ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଜୁଗୁପ୍ସିତାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଯନୁକ୍ତାଂ ଚ ଦେଵୀଂ ପତିଦ୍ରୁହାଂ ସର୍ଵଦା ସେଵଯିତ୍ଵା । ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରସାଦାତ୍କୁଷ୍ଠଭଗନ୍ଦରାଦ୍ଯୈର୍ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଦୁଃଖଂ ସଂଯମିନୀଂ ପ୍ରଯାହି ॥ ୩,୨୮.

ଯିଏ ନିତ୍ୟ ନିନ୍ଦିତ ଓ ଶ୍ରୁତିରେ ଉଲ୍ଲେଖ ନଥିବା, ପତିଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରୁଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ସେବା କରିଥାଏ, ସେ ତାଙ୍କର କୃପାରେ କୁଷ୍ଠ, ଭଗନ୍ଦର ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖ ଭୋଗି, ସଂୟମିନୀ ଲୋକକୁ ଯିବ।

ତଦା କୁଦେଵୀ କୁତ୍ର ଗତା ଵଦସ୍ଵ ମେ ହ୍ଯତଃ ପତେ ତ୍ଵଂ ନ ଭଜସ୍ଵ ଦେଵୀମ୍ । ପତେ ଭଜ ତ୍ଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଵୈଷ୍ଣଵାଂଶ୍ଚ ସଂସାରଦୁଃଖାତ୍ତାରନ୍ସୁଷ୍ଠୁରୂପାନ୍ ॥ ୩,୨୮.

ସେ କୁଦେବୀ କେଉଁଠି ଗଲେ କହ? ଏହିକାରଣରୁ, ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବୈଷ୍ଣବମାନେକୁ ଭଜନ କର, ସେମାନେ ସଂସାର ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।

ସେଵାଦିକଂ ପ୍ରଵିହାଯୈଵ ସ୍ଵଚ୍ଛଂ ମାଯାଦେଵ୍ଯା ଭଜନାତ୍କିଂ ଵଦସ୍ଵ । ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଦେଵୀଂ ହ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀତି ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ପୂଜଯିତ୍ଵା ଚ ସମ୍ଯକ୍ ॥ ୩,୨୮.

ସେବା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡି, ମୋତେ କହ, ମାୟାଦେବୀଙ୍କୁ ଭଜି କଣ ଲାଭ? ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଦେବୀ, ଯିଏ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ, ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବୋଲି ବୁଝି ଠିକ୍ ଭାବରେ ପୂଜା କର।

ତସ୍ଯାଃ ସୂତ୍ରଂ ଗଲବଦ୍ଧଂ ଚ କୃତ୍ଵା ନାନାଦୁଃଖଂ ହ୍ଯନୁଭୂଯାଃ ପତେ ତ୍ଵମ୍ । ଯଦା ପତେ ଯମଦୂତୈଶ୍ଚ ପାଶୈର୍ବଦ୍ଧ୍ଵା ଚ ସମ୍ଯକ୍ ତାଡ୍ଯମାନୈଃ କଶାଭିଃ ॥ ୩,୨୮.

ତାଙ୍କର ସୂତା ଗଳାରେ ପିନ୍ଧିଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବିବ। ଯେତେବେଳେ ଯମର ଦୂତମାନେ ତୁମକୁ ଦୃଢ଼ ଦାମରେ ବାନ୍ଧି, ଚମୁଟିରେ ମାଡ଼ିବେ—

ତଦା ହ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମୀଃ କୁତ୍ର ପଲାଯତେଽସାଵତୋ ମୂଲଂ ଵିଷ୍ଣୁପାଦଂ ଭଜସ୍ଵ । ପତେ ଭଜ ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଦା ଵାଯୁତତ୍ତ୍ଵଂ ନ ଚାଶ୍ରଯେସ୍ତ୍ଵଂ ସୂକ୍ଷ୍ମସ୍କନ୍ଦଂ ଚ ମୂଢ ॥ ୩,୨୮.

ସେତେବେଳେ ଅଶୁଭ କେଉଁଠି ପଳାଇଯିବ? ତେଣୁ, ମୂଳ ସ୍ଥାନ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣକୁ ଆଶ୍ରୟ କର। ହେ ପ୍ରଭୁ, ସବୁବେଳେ ବାୟୁ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଧ୍ୟାନ କର, ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ସ୍କନ୍ଦ ଉପରେ ଭରସା କରନାହିଁ, ମୂଢ଼।

ତଦ୍ଵତ୍ତଂ ତ୍ଵଂ ନଵନୀତଂ ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ତଦୁଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵା ପତେ ହି । ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ସୂତ୍ରଂ ଗଲବଦ୍ଧଂ ଚ କୃତ୍ଵା ଇହୈଵ ଦୁଃଖାନ୍ଯନୁଭୂଯାଃ ପତେ ତ୍ଵମ୍ ॥ ୩,୨୮.

ଏହିପରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ନବନୀତର ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଖାଇ, ତାଙ୍କର ସୂତା ଗଳାରେ ପିନ୍ଧିଲେ, ଏଠାରେ ତୁମେ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବିବ, ହେ ପ୍ରଭୁ।

ଯଦା ପତେ ଯମଦୂତୈଶ୍ଚ ପାଶୈର୍ବଦ୍ଧ୍ଵା ଚ ସମ୍ଯକ୍ ତାଡ୍ଯମାନଃ କଶାଭିଃ । ତଦା ସ୍କନ୍ଦଃ କୁତ୍ର ପଲାଯତେଽସାଵତୋ ମୂଲଂ ଵିଷ୍ଣୁପାଦଂ ଭଜସ୍ଵ ॥ ୩,୨୮.

ଯେତେବେଳେ ଯମର ଦୂତମାନେ ତୁମକୁ ଦୃଢ଼ ଦାମରେ ବାନ୍ଧି, ଚମୁଟିରେ ମାଡ଼ିବେ, ସେତେବେଳେ ସ୍କନ୍ଦ କେଉଁଠି ପଳାଇଯିବ? ତେଣୁ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣକୁ ଆଶ୍ରୟ କର।

ଦୀପସ୍ତଂଭଂ ଦାପଯିତ୍ଵା ପତେ ତ୍ଵଂ ସୂତ୍ରଂ ଚ ବଦ୍ଧ୍ଵା ସ୍ଵଗଲେ ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା । ତଦା ବଦ୍ଧ୍ଵା ଯମଦୂତୈଶ୍ଚ ପାଶୈର୍ଦୀପସ୍ତଂଭୈସ୍ତାଡ୍ଯମାନସ୍ତୁ ସମ୍ଯକ୍ ॥ ୩,୨୮.

ଦୀପସ୍ତମ୍ଭ ତିଆରି କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଗଳାରେ ସୂତା ପିନ୍ଧିଲେ, ତାପରେ ଯମର ଦୂତମାନେ ଦାମରେ ବାନ୍ଧି, ଦୀପସ୍ତମ୍ଭରେ ଭଲଭାବେ ମାଡ଼ିବେ।

ଦୀପସ୍ତଂଭଃ କୁତ୍ର ପଲାଯିତୋଭୂଦତୋ ମୂଲଂ ଵିଷ୍ଣୁପାଦଂ ଭଜସ୍ଵ । ଲକ୍ଷ୍ମୀଦିନେ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ସୂତ୍ରଂ ତସ୍ଯାଃ ସ୍ଵଗଲେ ଧାରଯ ତ୍ଵମ୍ ॥ ୩,୨୮.

ସେତେବେଳେ ଦୀପସ୍ତମ୍ଭ କେଉଁଠି ପଳାଇଯିବ? ତେଣୁ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣକୁ ଆଶ୍ରୟ କର। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା ଦିନେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କର ସୂତା ଗଳାରେ ପିନ୍ଧ।

ଯଦା ପତେ ଯମଦୂତୈଶ୍ଚ ପାଶୈର୍ବଧ୍ଵା ସମ୍ଯକ୍ ତାଡ୍ଯମାନଃ କଶାଭିଃ । ତଦା ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ କୁତ୍ର ପଲାଯତେଽସାଵତୋ ମୂଲଂ ଵିଷ୍ଣୁପାଦଂ ଭଜସ୍ଵ ॥ ୩,୨୮.

