ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ନୋଚ୍ଚାଶ୍ଚ ତେ ହରିଭକ୍ତେର୍ଵିହୀନାସ୍ତେଷାଂ ସଂଗୋ ନୈଵ କାର୍ଯଃ ସଦାପି । ପୁରାଣସଂପର୍କଵିସର୍ଜିନଂ ଚ ପୁରାଣତାଲଂ ଚ ପୁରାଣଵସ୍ତ୍ରମ୍

ଯେମାନେ ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତିରୁ ବଞ୍ଚିତ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ କେବେ ମିଶିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯେମାନେ ପୁରାଣ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ପୁରୁଣା ତାଲା ଓ ପୁରୁଣା ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ସଦା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ।

ସୁଜୀର୍ଣକନ୍ଥାଜିନମେଖଲଂ ଚ ଯଜ୍ଞୋପଵୀତଂ ଚ କଲିପ୍ରିଯଂ ଚ । ପ୍ରିଯଂ ଗୃହଂ ଚୋର୍ଣଵିତାନକଂ ଚ ସମିତ୍କୁଶୈଃ ପୂରିତଂ କୁତ୍ସିତଂ ଚ

ଅତି ପୁରୁଣା କପଡ଼ା, ପଶୁଛାଲ, କମରପଟି, ଜନେଉ ଓ କଳିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଜିନିଷ, ପ୍ରିୟ ଘର, ଚୁରୁଣା ଛାତା, କୁଶା ଘାସରେ ଭରିଥିବା ଇଂଧନ ଆଦି — ଏସବୁ ଅପମାନଜନକ ଭାବିବା ଯୋଗ୍ୟ ।

ସର୍ଵଂ ଚେତ୍କଲିଭାର୍ଯାପ୍ରିଯଂ ଚ ନୈଵ ପ୍ରିଯଂ ଶାର୍ଙ୍ଗପାଣେଃ କଦାଚିତ୍ । କାଂସ୍ଯେ ସୁପକ୍ଵଂ ଯାଵନାଲସ୍ଯ ଚାନ୍ନଂ ତୁଷଃ ପିଣ୍ଯାକଂ ତୁମ୍ବବିଲ୍ଵେ ପଲାଣ୍ଡୁଃ

କଳିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ କେବେ ମଧ୍ୟ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱୀଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ; କଂସ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଭଲ ଭାବେ ରାନ୍ଧା ଅନ୍ନ, ଯବ, ଚାଉଳ ଚୋଉଳି, ତେଲ ତିଆରି ଖଳ, ଲାଉ, ପିଆଜ—

ଦୀର୍ଘଂ ତକ୍ରଂ ସ୍ଵାଦୁହୀନଂ କଟୂଷ୍ଣମେତେ ସର୍ଵେ କଲିଭାର୍ଯାପ୍ରିଯାଶ୍ଚ । ସୁଦୁର୍ମୁଖଂ ନିନ୍ଦନଂ ଚାର୍ଯଜାନାଂ ସତୋଵମତ୍ଯାତ୍ମଜାନାଂ ପ୍ରସହ୍ଯ

ଅତି ପୁରୁଣା ତକ୍ର, ରୁଚିହୀନ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଗରମ — ଏସବୁ କଳିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ଏହିସବୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଓ ନିନ୍ଦାନୀୟ, ଭଲ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ନିଜ ସନ୍ତାନମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଦୂରେ ଠେଲିଦିଅନ୍ତି ।

ସୁପୀଡନଂ ସର୍ଵଦା ଭର୍ତୃଵର୍ଗେ ଗୃହସ୍ଥିତଵ୍ରୀହିଵସ୍ତ୍ରାଦିଚୌର୍ଯାତ୍ । ପ୍ରକୀର୍ଣଭୂତାନ୍ମୂର୍ଧଜାନ୍ସଂଦଧାନଂ କରୈର୍ଯୁତଂ ଦେଵକଲିପ୍ରିଯଂ ଚ

ଘରେ ପତିମାନେ ସଦା ଦୁଃଖିତ, ଚାଉଳ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଘରର ସାମଗ୍ରୀ ଚୋରି, ଖୋଲା ଚୁଲିକୁ ହାତରେ ମିଶାଇବା, ଦେବତା ଓ କଳିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ — ଏସବୁ ସଦା କଷ୍ଟ ଦେଇଥାଏ ।

