ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଆସାଂ ଜ୍ଞାନତ୍ପୁଣ୍ଯମାପ୍ନୋତି ନିତ୍ଯଂ ସଦା ହରିଃ ପ୍ରୀଯତେ କେଶଵୋଲମ୍ । ଗଙ୍ଗାଦିଭ୍ଯୋ ହ୍ଯଵରାହ୍ଯଗ୍ନିଜାଯା ସ୍ଵାହାସଂଜ୍ଞାଧିଗୁଣା ନୈଵ ହୀନା

ଏମାନେ ଜଣିଲେ ସଦା ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ହରି କେଶବଙ୍କୁ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି; ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପତ୍ନୀ 'ସ୍ୱାହା' ଗୁଣରେ କମ୍ ନୁହେଁ ।

ସ୍ଵାହାକାରୋ ମନ୍ତ୍ରରୂପାଭିମାନୀ ସ୍ଵାହେତି ସଂଜ୍ଞାମାପ ସଦୈଵ ଵୀନ୍ଦ୍ର । ଅଗ୍ନେର୍ଭାର୍ଯାତୋ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ସଂବଭୂଵ ବ୍ରହ୍ମାଭିମାନୀ ଚନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରୋ ବୁଧଶ୍ଚ

ମନ୍ତ୍ରର ରୂପ ଥିବା ସ୍ୱାହା ସଦା 'ସ୍ୱାହା' ନାମ ପାଇଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର; ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପତ୍ନୀଠାରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଧିପତି ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୁଧ ।

ବୁଦ୍ଧ୍ଯାହରଦ୍ଵୈ ରାଷ୍ଟ୍ରଜାତଂ ଚ ସର୍ଵଂ ଧୃତଂ ତ୍ଵତୋ ବୁଧସଂଜ୍ଞାମଵାପ । ଏଵଂ ଚାଭୂଦଭିମନ୍ଯୁର୍ମହାତ୍ମା ସୁଭଦ୍ରାଯା ଜଠରେ ହ୍ଯର୍ଜୁନାଚ୍ଚ

ସେ ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ପନ୍ନ ଜିନିଷ ନେଇଥିଲେ, ତେଣୁ 'ବୁଧ' ନାମ ହେଲା; ଏହିପରି, ମହାତ୍ମା ଅଭିମନ୍ୟୁ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଲେ ।

କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଯମସ୍ଯ ଚାଂଶୈଃ ସ ସଂଯୁତସ୍ତ୍ଵଶ୍ଵିନୋର୍ଵୈ ହରସ୍ଯ । ସ୍ଵାହାଧମଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରୋ ବୁଧସ୍ତୁ ପାଦାରଵିନ୍ଦେ ଵିଷ୍ଣୁଦେଵସ୍ଯ ଭକ୍ତଃ

ସେ କୃଷ୍ଣ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ଅଶ୍ୱିନୀ ଓ ହରଙ୍କ ଅଂଶରେ ଯୁକ୍ତ; ସ୍ୱାହାଠାରୁ ଅଧମ ଚନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ବୁଧ, ବିଷ୍ଣୁଦେବଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଭକ୍ତ ।

ନାମାତ୍ମିକା ତ୍ଵଶ୍ଵିଭାର୍ଯା ଉଷା ନାମ ପ୍ରକୀର୍ତିତା । ବୁଧାଧମା ସା ଵିଜ୍ଞେଯା ସ୍ଵାହା ଦଶଗୁଣାଧମା

ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ପତ୍ନୀ 'ଉଷା' ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ନାମର ସ୍ୱରୂପ ଅଟେ; ସେ ବୁଧଠାରୁ କମ୍ ଏବଂ ସ୍ୱାହାଠାରୁ ଦଶଗୁଣ କମ୍ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ ।

ନକୁଲସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ମାଗଧସ୍ଯୈଵ ପୁତ୍ରୀ ଶଲ୍ଯାତ୍ମଜା ସହଦେଵସ୍ଯ ଭାର୍ଯା । ଉଭେ ହ୍ଯେତେ ଅଶ୍ଵିଭାର୍ଯା ହ୍ଯୁଷାପି ଉପାସତେ ଷଡ୍ଗୁଣଂ ଵିଷ୍ଣୁମାଦ୍ଯମ୍ । ଅତୋଽପ୍ଯୁଷାସଂଜ୍ଞକା ସା ଖଗେନ୍ଦ୍ର ଅନନ୍ତରାଞ୍ଛୃଣୁ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ମହାତ୍ମନ୍

ନକୁଳଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗୀ ଥିଲେ ମାଗଧର ଝିଅ, ଶଲ୍ୟଙ୍କର ଝିଅ ହେଲେ ସହଦେବଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗୀ। ଏହି ଦୁଇ ଝିଅ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି, ଉଷା ମଧ୍ୟ ଷଡ୍‌ଗୁଣ ନିମିତ୍ତେ ଆଦି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏହି ଉଷା ନାମରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଖଗେଶ୍ୱର, ଏହା ପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି; ମହାତ୍ମନ, ଶୁଣ।

ତତଃ ଶକ୍ତିଃ ପୃଥିଵ୍ଯାତ୍ମା ଶନୈଶ୍ଚରତି ସର୍ଵଦା । ଅତଃ ଶନୈଶ୍ଚରୋ ନାମ ଉଷାଯାଶ୍ଚ ଦଶାଧମାଃ

ତାପରେ ଶକ୍ତି, ପୃଥିବୀର ମୂଳ ଭାଗ, ସଦା ଧୀରେ ଚାଲିଥାଏ। ଏହିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଶନି ନାମରେ ଜଣାଯାଏ, ଉଷାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଶମ ଏବଂ ସବୁଠୁ ନିମ୍ନ।

କର୍ମାତ୍ମା ପୁଷ୍କରୋ ଜ୍ଞେଯଃ ଶନେରଥ ଯମୋ ମତଃ । ନଯାଭିମାନୀ ପୁରୁଷଃ କିଞ୍ଚିନ୍ନମ୍ରୋ ଦଶାଵରଃ

ପୁଷ୍କର କର୍ମର ଅବତାର ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ଶନିଙ୍କ ରଥର ଚାଳକ ହେଲେ ଯମ। ନିଜ ଆଚରଣରେ ଗର୍ବିତ ଏବଂ ଅଳ୍ପ ନମ୍ରତା ଥିବା ଲୋକ ଦଶମ ଉଷା ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

ହରିପ୍ରୀତିକରୋ ନିତ୍ଯଂ ପୁଷ୍କରେ କ୍ରୀଡତେ ଯତଃ । ଅତସ୍ତୁ ପୁଷ୍କଲୋ ନାମ ଲୋକେ ସ ପରିକୀର୍ତିତଃ

ପୁଷ୍କର ନିତ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ସେଠାରେ ଖେଳିଥାଏ। ଏହିପାଇଁ ସେ ପୁଷ୍କଳ ନାମରେ ଲୋକମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରନ୍ତି।

ହରି ପ୍ରୀତିକରାନ୍ଧର୍ମାନ୍ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶୃଣୁ ଖଗାଧିପ । ପ୍ରାତଃ କାଲେ ସମୁତ୍ଥାଯ ସ୍ମରେନ୍ନାରାଯଣଂ ହରିମ୍

ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ହରିଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଥିବା ଧର୍ମମାନେ ବିଷୟରେ କହିବି, ଖଗାଧିପତି। ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ଉଠି ନାରାୟଣ, ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତୁଲସୀଵନ୍ଦନଂ କୁର୍ଯାଚ୍ଛ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁଂ ସଂସ୍ମରେତ୍ଖଗ । ଵିଣ୍ମୂତ୍ରୋତ୍ସର୍ଗକାଲେ ଚ ହ୍ଯପାନାତ୍ମକକେଶଵମ୍

