ପାଷଣ୍ଡପତିତାନାଂ ତୁ ନ କୁର୍ଯୁରୁଦକକ୍ରିଯାଃ । ନବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୋ ଵ୍ରାତ୍ଯା ଯୋଷିତଃ କାମଗାସ୍ତଥା ॥ ୧,୧୦୬.
ପାଖଣ୍ଡୀ, ପତିତ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନୁହଁଥିବା, ଅନ୍ୟ ଜାତିର, ମହିଳା ଓ କାମନାରେ ଲିନ୍ନ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଜଳଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ସୁରାପ୍ଯସ୍ତ୍ଵାତ୍ମଘାତିନ୍ଯୋ ନାଶୌଚୋଦକଭାଜନାଃ । ତତୋ ନ ରୋଦିତଵ୍ଯଂ ହି ତ୍ଵନିତ୍ଯା ଜୀଵସଂ ସ୍ଥିତିଃ ॥ ୧,୧୦୬.
ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିବା ଓ ନିଜେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧି କିମ୍ବା ଜଳଦାନ ହୁଏ ନାହିଁ । ତେଣୁ ଏହିପରି ଲୋକ ପାଇଁ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଜୀବନ ଅସ୍ଥାୟୀ ।
କ୍ରିଯା କାର୍ଯା ଯଥାଶକ୍ତି ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଗୃହାନ୍ପ୍ରତି । ଵିଦଶ୍ଯ ନିମ୍ବପତ୍ରାଣି ନିଯତା ଦ୍ଵାରି ଵେଶ୍ମନଃ ॥ ୧,୧୦୬.
ଯେଉଁଠାରେ ଯେତେକି ସମ୍ଭବ, କ୍ରିୟା କରି ଘରକୁ ଫେରିବା ଉଚିତ । ଘରର ଦ୍ୱାରରେ ନିମ୍ବ ପତ୍ର ରଖିବା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ।
ଆଚମ୍ଯାଥାଗ୍ନିମୁଦକଂ ଗୋମଯଂ ଗୌରସର୍ଷପାନ୍ । ପ୍ରଵିଶେଯୁଃ ସମାଲଭ୍ଯ କୃତ୍ଵାଶ୍ମନି ପଦଂ ଶନୈଃ ॥ ୧,୧୦୬.
ମୁଁହ ଧୋଇ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ଗୋମୟ, ଗୋମୂତ୍ର ଓ ସରସପ ଛୁଇଁ, ପଥର ଛୁଇଁ ଧୀରେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ ।
ପ୍ରଵେଶନାଦିକଂ କର୍ମ ପ୍ରେତସଂସ୍ପର୍ଶନାଦପି । ଈକ୍ଷତାଂ ତତ୍କ୍ଷଣାଚ୍ଛୁଦ୍ଧିଃ ପରେଷାଂ ସ୍ନାନସଂଯମାତ୍ ॥ ୧,୧୦୬.
ମୃତଦେହ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସମୟରେ, ଅନ୍ୟମାନେ ସ୍ନାନ ଓ ନିୟମ ରଖି ଏହି କ୍ଷଣରେ ଶୁଧ୍ଧି ପାଆନ୍ତି ।
କ୍ରୀତଲବ୍ଧାଶନା ଭୂମୌ ସ୍ଵପେଯୁସ୍ତେ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ପିଣ୍ଡଯଜ୍ଞକୃତା ଦେଯଂ ପ୍ରେତାଯାନ୍ନଂ ଦିନତ୍ରଯମ୍ ॥ ୧,୧୦୬.
କିଣିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ଭୂମିରେ ଅଲଗା ଶୁଏ । ପିଣ୍ଡଦାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅନ୍ନ ତିନି ଦିନ ଧରି ପ୍ରେତକୁ ଦେବା ଉଚିତ ।
ଜଲମେକାହମାକାଶେ ସ୍ଥାପ୍ଯଂ କ୍ଷୀରଂ ତୁ ମୃନ୍ମଯେ । ଵୈତାନୋପାସନାଃ କାର୍ଯାଃ କ୍ରିଯାଶ୍ଚ ଶ୍ରୁତିଚୋଦିତାଃ ॥ ୧,୧୦୬.
ଏକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ଜଳ ରଖିବା ଉଚିତ, ଦୁଧ ମାଟିର ଭାଣ୍ଡରେ ରଖିବା ଉଚିତ । ବୈତାନ ପୂଜା ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଉକ୍ତ କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର ।
ଆଦନ୍ତଜନ୍ମନଃ ସଦ୍ଯଃ ଆଚୂଡଂ ନୈଶିକୀ ସ୍ମୃତା । ତ୍ରିରାତ୍ରମା ଵ୍ରତାଦେଶାଦ୍ଦଶରାତ୍ରମତଃ ପରମ୍ ॥ ୧,୧୦୬.
ଦାନ୍ତ ସହ ଜନ୍ମ ହେଲେ ସତ୍ସଙ୍ଗ ଶୁଧ୍ଧି ତୁରନ୍ତ ହୁଏ । ମୁଣ୍ଡନ ପାଇଁ ରାତିର ଅଶୁଚି ମନେ ରଖାଯାଏ । ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତିନି ରାତି, ତାପରେ ଦଶ ରାତି ଅଶୁଚି ହୁଏ ।
ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ଦଶରାତ୍ରଂ ଵା ଶାଵମାଶୌଚମୁଚ୍ଯତେ । ଊନଦ୍ଵିଵର୍ଷ ଉଭଯୋଃ ସୂତକଂ ମାତୁରେଵ ହି ॥ ୧,୧୦୬.
ତିନି ରାତି କିମ୍ବା ଦଶ ରାତି ମୃତ୍ୟୁ ଅଶୁଚି ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଦୁଇ ବର୍ଷ ରୁ କମ୍ ଥିବା ଶିଶୁଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଅଶୁଚି କେବଳ ମାଆ ପାଇଁ ହୁଏ ।
ଅନ୍ତରା ଜନ୍ମମରଣେ ଶେଷାହୋଭିର୍ଵିଶୁଧ୍ଯତି । ଦଶ ଦ୍ଵାଦଶ ଵର୍ଣାନାଂ ତଥା ପଞ୍ଚଦଶୈଵ ଚ ॥ ୧,୧୦୬.
ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଦିନ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ । ଦଶ, ବାର, ଓ ପନ୍ଦର ଦିନ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବର୍ଗ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ।
ତ୍ରିଂଶଦ୍ଦିନାନି ଚ ତଥା ଭଵତି ପ୍ରେତସୂତକମ୍ । ଅହସ୍ତ୍ଵଦତ୍ତକନ୍ଯାସୁ ବାଲେଷୁ ଚ ଵିଶୋଧନମ୍ ॥ ୧,୧୦୬.
ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁରେ ତିରିଶି ଦିନ ଅଶୁଚି ହୁଏ । ବିବାହ ନ ହୋଇଥିବା କନ୍ୟା ଓ ଶିଶୁମାନେ ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧି ନିୟମ ଅଛି ।
ଗୁର୍ଵନ୍ତେଵାସ୍ଯନୂଚାନମାତୁଲଶ୍ରୋତ୍ରିଯେଷୁ ଚ । ଅନୌରସେଷୁ ପୁତ୍ରେଷୁ ଭାର୍ଯାସ୍ଵନ୍ଯଗତାସୁ ଚ ॥ ୧,୧୦୬.
ଗୁରୁ, ଶିଷ୍ୟ, ମାମା, ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅନ୍ୟ ଜନିତ ପୁଅମାନେ ଓ ଅନ୍ୟଘରକୁ ଯାଇଥିବା ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ ।
ନିଵାସରାଜନି ତଥା ତଦହଃ ଶୁଦ୍ଧିକାର(ଣ)ମ୍ । ହତାନାଂ ନୃପଗୋଵିପ୍ରୈରନ୍ଵକ୍ଷଂ ଚାତ୍ମଘାତିନାମ୍ ॥ ୧,୧୦୬.
