ଅଶ୍ଵତ୍ଥପ୍ଲକ୍ଷନ୍ଯଗ୍ରୋଧାଃ ପୂର୍ଵାଦୌ ସ୍ଯାଦୁଦୁମ୍ବରଃ ପୂଜିତୋ ଵିଘ୍ନହାରୀ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରାସାଦସ୍ଯ ଗୃହସ୍ଯ ଚ ।। 46.
ପୀପଳ, ପାକୁଡ଼ ଓ ବଟ ଗଛ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଥାଏ; ଉଦୁମ୍ବର ମଧ୍ୟ ସେଠି ଅଛି। ଏହାକୁ ପୂଜିଲେ ରାଜମହଳ ଓ ଘରର ବିଘ୍ନ ଦୂର ହୁଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀଗାରୁଡେ ମହାପୁରାଣେ ପୂର୍ଵଖଣ୍ଡେ ପ୍ରଥମାଂଶାଖ୍ଯେ ଆଚାରକାଣ୍ଡେ ଵାସ୍ତୁମାନଲକ୍ଷଣଂ ନାମ ଷଟ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଗାରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ପୂର୍ବଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ଆଚାରକାଣ୍ଡରେ 'ବାସ୍ତୁମାନ ଲକ୍ଷଣ' ନାମକ ଛଉଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ପ୍ରାସାଦାନାଂ ଲକ୍ଷଣଂ ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶୌନକ ତଚ୍ଛୃଣୁ 47.
ମୁଁ ଏବେ ରାଜମହଳର ଲକ୍ଷଣ କହିବି, ଶୌନକ, ଏହା ଶୁଣ।
ଚତୁଷ୍କୋଣଂ ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚ ଦ୍ଵାରାଣି ସୂର୍ଯ୍ଯସଂଖ୍ଯଯା 47.
ଏହା ଚତୁର୍ଭୁଜ ଆକାରର ହେବା ଉଚିତ, ଚାରିଟି ଦ୍ୱାର ଥିବା ଦରକାର, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ସଂଖ୍ୟା।
ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵକ୍ଷେତ୍ରସମା ଜଙ୍ଘା ଜଙ୍ଘାର୍ଧଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ 47.
ଉପର ଭାଗ ସହ ଜଂଘା ସମାନ ହେବା ଉଚିତ; ଜଂଘାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଦୁଇଗୁଣା ହେବ।
ତତ୍ତ୍ରିଭାଗେନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଃ ପଞ୍ଚଭାଗେନ ଵା ପୁନଃ 47.
ଏହାକୁ ତିନି ଭାଗରେ କିମ୍ବା ପୁଣି ପାଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ଶିଖରଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ରିଭାଗେ ଵେଦିବନ୍ଧନମ୍ 47.
ଶିଖରକୁ ଚାରି ଭାଗରେ ଭାଗ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ବେଦିର ବନ୍ଧନକୁ ତିନି ଭାଗରେ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର।
ଅଥ ଵାପି ସମଂ ଵାସ୍ତୁଂ କୃତ୍ଵା ଷୋଡଶଭାଗିକମ୍ 47.
ଅଥବା, ଭିତିକୁ ସମ ରଖି ଏହାକୁ ଷୋଳଖ ଭାଗରେ ଭାଗ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।
ଚତୁର୍ଭାଗେନ ଭିତ୍ତୀନାମୁଚ୍ଛ୍ରାଯଃ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରମାଣତଃ ।। 47.
ଭିତିର ଉଚ୍ଚତା ସମଗ୍ର ମାପର ଚାରିଠା ଭାଗ ହେବା ଉଚିତ୍।
ଦ୍ଵିଗୁଣଃ ଶିଖରୋଚ୍ଛ୍ରାଯୋ ଭିତ୍ତ୍ଯୁଚ୍ଛାଯାଚ୍ଚ ମାନତଃ 47.
ଶିଖରର ଉଚ୍ଚତା, ଭିତିର ଉଚ୍ଚତାଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା ହେବା ଉଚିତ୍।
ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ତଥା ଜ୍ଞେଯୋ ନିର୍ଗମସ୍ତୁଃ ତଥା ବୁଧୈଃ 47.
ଚାରି ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ନିର୍ଗମ ପଥକୁ ଏଭଳି ବୁଝିବେ।
ଭାଗମେକଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ନିର୍ଗମଂ କ୍ଲପଯେତ୍ପୁନଃ 47.
ଏକ ଭାଗ ନେଇ, ନିର୍ଗମ ପଥକୁ ପୁଣି ଏହିପରି ଯୋଜନା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଏତତ୍ସାମାନ୍ଯମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ପ୍ରାସାଦସ୍ଯ ହି ଲକ୍ଷଣମ୍ 47.
ଏହି ସାଧାରଣ ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଉଛି ପ୍ରାସାଦର ଲକ୍ଷଣ ପାଇଁ।
ଦ୍ଵିଗୁଣେନ ଭଵେଦ୍ରର୍ଭଃ ସମନ୍ତାଚ୍ଛୌନକ ଧ୍ରୁଵମ୍ 47.