ଇତ୍ଯାଦି ସର୍ଵଂ କଲିଭାର୍ଯାପ୍ରିଯଞ୍ଚ ସୁନିର୍ମଲଂ ପ୍ରକରୋତ୍ଯେଵ ସର୍ଵମ୍ । ଅତଶ୍ଚ ସା ଶ୍ଯାମଲେତି ସ୍ଵସଂଜ୍ଞାମଵାପ ସା ଦେଵକୀ ସଂବଭୂଵ

ଏପରି ସମସ୍ତ କଳିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଜିନିଷକୁ ସେ ସଦା ସଫା ଓ ଶୁଭ୍ର କରିଥାଏ; ଏହି କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ 'ଶ୍ୟାମଳା' ବୋଲି ନାମ ମିଳିଲା ଏବଂ ସେ ଦେବକୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ ।

ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯୈଵ ବଭୂଵ ପତ୍ନୀସଂଭାଵିତା ତତ୍ର ଚ ଦେଵକୀ ସା । ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ରୋହିଣୀ ଵୈ ତଦେଯମଶ୍ଵିନ୍ଯାଦିଭ୍ଯୋଽହ୍ଯଧିକା ସର୍ଵଦୈଵ

ସେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଗର୍ବିତ ପତ୍ନୀ ହେଲେ, ଏଠି ଦେବକୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଉଛନ୍ତି ରୋହିଣୀ, ଏବଂ ସେ ଅଶ୍ୱିନୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ସଦା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।

ରୋଣୀଂ ଧୃତ୍ଵା ରୋହତି ଯୋଗ୍ଯସ୍ଥାନଂ ତସ୍ମାଚ୍ଚ ସା ରୋହିଣୀତି ପ୍ରସିଦ୍ଧା । ଆଦିତ୍ଯଭାର୍ଯା ନାମ ସଂଜ୍ଞା ଖଗେନ୍ଦ୍ର ଜ୍ଞେଯା ସା ନାରାଯଣସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପା

ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରି ସେ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଉଠିଯାନ୍ତି, ଏହି କାରଣରୁ ସେ 'ରୋହିଣୀ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଖଗପତି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ 'ସଂଜ୍ଞା', ସେ ନାରାୟଣଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ।

ସଂଜାନାତୀତ୍ଯେଵ ସଂଜ୍ଞାମଵାପ ସଂଜ୍ଞେତି ଲୋକେ ସୂର୍ଯ ଭାର୍ଯା ଖଗେନ୍ଦ୍ର । ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡସ୍ଯ ହ୍ଯଭିମାନୀ ତୁ ଦେଵୋ ଵିରାଡିତି ହ୍ଯଭିଧାମାପ ତେନ

ସେ ଚିହ୍ନିପାରନ୍ତି ତେଣୁ 'ସଂଜ୍ଞା' ନାମ ପାଇଲେ; ଏହିପରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ 'ସଂଜ୍ଞା' ବୋଲି ଲୋକେ କୁହନ୍ତି, ଖଗପତି; ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅଧିପତି ଦେବତାଙ୍କୁ 'ବିରାଟ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଗଙ୍ଗାଦିଷଟ୍କଂ ସମମେଵ ନିତ୍ଯଂ ପରସ୍ପରଂ ନୋତ୍ତମଂ ନାଧମଂ ଚ । ପ୍ରଧାନାଗ୍ନେଃ ପାଵିକାନ୍ଯୈଵ ଗଙ୍ଗା ସଦା ଶୁଭା ନାତ୍ର ଵିଚାର୍ଯମସ୍ତି

ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟ ପାଞ୍ଚଟି ନଦୀ ସଦା ସମାନ, କେହି ଉତ୍ତମ କିମ୍ବା ଅଧମ ନୁହେଁ; ମୁଖ୍ୟ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପତ୍ନୀ 'ପାବକା', ଗଙ୍ଗା ସଦା ମଙ୍ଗଳମୟ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।

ଆସାଂ ଜ୍ଞାନତ୍ପୁଣ୍ଯମାପ୍ନୋତି ନିତ୍ଯଂ ସଦା ହରିଃ ପ୍ରୀଯତେ କେଶଵୋଲମ୍ । ଗଙ୍ଗାଦିଭ୍ଯୋ ହ୍ଯଵରାହ୍ଯଗ୍ନିଜାଯା ସ୍ଵାହାସଂଜ୍ଞାଧିଗୁଣା ନୈଵ ହୀନା

