ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

କୃତ୍ଵା ତ୍ରିଷଵଣଂ ସ୍ନାନଂ ପିଣ୍ଡଂ ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ଚରେତ୍ 105.

ତିନିବେଳେ ସ୍ନାନ କରି, ପିଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରୟଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ।

ଅନାଦିଷ୍ଟେଷୁ ପାପେଷୁ ଶୁଦ୍ଧିଶ୍ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣେନ ତୁ 105.

ଯେଉଁ ପାପ ପାଇଁ ବିଶେଷ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ନାହିଁ, ସେଥିରେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ପ୍ରୟଶ୍ଚିତ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।

କୃଚ୍ଛ୍ରକୃଦ୍ଧର୍ମକାମସ୍ତୁ ମହତୀଂ ଶ୍ରିଯମଶ୍ନୁତେ ॥ 105.

ଯିଏ କୃଚ୍ଛ୍ର ପ୍ରୟଶ୍ଚିତ କରେ ଏବଂ ଧର୍ମ ଚାହେଁ, ସେ ବଡ଼ ଧନ-ସମ୍ପଦ ପାଏ।

ଇତି ଶ୍ରାଗାରୁଡେ ମହାପୁରାଣେ ପୂର୍ଵଖଣ୍ଡେ ପ୍ରଥମାଂଶାଖ୍ଯେ ଆଚାରକାଣ୍ଡେ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯୋକ୍ତପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଵିଵେକୋ ନାମ ପଞ୍ଚୋତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଏଭଳି ଶ୍ରୀଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ପୂର୍ବଖଣ୍ଡର ଆଚାରକାଣ୍ଡ ଅଂଶରେ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟଙ୍କ କହିଥିବା ପ୍ରୟଶ୍ଚିତ ବିବେକ ନାମକ ପଞ୍ଚୋତ୍ତରଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।

ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯ ଉଵାଚ । ପ୍ରେତା (ତ) ଶୌଚଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଚ୍ଛୃଣୁଧ୍ଵଂ ଯତଵ୍ରତାଃ । ଊନଦ୍ଵିଵର୍ଷଂ ନିଖନେନ୍ନ କୁର୍ଯାଦୁ ଦକଂ ତତଃ ॥ ୧,୧୦୬.

ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହିଲେ: ମୁଁ ପିତୃମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶୁଦ୍ଧି କିପରି କରାଯିବ, ତାହା କହିବି। ନିୟମ ମାନୁଥିବା ମାନେ, ଏହା ଶୁଣ। ଦୁଇ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସ୍କ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଦାହ କିମ୍ବା ଜଳଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଆ ଶ୍ମଶାନାଦନୁଵ୍ରଜ୍ଯ ଇତରୈର୍ଜ୍ଞାତିଭିର୍ଯୁତଃ । ଯମସୂକ୍ତଂ ତଥା ଜପ୍ଯଂ ଜପଦ୍ଭିର୍ଲୌକିକାଗ୍ନିନା ॥ ୧,୧୦୬.

ଅନ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ଶ୍ମଶାନରୁ ଫେରିବାବେଳେ, ଯେଉଁମାନେ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ନ୍ତି ସେମାନେ ସାଧାରଣ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଯମ ସୂକ୍ତ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।

ସ ଦଗ୍ଧଵ୍ଯ ଉପେତଶ୍ଚୈଦାହିତାଗ୍ନ୍ଯାଵୃତାର୍ଥଵତ୍ । ସପ୍ତମାଦ୍ଦଶମାଦ୍ଵାପି ଜ୍ଞାତଯୋଽଭ୍ଯୁପଯାନ୍ତ୍ଯପଃ ॥ ୧,୧୦୬.

ତାଙ୍କୁ ଦାହ କରିବା ଉଚିତ, ଯଦି ସେ ଦୀକ୍ଷିତ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ ଥିଲେ ତେବେ ନିୟମ ମାନି କରିବା ଉଚିତ। ସପ୍ତମ କିମ୍ବା ଦଶମ ଦିନରେ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଜଳକୁ ଯାଆନ୍ତି।

ଅପନଃ ଶୋଶୁଚଦଘମନେନ ପିତୃଦିଙ୍ମୁଖାଃ । ଏଵଂ ମାତାମହାଚାର୍ଯପତ୍ନୀନାଂ ଚୋଦକକ୍ରିଯାଃ ॥ ୧,୧୦୬.