ଶୌନକ, ସମସ୍ତ ଚାରିପଟେ ପରିଧି ଦୁଇଗୁଣା ରଖିବା ନିଶ୍ଚିତ।
ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଶିଖରଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଜଙ୍ଘାଯାଶ୍ଚୈଵ ଶୌନକ 47.
ଶୌନକ, ଶିଖର ଜଂଘାର ଉଚ୍ଚତାଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା ହେବା କୁହାଯାଇଛି।
ନିର୍ଗମସ୍ତୁ ସମାଖ୍ଯାତଃ ଶେଷଂ ପୂର୍ଵଵଦେଵ ତୁ 47.
ନିର୍ଗମ ପଥ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି; ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସବୁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ପରି ହେବ।
କରାଗ୍ରଂ ଵେଦଵତ୍କୃତ୍ଵା ଦ୍ଵାରଂ ଭାଗାଷ୍ଟମଂ ଭଵେତ୍ 47.
କରାଗ୍ରକୁ ବେଦି ପରି କରି, ଦ୍ୱାରଟି ଏଠାରେ ଏକ ଅଷ୍ଟମ ଭାଗ ହେବ।
ଦ୍ଵାରଵତ୍ପୀଠମଧ୍ଯେ ତୁ ଶେଷଂ ଶୁଷିରକଂ ଭଵେତ୍ 47.
ଦ୍ୱାର ପରି, ପୀଠର ମଧ୍ୟଭାଗର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶ ଖାଲି ରହିବ।
ତଦ୍ଵିସ୍ତାରସମା ଜଙ୍ଘା ଶିଖରଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ 47.
ଜଂଘାର ପ୍ରସ୍ଥ ଏହିପରି ହେବ, ଏବଂ ଶିଖର ଦୁଇଗୁଣା ଉଚ୍ଚ ହେବ।
ମଣ୍ଡପେ ମାନମେତତ୍ତୁ ସ୍ଵରୂପଂ ଚାପରଂ ଵଦେ 47.
ମଣ୍ଡପ ପାଇଁ ଏହି ମାପ ଦିଆଯାଇଛି; ଏବେ ଆଉ ଏକ ରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।
ଇତ୍ଥଂ କୃତେନ ମାନେନ ବାହ୍ଯଭାଗଵିନିର୍ଗତମ୍ 47.
ଏଭଳି ମାପ ନେଇ, ବାହାର ଅଂଶ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ।
ଗର୍ଭଂ ତୁ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ କୁର୍ଯ୍ଯାନ୍ନେମ୍ଯା ମାନଂ ଭଵେଦିହ 47.
ଗର୍ଭଗୃହକୁ ଦୁଇଗୁଣା ବଡ଼ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏଠାରେ ମାପ କିନାରା ଅନୁଯାୟୀ।
ପ୍ରାସାଦାନାଂ ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମାନଂ ଯୋନିଂ ଚ ମାନତଃ 47.
ଏବେ ମୁଁ ପ୍ରାସାଦମାନଙ୍କର ମାପ ଏବଂ ମୂଳ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ କହିବି।
ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପଂ ଚ ପଞ୍ଚୈତେ ପ୍ରାସାଦାଃ ସର୍ଵଯୋନଯଃ 47.
ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ ସହିତ ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରାସାଦ ଅଛି; ସମସ୍ତ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉତ୍ପତ୍ତିର।
ଵୃତ୍ତୋ ଵୃତ୍ତାଯତଶ୍ଚାନ୍ଯୋଽଷ୍ଟାଶ୍ରଶ୍ଚେହ ଚ ପଞ୍ଚମଃ 47.
ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ ଗୋଲାକାର, ଆଉ ଗୋଟିଏ ଲମ୍ବାକାର, ପଞ୍ଚମଟି ଅଷ୍ଟକୋଣାକାର ଅଛି।
ସର୍ଵପ୍ରକୃତିଭୂତେଭ୍ଯଶ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ତଥୈଵ ଚ 47.
ସମସ୍ତ ପ୍ରକୃତି ଉପାଦାନରୁ ଚାଳିଶି ପ୍ରକାର ଆକୃତି ମଧ୍ୟ ରହିଛି।
ଭଦ୍ରକଃ ସର୍ଵତା ଭଦ୍ରୋ ରୁଚକୋ ନନ୍ଦନସ୍ତଥା 47.
ଭଦ୍ରକ, ସର୍ବତା, ଭଦ୍ର, ରୁଚକ ଏବଂ ନନ୍ଦନ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଚତୁରଶ୍ରାଃ ସମୁଦ୍ଭୂତା ଵୈରାଜାଦିତି ଗମ୍ଯତାମ୍ 47.
ଚତୁରସ୍ର ଆକୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ, ଏହାକୁ ବୈରାଜ କୁହାଯାଏ—ଏହି କଥା ଜଣା।
ଵିମାନଂ ଚ ତଥା ବ୍ରହ୍ମମନ୍ଦିରଂ ଭଵନଂ ତଥା 47.
ଏଭଳି ଭାବରେ ବିମାନ, ବ୍ରହ୍ମ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ଗୃହ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଵଲଯୋ ଦୁନ୍ଦୁଭିଃ ପଦ୍ମୋ ମହାପଦ୍ମସ୍ତଥାପରଃ 47.
ବଳୟ, ଢୋଳ, ପଦ୍ମ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟ ଅଛି।