ହଵିର୍ଦୁଷ୍ଟକୁଲଦ୍ଵାହ୍ଯଂ ବାଲାଦପି ସୁଭାଷିତମ୍ । ଅମେଧ୍ଯାତ୍କାଞ୍ଚନଂ ଗ୍ରାହ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନଂ ଦୁଷ୍କୁଲାଦପି ॥ ୧,୧୧୦.
ଉତ୍ତମ କୁଳର ବାହା, ବାଳକର ଭଲ କଥା, ଅପବିତ୍ର ଜିନିଷରୁ ସୁନା, ଦୁଷ୍ଟ କୁଳରୁ ମହିଳା ମଣି, ଏବଂ ହବିର ଦାନ — ଏହି ସବୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିଷାଦପ୍ଯମୃତଂ ଗ୍ରାହ୍ଯମମେଧ୍ଯାଦପି କାଞ୍ଚନମ୍ । ନୀଚାଦପ୍ଯୁତ୍ତମାଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନଂ ଦୁଷ୍କୁଲାଦପି ॥ ୧,୧୧୦.
ବିଷରୁ ମଧୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, ଅପବିତ୍ର ଜିନିଷରୁ ସୁନା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, ନିମ୍ନ ଲୋକରୁ ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, ଦୁଷ୍ଟ କୁଳରୁ ମହିଳା ମଣି ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
ନ ରାଜ୍ଞା ସହ ମିତ୍ରତ୍ଵଂ ନ ସର୍ପୋ ନିର୍ଵିଷଃ କ୍ରଚିତ୍ । ନ କୁଲଂ ନିର୍ମଲଂ ତତ୍ର ସ୍ତ୍ରୀଜନୋ ଯତ୍ର ଜାଯତେ ॥ ୧,୧୧୦.
ରାଜା ସହ କେବେ ମିତ୍ରତା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ବିଷ ନଥିବା ସାପକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯେଉଁ କୁଳରେ ମହିଳା ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି କେବେ ମଧ୍ୟ ସଫା କୁଳ ନାହିଁ।
କୁଲେ ନିଯୋଜଯେଦ୍ଭକ୍ତଂ ପୁତ୍ରଂ ଵିଦ୍ଯାସୁ ଯୋଜଯେତ୍ । ଵ୍ଯସନେ ଯୋଜଯେଚ୍ଛତ୍ରୁମିଷ୍ଟଂ ଧର୍ମେ ନିଯୋଜ୍ଯେତ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
କୁଳରେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ପୁତ୍ରକୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେବା ଉଚିତ; ଶିକ୍ଷାରେ ଜ୍ଞାନୀକୁ ଯୋଜିବା ଉଚିତ; ବିପଦରେ ଶତ୍ରୁକୁ କାମରେ ଲଗାଇବା ଉଚିତ; ଧର୍ମରେ ପ୍ରିୟକୁ ଯୋଜିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଥାନେଷ୍ଵେଵ ପ୍ରଯୋକ୍ତାଵ୍ଯା ଭୃତ୍ଯାଶ୍ଚାଭରଣାନି ଚ । ନ ହି ଚୂଡାମଣିଃ ପାଦେ ଶୋଭତେ ଵୈ କଦାଚନ ॥ ୧,୧୧୦.
ଭୃତ୍ୟ ଓ ଅଳଙ୍କାର ସବୁକୁ ତାଙ୍କର ସଠିକ୍ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ମୁଣ୍ଡର ମଣି କେବେ ମଧ୍ୟ ପାଦରେ ଶୋଭା ପାଏ ନାହିଁ।
ଚୂଡାମଣିଃ ସମୁଦ୍ରୋଽଗ୍ନିର୍ଘଣ୍ଟା ଚାଖଣ୍ଡମମ୍ବରମ୍ । ଅଥଵା ପୃଥିଵୀପାଲୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ପାଦେ ପ୍ରମାଦତଃ ॥ ୧,୧୧୦.
ମୁଣ୍ଡର ମଣି, ସମୁଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଅଖଣ୍ଡ ଆକାଶ, କିମ୍ବା ପୃଥିବୀର ରାଜା — ଏହି ସବୁକୁ ମୁଣ୍ଡର ବଦଳରେ ପାଦରେ ରଖିଲେ, ଏହା ଅଜ୍ଞାନର ଫଳ।
କୁସୁମସ୍ତବକସ୍ଯେଵ ଦ୍ଵେ ଗତୀ ତୁ ମନସ୍ଵିନଃ । ମୂର୍ଧ୍ନି ଵା ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଶୀର୍ଷତଃ ପତିତୋ ଵନେ ॥ ୧,୧୧୦.
ଫୁଲ ଗୁଛର ଦୁଇଟି ଗତି ଅଛି; ଏହିପରି ଉଚ୍ଚ ମନସ୍କ ଲୋକଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦୁଇଟି ଗତି — ସମସ୍ତଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରେ, କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲରେ ମାଟିରେ ପଡିଯିବା।
କନକଭୂଷଣସଂଗ୍ରହଣୋଚିତୋ ଯଦି ମଣିସ୍ତ୍ରପୁଣି ପ୍ରତିବଧ୍ଯତେ । ନ ଚ ଵିରୌତି ନ ଚାପି ସ ଶୋଭତେ ଭଵତି ଯୋଜଯିତୁର୍ଵଚନୀଯତା ॥ ୧,୧୧୦.
ଯେଉଁ ମଣି ସୁନା ଅଳଙ୍କାର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ତାହାକୁ ଯଦି ଟିନରେ ଲଗାଯାଏ, ସେ ନ କାନ୍ଦେ, ନ ଶୋଭା ପାଏ; ଏହା ଲଗାଇଥିବା ଲୋକର ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଥାଏ।
ଵାଜିଵାରଣଲୌହାନାଂ କାଷ୍ଠପାଷାଣଵାସସାମ୍ । ନାରୀପୁରୁଷତୋଯାନାମନ୍ତରଂ ମହଦନ୍ତରମ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଘୋଡା, ହାତୀ ଓ ଲୋହା, ଲାଠି, ପଥର ଓ କପଡ଼ା, ନାରୀ, ପୁରୁଷ ଓ ପାଣି — ଏହି ସବୁ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ତଫାତ ଅଛି।
କଦର୍ଥିତସ୍ଯାପି ହି ଧୈର୍ଯଵୃତ୍ତେର୍ନ ଶକ୍ଯତେ ସର୍ଵଗୁଣପ୍ରମାଥଃ । ଅଧଃ ଖଲେନାପି କୃତସ୍ଯ ଵହ୍ନେର୍ନାଧଃ ଶିଖା ଯାତି କଦାଚିଦେଵ ॥ ୧,୧୧୦.
ଯେଉଁ ଲୋକ ଧୃଢ ଚରିତ୍ରର, ସେ କେତେ ଦୁଃଖ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ନଷ୍ଟ ହେଇପାରେ ନାହିଁ; ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଅଗ୍ନିକୁ ନିମ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଗ୍ନିର ଶିଖା କେବେ ମଧ୍ୟ ତଳକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।
ନ ସଦଶ୍ଵଃ କଶାଘାତଂ ସିଂହୋ ନ ଗଜଗର୍ଜିତମ୍ । ଵୀରୋ ଵା ପରନିର୍ଦିଷ୍ଟଂ ନ ସହେଦ୍ଭୀମନିଃ ସ୍ଵନମ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘୋଡା କେବେ ଚାବୁକର ଘାତ ସହିନାହିଁ, ସିଂହ କେବେ ହାତୀର ଗର୍ଜନକୁ ଭୟ କରିନାହିଁ, ଏବଂ ସୂର୍ବୀର କେବେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୟଭୀତ ଚିତ୍କାରକୁ ଗ୍ରହଣ କରିନାହିଁ।
ଯଦି ଵିଭଵଵିହୀନଃ ପ୍ରଚ୍ଯୁତୋ ଵାଶୁ ଦୈଵାନ୍ନ ତୁ ଖଲଜନସେଵାଂ କାଙ୍କ୍ଷଯେନ୍ନୈଵ ନୀଚାମ୍ । ନ ତୃଣମଦନକାର୍ଯେ ସୁକ୍ଷୁଧାର୍ତୋଽତ୍ତି ସିଂହଃ ପିବତି ରୁଧିରମୁଷ୍ଣଂ ପ୍ରାଯଶଃ କୁଞ୍ଚରାଣାମ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଯଦି କୌଣସି ଲୋକ ଧନହୀନ ହେବା କିମ୍ବା ଭାଗ୍ୟରେ ପଡିଯିବା, ତଥାପି ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ସେବା କରିବାକୁ ଚାହିଁବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେପରିକି ଖାଲି ହେବା ସିଂହ ତୃଣ ଖାଏନାହିଁ, ସେ ହାତୀମାନଙ୍କ ଉତ୍ତପ୍ତ ରକ୍ତ ପିଉଥିବା।
ସକୃଦ୍ଦୁଷ୍ଟଞ୍ଚ ଯୋ ମିତ୍ରଂ ପୁନଃ ସନ୍ଧାତୁମିଚ୍ଛତି । ସ ମୃତ୍ଯୁମେଵ ଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ଗର୍ଭମଶ୍ଵତରୀ ଯଥା ॥ ୧,୧୧୦.
ଯେଉଁଜଣ ଏକଥର ଦୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ମିତ୍ର ସହିତ ପୁନଃ ମିଳିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ବାହୁଡିଏ, ଯେପରିକି ଅଶ୍ୱତରୀର ଗର୍ଭକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା।
ଶତ୍ରୋରପତ୍ଯାନି ପ୍ରିଯଂଵଦାନି ନୋପେକ୍ଷିତଵ୍ଯାନି ବୁଧୈର୍ମନୁଷ୍ଯୈଃ । ତାନ୍ଯେଵ କାଲେଷୁ ଵିପତ୍କରାଣି ଵିଷସ୍ଯ ପାତ୍ରାଣ୍ଯପି ଦାରୁଣାନି ॥ ୧,୧୧୦.
ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କ ମିଳୁଥିବା ମିତ୍ରତାପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକମାନେ କେବେ ଅପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସମୟ ଆସିଲେ, ସେଗୁଡିକ ଦୁଃଖର କାରଣ ହୋଇଯାନ୍ତି, ବିଷର ପାତ୍ର ପରି ଭୟଙ୍କର।
ଉପକାରଗୃହୀତେନ ଶତ୍ରୁଣା ଶତ୍ରୁମୁଦ୍ଧରେତ୍ । ପାଦଲଗ୍ନଂ କରସ୍ଥେନ କଣ୍ଟକେନୈଵ କଣ୍ଟକମ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଉପକାର କରିଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଶତ୍ରୁକୁ ଦଳନ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯେପରିକି ପାଦରେ ଲାଗିଥିବା କଣ୍ଟକକୁ ହାତରେ ଧରିଥିବା ଅନ୍ୟ କଣ୍ଟକ ଦ୍ୱାରା ହଟାଯାଏ।
ଅପକାରପରାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଚିନ୍ତ ଯେନ୍ନ କଦାଚନ । ସ୍ଵଯମେଵ ପତିଷ୍ଯନ୍ତି କୂଲଜାତା ଇଵ ଦ୍ରୁମାଃ ॥ ୧,୧୧୦.
ଯେମାନେ ସଦା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବା ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ଅବଶ୍ୟ ତଳିଯିବେ, ଯେପରିକି ନଦୀ କୂଳରେ ଉଗୁଥିବା ଗଛମାନେ।
ଅନର୍ଥା ହ୍ଯର୍ଥରୂଷାଶ୍ଚ ଅର୍ଥାଶ୍ଚାନର୍ଥରୂପିଣଃ । ଭଵନ୍ତି ତେ ଵିନାଶାଯ ଦୈଵାଯତ୍ତସ୍ଯ ଵୈ ସଦା ॥ ୧,୧୧୦.
