ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଗୁର୍ଵନ୍ତେଵାସ୍ଯନୂଚାନମାତୁଲଶ୍ରୋତ୍ରିଯେଷୁ ଚ । ଅନୌରସେଷୁ ପୁତ୍ରେଷୁ ଭାର୍ଯାସ୍ଵନ୍ଯଗତାସୁ ଚ ॥ ୧,୧୦୬.

ଗୁରୁ, ଶିଷ୍ୟ, ମାମା, ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅନ୍ୟ ଜନିତ ପୁଅମାନେ ଓ ଅନ୍ୟଘରକୁ ଯାଇଥିବା ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ ।

ନିଵାସରାଜନି ତଥା ତଦହଃ ଶୁଦ୍ଧିକାର(ଣ)ମ୍ । ହତାନାଂ ନୃପଗୋଵିପ୍ରୈରନ୍ଵକ୍ଷଂ ଚାତ୍ମଘାତିନାମ୍ ॥ ୧,୧୦୬.

ଘରେ ରହିବା କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ଦିନରେ ତାହା ଦିନରେ ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ । ରାଜା, ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ ଓ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ତୁରନ୍ତ ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ ।

ଵିଷାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ହତାନାଂ ଚ ନାଶୌଚଂ ପୃଥିଵୀପତେଃ । ସତ୍ରିଵ୍ରତିବ୍ରହ୍ମଚାରିଦାତୃବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ତଥା ॥ ୧,୧୦୬.

ବିଷ ଓ ଏହା ସଦୃଶ କାରଣରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ଅଶୁଚି ନାହିଁ, ହେ ଭୂପତି । ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଦାନ କରୁଥିବା ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଶୁଚି ନାହିଁ ।

ଦାନେ ଵିଵାହେ ଯଜ୍ଞେ ଚ ସଂଗ୍ରାମେ ଦେଶଵିପ୍ଲଵେ । ଆପଦ୍ଯପି ଚ କଷ୍ଟାଯାଂ ସଦ୍ଯଃ ଶୌଚଂ ଵିଧୀଯତେ ॥ ୧,୧୦୬.

ଦାନ, ବିବାହ, ଯଜ୍ଞ, ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଦେଶରେ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଦେଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ କଷ୍ଟ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଶୁଧ୍ଧି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି ।

କାଲୋଽଗ୍ନିଃ କର୍ମମୃଦ୍ଵାଯୁର୍ମନୋ ଜ୍ଞାନଂ ତପୋ ଜପଃ (ଲମ୍) । ପଶ୍ଚାତ୍ତାଷୋ ନିରାହାରଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଶୁଦ୍ଧିହେତଵଃ ॥ ୧,୧୦୬.

କାଳ, ଅଗ୍ନି, କାର୍ଯ୍ୟ, ମାଟି, ବାତାସ, ମନ, ଜ୍ଞାନ, ତପ, ଜପ, ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ ଓ ଉପବାସ — ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସବୁ ଶୁଧ୍ଧିର କାରଣ ।

ଅକାର୍ଯକାରିଣାଂ ଦାନଂ ଵେଗୋ ନଦ୍ଯାସ୍ତୁ ଶୁଦ୍ଧିକୃତ୍ । କ୍ଷାତ୍ତ୍ରେଣ କର୍ମଣା ଜୀଵେଦ୍ଵିଶାଂ ଵାପ୍ଯାପଦି ଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୧,୧୦୬.

ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଦାନ, ନଦୀର ବେଗ ଏବଂ ପବିତ୍ରତା ଦେଇଥାଏ; ଦୁଃଖରେ ପଡିଲେ ଦ୍ୱିଜମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ବୈଶ୍ୟଙ୍କ କାମ କରି ଜୀବନ ଚାଳାଇପାରନ୍ତି।

ଫଲସୋମକ୍ଷୌମଵୀରୁଦ୍ଦଧି କ୍ଷୀରଂ ଘୃତଂ ଜଲମ୍ । ତିଲୋଦନରସକ୍ଷାରମଧୁ ଲାକ୍ଷା ଶୃତଂ ହଵିଃ ॥ ୧,୧୦୬.