ଏମାନେ ଜଣିଲେ ସଦା ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ହରି କେଶବଙ୍କୁ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି; ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପତ୍ନୀ 'ସ୍ୱାହା' ଗୁଣରେ କମ୍ ନୁହେଁ ।

ସ୍ଵାହାକାରୋ ମନ୍ତ୍ରରୂପାଭିମାନୀ ସ୍ଵାହେତି ସଂଜ୍ଞାମାପ ସଦୈଵ ଵୀନ୍ଦ୍ର । ଅଗ୍ନେର୍ଭାର୍ଯାତୋ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ସଂବଭୂଵ ବ୍ରହ୍ମାଭିମାନୀ ଚନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରୋ ବୁଧଶ୍ଚ

ମନ୍ତ୍ରର ରୂପ ଥିବା ସ୍ୱାହା ସଦା 'ସ୍ୱାହା' ନାମ ପାଇଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର; ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପତ୍ନୀଠାରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଧିପତି ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୁଧ ।

ବୁଦ୍ଧ୍ଯାହରଦ୍ଵୈ ରାଷ୍ଟ୍ରଜାତଂ ଚ ସର୍ଵଂ ଧୃତଂ ତ୍ଵତୋ ବୁଧସଂଜ୍ଞାମଵାପ । ଏଵଂ ଚାଭୂଦଭିମନ୍ଯୁର୍ମହାତ୍ମା ସୁଭଦ୍ରାଯା ଜଠରେ ହ୍ଯର୍ଜୁନାଚ୍ଚ

ସେ ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ପନ୍ନ ଜିନିଷ ନେଇଥିଲେ, ତେଣୁ 'ବୁଧ' ନାମ ହେଲା; ଏହିପରି, ମହାତ୍ମା ଅଭିମନ୍ୟୁ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଲେ ।

କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଯମସ୍ଯ ଚାଂଶୈଃ ସ ସଂଯୁତସ୍ତ୍ଵଶ୍ଵିନୋର୍ଵୈ ହରସ୍ଯ । ସ୍ଵାହାଧମଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରୋ ବୁଧସ୍ତୁ ପାଦାରଵିନ୍ଦେ ଵିଷ୍ଣୁଦେଵସ୍ଯ ଭକ୍ତଃ

ସେ କୃଷ୍ଣ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ଅଶ୍ୱିନୀ ଓ ହରଙ୍କ ଅଂଶରେ ଯୁକ୍ତ; ସ୍ୱାହାଠାରୁ ଅଧମ ଚନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ବୁଧ, ବିଷ୍ଣୁଦେବଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଭକ୍ତ ।

ନାମାତ୍ମିକା ତ୍ଵଶ୍ଵିଭାର୍ଯା ଉଷା ନାମ ପ୍ରକୀର୍ତିତା । ବୁଧାଧମା ସା ଵିଜ୍ଞେଯା ସ୍ଵାହା ଦଶଗୁଣାଧମା

ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ପତ୍ନୀ 'ଉଷା' ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ନାମର ସ୍ୱରୂପ ଅଟେ; ସେ ବୁଧଠାରୁ କମ୍ ଏବଂ ସ୍ୱାହାଠାରୁ ଦଶଗୁଣ କମ୍ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ ।

ନକୁଲସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ମାଗଧସ୍ଯୈଵ ପୁତ୍ରୀ ଶଲ୍ଯାତ୍ମଜା ସହଦେଵସ୍ଯ ଭାର୍ଯା । ଉଭେ ହ୍ଯେତେ ଅଶ୍ଵିଭାର୍ଯା ହ୍ଯୁଷାପି ଉପାସତେ ଷଡ୍ଗୁଣଂ ଵିଷ୍ଣୁମାଦ୍ଯମ୍ । ଅତୋଽପ୍ଯୁଷାସଂଜ୍ଞକା ସା ଖଗେନ୍ଦ୍ର ଅନନ୍ତରାଞ୍ଛୃଣୁ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ମହାତ୍ମନ୍

ନକୁଳଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗୀ ଥିଲେ ମାଗଧର ଝିଅ, ଶଲ୍ୟଙ୍କର ଝିଅ ହେଲେ ସହଦେବଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗୀ। ଏହି ଦୁଇ ଝିଅ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି, ଉଷା ମଧ୍ୟ ଷଡ୍‌ଗୁଣ ନିମିତ୍ତେ ଆଦି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏହି ଉଷା ନାମରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଖଗେଶ୍ୱର, ଏହା ପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି; ମହାତ୍ମନ, ଶୁଣ।

ତତଃ ଶକ୍ତିଃ ପୃଥିଵ୍ଯାତ୍ମା ଶନୈଶ୍ଚରତି ସର୍ଵଦା । ଅତଃ ଶନୈଶ୍ଚରୋ ନାମ ଉଷାଯାଶ୍ଚ ଦଶାଧମାଃ

ତାପରେ ଶକ୍ତି, ପୃଥିବୀର ମୂଳ ଭାଗ, ସଦା ଧୀରେ ଚାଲିଥାଏ। ଏହିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଶନି ନାମରେ ଜଣାଯାଏ, ଉଷାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଶମ ଏବଂ ସବୁଠୁ ନିମ୍ନ।

କର୍ମାତ୍ମା ପୁଷ୍କରୋ ଜ୍ଞେଯଃ ଶନେରଥ ଯମୋ ମତଃ । ନଯାଭିମାନୀ ପୁରୁଷଃ କିଞ୍ଚିନ୍ନମ୍ରୋ ଦଶାଵରଃ

ପୁଷ୍କର କର୍ମର ଅବତାର ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ଶନିଙ୍କ ରଥର ଚାଳକ ହେଲେ ଯମ। ନିଜ ଆଚରଣରେ ଗର୍ବିତ ଏବଂ ଅଳ୍ପ ନମ୍ରତା ଥିବା ଲୋକ ଦଶମ ଉଷା ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

ହରିପ୍ରୀତିକରୋ ନିତ୍ଯଂ ପୁଷ୍କରେ କ୍ରୀଡତେ ଯତଃ । ଅତସ୍ତୁ ପୁଷ୍କଲୋ ନାମ ଲୋକେ ସ ପରିକୀର୍ତିତଃ

ପୁଷ୍କର ନିତ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ସେଠାରେ ଖେଳିଥାଏ। ଏହିପାଇଁ ସେ ପୁଷ୍କଳ ନାମରେ ଲୋକମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରନ୍ତି।

ହରି ପ୍ରୀତିକରାନ୍ଧର୍ମାନ୍ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶୃଣୁ ଖଗାଧିପ । ପ୍ରାତଃ କାଲେ ସମୁତ୍ଥାଯ ସ୍ମରେନ୍ନାରାଯଣଂ ହରିମ୍

ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ହରିଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଥିବା ଧର୍ମମାନେ ବିଷୟରେ କହିବି, ଖଗାଧିପତି। ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ଉଠି ନାରାୟଣ, ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତୁଲସୀଵନ୍ଦନଂ କୁର୍ଯାଚ୍ଛ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁଂ ସଂସ୍ମରେତ୍ଖଗ । ଵିଣ୍ମୂତ୍ରୋତ୍ସର୍ଗକାଲେ ଚ ହ୍ଯପାନାତ୍ମକକେଶଵମ୍

ତୁଳସୀକୁ ପୂଜା କରିବା ଏବଂ ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଖଗ। ମଳମୁତ୍ର ବିସର୍ଜନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଅପାନର ମାଳିକ କେଶବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତ୍ରିଵିକ୍ରମଂ ଶୌଚକାଲେ ଗଙ୍ଗାପାନକରଂ ହରିମ୍ । ଦନ୍ତଧାଵନକାଲେ ତୁ ଚନ୍ଦ୍ରାନ୍ତର୍ଯାମିଣଂ ହରିମ୍

ଶୌଚ କରିବା ସମୟରେ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ପାନ କରିଥିବା ତ୍ରିବିକ୍ରମ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ମୁଖପ୍ରକ୍ଷାଲନେ କାଲେ ମାଧଵଂ ସଂସ୍ମରେତ୍ଖଗ । ଗଵାଂ କଣ୍ଡୂଯନେ ଚୈଵ ସ୍ମରେଦ୍ଗୋଵର୍ଧନଂ ହରିମ୍