କେବେ କେବେ ଅନର୍ଥ ଧନର ଆକାର ନେଇଥାଏ, ଏବଂ ଧନ ଅନର୍ଥର ଆକାର ନେଇଥାଏ; ଏହିଗୁଡିକ ସଦା ଭାଗ୍ୟର ଅଧୀନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବିନାଶର କାରଣ ହୁଏ।
କାର୍ଯକାଲୋଚିତାପାପା ମତିଃ ସଞ୍ଜାଯତେ ହି ଵୈ । ସାନୁକୂଲେ ତୁ ଦୈଵେ ଶଂ ପୁଂସଃ ସର୍ଵତ୍ର ଜାଯତେ ॥ ୧,୧୧୦.
କାର୍ଯ୍ୟର ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ମନରେ ପାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଯଦି ଭାଗ୍ୟ ସାନୁକୂଳ ହୁଏ, ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତଠାରେ ଶୁଭ ହୁଏ।
ଧନପ୍ରଯୋଗକାର୍ଯେଷୁଃ ତଥା ଵିଦ୍ଯା ଗମେଷୁ ଚ । ଆହାରେ ଵ୍ଯଵହାରେ ଚ ତ୍ଯକ୍ତଲଜ୍ଜଃ ସଦା ଭଵେତ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଧନ ବ୍ୟୟ, ଜ୍ଞାନ ଅर्जନ, ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣ ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ସଦା ଲଜ୍ଜା ଛାଡି ଚଳିବା ଉଚିତ୍।
ଧନିନଃ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯୋ ରାଜା ନଦୀ ଵୈଦ୍ଯସ୍ତୁ ପଞ୍ଚମଃ । ପଞ୍ଚ ଯତ୍ର ନ ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ନ କୁର୍ଯାତ୍ତତ୍ରତ୍ର ସଂସ୍ଥିତିମ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଯେଉଁଠାରେ ଧନୀ, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ରାଜା, ନଦୀ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସକ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଲୋକଯାତ୍ରା ଭଯଂ ଲଜ୍ଜା ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯଂ ଦାନଶୀଲତା । ପଞ୍ଚ ଯତ୍ର ନ ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ନ ତତ୍ର ଦିଵସଂ ଵସେତ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବିକା, ଭୟ, ଲଜ୍ଜା, ଦାକ୍ଷିଣ୍ୟ ଏବଂ ଦାନଶୀଳତା ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଏକ ଦିନ ମଧ୍ୟ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କାଲଵିଚ୍ଛୋତ୍ରିଯୋ ରାଜା ନଦୀ ସାଧୁଶ୍ଚ ପଞ୍ଚମଃ । ଏତେ ଯତ୍ର ନ ଵିଦ୍ଯନ୍ତେ ତତ୍ର ଵାସଂ ନ କାରଯେତ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ରାଜା, ନଦୀ, ସାଧୁ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ନିବାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନୈକତ୍ର ପରିନିଷ୍ଠାସ୍ତି ଜ୍ଞାନସ୍ଯ କିଲ ଶୌନକ । ସର୍ଵଃ ସର୍ଵଂ ନ ଜାନାତି ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ନାସ୍ତି କୁତ୍ରଚିତ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଶୌନକ, କେଉଁଠି ଜ୍ଞାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ନାହିଁ; କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଜାଣିଥିବା କେହି ନାହିଁ, ଏବଂ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଜାଣିଥିବା ଜଣେ ନାହିଁ।
ନ ସର୍ଵଵିତ୍କଶ୍ଚିଦିହାସ୍ତି ଲୋକେ ନାତ୍ଯନ୍ତମୂର୍ଖୋ ଭୁଵି ଚାପି କଶ୍ଚିତ୍ । ଜ୍ଞାନେନ ନୀଚୋତ୍ତମମଧ୍ଯମେନ ଯୋଽଯଂ ଵିଜାନାତି ସ ତେନ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ॥ ୧,୧୧୦.
