ନ ସଦଶ୍ଵଃ କଶାଘାତଂ ସିଂହୋ ନ ଗଜଗର୍ଜିତମ୍ । ଵୀରୋ ଵା ପରନିର୍ଦିଷ୍ଟଂ ନ ସହେଦ୍ଭୀମନିଃ ସ୍ଵନମ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘୋଡା କେବେ ଚାବୁକର ଘାତ ସହିନାହିଁ, ସିଂହ କେବେ ହାତୀର ଗର୍ଜନକୁ ଭୟ କରିନାହିଁ, ଏବଂ ସୂର୍ବୀର କେବେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୟଭୀତ ଚିତ୍କାରକୁ ଗ୍ରହଣ କରିନାହିଁ।
ଯଦି ଵିଭଵଵିହୀନଃ ପ୍ରଚ୍ଯୁତୋ ଵାଶୁ ଦୈଵାନ୍ନ ତୁ ଖଲଜନସେଵାଂ କାଙ୍କ୍ଷଯେନ୍ନୈଵ ନୀଚାମ୍ । ନ ତୃଣମଦନକାର୍ଯେ ସୁକ୍ଷୁଧାର୍ତୋଽତ୍ତି ସିଂହଃ ପିବତି ରୁଧିରମୁଷ୍ଣଂ ପ୍ରାଯଶଃ କୁଞ୍ଚରାଣାମ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଯଦି କୌଣସି ଲୋକ ଧନହୀନ ହେବା କିମ୍ବା ଭାଗ୍ୟରେ ପଡିଯିବା, ତଥାପି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ସେବା କରିବାକୁ ଚାହିଁବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେପରିକି ଖାଲି ହେବା ସିଂହ ତୃଣ ଖାଏନାହିଁ, ସେ ହାତୀମାନଙ୍କ ଉତ୍ତପ୍ତ ରକ୍ତ ପିଉଥିବା।
ସକୃଦ୍ଦୁଷ୍ଟଞ୍ଚ ଯୋ ମିତ୍ରଂ ପୁନଃ ସନ୍ଧାତୁମିଚ୍ଛତି । ସ ମୃତ୍ଯୁମେଵ ଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ଗର୍ଭମଶ୍ଵତରୀ ଯଥା ॥ ୧,୧୧୦.
ଯେଉଁଜଣ ଏକଥର ଦୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ମିତ୍ର ସହିତ ପୁନଃ ମିଳିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ବାହୁଡିଏ, ଯେପରିକି ଅଶ୍ୱତରୀର ଗର୍ଭକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା।
ଶତ୍ରୋରପତ୍ଯାନି ପ୍ରିଯଂଵଦାନି ନୋପେକ୍ଷିତଵ୍ଯାନି ବୁଧୈର୍ମନୁଷ୍ଯୈଃ । ତାନ୍ଯେଵ କାଲେଷୁ ଵିପତ୍କରାଣି ଵିଷସ୍ଯ ପାତ୍ରାଣ୍ଯପି ଦାରୁଣାନି ॥ ୧,୧୧୦.
ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କ ମିଳୁଥିବା ମିତ୍ରତାପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକମାନେ କେବେ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସମୟ ଆସିଲେ, ସେଗୁଡିକ ଦୁଃଖର କାରଣ ହୋଇଯାନ୍ତି, ବିଷର ପାତ୍ର ପରି ଭୟଙ୍କର।
ଉପକାରଗୃହୀତେନ ଶତ୍ରୁଣା ଶତ୍ରୁମୁଦ୍ଧରେତ୍ । ପାଦଲଗ୍ନଂ କରସ୍ଥେନ କଣ୍ଟକେନୈଵ କଣ୍ଟକମ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଉପକାର କରିଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଶତ୍ରୁକୁ ଦଳନ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯେପରିକି ପାଦରେ ଲାଗିଥିବା କଣ୍ଟକକୁ ହାତରେ ଧରିଥିବା ଅନ୍ୟ କଣ୍ଟକ ଦ୍ୱାରା ହଟାଯାଏ।
ଅପକାରପରାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଚିନ୍ତ ଯେନ୍ନ କଦାଚନ । ସ୍ଵଯମେଵ ପତିଷ୍ଯନ୍ତି କୂଲଜାତା ଇଵ ଦ୍ରୁମାଃ ॥ ୧,୧୧୦.