ମୁହଁ ଧୁଇବା ସମୟରେ ମାଧବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଖଗ। ଗାଁ ମାନେ ଖୁଜିବା ସମୟରେ ଗୋବର୍ଧନ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସଦା ଗୋଦୋହନେ କାଲେ ସ୍ମରେଦ୍ଗୋପାଲଵଲ୍ଲଭମ୍ । ଅନନ୍ତପୁଣ୍ଯାର୍ଜିତଜନ୍ମକର୍ମଣାଂ ସୁପକ୍ଵକାଲେ ଚ ଖଗେନ୍ଦ୍ରସତ୍ତମ

ଗାଁ ଦୁହିବା ସମୟରେ ସଦା ଗୋପୀମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଖଗେଶ୍ୱର, ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ ଜନ୍ମର ଫଳ ପକିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ପର୍ଶେ ଗଵାଂ ଚୈଵ ସଦା ନୃଣାଂ ଵୈ ଭଵତ୍ଯତୋ ନାତ୍ର ଵିଚାର୍ଯମସ୍ତି । ଯସ୍ମିନ୍ ଗୃହେ ନାସ୍ତି ସଦୋତ୍ତମା ଚ ଗୌର୍ଯଙ୍ଗଣେ ଶ୍ରୀତୁଲସୀ ଚ ନାସ୍ତି

ଗାଁ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାରେ ସଦା ଉପକାର ଅଛି; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଘରର ଅଙ୍ଗଣରେ ଉତ୍ତମ ଗାଁ ନାହିଁ ଏବଂ ଶ୍ରୀତୁଳସୀ ଗଛ ନାହିଁ,

ଯସ୍ମିନ୍ ଗୃହେ ଦେଵମହୋତ୍ସଵଶ୍ଚ ଯସ୍ମିନ୍ ଗୃହେ ଶ୍ରଵଣଂ ନାସ୍ତି ଵିଷ୍ଣୋଃ । ତତ୍ସଂସର୍ଗାଦ୍ଯାତି ଦୁଃଖାଦିକଂ ଚ ତସ୍ଯ ସ୍ପର୍ଶୋ ନୈଵ କାର୍ଯଃ କଦାପି

ଯେଉଁ ଘରରେ ଦେବମହୋତ୍ସବ ହୁଏନାହିଁ, ଏବଂ ଯେଉଁଘରରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଗୁଣଗାନ ଶୁଣାଯାଏନାହିଁ, ସେଠି ସମ୍ପର୍କ କରିଲେ କେବଳ ଦୁଃଖ ମିଳେ; ଏଠାରୁ କିଛି ସ୍ପର୍ଶ କରିବା କଦାପି ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଗୋସ୍ପର୍ଶନଵିହୀନସ୍ଯ ଗୋଦୋହନମଜାନତଃ । ଗୋପୋଷଣଵିହୀନସ୍ଯ ପ୍ରାହୁର୍ଜନ୍ମ ନିରର୍ଥକମ୍

ଯେଉଁ ଲୋକ ଗାଁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଗାଁ ଦୁହିବା ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ, ଏବଂ ଗାଁ ର ଯତ୍ନ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ନିର୍ଥକ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।

ଗୋଗ୍ରାସମପ୍ରଦାତୁଶ୍ଚ ଗୋପୁଷ୍ଟିଂ ଚାପ୍ଯକୁର୍ଵତଃ । ଗତିର୍ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ଗ୍ରାମଚାଣ୍ଡାଲଵତ୍ସ୍ମୃତଃ

ଯେଉଁ ଲୋକ ଗାଁକୁ ଘାସ ଦେଇନାହିଁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଯତ୍ନ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ମୁକ୍ତି ନାହିଁ, ଏହା ସତ୍ୟ। ସେମାନେ ଗ୍ରାମରେ ଚାଣ୍ଡାଳ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

ଵତ୍ସ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ତନପାନେ ଚ ବାଲକୃଷ୍ଣଂ ତୁ ସଂସ୍ମରେତ୍ । ଦଧିନିର୍ମନ୍ଥନେ ଚୈଵ ମନ୍ଥାଧାରଂ ସ୍ମରେଦ୍ଧରିମ୍

ଯେବେ ବଛା ମାଝୁ ଚୁଷୁଛି, ସେବେ ବାଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦହି ମଥିବା ସମୟରେ ମଥା ଧାରକ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।