ପିତୃପକ୍ଷରେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଏହି ପାପରେ ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି । ଏହିପରି ମାମା, ଗୁରୁ ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଜଳଦାନ କରିବା ଉଚିତ ।

କାମୋଦକାଃ ପୁତ୍ରସଖିସ୍ଵସ୍ତ୍ରୀଯଶ୍ଵଶୁରର୍ତ୍ଵିଜଃ । ନାମଗୋତ୍ରେଣ ହ୍ଯୁଦକଂ ସକୃତ୍ସିଞ୍ଚନ୍ତି ଵାଗ୍ଯତାଃ ॥ ୧,୧୦୬.

ପୁଅ, ବନ୍ଧୁ, ସ୍ତ୍ରୀ, ଶ୍ୱଶୁର ଓ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତମାନେ ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଏକଥର ଜଳ ଦାନ କରନ୍ତି ।

ପାଷଣ୍ଡପତିତାନାଂ ତୁ ନ କୁର୍ଯୁରୁଦକକ୍ରିଯାଃ । ନବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୋ ଵ୍ରାତ୍ଯା ଯୋଷିତଃ କାମଗାସ୍ତଥା ॥ ୧,୧୦୬.

ପାଖଣ୍ଡୀ, ପତିତ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନୁହଁଥିବା, ଅନ୍ୟ ଜାତିର, ମହିଳା ଓ କାମନାରେ ଲିନ୍ନ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଜଳଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।

ସୁରାପ୍ଯସ୍ତ୍ଵାତ୍ମଘାତିନ୍ଯୋ ନାଶୌଚୋଦକଭାଜନାଃ । ତତୋ ନ ରୋଦିତଵ୍ଯଂ ହି ତ୍ଵନିତ୍ଯା ଜୀଵସଂ ସ୍ଥିତିଃ ॥ ୧,୧୦୬.

ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିବା ଓ ନିଜେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧି କିମ୍ବା ଜଳଦାନ ହୁଏ ନାହିଁ । ତେଣୁ ଏହିପରି ଲୋକ ପାଇଁ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଜୀବନ ଅସ୍ଥାୟୀ ।

କ୍ରିଯା କାର୍ଯା ଯଥାଶକ୍ତି ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଗୃହାନ୍ପ୍ରତି । ଵିଦଶ୍ଯ ନିମ୍ବପତ୍ରାଣି ନିଯତା ଦ୍ଵାରି ଵେଶ୍ମନଃ ॥ ୧,୧୦୬.

ଯେଉଁଠାରେ ଯେତେକି ସମ୍ଭବ, କ୍ରିୟା କରି ଘରକୁ ଫେରିବା ଉଚିତ । ଘରର ଦ୍ୱାରରେ ନିମ୍ବ ପତ୍ର ରଖିବା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ।

ଆଚମ୍ଯାଥାଗ୍ନିମୁଦକଂ ଗୋମଯଂ ଗୌରସର୍ଷପାନ୍ । ପ୍ରଵିଶେଯୁଃ ସମାଲଭ୍ଯ କୃତ୍ଵାଶ୍ମନି ପଦଂ ଶନୈଃ ॥ ୧,୧୦୬.

ମୁଁହ ଧୋଇ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ଗୋମୟ, ଗୋମୂତ୍ର ଓ ସରସପ ଛୁଇଁ, ପଥର ଛୁଇଁ ଧୀରେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ ।

ପ୍ରଵେଶନାଦିକଂ କର୍ମ ପ୍ରେତସଂସ୍ପର୍ଶନାଦପି । ଈକ୍ଷତାଂ ତତ୍କ୍ଷଣାଚ୍ଛୁଦ୍ଧିଃ ପରେଷାଂ ସ୍ନାନସଂଯମାତ୍ ॥ ୧,୧୦୬.

ମୃତଦେହ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସମୟରେ, ଅନ୍ୟମାନେ ସ୍ନାନ ଓ ନିୟମ ରଖି ଏହି କ୍ଷଣରେ ଶୁଧ୍ଧି ପାଆନ୍ତି ।

କ୍ରୀତଲବ୍ଧାଶନା ଭୂମୌ ସ୍ଵପେଯୁସ୍ତେ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ପିଣ୍ଡଯଜ୍ଞକୃତା ଦେଯଂ ପ୍ରେତାଯାନ୍ନଂ ଦିନତ୍ରଯମ୍ ॥ ୧,୧୦୬.

କିଣିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ଭୂମିରେ ଅଲଗା ଶୁଏ । ପିଣ୍ଡଦାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅନ୍ନ ତିନି ଦିନ ଧରି ପ୍ରେତକୁ ଦେବା ଉଚିତ ।

ଜଲମେକାହମାକାଶେ ସ୍ଥାପ୍ଯଂ କ୍ଷୀରଂ ତୁ ମୃନ୍ମଯେ । ଵୈତାନୋପାସନାଃ କାର୍ଯାଃ କ୍ରିଯାଶ୍ଚ ଶ୍ରୁତିଚୋଦିତାଃ ॥ ୧,୧୦୬.

ଏକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ ଜଳ ରଖିବା ଉଚିତ, ଦୁଧ ମାଟିର ଭାଣ୍ଡରେ ରଖିବା ଉଚିତ । ବୈତାନ ପୂଜା ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଉକ୍ତ କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର ।

ଆଦନ୍ତଜନ୍ମନଃ ସଦ୍ଯଃ ଆଚୂଡଂ ନୈଶିକୀ ସ୍ମୃତା । ତ୍ରିରାତ୍ରମା ଵ୍ରତାଦେଶାଦ୍ଦଶରାତ୍ରମତଃ ପରମ୍ ॥ ୧,୧୦୬.

ଦାନ୍ତ ସହ ଜନ୍ମ ହେଲେ ସତ୍ସଙ୍ଗ ଶୁଧ୍ଧି ତୁରନ୍ତ ହୁଏ । ମୁଣ୍ଡନ ପାଇଁ ରାତିର ଅଶୁଚି ମନେ ରଖାଯାଏ । ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତିନି ରାତି, ତାପରେ ଦଶ ରାତି ଅଶୁଚି ହୁଏ ।

ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ଦଶରାତ୍ରଂ ଵା ଶାଵମାଶୌଚମୁଚ୍ଯତେ । ଊନଦ୍ଵିଵର୍ଷ ଉଭଯୋଃ ସୂତକଂ ମାତୁରେଵ ହି ॥ ୧,୧୦୬.

ତିନି ରାତି କିମ୍ବା ଦଶ ରାତି ମୃତ୍ୟୁ ଅଶୁଚି ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଦୁଇ ବର୍ଷ ରୁ କମ୍ ଥିବା ଶିଶୁଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଅଶୁଚି କେବଳ ମାଆ ପାଇଁ ହୁଏ ।

ଅନ୍ତରା ଜନ୍ମମରଣେ ଶେଷାହୋଭିର୍ଵିଶୁଧ୍ଯତି । ଦଶ ଦ୍ଵାଦଶ ଵର୍ଣାନାଂ ତଥା ପଞ୍ଚଦଶୈଵ ଚ ॥ ୧,୧୦୬.

ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଦିନ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ । ଦଶ, ବାର, ଓ ପନ୍ଦର ଦିନ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବର୍ଗ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ।

ତ୍ରିଂଶଦ୍ଦିନାନି ଚ ତଥା ଭଵତି ପ୍ରେତସୂତକମ୍ । ଅହସ୍ତ୍ଵଦତ୍ତକନ୍ଯାସୁ ବାଲେଷୁ ଚ ଵିଶୋଧନମ୍ ॥ ୧,୧୦୬.

ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁରେ ତିରିଶି ଦିନ ଅଶୁଚି ହୁଏ । ବିବାହ ନ ହୋଇଥିବା କନ୍ୟା ଓ ଶିଶୁମାନେ ପାଇଁ ଶୁଧ୍ଧି ନିୟମ ଅଛି ।

ଗୁର୍ଵନ୍ତେଵାସ୍ଯନୂଚାନମାତୁଲଶ୍ରୋତ୍ରିଯେଷୁ ଚ । ଅନୌରସେଷୁ ପୁତ୍ରେଷୁ ଭାର୍ଯାସ୍ଵନ୍ଯଗତାସୁ ଚ ॥ ୧,୧୦୬.

ଗୁରୁ, ଶିଷ୍ୟ, ମାମା, ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅନ୍ୟ ଜନିତ ପୁଅମାନେ ଓ ଅନ୍ୟଘରକୁ ଯାଇଥିବା ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ ।

ନିଵାସରାଜନି ତଥା ତଦହଃ ଶୁଦ୍ଧିକାର(ଣ)ମ୍ । ହତାନାଂ ନୃପଗୋଵିପ୍ରୈରନ୍ଵକ୍ଷଂ ଚାତ୍ମଘାତିନାମ୍ ॥ ୧,୧୦୬.

ଘରେ ରହିବା କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ଦିନରେ ତାହା ଦିନରେ ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ । ରାଜା, ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ ଓ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ତୁରନ୍ତ ଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ ।

ଵିଷାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ହତାନାଂ ଚ ନାଶୌଚଂ ପୃଥିଵୀପତେଃ । ସତ୍ରିଵ୍ରତିବ୍ରହ୍ମଚାରିଦାତୃବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ତଥା ॥ ୧,୧୦୬.