ଫଳ, ସୋମ, ବସ୍ତ୍ର, ଶାକ, ଦହି, ଖୀର, ଘିଅ, ପାଣି, ତିଳ ଭାତ, ରସ, ଲୁଣ, ମଧୁ, ଲାକ, ରାନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ହବି—

ଵସ୍ତ୍ରୋପଲାସଵଂ ପୁଷ୍ପଂ ଶାକମୃଚ୍ଚର୍ମପାଦୁକମ୍ । ଏଣତ୍ଵଚଂ ଚ କୌଶେଯଂ ଲଵଣଂ ମାସମେଵ ଚ ॥ ୧,୧୦୬.

ବସ୍ତ୍ର, ପଥର, ମଦ, ଫୁଲ, ଶାକ, ମାଟି, ଚମଡ଼ ଚପ୍ପଲ, କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ, ପାଟ, ଲୁଣ ଏବଂ ଡାଲି—

ପିଣ୍ଯାକମୂଲଗନ୍ଧାଂଶ୍ଚ ଵୈଶ୍ଯଵୃତ୍ତୋ ନ ଵିକ୍ରଯେତ୍ । ଧର୍ମାର୍ଥଂ ଵିକ୍ରଯଂ ନେଯାସ୍ତିଲା ଧାନ୍ଯେନ ତତ୍ସମାଃ ॥ ୧,୧୦୬.

ବୈଶ୍ୟମାନେ ତେଲ ତିଆରି ପରେ ଥିବା ଚୁନା, ମୂଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ବିକ୍ରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତିଳ ଓ ଧାନ୍ୟ ଏହା ସମାନ କେବଳ ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଜୀବିକା ପାଇଁ ବିକ୍ରି କରିବା ଉଚିତ।

ଲଵଣାଦି ନ ଵିକ୍ରୀଯାତ୍ତଥା ଚାପଦ୍ଗତୋ ଦ୍ଵିଜଃ । ହୀନାଦ୍ଵିପ୍ରୋ ଵିଗୃହ୍ଣଂଶ୍ଚ ଲିପ୍ଯତେ ନାର୍କଵଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୧,୧୦୬.

ଲୁଣ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଜିନିଷ ବିକ୍ରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ପଡିଥିବା ଦ୍ୱିଜ ନିମ୍ନ ଲୋକଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୋଷୀ ହୁଏ ନାହିଁ।

କୁର୍ଯାତ୍କୃଷ୍ଯାଦିକଂ ତଦ୍ଵଦଵିକ୍ରେଯା ହଯାସ୍ତଥା । ବୁଭୁକ୍ଷିତସ୍ତ୍ର୍ଯଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୃତ୍ତିଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ରାଜା ଧର୍ମ୍ଯାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଵୃତ୍ତିଂ ଵିପ୍ରାଦିକସ୍ଯ ଚ ॥ ୧,୧୦୬.

ସେ କୃଷି ଓ ଏହା ସଦୃଶ କାମ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଘୋଡ଼ା ବିକ୍ରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ବୈଶ୍ୟ ଦରିଦ୍ର ଓ ଉପାୟହୀନ ହୁଏ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମମୟ ଜୀବିକା ଦେବା ଉଚିତ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୦୭ ସୂତ ଉଵାଚ । ପରାଶରୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵ୍ଯାସଂ ଧର୍ମଂ ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଦିକମ୍ । କଲ୍ପେକଲ୍ପେ କ୍ଷଯୋତ୍ପତ୍ତ୍ଯା କ୍ଷୀଯନ୍ତେ ନୁ ପ୍ରଜାଦଯଃ ॥ ୧,୧୦୭.