ଏହି ଜଗତରେ କେହି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଜାଣିନାହିଁ, କେହି ଅତି ମୂର୍ଖ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଜଣ ଉତ୍ତମ, ମଧ୍ୟମ କିମ୍ବା ନିମ୍ନ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ବୁଝିପାରିଥାଏ, ସେ ତାହା ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ୱାନ ହୁଏ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୧୧ ସୂତ ଉଵାଚ । ପାର୍ଥିଵସ୍ଯ ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭୃତ୍ଯାନାଞ୍ଚୈଵ ଲକ୍ଷଣମ୍ । ସର୍ଵାଣି ହି ମହୀପାଲଃ ସମ୍ଯଙ୍ନିତ୍ଯଂ ପରୀକ୍ଷଯେତ୍ ॥ ୧,୧୧୧.
ସୂତ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ରାଜା ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କର ଗୁଣ ବିଷୟରେ କହିବି; ରାଜା ସମସ୍ତ ଗୁଣକୁ ସଦା ଭଲଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ୍।
ରାଜ୍ଯଂ ପାଲଯତେ ନିତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଧର୍ମପରାଯଣଃ । ନିର୍ଜିତ୍ଯ ପରସୈନ୍ଯାନି କ୍ଷିତଂ ଧର୍ମେଣ ପାଲଯେତ୍ ॥ ୧,୧୧୧.
ଯେଉଁ ରାଜା ସତ୍ୟ ଏବଂ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥାଏ, ସେ ସଦା ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରିଥାଏ, ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଜିତି ଧର୍ମରେ ଭୂମି ପାଳନ କରିଥାଏ।
ପୁଷ୍ପାତ୍ପୁଷ୍ପଂ ଵିଚିନ୍ଵୀତ ମୂଲଚ୍ଛେଦଂ ନ କାରଯେତ୍ । ମାଲାକାର ଇଵାରଣ୍ଯେ ନ ଯଥାଙ୍ଗାରକାରକଃ ॥ ୧,୧୧୧.
ସେ ଫୁଲକୁ ଏକ ଏକ କରି ଚୟନ କରିବା ଉଚିତ୍, ମୂଳ କଟିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅରଣ୍ୟର ମାଳାକାର ପରି, କ୍ଷାରକାର ପରି ନୁହେଁ।
ଦୋଗ୍ଧାରଃ କ୍ଷୀରଭୁଞ୍ଜାନା ଵିକୃତଂ ତନ୍ନ ଭୁଞ୍ଜତେ । ପରରାଷ୍ଟ୍ରଂ ମହୀପାଲୈର୍ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ନ ଚ ଦୂଷଯେତ୍ ॥ ୧,୧୧୧.
ଯେମାନେ ଗାଁ ଦୁହୁଥିବା, ସେମାନେ କେବଳ ଦୁଧ ନେଇଥାନ୍ତି, ବିକୃତ ଦୁଧ ଖାଉନାହିଁ; ଏହିପରି, ରାଜାମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ସମ୍ପଦ ଉପଭୋଗ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାହାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନୋଧଶ୍ଛିନ୍ଦ୍ଯାତ୍ତୁ ଯୋ ଧେନ୍ଵାଃ କ୍ଷାରାର୍ଥୋ ଲଭତେ ପଯଃ । ଏଵଂ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ପ୍ରଯୋଗେଣ ପୀଡ୍ଯମାନଂ ନ ଵର୍ଧତେ ॥ ୧,୧୧୧.
ଏକ ଗାଈର ଦୁଧ ଦେଖି ଦୁଧ ପାଇବା ଆଶାରେ ତାହାର ତନୁକୁ କାଟିଲେ ଲୋକ ଦୁଧ ପାଇନାହାନ୍ତି; ଏହିପରି ଅନ୍ୟାୟ ଉପାୟରେ ରାଜ୍ୟକୁ ଦମନ କଲେ ତାହା ବୃଦ୍ଧି ପାଉନାହିଁ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ପୃଥିଵୀମନୁପାଲଯେନ୍ । ପାଲକସ୍ଯ ଭଵେଦ୍ଭୂମିଃ କୀର୍ତିରାଯୁର୍ଯଶୋ ବଲମ୍ ॥ ୧,୧୧୧.
ସେଥିପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ପୃଥିବୀକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ଉଚିତ। ରାଜା ପାଇଁ ଭୂମି ଦେଉଛି କୀର୍ତି, ଆୟୁ, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ଶକ୍ତି।