ତୁଳସୀକୁ ପୂଜା କରିବା ଏବଂ ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଖଗ। ମଳମୁତ୍ର ବିସର୍ଜନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଅପାନର ମାଳିକ କେଶବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତ୍ରିଵିକ୍ରମଂ ଶୌଚକାଲେ ଗଙ୍ଗାପାନକରଂ ହରିମ୍ । ଦନ୍ତଧାଵନକାଲେ ତୁ ଚନ୍ଦ୍ରାନ୍ତର୍ଯାମିଣଂ ହରିମ୍

ଶୌଚ କରିବା ସମୟରେ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ପାନ କରିଥିବା ତ୍ରିବିକ୍ରମ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ମୁଖପ୍ରକ୍ଷାଲନେ କାଲେ ମାଧଵଂ ସଂସ୍ମରେତ୍ଖଗ । ଗଵାଂ କଣ୍ଡୂଯନେ ଚୈଵ ସ୍ମରେଦ୍ଗୋଵର୍ଧନଂ ହରିମ୍

ମୁହଁ ଧୁଇବା ସମୟରେ ମାଧବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଖଗ। ଗାଁ ମାନେ ଖୁଜିବା ସମୟରେ ଗୋବର୍ଧନ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସଦା ଗୋଦୋହନେ କାଲେ ସ୍ମରେଦ୍ଗୋପାଲଵଲ୍ଲଭମ୍ । ଅନନ୍ତପୁଣ୍ଯାର୍ଜିତଜନ୍ମକର୍ମଣାଂ ସୁପକ୍ଵକାଲେ ଚ ଖଗେନ୍ଦ୍ରସତ୍ତମ

ଗାଁ ଦୁହିବା ସମୟରେ ସଦା ଗୋପୀମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଖଗେଶ୍ୱର, ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ ଜନ୍ମର ଫଳ ପକିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ପର୍ଶେ ଗଵାଂ ଚୈଵ ସଦା ନୃଣାଂ ଵୈ ଭଵତ୍ଯତୋ ନାତ୍ର ଵିଚାର୍ଯମସ୍ତି । ଯସ୍ମିନ୍ ଗୃହେ ନାସ୍ତି ସଦୋତ୍ତମା ଚ ଗୌର୍ଯଙ୍ଗଣେ ଶ୍ରୀତୁଲସୀ ଚ ନାସ୍ତି

ଗାଁ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାରେ ସଦା ଉପକାର ଅଛି; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଘରର ଅଙ୍ଗଣରେ ଉତ୍ତମ ଗାଁ ନାହିଁ ଏବଂ ଶ୍ରୀତୁଳସୀ ଗଛ ନାହିଁ,

ଯସ୍ମିନ୍ ଗୃହେ ଦେଵମହୋତ୍ସଵଶ୍ଚ ଯସ୍ମିନ୍ ଗୃହେ ଶ୍ରଵଣଂ ନାସ୍ତି ଵିଷ୍ଣୋଃ । ତତ୍ସଂସର୍ଗାଦ୍ଯାତି ଦୁଃଖାଦିକଂ ଚ ତସ୍ଯ ସ୍ପର୍ଶୋ ନୈଵ କାର୍ଯଃ କଦାପି

ଯେଉଁ ଘରରେ ଦେବମହୋତ୍ସବ ହୁଏନାହିଁ, ଏବଂ ଯେଉଁଘରରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଗୁଣଗାନ ଶୁଣାଯାଏନାହିଁ, ସେଠି ସମ୍ପର୍କ କରିଲେ କେବଳ ଦୁଃଖ ମିଳେ; ଏଠାରୁ କିଛି ସ୍ପର୍ଶ କରିବା କଦାପି ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଗୋସ୍ପର୍ଶନଵିହୀନସ୍ଯ ଗୋଦୋହନମଜାନତଃ । ଗୋପୋଷଣଵିହୀନସ୍ଯ ପ୍ରାହୁର୍ଜନ୍ମ ନିରର୍ଥକମ୍