ବିଷ ଓ ଏହା ସଦୃଶ କାରଣରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ଅଶୁଚି ନାହିଁ, ହେ ଭୂପତି । ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଦାନ କରୁଥିବା ଓ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଶୁଚି ନାହିଁ ।

ଦାନେ ଵିଵାହେ ଯଜ୍ଞେ ଚ ସଂଗ୍ରାମେ ଦେଶଵିପ୍ଲଵେ । ଆପଦ୍ଯପି ଚ କଷ୍ଟାଯାଂ ସଦ୍ଯଃ ଶୌଚଂ ଵିଧୀଯତେ ॥ ୧,୧୦୬.

ଦାନ, ବିବାହ, ଯଜ୍ଞ, ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଦେଶରେ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଦେଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ କଷ୍ଟ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଶୁଧ୍ଧି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି ।

କାଲୋଽଗ୍ନିଃ କର୍ମମୃଦ୍ଵାଯୁର୍ମନୋ ଜ୍ଞାନଂ ତପୋ ଜପଃ (ଲମ୍) । ପଶ୍ଚାତ୍ତାଷୋ ନିରାହାରଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଶୁଦ୍ଧିହେତଵଃ ॥ ୧,୧୦୬.

କାଳ, ଅଗ୍ନି, କାର୍ଯ୍ୟ, ମାଟି, ବାତାସ, ମନ, ଜ୍ଞାନ, ତପ, ଜପ, ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ ଓ ଉପବାସ — ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସବୁ ଶୁଧ୍ଧିର କାରଣ ।

ଅକାର୍ଯକାରିଣାଂ ଦାନଂ ଵେଗୋ ନଦ୍ଯାସ୍ତୁ ଶୁଦ୍ଧିକୃତ୍ । କ୍ଷାତ୍ତ୍ରେଣ କର୍ମଣା ଜୀଵେଦ୍ଵିଶାଂ ଵାପ୍ଯାପଦି ଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୧,୧୦୬.

ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଦାନ, ନଦୀର ବେଗ ଏବଂ ପବିତ୍ରତା ଦେଇଥାଏ; ଦୁଃଖରେ ପଡିଲେ ଦ୍ୱିଜମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ବୈଶ୍ୟଙ୍କ କାମ କରି ଜୀବନ ଚାଳାଇପାରନ୍ତି।

ଫଲସୋମକ୍ଷୌମଵୀରୁଦ୍ଦଧି କ୍ଷୀରଂ ଘୃତଂ ଜଲମ୍ । ତିଲୋଦନରସକ୍ଷାରମଧୁ ଲାକ୍ଷା ଶୃତଂ ହଵିଃ ॥ ୧,୧୦୬.

ଫଳ, ସୋମ, ବସ୍ତ୍ର, ଶାକ, ଦହି, ଖୀର, ଘିଅ, ପାଣି, ତିଳ ଭାତ, ରସ, ଲୁଣ, ମଧୁ, ଲାକ, ରାନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ହବି—

ଵସ୍ତ୍ରୋପଲାସଵଂ ପୁଷ୍ପଂ ଶାକମୃଚ୍ଚର୍ମପାଦୁକମ୍ । ଏଣତ୍ଵଚଂ ଚ କୌଶେଯଂ ଲଵଣଂ ମାସମେଵ ଚ ॥ ୧,୧୦୬.

ବସ୍ତ୍ର, ପଥର, ମଦ, ଫୁଲ, ଶାକ, ମାଟି, ଚମଡ଼ ଚପ୍ପଲ, କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ, ପାଟ, ଲୁଣ ଏବଂ ଡାଲି—

ପିଣ୍ଯାକମୂଲଗନ୍ଧାଂଶ୍ଚ ଵୈଶ୍ଯଵୃତ୍ତୋ ନ ଵିକ୍ରଯେତ୍ । ଧର୍ମାର୍ଥଂ ଵିକ୍ରଯଂ ନେଯାସ୍ତିଲା ଧାନ୍ଯେନ ତତ୍ସମାଃ ॥ ୧,୧୦୬.

ବୈଶ୍ୟମାନେ ତେଲ ତିଆରି ପରେ ଥିବା ଚୁନା, ମୂଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ବିକ୍ରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତିଳ ଓ ଧାନ୍ୟ ଏହା ସମାନ କେବଳ ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଜୀବିକା ପାଇଁ ବିକ୍ରି କରିବା ଉଚିତ।