ଯେମାନେ ସଦା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବା ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ଅବଶ୍ୟ ତଳିଯିବେ, ଯେପରିକି ନଦୀ କୂଳରେ ଉଗୁଥିବା ଗଛମାନେ।
ଅନର୍ଥା ହ୍ଯର୍ଥରୂଷାଶ୍ଚ ଅର୍ଥାଶ୍ଚାନର୍ଥରୂପିଣଃ । ଭଵନ୍ତି ତେ ଵିନାଶାଯ ଦୈଵାଯତ୍ତସ୍ଯ ଵୈ ସଦା ॥ ୧,୧୧୦.
କେବେ କେବେ ଅନର୍ଥ ଧନର ଆକାର ନେଇଥାଏ, ଏବଂ ଧନ ଅନର୍ଥର ଆକାର ନେଇଥାଏ; ଏହିଗୁଡିକ ସଦା ଭାଗ୍ୟର ଅଧୀନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବିନାଶର କାରଣ ହୁଏ।
କାର୍ଯକାଲୋଚିତାପାପା ମତିଃ ସଞ୍ଜାଯତେ ହି ଵୈ । ସାନୁକୂଲେ ତୁ ଦୈଵେ ଶଂ ପୁଂସଃ ସର୍ଵତ୍ର ଜାଯତେ ॥ ୧,୧୧୦.
କାର୍ଯ୍ୟର ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ମନରେ ପାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଯଦି ଭାଗ୍ୟ ସାନୁକୂଳ ହୁଏ, ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତଠାରେ ଶୁଭ ହୁଏ।
ଧନପ୍ରଯୋଗକାର୍ଯେଷୁଃ ତଥା ଵିଦ୍ଯା ଗମେଷୁ ଚ । ଆହାରେ ଵ୍ଯଵହାରେ ଚ ତ୍ଯକ୍ତଲଜ୍ଜଃ ସଦା ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଧନ ବ୍ୟୟ, ଜ୍ଞାନ ଅर्जନ, ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣ ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ସଦା ଲଜ୍ଜା ଛାଡି ଚଳିବା ଉଚିତ୍।
ଧନିନଃ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯୋ ରାଜା ନଦୀ ଵୈଦ୍ଯସ୍ତୁ ପଞ୍ଚମଃ । ପଞ୍ଚ ଯତ୍ର ନ ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ନ କୁର୍ଯାତ୍ତତ୍ରତ୍ର ସଂସ୍ଥିତିମ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଯେଉଁଠାରେ ଧନୀ, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ରାଜା, ନଦୀ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସକ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଲୋକଯାତ୍ରା ଭଯଂ ଲଜ୍ଜା ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯଂ ଦାନଶୀଲତା । ପଞ୍ଚ ଯତ୍ର ନ ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ନ ତତ୍ର ଦିଵସଂ ଵସେତ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବିକା, ଭୟ, ଲଜ୍ଜା, ଦାକ୍ଷିଣ୍ୟ ଏବଂ ଦାନଶୀଳତା ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଏକ ଦିନ ମଧ୍ୟ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କାଲଵିଚ୍ଛୋତ୍ରିଯୋ ରାଜା ନଦୀ ସାଧୁଶ୍ଚ ପଞ୍ଚମଃ । ଏତେ ଯତ୍ର ନ ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ତତ୍ର ଵାସଂ ନ କାରଯେତ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ରାଜା, ନଦୀ, ସାଧୁ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ନିବାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନୈକତ୍ର ପରିନିଷ୍ଠାସ୍ତି ଜ୍ଞାନସ୍ଯ କିଲ ଶୌନକ । ସର୍ଵଃ ସର୍ଵଂ ନ ଜାନାତି ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ନାସ୍ତି କୁତ୍ରଚିତ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଶୌନକ, କେଉଁଠି ଜ୍ଞାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ନାହିଁ; କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଜାଣିଥିବା କେହି ନାହିଁ, ଏବଂ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଜାଣିଥିବା ଜଣେ ନାହିଁ।
ନ ସର୍ଵଵିତ୍କଶ୍ଚିଦିହାସ୍ତି ଲୋକେ ନାତ୍ଯନ୍ତମୂର୍ଖୋ ଭୁଵି ଚାପି କଶ୍ଚିତ୍ । ଜ୍ଞାନେନ ନୀଚୋତ୍ତମମଧ୍ଯମେନ ଯୋଽଯଂ ଵିଜାନାତି ସ ତେନ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଏହି ଜଗତରେ କେହି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଜାଣିନାହିଁ, କେହି ଅତି ମୂର୍ଖ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଜଣ ଉତ୍ତମ, ମଧ୍ୟମ କିମ୍ବା ନିମ୍ନ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ବୁଝିପାରିଥାଏ, ସେ ତାହା ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ୱାନ ହୁଏ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୧୧ ସୂତ ଉଵାଚ । ପାର୍ଥିଵସ୍ଯ ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭୃତ୍ଯାନାଞ୍ଚୈଵ ଲକ୍ଷଣମ୍ । ସର୍ଵାଣି ହି ମହୀପାଲଃ ସମ୍ଯଙ୍ନିତ୍ଯଂ ପରୀକ୍ଷଯେତ୍ ॥ ୧,୧୧୧.
ସୂତ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ରାଜା ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କର ଗୁଣ ବିଷୟରେ କହିବି; ରାଜା ସମସ୍ତ ଗୁଣକୁ ସଦା ଭଲଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ୍।
ରାଜ୍ଯଂ ପାଲଯତେ ନିତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାଯଣଃ । ନିର୍ଜିତ୍ଯ ପରସୈନ୍ଯାନି କ୍ଷିତଂ ଧର୍ମେଣ ପାଲଯେତ୍ ॥ ୧,୧୧୧.
ଯେଉଁ ରାଜା ସତ୍ୟ ଏବଂ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥାଏ, ସେ ସଦା ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରିଥାଏ, ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଜିତି ଧର୍ମରେ ଭୂମି ପାଳନ କରିଥାଏ।
ପୁଷ୍ପାତ୍ପୁଷ୍ପଂ ଵିଚିନ୍ଵୀତ ମୂଲଚ୍ଛେଦଂ ନ କାରଯେତ୍ । ମାଲାକାର ଇଵାରଣ୍ଯେ ନ ଯଥାଙ୍ଗାରକାରକଃ ॥ ୧,୧୧୧.
ସେ ଫୁଲକୁ ଏକ ଏକ କରି ଚୟନ କରିବା ଉଚିତ୍, ମୂଳ କଟିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅରଣ୍ୟର ମାଳାକାର ପରି, କ୍ଷାରକାର ପରି ନୁହେଁ।
ଦୋଗ୍ଧାରଃ କ୍ଷୀରଭୁଞ୍ଜାନା ଵିକୃତଂ ତନ୍ନ ଭୁଞ୍ଜତେ । ପରରାଷ୍ଟ୍ରଂ ମହୀପାଲୈର୍ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ନ ଚ ଦୂଷଯେତ୍ ॥ ୧,୧୧୧.
ଯେମାନେ ଗାଁ ଦୁହୁଥିବା, ସେମାନେ କେବଳ ଦୁଧ ନେଇଥାନ୍ତି, ବିକୃତ ଦୁଧ ଖାଉନାହିଁ; ଏହିପରି, ରାଜାମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ସମ୍ପଦ ଉପଭୋଗ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାହାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନୋଧଶ୍ଛିନ୍ଦ୍ଯାତ୍ତୁ ଯୋ ଧେନ୍ଵାଃ କ୍ଷାରାର୍ଥୋ ଲଭତେ ପଯଃ । ଏଵଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ପ୍ରଯୋଗେଣ ପୀଡ୍ଯମାନଂ ନ ଵର୍ଧତେ ॥ ୧,୧୧୧.