ଘରେ ରହିବା କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ଦିନରେ ତାହା ଦିନରେ ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ । ରାଜା, ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ ଓ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ତୁରନ୍ତ ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ ।
ଵିଷାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ହତାନାଂ ଚ ନାଶୌଚଂ ପୃଥିଵୀପତେଃ । ସତ୍ରିଵ୍ରତିବ୍ରହ୍ମଚାରିଦାତୃବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ତଥା ॥ ୧,୧୦୬.
ବିଷ ଓ ଏହା ସଦୃଶ କାରଣରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ଅଶୁଚି ନାହିଁ, ହେ ଭୂପତି । ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଦାନ କରୁଥିବା ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଶୁଚି ନାହିଁ ।
ଦାନେ ଵିଵାହେ ଯଜ୍ଞେ ଚ ସଂଗ୍ରାମେ ଦେଶଵିପ୍ଲଵେ । ଆପଦ୍ଯପି ଚ କଷ୍ଟାଯାଂ ସଦ୍ଯଃ ଶୌଚଂ ଵିଧୀଯତେ ॥ ୧,୧୦୬.
ଦାନ, ବିବାହ, ଯଜ୍ଞ, ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଦେଶରେ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଦେଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ କଷ୍ଟ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଶୁଧ୍ଧି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି ।
କାଲୋଽଗ୍ନିଃ କର୍ମମୃଦ୍ଵାଯୁର୍ମନୋ ଜ୍ଞାନଂ ତପୋ ଜପଃ (ଲମ୍) । ପଶ୍ଚାତ୍ତାଷୋ ନିରାହାରଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଶୁଦ୍ଧିହେତଵଃ ॥ ୧,୧୦୬.
କାଳ, ଅଗ୍ନି, କାର୍ଯ୍ୟ, ମାଟି, ବାତାସ, ମନ, ଜ୍ଞାନ, ତପ, ଜପ, ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ ଓ ଉପବାସ — ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସବୁ ଶୁଧ୍ଧିର କାରଣ ।
ଅକାର୍ଯକାରିଣାଂ ଦାନଂ ଵେଗୋ ନଦ୍ଯାସ୍ତୁ ଶୁଦ୍ଧିକୃତ୍ । କ୍ଷାତ୍ତ୍ରେଣ କର୍ମଣା ଜୀଵେଦ୍ଵିଶାଂ ଵାପ୍ଯାପଦି ଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୧,୧୦୬.
ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଦାନ, ନଦୀର ବେଗ ଏବଂ ପବିତ୍ରତା ଦେଇଥାଏ; ଦୁଃଖରେ ପଡିଲେ ଦ୍ୱିଜମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ବୈଶ୍ୟଙ୍କ କାମ କରି ଜୀବନ ଚାଳାଇପାରନ୍ତି।
ଫଲସୋମକ୍ଷୌମଵୀରୁଦ୍ଦଧି କ୍ଷୀରଂ ଘୃତଂ ଜଲମ୍ । ତିଲୋଦନରସକ୍ଷାରମଧୁ ଲାକ୍ଷା ଶୃତଂ ହଵିଃ ॥ ୧,୧୦୬.
ଫଳ, ସୋମ, ବସ୍ତ୍ର, ଶାକ, ଦହି, ଖୀର, ଘିଅ, ପାଣି, ତିଳ ଭାତ, ରସ, ଲୁଣ, ମଧୁ, ଲାକ, ରାନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ହବି—
ଵସ୍ତ୍ରୋପଲାସଵଂ ପୁଷ୍ପଂ ଶାକମୃଚ୍ଚର୍ମପାଦୁକମ୍ । ଏଣତ୍ଵଚଂ ଚ କୌଶେଯଂ ଲଵଣଂ ମାସମେଵ ଚ ॥ ୧,୧୦୬.
ବସ୍ତ୍ର, ପଥର, ମଦ, ଫୁଲ, ଶାକ, ମାଟି, ଚମଡ଼ ଚପ୍ପଲ, କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ, ପାଟ, ଲୁଣ ଏବଂ ଡାଲି—
ପିଣ୍ଯାକମୂଲଗନ୍ଧାଂଶ୍ଚ ଵୈଶ୍ଯଵୃତ୍ତୋ ନ ଵିକ୍ରଯେତ୍ । ଧର୍ମାର୍ଥଂ ଵିକ୍ରଯଂ ନେଯାସ୍ତିଲା ଧାନ୍ଯେନ ତତ୍ସମାଃ ॥ ୧,୧୦୬.
ବୈଶ୍ୟମାନେ ତେଲ ତିଆରି ପରେ ଥିବା ଚୁନା, ମୂଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ବିକ୍ରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତିଳ ଓ ଧାନ୍ୟ ଏହା ସମାନ କେବଳ ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଜୀବିକା ପାଇଁ ବିକ୍ରି କରିବା ଉଚିତ।
ଲଵଣାଦି ନ ଵିକ୍ରୀଯାତ୍ତଥା ଚାପଦ୍ଗତୋ ଦ୍ଵିଜଃ । ହୀନାଦ୍ଵିପ୍ରୋ ଵିଗୃହ୍ଣଂଶ୍ଚ ଲିପ୍ଯତେ ନାର୍କଵଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୧,୧୦୬.
ଲୁଣ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଜିନିଷ ବିକ୍ରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ପଡିଥିବା ଦ୍ୱିଜ ନିମ୍ନ ଲୋକଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୋଷୀ ହୁଏ ନାହିଁ।
କୁର୍ଯାତ୍କୃଷ୍ଯାଦିକଂ ତଦ୍ଵଦଵିକ୍ରେଯା ହଯାସ୍ତଥା । ବୁଭୁକ୍ଷିତସ୍ତ୍ର୍ଯଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୃତ୍ତିଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ରାଜା ଧର୍ମ୍ଯାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଵୃତ୍ତିଂ ଵିପ୍ରାଦିକସ୍ଯ ଚ ॥ ୧,୧୦୬.
ସେ କୃଷି ଓ ଏହା ସଦୃଶ କାମ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଘୋଡ଼ା ବିକ୍ରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ବୈଶ୍ୟ ଦରିଦ୍ର ଓ ଉପାୟହୀନ ହୁଏ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମମୟ ଜୀବିକା ଦେବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୦୭ ସୂତ ଉଵାଚ । ପରାଶରୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵ୍ଯାସଂ ଧର୍ମଂ ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଦିକମ୍ । କଲ୍ପେକଲ୍ପେ କ୍ଷଯୋତ୍ପତ୍ତ୍ଯା କ୍ଷୀଯନ୍ତେ ନୁ ପ୍ରଜାଦଯଃ ॥ ୧,୧୦୭.
ସୂତ କହିଲେ: ପରାଶର ମହାର୍ଷି ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ନିୟମ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଧର୍ମ କଥା କହିଥିଲେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ସହିତ ପ୍ରଜାମାନେ କମିଯାନ୍ତି କିମ୍ବା ନୂତନ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି?
ଶ୍ରୁତିଃ ସ୍ମୃତିଃ ସଦାଚରୋ ଯଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଵେ ଦକର୍ତୃକଃ । ଵେଦାଃ ସ୍ମୃତା ବ୍ରାହ୍ମଣାଦୌ ଧର୍ମା ମନ୍ଵାଦିଭିଃ ସଦା ॥ ୧,୧୦୭.
ବେଦ, ସ୍ମୃତି ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ—ଯାହା କି ବେଦ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସଦା ଧର୍ମ ଭାବେ ମନେ କରନ୍ତି, ମନୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯାହା ଶିଖାଇଛନ୍ତି।
ଦାନଂ କଲିଯୁଗେ ଧର୍ମଃ କର୍ତାରଂ ଚ କଲୌ ତ୍ଯଜେତ୍ । ପାପକୃତ୍ଯଂ ତୁ ତତ୍ରୈଵ ଶାପଂ ଫଲତି ଵର୍ଷତଃ ॥ ୧,୧୦୭.
କଳିଯୁଗରେ ଦାନ ହେଉଛି ଧର୍ମ, କିନ୍ତୁ କଳିରେ କର୍ତ୍ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ; ସେଠାରେ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାପ ଭାବେ ଫଳିଥାଏ।
ଆଚାରାତ୍ପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ସର୍ଵଂ ଷଟ୍କର୍ମାଣି ଦିନେଦିନେ । ସନ୍ଧ୍ଯା ସ୍ନାନଂ ଜପୋ ହୋମୋ ଦେଵାତିଥ୍ଯାଦିପୂଜନମ୍ ॥ ୧,୧୦୭.
ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ଛଅ ପ୍ରକାର ଦୈନିକ କର୍ମ ପାଇପାରେ: ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ, ସ୍ନାନ, ଜପ, ହୋମ, ଦେବତା, ଅତିଥି ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପୂଜା।
ଅପୂର୍ଵଃ ସୁଵ୍ରତୀ ଵିପ୍ରୋ ହ୍ଯପୂର୍ଵା ଯତଯସ୍ତଦା । କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯଃ ପରସୈନ୍ଯାନି ଜିତ୍ଵା ପୃଥ୍ଵୀଂ ପ୍ରପାଲଯେତ୍ ॥ ୧,୧୦୭.
ଯିଏ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତ ରହେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଦ୍ୱିତୀୟ; ସେପରି ଯତିମାନେ ମଧ୍ୟ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଜିତି ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵଣିକ୍କୃଷ୍ଯାଦି ଵୈଶ୍ଯେ ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜଭକ୍ତିଶ୍ଚ ଶୂଦ୍ରକେ । ଅଭକ୍ଷ୍ଯଭକ୍ଷଣାଚ୍ଚୌର୍ଯାଦଗମ୍ଯା ଗମନାତ୍ପତେତ୍ ॥ ୧,୧୦୭.
ବୈଶ୍ୟ ଚାଷ ଓ ବ୍ୟବସାୟ କରିବା ଉଚିତ; ଶୂଦ୍ର ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ। ଅନୁଚିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ, ଚୋରି କଲେ କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ ସ୍ତ୍ରୀ ସମ୍ପର୍କ କଲେ ପତନ ହୁଏ।
କୃଷିଂ କୁର୍ଵନ୍ଦ୍ଵିଜଃ ଶ୍ରାନ୍ତଂ ବଲୀଵର୍ଦଂ ନ ଵାହଯେତ୍ । ଦିନାର୍ଧଂ ସ୍ନାନଯୋଗାଦିକାରୀ ଵିପ୍ରାଂଶ୍ଚ ଭୋଜଯେତ୍ ॥ ୧,୧୦୭.
ଦ୍ୱିଜ ଚାଷ କରୁଥିବାବେଳେ କ୍ଲାନ୍ତ ବଳଦକୁ ଅଧିକ କାମ କରାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅର୍ଧ ଦିନ ଧରି ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ।
ନିର୍ଵପେତ୍ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞାନି କ୍ରୂରେ ନିନ୍ଦାଂ ଚ କାରଯେତ୍ । ତିଲାଜ୍ଯଂ ନ ଵିକ୍ରୀଣିତ ସୂନାଯଜ୍ଞମଘାନ୍ଵିତଃ ॥ ୧,୧୦୭.
ସେ ପାଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ, କଠୋର ନିନ୍ଦା ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ, ତିଳ ଘିଅ ବିକ୍ରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କଟୁଘରେ ଯଜ୍ଞ କଲେ ପାପ ହୁଏ।