ଯେତେବେଳେ ଯମର ଦୂତମାନେ ତୁମକୁ ଦୃଢ଼ ଦାମରେ ବାନ୍ଧି, ଚମୁଟିରେ ମାଡ଼ିବେ, ସେତେବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ କେଉଁଠି ପଳାଇଯିବ? ତେଣୁ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣକୁ ଆଶ୍ରୟ କର।

ଵିଵାହମୌଂଞ୍ଜୀଦିଵସେ ମୂଢବୁଦ୍ଧେ ଜୁଗୁପ୍ସିତାନ୍ଧାରଯିତ୍ଵା ସୁଭକ୍ତ୍ଯା । ଵରାରାର୍ତିକଂ କାଂସ୍ଯପାତ୍ରେ ନିଧାଯ କୃତ୍ଵାର୍ତିକ୍ଯଂ ଉଦଉଦୈତି ଶବ୍ଦମ୍ ॥ ୩,୨୮.

ବିବାହ ମୌଞ୍ଜୀ ଦିନରେ, ମୂଢ଼ବୁଦ୍ଧି, ଅପବିତ୍ର ଜିନିଷ ଭକ୍ତି ସହିତ ପିନ୍ଧି, ଶୁଭ ଆରତିକୁ କଂସ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ରଖି, ଆରତି କଲେ ଶବ୍ଦ ହୁଏ।

ତଥୈଵ ଦଷ୍ଟ୍ଵା ପିଚୁମନ୍ଦସ୍ଯ ପତ୍ରଂ ସୁନର୍ତଯିତ୍ଵା ପରମାଦରେଣ । ଯଦା ତଦା ଯମଦୂତୈଶ୍ଚ ପାଶୈର୍ବଦ୍ଧ୍ଵା ବଦ୍ଧ୍ଵା ତାଡ୍ଯମାନଶ୍ଚ ସମ୍ଯକ୍ ॥ ୩,୨୮.

ଏହିପରି, ପିଚୁମନ୍ଦା ଗଛର ପତ୍ର ଦେଖି, ଭଲଭାବେ ନଚାଇଲେ, ତାପରେ ଯମର ଦୂତମାନେ ଦାମରେ ବାନ୍ଧି, ଭଲଭାବେ ମାଡ଼ିବେ।

ତଵ ସ୍ଵାମିନ୍କୁଲଦେଵୋ ମହାତ୍ମନ୍ପଲାଯିତଃ କୁତ୍ର ମେ ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ । ସ୍ଵଦେହାନାଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଚ ସମ୍ଯକ୍କଣ୍ଠାଭରଣୈର୍ଵିଧୁରାଣାଂ ଚ କେଶୈଃ ॥ ୩,୨୮.

ତୁମର କୁଳଦେବତା, ମହାତ୍ମା, କେଉଁଠି ପଳାଇଗଲେ? ମୋତେ କହ। ବିଧବାମାନେ ନିଜ କେଶରେ ଯେଉଁ ଗଳାଭୂଷଣ ପିନ୍ଧନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପୂଜା କରି—

ସଂତିଷ୍ଠମାନେ ଯମଦୂତା ବଲିଷ୍ଠା ସଂତାଡ୍ଯମାନେ ମୁସଲୈର୍ଭିନ୍ଦିପାଲୈଃ । ଯଦା ତଦା କୁତ୍ର ପଲାଯିତା ସା କେଶୈର୍ଵିହୀନା ଲଂବକର୍ଣଂ ଚ କୃତ୍ଵା ॥ ୩,୨୮.

ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯମଦୂତମାନେ ଦାଉଡ଼ିଆଛନ୍ତି, ତୁମେ ମୁସଳ ଓ ଗଦାରେ ମାଡ଼ିଯାଉଛ, ସେତେବେଳେ କେଶହୀନ ଲମ୍ବକର୍ଣ୍ଣା କେଉଁଠି ପଳାଇଯିବ?

ସ୍ଵଵାମହସ୍ତେ ଵେଣୁପାତ୍ରଂ ନିଧାଯ ଦୀପଂ ଧୃତ୍ଵା ସଵ୍ଯହସ୍ତେ ଚ ମୂଢଃ । ଗୃହେଗୃହେ ଭୈକ୍ଷଚର୍ଯାଂ ଚ କୃତ୍ଵା ସଂତିଷ୍ଠମାନେ ସ୍ଵଗୃହଂ ଚୈଵ ଦେଵୀ ॥ ୩,୨୮.