ଯେଉଁ ଲୋକ ଗାଁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଗାଁ ଦୁହିବା ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ, ଏବଂ ଗାଁ ର ଯତ୍ନ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ନିର୍ଥକ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।

ଗୋଗ୍ରାସମପ୍ରଦାତୁଶ୍ଚ ଗୋପୁଷ୍ଟିଂ ଚାପ୍ଯକୁର୍ଵତଃ । ଗତିର୍ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ଗ୍ରାମଚାଣ୍ଡାଲଵତ୍ସ୍ମୃତଃ

ଯେଉଁ ଲୋକ ଗାଁକୁ ଘାସ ଦେଇନାହିଁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଯତ୍ନ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ମୁକ୍ତି ନାହିଁ, ଏହା ସତ୍ୟ। ସେମାନେ ଗ୍ରାମରେ ଚାଣ୍ଡାଳ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

ଵତ୍ସ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ତନପାନେ ଚ ବାଲକୃଷ୍ଣଂ ତୁ ସଂସ୍ମରେତ୍ । ଦଧିନିର୍ମନ୍ଥନେ ଚୈଵ ମନ୍ଥାଧାରଂ ସ୍ମରେଦ୍ଧରିମ୍

ଯେବେ ବଛା ମାଝୁ ଚୁଷୁଛି, ସେବେ ବାଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦହି ମଥିବା ସମୟରେ ମଥା ଧାରକ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ମୃତ୍ତିକାସ୍ନାନ କାଲେ ତୁ ଵରାହଂ ସଂସ୍ମରେଦ୍ଧରିମ୍ । ପୁଣ୍ଡ୍ରାଣାଂ ଧାରଣେ ଚୈଵ କେଶଵାଦୀଂଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଦଶ

ମାଟି ଦେଇ ସ୍ନାନ କରିବା ସମୟରେ ବରାହ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପୁଣ୍ଡ୍ର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିବା ସମୟରେ କେଶବ ଓ ଅନ୍ୟ ଏଗାରଟି ନାମକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ମୁଦ୍ରାଣାଂ ଧାରଣେ ଚୈଵ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରମ୍ । ପଦ୍ମଂ ନାରାଯଣୀଂ ମୁଦ୍ରାଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋଲ୍କାଦୀଂଶ୍ଚ ସଂସ୍ମରେତ୍

ମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କରିବା ସମୟରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରକଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପଦ୍ମ, ନାରାୟଣୀ ମୁଦ୍ରା ଏବଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋଲ୍କା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ରୂପମାନେକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଶ୍ରୀରାମସଂସ୍ମୃତିଂ ଚୈଵ ସଂଧ୍ଯାକାଲେ ଖଗୋତ୍ତମ । ଅଚ୍ଯୁତାନନ୍ତଗୋଵିନ୍ଦାଞ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ଚ ସଂସ୍ମରେତ୍

ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଖଗୋତ୍ତମ। ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଅନନ୍ତ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାଣାଦିକପଞ୍ଚହୋମେଚାନିରୂଦ୍ଧାଦୀଂଶ୍ଚ ସଂସ୍ମରେତ୍ । ଅନ୍ନାଦ୍ଯର୍ପଣକାଲେ ତୁ ଵାସୁଦେଵଂ ଚ ସଂସ୍ମରେତ୍

ପ୍ରାଣ ଆଦି ପାଞ୍ଚ ହୋମ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଖାଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଅପୋଶନସ୍ଯ କାଲେ ତୁ ଵାଯୋରନ୍ତର୍ଗତଂ ହରିମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରଧାରଣକାଲେ ତୁ ଉପେନ୍ଦ୍ରଂ ସଂସ୍ମରେଦ୍ଧରିମ୍

ପାଣି ପିବିବାବେଳେ ବାୟୁ ଭିତରେ ବସିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଜମା କପଡ଼ ପିନ୍ଧିବାବେଳେ ଉପେନ୍ଦ୍ର ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଯଜ୍ଞୋପଵୀତସ୍ଯ ଚ ଧାରଣେ ତୁ ନାରାଯଣଂ ଵାମନାଖ୍ଯଂ ସ୍ମରେତ୍ତୁ । ଆର୍ତିକ୍ଯକାଲେ ଚ ତଥୈଵ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସମ୍ଯକ୍ସ୍ମରେତ୍ପର୍ଶୁରାମାଖ୍ଯଵିଷ୍ଣୁମ୍

ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ପିନ୍ଧିବାବେଳେ ବାମନ ନାମରେ ପରିଚିତ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ ପରଶୁରାମ ନାମରେ ପରିଚିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଅପୋଶନେଵୈଶ୍ଵଦେଵସ୍ଯ କାଲେ ତଦନ୍ଯହୋମାଦିଷୁ ଭସ୍ମଧାରଣେ । ସ୍ମରେତ୍ତୁ ଭକ୍ତ୍ଯା ପରମାଦରେଣ ନାରାଯଣଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯାଖ୍ଯରାମମ୍

ବୈଶ୍ୱଦେବ ପାଇଁ ପାଣି ପିବିବା, ଅନ୍ୟ ହୋମ ଓ ଅର୍ପଣ କାମରେ, ଏବଂ ଭସ୍ମ ଲଗାଇବାବେଳେ, ଭକ୍ତି ଓ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ସହିତ ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତ୍ରିଵାରତୀର୍ଥଗ୍ରହଣସ୍ଯ କାଲେ କୃଷ୍ଣଂ ରାମଂ ଵ୍ଯାସଦେଵଂ କ୍ରମେଣ । ଶଙ୍ଖୋଦକସ୍ଯୋଦ୍ଧରଣେ ଚୈଵ କାଲେ ମୁକୁନ୍ଦରୂପଂ ସଂସ୍ମରେତ୍ସର୍ଵଦୈଵ

ତିନିଥର ପାଣି ନେଇ ପବିତ୍ର କରିବାବେଳେ କ୍ରମେ କୃଷ୍ଣ, ରାମ ଓ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଶଂଖରୁ ପାଣି ଉଠାଇବାବେଳେ ସଦା ମୁକୁନ୍ଦ ରୂପରେ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଗ୍ରାସେଗ୍ରାସେ ସ୍ମରଣଂ ଚୈଵ କାର୍ଯଂ ଗୋଵିନ୍ଦସଂଜ୍ଞସ୍ଯ ଵିଶୁଦ୍ଧମନ୍ନମ୍ । ଏକୈକଭକ୍ଷ୍ଯଗ୍ରହଣସ୍ଯ କାଲେ ସମ୍ଯକ୍ସ୍ମରେଦଚ୍ଯୁତଂ ଵୈ ଖଗେନ୍ଦ୍ର

ଶୁଦ୍ଧ ଅନ୍ନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁଠି ଖାଇବାବେଳେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭକ୍ଷ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ନେଇବାବେଳେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଶାକାଦୀନାଂ ଭକ୍ଷଣେ ଚୈଵ କାଲେ ଧନ୍ଵନ୍ତରିଂ ସ୍ମରେଚ୍ଚୈଵ ନିତ୍ଯମ୍ । ତଥା ପରାନ୍ନସ୍ଯ ଚ ଭୋଗକାଲେ ସ୍ମରେଚ୍ଚ ସମ୍ଯକ୍ପାଣ୍ଡୁରଙ୍ଗଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁମ୍

ଶାକ ଓ ଏହାପରି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାବେଳେ ସଦା ଧନ୍ବନ୍ତରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟମାନେ ପକାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରିବାବେଳେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ପାଣ୍ଡୁରଙ୍ଗ ନାମରେ ପରିଚିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।