ଏକ ଗାଈର ଦୁଧ ଦେଖି ଦୁଧ ପାଇବା ଆଶାରେ ତାହାର ତନୁକୁ କାଟିଲେ ଲୋକ ଦୁଧ ପାଇନାହାନ୍ତି; ଏହିପରି ଅନ୍ୟାୟ ଉପାୟରେ ରାଜ୍ୟକୁ ଦମନ କଲେ ତାହା ବୃଦ୍ଧି ପାଉନାହିଁ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ପୃଥିଵୀମନୁପାଲଯେନ୍ । ପାଲକସ୍ଯ ଭଵେଦ୍ଭୂମିଃ କୀର୍ତିରାଯୁର୍ଯଶୋ ବଲମ୍ ॥ ୧,୧୧୧.
ସେଥିପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ପୃଥିବୀକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ଉଚିତ। ରାଜା ପାଇଁ ଭୂମି ଦେଉଛି କୀର୍ତି, ଆୟୁ, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ଶକ୍ତି।
ଆଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ଗୋବ୍ରାହ୍ମଣହିତେ ରତଃ । ପ୍ରଜାଃ ପାଲଯିତୁଂ ଶକ୍ତଃ ପାର୍ଥିଵୋ ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ॥ ୧,୧୧୧.
ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଧର୍ମରେ ଲଗି ଗାଈ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭଳିକୁ ଚିନ୍ତା କରେ, ଏବଂ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଜୟ କରିଛି, ସେ ରାଜା ନିଜ ପ୍ରଜାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାରେ ସମର୍ଥ।
ଐଶ୍ଵର୍ଯମଧ୍ରୁଵଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ରାଜା ଧର୍ମେ ମତିଞ୍ଚରେତ୍ । କ୍ଷଣେନ ଵିଭଵୋ ନଶ୍ଯେନ୍ନାତ୍ମାଯତ୍ତଂ ଧନାଦିକମ୍ ॥ ୧,୧୧୧.
ଅସ୍ଥିର ଧନ ଓ ଶକ୍ତି ମିଳିଲେ ରାଜା ନିଜ ମନକୁ ଧର୍ମରେ ଲଗାଇବା ଉଚିତ; କାରଣ ଏହି ସମ୍ପଦ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ହରାଇଯାଇପାରେ, ଧନ ଓ ଏହାର ସମସ୍ତ ନିଜର ନୁହେଁ।
ସତ୍ଯଂ ମନୋରମାଃ କାମାଃ ସତ୍ଯଂ ରମ୍ଯା ଵିଭୂତଯଃ । କିନ୍ତୁ ଵୈ ଵନିତାପାଙ୍ଗଭଙ୍ଗିଲୋଲଂ ହି ଜୀଵିତମ୍ ॥ ୧,୧୧୧.
ଏହା ଠିକ୍ ଯେ ଇଚ୍ଛା ମନୋରମା, ସମ୍ପଦ ଆକର୍ଷଣୀୟ; ତଥାପି ଜୀବନ ନାରୀର ଚାହିଁ ଦୃଷ୍ଟିର ଭଳି ଅସ୍ଥିର।
ଵ୍ଯାଘ୍ରୀଵ ତିଷ୍ଠତି ଜରା ପରିତର୍ଜଯନ୍ତୀ ରୋଗାଶ୍ଚ ଶତ୍ରଵ ଇଵ ପ୍ରଭଵନ୍ତି ଗାତ୍ରେ । ଆଯୁଃ ପରିସ୍ତ୍ରଵତି ଭିନ୍ନଘଟାଦିଵାମ୍ଭୋ ଲୋକୋ ନ ଚାତ୍ମହିତମାଚରତୀହ କଶ୍ଚିତ୍ ॥ ୧,୧୧୧.
