୋଗ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ଛାଡ଼ିଥିବା ତୀର ଭଳି, ଏଠାରେ ପଡ଼େ।

ଅନ୍ଯଥା ଶାସ୍ତ୍ରଗାର୍ଭିଣ୍ଯା ଧିଯା ଧୀରୋର୍ଽଥମୀହତେ । ସ୍ଵାମିଵତ୍ପ୍ରାକ୍କୃତଂ କର୍ମ ଵିଦଧାତି ତଦନ୍ଯଥା ॥ ୧,୧୧୩.

ଅନ୍ୟଥା, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଧନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରେ; କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜ ପୂର୍ବ କର୍ମକୁ ଦାସ ଭଳି କରେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହଁ।

ବାଲୋ ଯୁଵା ଚ ଵୃଦ୍ଧଶ୍ଚ ଯଃ କରୋତି ଶୁଭାଶୁଭମ୍ । ତସ୍ଯାନ୍ତସ୍ଯାମଵସ୍ଥାଯାଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଜନ୍ମନିଜନ୍ମନି ॥ ୧,୧୧୩.

ଶିଶୁ, ଯୁବକ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧ—ଯେଉଁଠି ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କରେ—ସେ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ପୁନଃପୁନି ଜନ୍ମରେ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରେ।

ଅନୀକ୍ଷମାଣୋଽପି ନରୋ ଵିଦେଶସ୍ଥୋଽପି ମାନଵଃ । ସ୍ଵକର୍ମପାତଵାତେନ ନୀଯତେ ଯତ୍ର ତତ୍ଫଲମ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ମନୁଷ୍ୟ ଦେଖିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଦେଶରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ କର୍ମର ବାତାସରେ, ସେଠିକୁ ନିଆଯାଏ, ଯେଉଁଠି ତାହାର ଫଳ ଅଛି।

ପ୍ରାପ୍ତଵ୍ଯମର୍ଥଂ ଲଭତେ ମନୁଷ୍ଯୋ ଦେଵୋଽପି ତଂ ଵାରଯିତୁଂ ନ ଶକ୍ତଃ । ଅତୋ ନ ଶୋଚାମି ନ ଵିସ୍ମଯୋ ମେ ଲଲାଟଲେଖା ନ ପୁନଃ ପ୍ରଯାତି (ଯଦସ୍ମଦୀଯଂ ନ ତୁ ତତ୍ପରେଷାମ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ମନୁଷ୍ୟ ଯାହା ପାଇବାକୁ ଥିବା, ସେଠିକି ପାଏ; ଦେବତା ମଧ୍ୟ ତାହା ବାଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ଦୁଃଖି ହେଉନି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ହୁଏନି; ଲାଳାଟର ରେଖା ପୁଣି ଫେରେନି (ଯାହା ମୋର, ତାହା ଅନ୍ୟଙ୍କର ନୁହଁ)।

ସର୍ପଃ କୂପେ ଗଜଃ ସ୍କନ୍ଧେ ବିଲ ଆଖୁଶ୍ଚ ଧାଵତି । ନରଃ ଶୀଘ୍ରତରାଦେଵ କର୍ମଣଃ କଃ ପଲାଯତେ ॥ ୧,୧୧୩.

କୁଆଁରେ ସାପ, ଗଜର ଶିରେ, ଏବଂ ଗୁହାକୁ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଉଠିଆ—ମନୁଷ୍ୟମାନେ କର୍ମଠାରୁ କିଏ ଶୀଘ୍ର ପଳାଇପାରିବ?

ନାଲ୍ପା ଭଵତି ସଦ୍ଵିଦ୍ଯା ଦୀଯମାନାପି ଵର୍ଧତେ । କୂପସ୍ଥମିଵ ପାନୀଯଂ ଭଵତ୍ଯେଵ ବହୂଦକମ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ କମ୍ ଦିଆଯାଇଲେ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିଯାଏ; କୁଆଁର ପାଣି ଭଳି, ଏହା ଅଧିକ ହୁଏ।

ଯେର୍ଽଥା ଧର୍ମେଣ ତେ ସତ୍ଯା ଯେଽଧର୍ମେଣ ଗତାଃ ଶ୍ରିଯଃ । ଧର୍ମାର୍ଥୋ ଚ ମହାଂଲ୍ଲୋକେ ତତ୍ସ୍ମୃତ୍ଵା ହ୍ଯର୍ଥକାରଣାତ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ଧର୍ମରେ ମିଳିଥିବା ଧନ ସତ୍ୟ; ଅଧର୍ମରେ ଆସିଥିବା ଶ୍ରୀ ନଷ୍ଟ। ଏହି ଜଗତରେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ବଡ଼, ଏହା ମନେ ରଖି, ଧନ ପାଇଁ କାମ କରିବା ଉଚିତ।

ଅନ୍ନାର୍ଥୋ ଯାନି ଦୁଃ ଖାନି କରୋତି କୃପଣୋ ଜନଃ । ତାନ୍ଯେଵ ଯଦି ଧର୍ମାର୍ଥୋ ନ ଭୂଯଃ କ୍ଲେଶଭାଜନମ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ଅନ୍ନ ଓ ଧନ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ଲୋକ ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ସହିଥାଏ, ସେଇ ଦୁଃଖ ଯଦି ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ପାଇଁ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ପୁଣି ଦୁଃଖ ହୁଏନି।

ସର୍ଵେଷାମେଵ ଶୌଚାନାମନ୍ନଶୌଚଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ । ଯୋଽନ୍ନାର୍ଥୈଃ ଶୁଚିଃ ଶୌଚାନ୍ନ ମୃଦା ଵାରିଣା ଶୁଚିଃ ॥ ୧,୧୧୩.

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ପବିତ୍ରତା ମଧ୍ୟରେ ଖାଦ୍ୟର ପବିତ୍ରତା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେଉଁଠାରେ ଖାଦ୍ୟ ପବିତ୍ର, ସେଉଁଠି ଲୋକ ପବିତ୍ର; କେବଳ ମାଟି କିମ୍ବା ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ପବିତ୍ରତା ମିଳେନାହିଁ।

ସତ୍ଯଂ ଶୌଚଂ ମନଃ ଶୌଚଂ ଶୌଚମିନ୍ଦ୍ରିଯନିଗ୍ରହଃ । ସର୍ଵଭୂତେ ଦଯା ଶୌଚଂ ଜଲଶୌଚଞ୍ଚ ପଞ୍ଚମମ୍ ॥ ୧,୧୧୩.

ସତ୍ୟବାଦି ହେବା ପବିତ୍ରତା, ମନର ପବିତ୍ରତା ହେଉଛି ପବିତ୍ରତା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହେଉଛି ପବିତ୍ରତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟା ହେଉଛି ପବିତ୍ରତା, ଏବଂ ପାଣିର ପବିତ୍ରତା ପଞ୍ଚମ।