ବାମ ହାତରେ ବାଁଶ ପାତ୍ର ଧରି, ଡାହାଣ ହାତରେ ଦୀପ ଧରି, ମୂଢ଼, ଘରେ ଘରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବାବେଳେ, ଦେବୀ ତୁମ ଘରେ ରହିଛନ୍ତି—

ଯଦା ତଦା ଯମଦୂତୈଶ୍ଚ ମୂଢ ଦୀପୈଃ ସହସ୍ରୈର୍ଦହ୍ଯମାନଶ୍ଚ ସମ୍ଯକ୍ । ନିର୍ନାସିକା ରେଣୁକା ମୂଢବୁଦ୍ଧେ ପଲାଯିତା କୁତ୍ର ସା ମେ ଵଦସ୍ଵ ॥ ୩,୨୮.

ସେତେବେଳେ, ମୂଢ଼ବୁଦ୍ଧି, ଯମର ଦୂତମାନେ ହଜାର ଦୀପରେ ତୁମକୁ ପୁରାଇ ଜଳାଇଦେଲେ, ନାକହୀନ ରେଣୁକା କେଉଁଠି ପଳାଇଗଲେ? ମୋତେ କହ।

ସଦା ମୂଢଂ ଖଡ୍ଗଦେଵଂ ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ତଂ ଭକ୍ତଵତ୍ପୂଜଯିତ୍ଵା ଚ ସମ୍ଯକ୍ । ତୈଃ ସାର୍ଧଂ ତ୍ଵଂ ଶ୍ଵାନଵଦ୍ଗର୍ଜଯିତ୍ଵା ସଂତିଷ୍ଠମାନେ ସ୍ଵଗୃହେ ଚୈଵ ନିତ୍ଯମ୍ ॥ ୩,୨୮.

ସବୁବେଳେ, ମୂଢ଼, ଭକ୍ତି ସହିତ ଖଡ଼ଗଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଭକ୍ତଙ୍କ ପରି ସମ୍ମାନ କରି, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ କୁକୁର ଭଳି ଚିତ୍କାର କରି, ନିଜ ଘରେ ଅବସ୍ଥାନ କର।

ଯଦା ତଦା ଯମଦୂତୈଶ୍ଚ ସମ୍ଯକ୍ସଂତାଡ୍ଯମାନସ୍ତତ୍ର ଶବ୍ଦଂ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ । ସଂତିଷ୍ଠମାନେ ଭକ୍ତଵର୍ଯଂ ଵିହାଯ ତଦା ଦେଵଃ କୁତ୍ର ପଲାଯିତୋଭୂତ୍ ॥ ୩,୨୮.

ସେତେବେଳେ ଯମର ଦୂତମାନେ ଭଲଭାବେ ମାଡ଼ି, ତୁମେ ଶବ୍ଦ କରୁଛ, ଭକ୍ତଶ୍ରେଷ୍ଠ ରହିଥିବାବେଳେ, ସେ ଦେବତା କେଉଁଠି ପଳାଇଗଲେ?

ସ ପାର୍ଥକ୍ଯାଦ୍ଭୀମସେନପ୍ରତୀକଂ ପଞ୍ଚାମୃତୈଃ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଚ ସମ୍ଯକ୍ । ସୁଵ୍ଯଞ୍ଜନେ ଚାନ୍ନକୌପୀନମେଵ ଦତ୍ତ୍ଵା ମୂଢସ୍ତିଷ୍ଠମାନେ ସ୍ଵଗେହେ ॥ ୩,୨୮.

ଭୀମସେନଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପଞ୍ଚାମୃତରେ ପୂଜା କରି, ସୁନ୍ଦର ବାଟିରେ କିଛି ଅନ୍ନ ଦେଇ, ମୂଢ଼ ନିଜ ଘରେ ଅବସ୍ଥାନ କରେ।

ଯଦା ତଦା ଯମଦୂତୈଶ୍ଚ ସମ୍ଯକ୍ସଂତାଡ୍ଯମାନେ ଯମମାର୍ଗେ ଚ ମୂଢଃ । ଭୀମଃ ସ ଵୈ କୁତ୍ର ପଲାଯିତୋଭୂଦତୋ ମୂଲଂ ଵିଷ୍ଣୁପାଦଂ ଭଜସ୍ଵ ॥ ୩,୨୮.

