ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଏତଦାଦିକ୍ରିଯାଯୁକ୍ତା ସର୍ଵସୌ ଭାଗ୍ଯଵର୍ଧିନୀ । ଯସ୍ଯେଦୃଶୀ ଭଵେଦ୍ଭାଯ୍ଯା ସ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରୋନ ମାନୁଷଃ ॥ ୧,୧୦୮.

ଏପରି ଗୁଣ ଥିବା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସମସ୍ତ ଭାଗ୍ୟ ବଢ଼ାଏ। ଯାହାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏପରି, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାଙ୍କ ଭଳି।

ଯସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଵିରୂପାକ୍ଷୀ କଶ୍ମଲା କଲହପ୍ରିଯା । ଉତ୍ତରୋତ୍ତରଵାଦା ସ୍ଯା ସା ଜରା ନ ଜରା ଜରା ॥ ୧,୧୦୮.

ଯାହାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା କୁବିକଳ, ଅଶୁଚି, ଝଗଡ଼ାକୁ ପସନ୍ଦ କରେ, ସବୁବେଳେ ବିରୋଧ କରେ—ସେ ଜରା, ଏହା ପ୍ରକୃତ ଜରା।

ଯସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଶ୍ରିତାନ୍ଯଞ୍ଚ ପରଵେଶ୍ମାଭିକାଙ୍କ୍ଷିଣୀ । କୁକ୍ରିଯା ତ୍ଯକ୍ତଲଜ୍ଜା ଚ ସା ଜରା ନ ଜରା ଜରା ॥ ୧,୧୦୮.

ଯାହାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ, ଅନ୍ୟର ଘରକୁ ଚାହେଁ, ଖରାପ କାମ କରେ, ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ିଛି—ସେ ଜରା, ଏହା ପ୍ରକୃତ ଜରା।

ଯସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଗୁଣଜ୍ଞା ଚ ଭର୍ତାରମନୁଗାମିନୀ । ଅଲ୍ପାଲ୍ପେନ ତୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟା ସା ପ୍ରିଯା ନ ପ୍ରିଯା ପ୍ରିଯା ॥ ୧,୧୦୮.

ଯିଏ ଗୁଣ ଜାଣେ, ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ, କମ୍ ଉପରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ—ସେ ପ୍ରିୟା, ଏହା ପ୍ରକୃତ ପ୍ରିୟା।

ଦୁଷ୍ଟା ଭାର୍ଯା ଶଠଂ ମିତ୍ରଂ ଭୃତ୍ଯଶ୍ଚୋତ୍ତରଦାଯକଃ । ସସର୍ପେ ଚ ଗୃହେ ଵାସୋମୃତ୍ଯୁରେଵ ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୧,୧୦୮.

ଖରାପ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଚଳାକ ମିତ୍ର, ଆଜ୍ଞା ମାନିନଥିବା ଭୃତ୍ୟ, ଓ ଘରେ ସାପ—ଏମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୃତ୍ୟୁ।

ତ୍ଯଜ ଦୁର୍ଜନସଂସର୍ଗଂ ଭଜ ସାଧୁସମାଗମମ୍ । କୁରୁ ପୁଣ୍ଯମହୋରାତ୍ର ସ୍ମର ନିତ୍ଯମନିତ୍ଯତାମ୍ ॥ ୧,୧୦୮.

ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ସହ ମିଶିବା ଛାଡ଼, ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସହ ରହ, ଦିନ ରାତି ଭଲ କାମ କର, ସବୁବେଳେ ଏହି ସଂସାର ଅସ୍ଥାୟୀ ବୋଲି ମନେ ରଖ।

ଵ୍ଯାଲୀକଣ୍ଠପ୍ରଦେଶାହ୍ଯପି ଚ ଫଣଭୃଦ୍ଭାଷଣା ଯା ଚ ରୌଦ୍ରୀ ଯା କୃଷ୍ଣା ଵ୍ଯାକୁଲାଗୀ ରୁଧିରନଯନସଂଵ୍ଯାକୁଲା ଵ୍ଯାଘ୍ରକଲ୍ପା । କ୍ରୋଧେ ଯୈଵୋଗ୍ରଵକ୍ତ୍ରା ସ୍ଫୁରଦନଲଶିଖା କାକଜିହ୍ଵା କରାଲା ସେଵ୍ଯା ନ ସ୍ତ୍ରୀ ଵିଦଗ୍ଧା ପରପୁରଗମନା ଭ୍ରାନ୍ତଚିତ୍ତା ଵିରାକ୍ତ ॥ ୧,୧୦୮.

ଯିଏ ସାପ ଭଳି ଭୟଙ୍କର, କଳା, ଅଶାନ୍ତ, ରକ୍ତ ଆଖି, ବାଘ ଭଳି ଭୟଙ୍କର, କ୍ରୋଧରେ ମୁହଁ ଭୟଙ୍କର, କାକ ଭଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଜିଭା, ନିର୍ଦ୍ଦୟ—ଏମିତି ଚତୁର ନାରୀ, ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଏ, ମନ ଭ୍ରମିତ ଓ ସ୍ନେହ ନଥିବା, ଏମିତି ଜଣେ ଜଣାନୀଙ୍କୁ କେବେ ବି ସେବନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ସକ୍ତିଃ ସୁତୋକେ ସୁକୃତଂ କୃତଘ୍ନେ ଶତିଂ ଚ ଵହ୍ନୌ (ସୀତାପହୌ ହ୍ଯତପଯୈଵ)?ହୈମେ । ଉତ୍ପଦ୍ଯତେ ଦୈଵଵଶାତ୍କଦାଚିଦ୍ଵେଶ୍ଯାସୁ ରାଗୋ ନ ଭଵେତ୍କଦାଚିତ୍ ॥ ୧,୧୦୮.

କେବେ କେବେ ଜଣେ ଶିଶୁରେ ଶକ୍ତି ଦେଖାଯାଏ, କେବେ ଅକୃତଜ୍ଞ ମଣିଷରେ ମଧ୍ୟ ନେଇକି ନିତି ଦେଖାଯାଏ, ସୁନାରେ ଶତଗୁଣ ଅଗ୍ନି ଜଳିଉଠେ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ କେବେ କେବେ ବେଶ୍ୟାଙ୍କୁ ନେଇ ଆସକ୍ତି ହୁଏ, ଆଉ କେବେ କେବେ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଭୁଜଙ୍ଗମେ ଵେଶ୍ମନି ଦୃଷ୍ଟିଦୃଷ୍ଟେ ଵ୍ଯାଧୌ ଚିକିତ୍ସାଵିନିଵର୍ତିତେ ଚ । ଦେହେ ଚ ବାଲ୍ଯାଦିଵଯୋଽନ୍ଵିତେ ଚ କାଲା ଵୃତୋଽସୌ ଲଭତେ ଧୃତିଂ କଃ ॥ ୧,୧୦୮.

ଘରେ ସାପ ଦେଖିଲେ, ରୋଗ ଚିକିତ୍ସାରେ ଭଲ ହେଉନାହିଁ, ବା ଶରୀରରେ ବାଳ୍ୟ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆସିଲେ—ଏପରି ସମୟରେ କିଏ ଶାନ୍ତ ଓ ଧୃତିଶୀଳ ରହିପାରିବ?

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୦୯ ସୂତ ଉଵାଚ । ଆପଦର୍ଥେ ଧନଂ ରକ୍ଷେଦ୍ଦାରାନ୍ରକ୍ଷେଦ୍ଧନୈରପି । ଆତ୍ମାନଂ ସତତଂ ରକ୍ଷେଦ୍ଦାରୈରପି ଧନୈରପି ॥ ୧,୧୦୯.