ବାଘିଣୀ ପରି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଭୟ ଦେଇ ଦଉଡ଼ି ଆସେ, ରୋଗ ଦେହରେ ଶତ୍ରୁ ପରି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ; ଆୟୁ ଭାଙ୍ଗା ଘଟିର ଜଳ ପରି ଚୁଉଁ ଯାଏ, ଏହି ଜଗତରେ କେହି ନିଜ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କରୁନାହିଁ।
ନିଃ ଶଙ୍କଂ କିଂ ମନୁଷ୍ଯାଃ କୁରୁତ ପରହିତଂ ଯୁକ୍ତମଗ୍ରେ ହିତଂ ଯନ୍ମୋଦଧ୍ଵଂ କାମିନୀଭିର୍ମଦନଶରହତା ମନ୍ଦମନ୍ଦାତିଦୃଷ୍ଟ୍ଯା । ମା ପାପଂ ସଂକୁରୁଧ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜହରିପରମାଃ ସଂଭଜଧ୍ଵଂ ସଦୈଵ ଆଯୁର୍ନିଃ ଶେଷମେତି ସ୍ଖଲତି ଜଲଘଟୀଭୂତମୃତ୍ଯୁଚ୍ଛଲେନ ॥ ୧,୧୧୧.
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଃଶଙ୍କ ଭାବେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଭଲ କାମ କାହିଁକି କରୁନାହିଁ, କିମ୍ବା ନିଜ ପାଇଁ ଆସଲ ଭଲ କାମ କରୁନାହିଁ? ତୁମେ ନାରୀମାନେ ଦେଖି ମନରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛ, କାମର ଶର ଦେଇ ମନ ଅଳସ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଲଗିଛି। ପାପ କରିବା ନୁହେଁ; ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର; କାରଣ ଆୟୁ ଶେଷ ହୁଏ, ମୃତ୍ୟୁର ଝାଡ଼ରେ ଜଳଘଟି ପରି ଚୁଉଁ ଯାଏ।
ମାତୃଵତ୍ପରଦାରେଷୁ ପରଦ୍ରଵ୍ଯେଷୁ ଲୋଷ୍ଟଵତ୍ । ଆତ୍ମଵତ୍ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଯଃ ପଶ୍ଯତି ସ ପଣ୍ଡିତଃ ॥ ୧,୧୧୧.
ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଜନନୀକୁ ମାତୃପରି, ଅନ୍ୟର ଧନକୁ ମାଟିପରି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ନିଜ ପରି ଦେଖେ, ସେ ହେଉଛି ପଣ୍ଡିତ।
ଏତଦର୍ଥଂ ହି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ରାଜ୍ଯମିଚ୍ଛନ୍ତି ଭୂଭୃତଃ । ଯଦେଷାଂ ସର୍ଵକାର୍ଯେଷୁ ଵଚୋ ନ ପ୍ରତିହନ୍ଯତେ ॥ ୧,୧୧୧.
ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ମହାବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଭୂପତିମାନେ ରାଜ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି; ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କର କଥା ବିରୋଧ ହୁଏନାହିଁ।
ଏତଦର୍ଥଂ ହି କୁର୍ଵନ୍ତି ରାଜାନୋ ଧନସଞ୍ଚଯମ୍ । ରକ୍ଷଯିତ୍ଵା ତୁ ଚାତ୍ମାନଂ ଯଦ୍ଧନଂ ତଦ୍ଦ୍ଵିଜାତଯେ ॥ ୧,୧୧୧.
ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ରାଜାମାନେ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି; ତେବେ ନିଜକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ପରେ ଏହି ଧନ ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଓଙ୍କାରଶବ୍ଦୋ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଯେନ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ପ୍ରଵର୍ଧତେ । ସ ରାଜା ଵର୍ଧତେ ଯୋଗାଦ୍ଵ୍ଯାଧିଭିଶ୍ଚ ନ ବଧ୍ଯତେ ॥ ୧,୧୧୧.
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓଁକାର ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ରାଜ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ଏପରି ରାଜା ନିୟମରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ଓ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୁଏନାହିଁ।
ଅସମର୍ଥାଶ୍ଚ କୁର୍ଵନ୍ତି ମୁନଯୋ ଦ୍ରଵ୍ଯସଞ୍ଚଯମ୍ । କିଂ ପୁନସ୍ତୁ ମହୀପାଲଃ ପୁତ୍ରଵତ୍ପାଲଯନ୍ପ୍ରଜାଃ ॥ ୧,୧୧୧.
ଅସମର୍ଥ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି; ତେବେ ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାକୁ ପୁଅପରି ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଆବଶ୍ୟକ।