ସୂତ କହିଲେ: ପରାଶର ମହାର୍ଷି ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ନିୟମ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଧର୍ମ କଥା କହିଥିଲେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ସହିତ ପ୍ରଜାମାନେ କମିଯାନ୍ତି କିମ୍ବା ନୂତନ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି?

ଶ୍ରୁତିଃ ସ୍ମୃତିଃ ସଦାଚରୋ ଯଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଵେ ଦକର୍ତୃକଃ । ଵେଦାଃ ସ୍ମୃତା ବ୍ରାହ୍ମଣାଦୌ ଧର୍ମା ମନ୍ଵାଦିଭିଃ ସଦା ॥ ୧,୧୦୭.

ବେଦ, ସ୍ମୃତି ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ—ଯାହା କି ବେଦ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସଦା ଧର୍ମ ଭାବେ ମନେ କରନ୍ତି, ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯାହା ଶିଖାଇଛନ୍ତି।

ଦାନଂ କଲିଯୁଗେ ଧର୍ମଃ କର୍ତାରଂ ଚ କଲୌ ତ୍ଯଜେତ୍ । ପାପକୃତ୍ଯଂ ତୁ ତତ୍ରୈଵ ଶାପଂ ଫଲତି ଵର୍ଷତଃ ॥ ୧,୧୦୭.

କଳିଯୁଗରେ ଦାନ ହେଉଛି ଧର୍ମ, କିନ୍ତୁ କଳିରେ କର୍ତ୍ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ; ସେଠାରେ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାପ ଭାବେ ଫଳିଥାଏ।

ଆଚାରାତ୍ପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ସର୍ଵଂ ଷଟ୍କର୍ମାଣି ଦିନେଦିନେ । ସନ୍ଧ୍ଯା ସ୍ନାନଂ ଜପୋ ହୋମୋ ଦେଵାତିଥ୍ଯାଦିପୂଜନମ୍ ॥ ୧,୧୦୭.

ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ଛଅ ପ୍ରକାର ଦୈନିକ କର୍ମ ପାଇପାରେ: ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ, ସ୍ନାନ, ଜପ, ହୋମ, ଦେବତା, ଅତିଥି ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପୂଜା।

ଅପୂର୍ଵଃ ସୁଵ୍ରତୀ ଵିପ୍ରୋ ହ୍ଯପୂର୍ଵା ଯତଯସ୍ତଦା । କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯଃ ପରସୈନ୍ଯାନି ଜିତ୍ଵା ପୃଥ୍ଵୀଂ ପ୍ରପାଲଯେତ୍ ॥ ୧,୧୦୭.

ଯିଏ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତ ରହେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଦ୍ୱିତୀୟ; ସେପରି ଯତିମାନେ ମଧ୍ୟ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଜିତି ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରିବା ଉଚିତ।

ଵଣିକ୍କୃଷ୍ଯାଦି ଵୈଶ୍ଯେ ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜଭକ୍ତିଶ୍ଚ ଶୂଦ୍ରକେ । ଅଭକ୍ଷ୍ଯଭକ୍ଷଣାଚ୍ଚୌର୍ଯାଦଗମ୍ଯା ଗମନାତ୍ପତେତ୍ ॥ ୧,୧୦୭.

ବୈଶ୍ୟ ଚାଷ ଓ ବ୍ୟବସାୟ କରିବା ଉଚିତ; ଶୂଦ୍ର ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ। ଅନୁଚିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ, ଚୋରି କଲେ କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ ସ୍ତ୍ରୀ ସମ୍ପର୍କ କଲେ ପତନ ହୁଏ।

କୃଷିଂ କୁର୍ଵନ୍ଦ୍ଵିଜଃ ଶ୍ରାନ୍ତଂ ବଲୀଵର୍ଦଂ ନ ଵାହଯେତ୍ । ଦିନାର୍ଧଂ ସ୍ନାନଯୋଗାଦିକାରୀ ଵିପ୍ରାଂଶ୍ଚ ଭୋଜଯେତ୍ ॥ ୧,୧୦୭.

ଦ୍ୱିଜ ଚାଷ କରୁଥିବାବେଳେ କ୍ଲାନ୍ତ ବଳଦକୁ ଅଧିକ କାମ କରାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅର୍ଧ ଦିନ ଧରି ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ।

ନିର୍ଵପେତ୍ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞାନି କ୍ରୂରେ ନିନ୍ଦାଂ ଚ କାରଯେତ୍ । ତିଲାଜ୍ଯଂ ନ ଵିକ୍ରୀଣିତ ସୂନାଯଜ୍ଞମଘାନ୍ଵିତଃ ॥ ୧,୧୦୭.

ସେ ପାଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ, କଠୋର ନିନ୍ଦା ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ, ତିଳ ଘିଅ ବିକ୍ରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କଟୁଘରେ ଯଜ୍ଞ କଲେ ପାପ ହୁଏ।

ରାଜ୍ଞୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଷଡ୍ଭାଗଂ ଦେଵତାନାଂ ଚ ଵିଂଶତିମ୍ । ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ଵିପ୍ରାଣାଂ କୃଷିକର୍ତା ନ ଲିପ୍ଯତେ ॥ ୧,୧୦୭.

ରାଜାକୁ ଏକ ଷଷ୍ଠାଂଶ, ଦେବତାମାନେକୁ ଏକ ବିଂଶାଂଶ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ତିରିଶି ତିନି ଅଂଶ ଦେଇଲେ, କୃଷକ ଦୋଷୀ ହୁଏ ନାହିଁ।

କର୍ଷକାଃ କ୍ଷତ୍ତ୍ରଵିଟ୍ଛୂଦ୍ରାଃ ଖଲେଽଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଚୌରକଃ । ଦିନତ୍ରଯେଣ ଶୁଧ୍ଯେତ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପ୍ରେତସୂତକେ ॥ ୧,୧୦୭.

କୃଷକ—କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଶୂଦ୍ର—ଯଦି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଂଶ ନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଚୋର; ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଜନ୍ମ ଅଶୌଚ୍ୟରୁ ତିନି ଦିନରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।

କ୍ଷତ୍ତ୍ରୋ ଦଶାହାଦ୍ଵୈଶ୍ଯାସ୍ତୁ ଦ୍ଵାଦଶାହାନ୍ମାସି ଶୂଦ୍ରକଃ । ଯାତି ଵିପ୍ରୋ ଦଶାହାତ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ତ୍ରୋ ଦ୍ଵାଦଶକାଦ୍ଦିନାତ୍ ॥ ୧,୧୦୭.

କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦଶ ଦିନରେ, ବୈଶ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ଏକ ମାସରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦଶ ଦିନରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।

ପଞ୍ଚଦଶାହାଦ୍ଵୈଶ୍ଯସ୍ତୁ ଶୂଦ୍ରୋ ମାସେନ ଶୁଧ୍ଯତି । ଏକପିଣ୍ଡାସ୍ତୁ ଦାଯାଦାଃ ପୃଥଗ୍ଦ୍ଵାରନିକେତନାଃ ॥ ୧,୧୦୭.

ବୈଶ୍ୟ ପନ୍ଦର ଦିନରେ, ଶୂଦ୍ର ଏକ ମାସରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି; ଯେଉଁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଅଲଗା ଘର ଓ ଦ୍ୱାରରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଏକ ଏକ ପିଣ୍ଡ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଜନ୍ମନା ଚ ଵିପତ୍ତୌ ଚ ଭଵେତ୍ତେଷାଂ ଚ ସୂତକମ୍ । ଚତୁର୍ଥେ ଦଶରାତ୍ରଂ ସ୍ଯାତ୍ଷଣ୍ଣିଶାଃ ପୁଂସି ପଞ୍ଚମେ ॥ ୧,୧୦୭.

ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଓ ଅପମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଲେ ସୂତକ ହୁଏ; ଚାରି ଦିନ ଓ ଦଶ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ରହେ, ପୁଅ ହେଲେ ଛଅ ରାତି ଓ ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଥାଏ।

ଷଷ୍ଠେ ଚତୁର ହାଚ୍ଛୁଦ୍ଧିଃ ସପ୍ତମେ ଚ ଦିନତ୍ରଯମ୍ । ଦେଶାନ୍ତରେ ମୃତେ ବାଲେ ସଦ୍ଯଃ ଶୁଦ୍ଧିର୍ଯତୋ ମୃତେ ॥ ୧,୧୦୭.

ଷଷ୍ଠ ଦିନରେ ଚାରି ରାତି ପରେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ; ସପ୍ତମ ଦିନରେ ତିନି ଦିନ ପରେ ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ। ଦୂର ଦେଶରେ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ସେ ଶିଶୁ ଥିବାରୁ ସତ୍ସତେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।

ଅଜାତଦନ୍ତା ଯେ ବାଲା ଯେ ଚ ଗର୍ଭାଦ୍ଵିନିଃ ସୃତାଃ । ନ ତେଷାମଗ୍ନିସଂସ୍କାରୋ ନ ପିଣ୍ଡଂ ନୋଦକକ୍ରିଯା ॥ ୧,୧୦୭.

ଯେଉଁ ଶିଶୁମାନେ ଦାନ୍ତ ଆସିନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଗର୍ଭରୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ସଂସ୍କାର, ପିଣ୍ଡ ଦାନ କିମ୍ବା ଜଳ ଦାନ ଦରକାର ନୁହେଁ।

ଯଦି ଗର୍ଭୋ ଵିପଦ୍ଯତ ସ୍ତ୍ରଵତେ ଵାପି ଯୋଷିତଃ । ଯାଵନ୍ମାସଂ ସ୍ଥିତୋ ଗର୍ଭସ୍ତାଵଦ୍ଦିନାନି ସୂତକମ୍ ॥ ୧,୧୦୭.

ଯଦି ଗର୍ଭ ନଷ୍ଟ ହୁଏ କିମ୍ବା ମହିଳାଙ୍କୁ ଗର୍ଭ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ଯେତେ ମାସ ଗର୍ଭ ଥିଲା, ସେତେ ଦିନ ସୂତକ ରହେ।

ଆନାମକରଣାତ୍ସଦ୍ଯ ଆଚୂଡାନ୍ତାଦହର୍ନିଶମ୍ । ଆଵ୍ରତାତ୍ତୁ ତ୍ରିରାତ୍ରେଣ ତଦୂର୍ଧ୍ଵନ୍ଦଶଭିର୍ଦିନୈଃ ॥ ୧,୧୦୭.

ନାମକରଣ ପରେ ସତ୍ସତେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ; ଚୂଡ଼ାକରଣ ପରେ ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି; ବ୍ରତ ନେଇଲେ ତିନି ରାତି; ତାପରେ ଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ।

ଆଚତୁର୍ଥାଦ୍ଭଵେତ୍ସ୍ତ୍ରଵଃ ପାତଃ ପଞ୍ଚମଷଷ୍ଠଯୋଃ । ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯା ଦଗ୍ନିହୋତ୍ରାନ୍ନାଶୁଦ୍ଧିଃ ସଙ୍ଗଵର୍ଜନାତ୍ ॥ ୧,୧୦୭.

ଚତୁର୍ଥ ଦିନରୁ ରଜସ୍ରାବ ହୁଏ; ପଞ୍ଚମ ଓ ଷଷ୍ଠ ଦିନରେ ପତନ ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଓ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀମାନେ ସଂସ୍ପର୍ଶ ବିରତି ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।