ସୂତ କହିଲେ: ଦୁଃଖର ସମୟରେ ଧନକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଧନ ଦେଇ ଜନାନୀକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଆଉ ସବୁବେଳେ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଚାହେଁ ଧନ କିମ୍ବା ଜନାନୀକୁ ଦେଇ ହେଉ।

ତ୍ଯଜେଦକଂ କୁଲସ୍ଯାର୍ଥେ ଗ୍ରାମସ୍ଯାର୍ଥେ କୁଲଂ ତ୍ଯଜେତ୍ । ଗ୍ରାମଂ ଜନପଦସ୍ଯାର୍ଥେ ଆତ୍ମାର୍ଥେ ପୃଥିଵୀଂ ତ୍ଯଜେତ୍ ॥ ୧,୧୦୯.

ପରିବାର ପାଇଁ ଜଣେକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ, ଗ୍ରାମ ପାଇଁ ପରିବାରକୁ, ଦେଶ ପାଇଁ ଗ୍ରାମକୁ, ଆଉ ନିଜ ପାଇଁ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।

ଵରଂ ହି ନରକେ ଵାସୋ ନ ତୁ ଦୁଶ୍ଚରିତେ ଗୃହେ । ନରକାତ୍କ୍ଷୀଯତେ ପାପ କୁଗୃହାନ୍ନ ନିଵର୍ତତେ ॥ ୧,୧୦୯.

ନରକରେ ରହିବା ଭଲ, ଦୁଷ୍ଟ ଘରରେ ରହିବା ଭଳି ନୁହେଁ; ନରକରେ ପାପ କ୍ଷୟ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ଘରରେ ଏହା କେବେ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଚଲତ୍ଯେକେନ ପାଦେନ ତିଷ୍ଠତ୍ଯେକେନ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ । ନ ପରୀକ୍ଷ୍ଯ ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ପୂର୍ଵମାଯତନଂ ତ୍ଯଜେତ୍ ॥ ୧,୧୦୯.

ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଏକ ପାଏ ଆଗକୁ ବଢ଼େ, ଆଉ ଏକ ପାଏ ରହିଯାଏ; ନୂତନ ସ୍ଥାନକୁ ଭଲଭାବେ ଦେଖିନଥିଲେ ପୁରୁଣା ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି ଦିଏ ନାହିଁ।

ତ୍ଯଜେଦ୍ଦେଶମସଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ଵାସଂ ସୋପଦ୍ରଵଂ ତ୍ଯଜେତ୍ । ତ୍ଯଜେତ୍କୃପଣରାଜାନଂ ମିତ୍ରଂ ମାଯାମଯଂ ତ୍ଯଜେତ୍ ॥ ୧,୧୦୯.

ଅସଦ୍ବ୍ୟବହାର ଥିବା ଦେଶ, ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ଘର, କଞ୍ଜୁଷ ରାଜା, ଆଉ ମିଥ୍ୟା ମିତ୍ର—ଏମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।

ଅର୍ଥେନ କିଂ କୃପଣହସ୍ତଗତେନ କେନ ଜ୍ଞାନେନ କିଂ ବହୁଶଠାଗ୍ରହସଂକୁଲେନ । ରୂପେଣ କିଂ ଗୁଣପରାକ୍ରମଵର୍ଜିତେନ ମିତ୍ରେଣ କିଂ ଵ୍ଯସନକାଲପରାଙ୍ମୁଖେନ ॥ ୧,୧୦୯.

କଞ୍ଜୁଷ ହାତରେ ଧନ ଥିଲେ କଣ ଉପକାର? ଚତୁର୍ ଚତୁର୍ଥାଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଥିବା ଜ୍ଞାନ କଣ ଲାଭ? ଗୁଣ ଓ ପ୍ରଭାବ ବିନା ରୂପ କଣ କାମର? ଦୁଃଖରେ ପଛ ଫେରିଯିବା ମିତ୍ର କଣ ଲାଗି?

ଅଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵା ବହଵଃ ସହାଯାଃ ସର୍ଵେ ପଦସ୍ଥସ୍ଯ ଭଵନ୍ତି ମିତ୍ରାଃ । ଅର୍ଥୈର୍ଵିହୀନସ୍ଯ ପଦଚ୍ଯୁତସ୍ଯ ଭଵତ୍ଯକାଲେ ସ୍ଵଜନୋଽପି ଶତ୍ରୁଃ ॥ ୧,୧୦୯.

ଯେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତି ଓ ପଦ ଥାଏ, ଅନେକ ଅଜଣା ଲୋକ ମିତ୍ର ହୋଇଯାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଧନ ଓ ପଦ ହରାଇଲେ, ସମୟ ଖରାପ ହେଲେ, ନିଜ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ହୋଇଯାନ୍ତି।

ଆପତ୍ସୁ ମିତ୍ରଂ ଜାନୀ ଯାଦ୍ରଣେ ଶୂରଂ ରହଃ ଶୁଚିମ୍ । ମାର୍ଯା ଚ ଵିଭଵେ କ୍ଷୀଣେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷେ ଚ ପ୍ରିଯାତିଥିମ୍ ॥ ୧,୧୦୯.

ଦୁଃଖରେ ମିତ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ବୀର, ଏକାଏକି ରହିଲେ ଶୁଚି, ଧନ ହରାଇଲେ ସତୀ ଜନାନୀ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ପ୍ରିୟ ଅତିଥି—ଏମାନଙ୍କୁ ତାଳମାତ୍ରାରେ ଚିହ୍ନିହେବ।

ଵୃକ୍ଷଂ କ୍ଷୀଣଫଲଂ ତ୍ଯଜନ୍ତି ଵିହଗାଃ ଶୁଷ୍କଂ ସରଃ ସାରସାନିର୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ପୁରୁଷଂ ତ୍ଯଜନ୍ତି ଗଣିକା ଭ୍ରଷ୍ଟଂ ନୃପଂ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ । ପୁଷ୍ପଂ ପର୍ଯୁଷିତଂ ତ୍ଯଜନ୍ତି ମଧୁପାଃ ଦର୍ଗ୍ଧ ଵନାନ୍ତଂ ମୃଗାଃ ସର୍ଵଃ କାର୍ଯଵଶାଜ୍ଜନୋ ହି ରମତେ କସ୍ଯାସ୍ତି କୋ ଵଲ୍ଲଭଃ ॥ ୧,୧୦୯.

ଫଳ ଶେଷ ହେଲେ ପକ୍ଷୀ ଗଛ ଛାଡ଼ିଯାଏ, ପାଣି ଶୁଖିଗଲେ କୂଳିଙ୍ଗ କୁଆଁ ଛାଡ଼େ, ଧନ ନଥିଲେ ବେଶ୍ୟା ପୁରୁଷକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ରାଜ୍ୟ ହରାଇଲେ ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜାକୁ ଛାଡ଼େ, ମାଳା ମୁଝିଗଲେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଛାଡ଼ିଯାଏ, ଜଙ୍ଗଲ ଜଳିଗଲେ ମୃଗ ଚାଲିଯାଏ—ସବୁଠି ଲୋକ ନିଜ କାମ ପାଇଁ ହିଁ ରହେ, କିଏ କାହାର ନିଜ ଅଟୁଟ ସାଥୀ?

ଲୁବ୍ଧମର୍ଥପ୍ରଦାନେନ ଶ୍ଲାଧ୍ଯମଞ୍ଜଲିକର୍ମଣା । ମୂର୍ଖଂ ଛନ୍ଦାନୁଵୃତ୍ତ୍ଯା ଚ ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ପଣ୍ଡିତମ୍ ॥ ୧,୧୦୯.

କଞ୍ଜୁଷ ଧନ ଦେଲେ ଖୁସି ହୁଏ, ଲୋଭୀ ଆଦର ଦେଲେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ମୂର୍ଖ ଚାଟୁକାରିତାରେ ଖୁସି ହୁଏ, ପଣ୍ଡିତ ସତ୍ୟ କଥାରେ ପ୍ରସନ୍ନ।

ସଦ୍ଭାଵେନ ହି ତୁଷ୍ଯନ୍ତି ଦେଵାଃ ସତ୍ପୁରୁଷା ଦ୍ଵିଜାଃ । ଇତରେଃ ଖାଦ୍ଯପାନେନ ମାନଦାନେନ ପଣ୍ଡିତାଃ ॥ ୧,୧୦୯.

ସତ୍ୟ ଓ ଭଲ ଭାବରେ ଦେବତା, ସଜନ, ଦ୍ୱିଜ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନରେ; ପଣ୍ଡିତମାନେ ମାନ ଦେଲେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ଉତ୍ତମଂ ପ୍ରଣିପାତେନ ଶଠଂ ଭେଦେନ ଯୋଜଯେତ୍ । ନୀଚଂ ସ୍ଵଲ୍ପପ୍ରଦାନେନ ସମଂ ତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମୈଃ ॥ ୧,୧୦୯.

ଉତ୍ତମଙ୍କୁ ନମ୍ରତାରେ, ଚତୁର୍ଙ୍କୁ ଭାଗ ଭାଗ କରି, ନିମ୍ନକୁ ଅଳ୍ପ ଦେଇ, ସମାନକୁ ସମାନ ଶକ୍ତିରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ଯସ୍ଯଯସ୍ଯ ହି ଯୋ ଭାଵସ୍ତସ୍ଯତସ୍ଯ ହିତଂ ଵଦନ୍ । ଅନୁପ୍ରଵିଶ୍ଯ ମେଧାଵୀ କ୍ଷିପ୍ରମାତ୍ମଵଶଂ ନଯେତ୍ ॥ ୧,୧୦୯.

ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ପ୍ରକୃତି ଥାଏ, ତାହା ଅନୁସାରେ ମେଧାବୀ ଲୋକ ଉପକାରୀ କଥା କହି, ସେମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ପକ୍ଷକୁ ଆଣିପାରିବ।

ନଦୀନାଂ ଚ ନଖୀନାଂ ଚ ଶୃଙ୍ଗିଣାଂ ଶସ୍ତ୍ରପାଣିନାମ୍ । ଵିଶ୍ଵାସୋ ନୈଵ ଗନ୍ତଵ୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରିଷୁ ରାଜକୁଲେଷୁ ଚ ॥ ୧,୧୦୯.

ନଦୀ, ନଖ ଥିବା ପଶୁ, ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ପଶୁ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଜନାନୀ ଓ ରାଜପରିବାର—ଏମାନଙ୍କୁ କେବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଅର୍ଥନାଶଂ ମନସ୍ତାପଂ ଗୃହେ ଦୁଶ୍ଚରିତାନି ଚ । ଵଞ୍ଚନଂ ଚାପ ମାନଂ ଚ ମତିମାନ୍ନ ପ୍ରିକାଶଯେତ୍ ॥ ୧,୧୦୯.

ଧନ ହାରାଇବା, ମନର ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଘରର ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ, ଠକା, ଅପମାନ, ଅବମାନନା—ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଏମାନେ କେବେ ଖୋଲା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ହୀନଦୁର୍ଜନସଂସର୍ଗ ଅତ୍ଯନ୍ତଵିରହାଦରଃ । ସ୍ନେହୋଽନ୍ଯଗେହଵାସଶ୍ଚ ନାରୀସଚ୍ଛୀଲନାଶନମ୍ ॥ ୧,୧୦୯.

ଖରାପ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ମିଶିବା, ଅତିରିକ୍ତ ଦୂରତା, ଅନ୍ୟ ଘରରେ ଅତି ସ୍ନେହ, ଓ ଖରାପ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଜନାନୀ ସହିତ ରହିବା—ଏମାନେ ସଦ୍ଗୁଣକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ।

କସ୍ଯ ଦୋଷଃ କୁଲେ ନାସ୍ତି ଵ୍ଯାଧିନା କୋ ପୀଡିତଃ । କେନ ନ ଵ୍ଯସନଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଶ୍ରିଯଃ କସ୍ଯ ନିରନ୍ତରାଃ ॥ ୧,୧୦୯.

କେଉଁ ପରିବାରରେ ଦୋଷ ନାହିଁ? କିଏ ରୋଗର ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ? କିଏ ଦୁଃଖ ଦେଖିନାହିଁ? କିଏ ନିରନ୍ତର ସମୃଦ୍ଧି ଭୋଗ କରେ?

କୋର୍ଽଥଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ନ ଗର୍ଵିତୋ ଭୁଵି ନରଃ କସ୍ଯାପଦୋନାଗତାଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ କସ୍ଯ ନ ଖଣ୍ଡିତଂ ଭୁଵି ମନଃ କୋ ନାମ ରାଜ୍ଞାଂ ପ୍ରିଯଃ । କଃ କାଲସ୍ଯ ନ ଗୋଚରାନ୍ତରଗତଃ କୋର୍ଽଥୋ ଗତୋ ଗୌରଵଂ କୋ ଵା ଦୁର୍ଜନଵାଗୁରାନିପତିତଃ କ୍ଷେମେଣ ଯାତଃ ପୁମାନ୍ ॥ ୧,୧୦୯.

ଏହି ପୃଥିବୀରେ କିଏ ଧନ ପାଇଲେ ଗର୍ବିତ ହୁଏ ନାହିଁ? କିଏ କେବେ ଅପଦର୍ଶନ ଦେଖିନାହିଁ? କିଏ ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କର ମନକୁ ଅସ୍ଥିର କରିନାହାନ୍ତି? କିଏ ରାଜାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହୁଏ? କିଏ ସମୟର ପ୍ରଭାବରୁ ଦୂରେ ରହିପାରେ? କେଉଁ ଧନର ମର୍ଯ୍ୟାଦା କେବେ କମିନାହିଁ? କିଏ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଫାଦରେ ପଡି ସୁରକ୍ଷିତ ଚାଲିଯାଇପାରେ?

ସୁହୃତ୍ସ୍ଵଜନବନ୍ଧୁର୍ନ ବୁଦ୍ଧିର୍ଯସ୍ଯ ନ ଚାତ୍ମନି । ଯସ୍ମିନ୍କର୍ମଣି ସିଦ୍ଧେଽପି ନ ଦୃଶ୍ଯେତ ଫଲୋଦଯଃ । ଵିପତ୍ତୌ ଚ ମହଦ୍ଦୁଃଖଂ ତଦ୍ଵୁଧଃ କଥମାଚରେତ୍ ॥ ୧,୧୦୯.

ଯାହାଙ୍କର କୌଣସି ସଂଗୀ, ଆତ୍ମୀୟ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ଯାହାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି—ଏମିତି ଲୋକ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିବେ?

ଯସ୍ମିନ୍ଦେଶେ ନ ସଂମାନଂ ନ ପ୍ରୀତିର୍ନ ଚ ବାନ୍ଧଵାଃ । ନ ଚ ଵିଦ୍ଯାଗମଃ କଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଦେଶଂ ପରିଵର୍ଜଯେତ୍ ॥ ୧,୧୦୯.

ଯେଉଁ ଦେଶରେ ସମ୍ମାନ, ସ୍ନେହ, ବାନ୍ଧବ କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷା ନାହିଁ, ସେଉଁଠାରୁ ଦୂରେ ରହିବା ଉଚିତ।