ଯେତେବେଳେ ଯମର ଦୂତମାନେ ଯମପଥରେ ଭଲଭାବେ ମାଡ଼ିବେ, ମୂଢ଼, ସେତେବେଳେ ଭୀମ କେଉଁଠି ପଳାଇଯିବ? ତେଣୁ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣକୁ ଆଶ୍ରୟ କର।

ମହାଦେଵଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଚ ସମ୍ଯକ୍ ହରେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵଗୃହେ ଵିଦ୍ଯମାନେ । ଯଦା ଗୃହଂ ଦହ୍ଯତେ ଵହ୍ନିନା ତୁ ତଦା ହରଃ କୁତ୍ର ପଲାଯିତୋଭୂତ୍ ॥ ୩,୨୮.

ମହାଦେବଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ପୂଜା କରି, 'ହରି' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନିଜ ଘରେ ଥିବାବେଳେ, ଯେତେବେଳେ ଘର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ହର କେଉଁଠି ପଳାଇଯିବ?

ଶାକଂଭରୀଦିଵସେ ସର୍ଵମେଵ ଶାକଂଭରୀ ସା ଚ ଦେଵୀ ମହାତ୍ମନ୍ । ପଲାଯିତା କୁତ୍ର ମେ ତ୍ଵଂ ଵଦସ୍ଵ କୁଲାଲଦେଵଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ॥ ୩,୨୮.

ଶାକମ୍ଭରୀ ଦିନରେ ସମସ୍ତେ ଶାକମ୍ଭରୀ ଦେବୀଙ୍କ ଭାବେ ବିଚରିଥାନ୍ତି । ଏହି ମହାତ୍ମା ଦେବୀ ପରେ, ତୁମେ କୁଏଁଠି ପଳାଇଗଲୁ ? କୁମ୍ଭକାର ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରି, ପରେ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲୁ, ମୋତେ କୁହ ।

କାର୍ପାସଂ ଵୈ ତେନ ଦତ୍ତଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ସଂତିଷ୍ଠମାନେ ଯମଦୂତୈଶ୍ଚ ସମ୍ଯକ୍ । ସଂହନ୍ଯମାନସ୍ତୀକ୍ଷଣଧାରୈଃ କୁଠାରୈଃ କୁଲାଲଦେଵଂ ଚ ସୁଦଂଷ୍ଟ୍ରନେତ୍ରମ୍ । ଵିହାଯ ଵୈ କୁତ୍ର ପଲାଯିତୋଭୂନ୍ନ ଜ୍ଞାଯତେଽନ୍ଵେଷଣାଚ୍ଚାପି କେନ ॥ ୩,୨୮.

ସେ କପାସ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଯମଦୂତମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡ ନେଇ ଦାଉଡ଼ିଥିଲେ । ତିକ୍ତ ଦାନ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା କୁମ୍ଭକାର ଦେବତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ସେ କେଉଁଠି ପଳାଇଗଲେ ଏବଂ କିଏ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିଲା, ଏହା କେହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି ।

ଯଦା ପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ମୃନ୍ମଯୀଂ ଶେଷମୂର୍ତିଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିଦ୍ଯମାନେ ସ୍ଵଗେହେ । ତଦା ବଦ୍ଧ୍ଵା ଯମଦୂତାଶ୍ଚ ସମ୍ଯକ୍ସଂନହ୍ଯମାନେ ନାଗପାଶୈଶ୍ଚ ବଦ୍ଧ୍ଵା ॥ ୩,୨୮.

ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ଘରେ ମାଟିର ଶେଷମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଉଥିଲା ବେଳେ, ଯମଦୂତମାନେ ସାପର ଦୂଢ଼ ବାନ୍ଧନରେ ତାଙ୍କୁ ଧରି ରଖିଥିଲେ ।

ସ୍ଵଭକ୍ତଵର୍ଯଂ ପ୍ରଵିହାଯ ନାଗଃ ପଲାଯିତଃ କୁତ୍ର ଵୈ ସଂଵଦ ତ୍ଵମ୍ । ଦୂର୍ଵାଙ୍କୁରୈର୍ମୋଦକୈଃ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିନାଯକଂ ପଞ୍ଚଖାଦ୍ଯୈସ୍ତଥୈଵ ॥ ୩,୨୮.

ସେ ନିଜର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତକୁ ଛାଡ଼ି ନାଗ କେଉଁଠି ପଳାଇଗଲା, କୁହ । ଦୂର୍ବା ଅଙ୍କୁର, ମିଠା, ଓ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଭଲଭାବରେ ବିନାୟକଙ୍କୁ ପୂଜିଲା ପରେ ।

ସଂତିଷ୍ଠଂମାନେ ଯମଦୂତୈଶ୍ଚ ସମ୍ଯକ୍ସଂତାଡ୍ଯମାନେ ତପ୍ତଦଣ୍ଡୈଶ୍ଚ ମୂଢ । ଦନ୍ତଂ ଵିହାଯୈଵ ଚ ଵିଘ୍ନରାଜଃ ପଲାଯିତଃ କୁତ୍ର ମେ ତଂ ଵଦତ୍ଵମ୍ ॥ ୩,୨୮.

ଯମଦୂତମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଥିବାବେଳେ ଏବଂ ତାପର ଲୋହ ଦଣ୍ଡରେ ମାଡ଼ ଖାଉଥିବାବେଳେ, ବିଘ୍ନରାଜ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତକୁ ଛାଡ଼ି କେଉଁଠି ପଳାଇଗଲେ, ମୋତେ କୁହ ।

ଵିଵାହକାଲେ ପିଷ୍ଟଦେଵୀଂ ସୁଭକ୍ତ୍ଯା ସଂପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଦ୍ଯମାନୋ ଗୃହେ ସ୍ଵେ । ଯଦା ତଦା ଯମଦୂତୈଶ୍ଚ ବଦ୍ଧ୍ଵା ସଂପୀଡ୍ଯମାନୋ ଯମମାର୍ଗେ ସ ମୂଢଃ ॥ ୩,୨୮.

ବିବାହ ସମୟରେ ଘରେ ମାଁ ପିଠା ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜିଥିଲେ । ତାପରେ ଯମଦୂତମାନେ ବାନ୍ଧି ଯମରାସ୍ତାରେ ତାକୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିଲେ ।

ଵିଷ୍ଠାଦେଵୀ ପୀଡ୍ଯମାନଂ ଚ ଭକ୍ତଂ ଵିହାଯ ସା କୁତ୍ର ପଲାଯିତାଭୂତ୍ । ଵିଵାହକାଲେ ରଜକସ୍ଯ ଗେହଂ ଗତ୍ଵା ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରାର୍ଥଯିତ୍ଵା ଚ ମୂଢଃ ॥ ୩,୨୮.

ବିଷ୍ଠାଦେବୀ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖିତ ଭକ୍ତକୁ ଛାଡ଼ି କେଉଁଠି ପଳାଇଗଲେ ? ବିବାହ ସମୟରେ ସେ ଧୋବିଘରକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଭଲଭାବରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ ।

ଯସ୍ତଂଭସୂତ୍ରଂ କଲଶେ ପରୀତ୍ଯ ପୂଜାଂ କୃତ୍ଵା ଵିଦ୍ଯମାନୋ ଗୃହେ ସ୍ଵେ । ଯଦା ତଦା ଯମଦୂତଶ୍ଚ ସମ୍ଯକ୍ତଂ ସ୍ତଂଭସୂତ୍ରଂ ତସ୍ଯ ମୁଖେ ନିଧାଯ ॥ ୩,୨୮.

ଘରେ ଥିବା ବେଳେ କଳଶରେ ଥମ୍ଭସୂତ୍ର ବାନ୍ଧି ପୂଜା କରିଥିଲେ । ତାପରେ ଯମଦୂତ ଏହି ଥମ୍ଭସୂତ୍ର ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଦେଲେ ।