ଶେଷମଂଶଂ ଵିଜାନୀଯାଦ୍ଦେଵଲସ୍ଯ ମତଂ ଯଥା 46.
ଯେଉଁ ଅଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ସେଠିକୁ ଦେବତାଙ୍କ ମତାନୁସାରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଯଚ୍ଛେଷଂ ତଦ୍ଭଵେଜ୍ଜୀଵଂ ମରଣଂ ଭୂତହାରିତମ୍ 46.
ଯେଉଁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ରହିଯାଏ, ସେଠି ଜୀବନ ହୁଏ; ଯାହା ଜୀବ ନେଇଯାନ୍ତି, ତାହା ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ।
ଵାମପାର୍ଶ୍ଵେନ ସ୍ଵପିତି ନାତ୍ର କାର୍ଯ୍ଯା ଵିଚାରଣା 46.
ସେ ବାମ ପାଖରେ ଶୋଇଥାଏ; ଏଥିରେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଏଵଂ ଚ ଵୃଶ୍ଚିକାଦୌ ସ୍ଯାତ୍ପୂର୍ଵଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମମ୍ 46.
ଏହିପରି ଭାବରେ ବିଛି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ଅନୁକ୍ରମରେ ହୁଏ।
ସନ୍ତାନପ୍ରେଷ୍ଯନୀଚତ୍ଵଂ ସ୍ଵଯାନଂ ସ୍ଵର୍ଣଭୂଷଣମ୍ 46.
ସନ୍ତାନ, ପଠାଇବା, ନିମ୍ନତା, ନିଜ ଯାନ ଓ ସୁନାର ଗହଣା।
ଵହ୍ନୌ ଵଧ(ବନ୍ଧ)ଶ୍ଚାଯୁର୍ଵୃଦ୍ଧିଂପୁତ୍ତ୍ରଲାଭସୁତୃପ୍ତିଦଃ 46.
ଅଗ୍ନିରେ ହତ୍ୟା କିମ୍ବା ବନ୍ଧନ, ଆୟୁର୍ଦ୍ଧି, ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ସନ୍ତାନଙ୍କ ସନ୍ତୋଷ ମିଳେ।
ନୃପଭୀତିର୍ମୃତାପତ୍ଯଂ ହ୍ଯନପତ୍ଯଂ ନ ଵୈରଦମ୍ 46.
ରାଜାଙ୍କ ଭୟ, ସନ୍ତାନର ମୃତ୍ୟୁ, ସନ୍ତାନହୀନତା ଓ ଶତ୍ରୁତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନି।
ଦ୍ଵାରାଣ୍ଯୁତ୍ତରସଂଜ୍ଞାନି ପୂର୍ଵଦ୍ଵାରାଣି ଵଚ୍ମ୍ଯହମ୍ 46.
ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାର ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ଏବେ ମୁଁ ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାର ବିଷୟରେ କହିବି।
ରାଜଘ୍ନଂ କୋପଦଂ ପୂର୍ଵେ ଫଲତୋ ଦ୍ଵାରମୀରିତମ୍ 46.
ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ରାଜା ହତ୍ୟା ଓ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାର ଫଳ ମିଳେ।
ନୈର୍ଋତ୍ଯାଦୌ ପଶ୍ଚିମଂ ସ୍ଯାଦ୍ଵାଯଵ୍ଯାଦୌ ତୁ ଚୋତ୍ତରମ୍ 46.
ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଓ ବାୟୁକୋଣ ଦିଗରେ ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାର ଥାଏ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥପ୍ଲକ୍ଷନ୍ଯଗ୍ରୋଧାଃ ପୂର୍ଵାଦୌ ସ୍ଯାଦୁଦୁମ୍ବରଃ ପୂଜିତୋ ଵିଘ୍ନହାରୀ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରାସାଦସ୍ଯ ଗୃହସ୍ଯ ଚ ।। 46.
ପୀପଳ, ପାକୁଡ଼ ଓ ବଟ ଗଛ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଥାଏ; ଉଦୁମ୍ବର ମଧ୍ୟ ସେଠି ଅଛି। ଏହାକୁ ପୂଜିଲେ ରାଜମହଳ ଓ ଘରର ବିଘ୍ନ ଦୂର ହୁଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀଗାରୁଡେ ମହାପୁରାଣେ ପୂର୍ଵଖଣ୍ଡେ ପ୍ରଥମାଂଶାଖ୍ଯେ ଆଚାରକାଣ୍ଡେ ଵାସ୍ତୁମାନଲକ୍ଷଣଂ ନାମ ଷଟ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଗାରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ପୂର୍ବଖଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ଆଚାରକାଣ୍ଡରେ 'ବାସ୍ତୁମାନ ଲକ୍ଷଣ' ନାମକ ଛଉଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ପ୍ରାସାଦାନାଂ ଲକ୍ଷଣଂ ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶୌନକ ତଚ୍ଛୃଣୁ 47.
ମୁଁ ଏବେ ରାଜମହଳର ଲକ୍ଷଣ କହିବି, ଶୌନକ, ଏହା ଶୁଣ।
ଚତୁଷ୍କୋଣଂ ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚ ଦ୍ଵାରାଣି ସୂର୍ଯ୍ଯସଂଖ୍ଯଯା 47.
ଏହା ଚତୁର୍ଭୁଜ ଆକାରର ହେବା ଉଚିତ, ଚାରିଟି ଦ୍ୱାର ଥିବା ଦରକାର, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ସଂଖ୍ୟା।
ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵକ୍ଷେତ୍ରସମା ଜଙ୍ଘା ଜଙ୍ଘାର୍ଧଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ 47.
ଉପର ଭାଗ ସହ ଜଂଘା ସମାନ ହେବା ଉଚିତ; ଜଂଘାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଦୁଇଗୁଣା ହେବ।
ତତ୍ତ୍ରିଭାଗେନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଃ ପଞ୍ଚଭାଗେନ ଵା ପୁନଃ 47.
ଏହାକୁ ତିନି ଭାଗରେ କିମ୍ବା ପୁଣି ପାଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ଶିଖରଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ରିଭାଗେ ଵେଦିବନ୍ଧନମ୍ 47.
ଶିଖରକୁ ଚାରି ଭାଗରେ ଭାଗ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ବେଦିର ବନ୍ଧନକୁ ତିନି ଭାଗରେ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର।
ଅଥ ଵାପି ସମଂ ଵାସ୍ତୁଂ କୃତ୍ଵା ଷୋଡଶଭାଗିକମ୍ 47.
ଅଥବା, ଭିତିକୁ ସମ ରଖି ଏହାକୁ ଷୋଳଖ ଭାଗରେ ଭାଗ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।
ଚତୁର୍ଭାଗେନ ଭିତ୍ତୀନାମୁଚ୍ଛ୍ରାଯଃ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରମାଣତଃ ।। 47.
ଭିତିର ଉଚ୍ଚତା ସମଗ୍ର ମାପର ଚାରିଠା ଭାଗ ହେବା ଉଚିତ୍।
ଦ୍ଵିଗୁଣଃ ଶିଖରୋଚ୍ଛ୍ରାଯୋ ଭିତ୍ତ୍ଯୁଚ୍ଛାଯାଚ୍ଚ ମାନତଃ 47.
ଶିଖରର ଉଚ୍ଚତା, ଭିତିର ଉଚ୍ଚତାଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା ହେବା ଉଚିତ୍।
ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ତଥା ଜ୍ଞେଯୋ ନିର୍ଗମସ୍ତୁଃ ତଥା ବୁଧୈଃ 47.
ଚାରି ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ନିର୍ଗମ ପଥକୁ ଏଭଳି ବୁଝିବେ।
ଭାଗମେକଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ନିର୍ଗମଂ କ୍ଲପଯେତ୍ପୁନଃ 47.
ଏକ ଭାଗ ନେଇ, ନିର୍ଗମ ପଥକୁ ପୁଣି ଏହିପରି ଯୋଜନା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଏତତ୍ସାମାନ୍ଯମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ପ୍ରାସାଦସ୍ଯ ହି ଲକ୍ଷଣମ୍ 47.
ଏହି ସାଧାରଣ ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଉଛି ପ୍ରାସାଦର ଲକ୍ଷଣ ପାଇଁ।
ଦ୍ଵିଗୁଣେନ ଭଵେଦ୍ରର୍ଭଃ ସମନ୍ତାଚ୍ଛୌନକ ଧ୍ରୁଵମ୍ 47.
ଶୌନକ, ସମସ୍ତ ଚାରିପଟେ ପରିଧି ଦୁଇଗୁଣା ରଖିବା ନିଶ୍ଚିତ।
ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଶିଖରଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଜଙ୍ଘାଯାଶ୍ଚୈଵ ଶୌନକ 47.
ଶୌନକ, ଶିଖର ଜଂଘାର ଉଚ୍ଚତାଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା ହେବା କୁହାଯାଇଛି।
ନିର୍ଗମସ୍ତୁ ସମାଖ୍ଯାତଃ ଶେଷଂ ପୂର୍ଵଵଦେଵ ତୁ 47.
ନିର୍ଗମ ପଥ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି; ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସବୁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ପରି ହେବ।
କରାଗ୍ରଂ ଵେଦଵତ୍କୃତ୍ଵା ଦ୍ଵାରଂ ଭାଗାଷ୍ଟମଂ ଭଵେତ୍ 47.
କରାଗ୍ରକୁ ବେଦି ପରି କରି, ଦ୍ୱାରଟି ଏଠାରେ ଏକ ଅଷ୍ଟମ ଭାଗ ହେବ।
ଦ୍ଵାରଵତ୍ପୀଠମଧ୍ଯେ ତୁ ଶେଷଂ ଶୁଷିରକଂ ଭଵେତ୍ 47.
ଦ୍ୱାର ପରି, ପୀଠର ମଧ୍ୟଭାଗର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶ ଖାଲି ରହିବ।
ତଦ୍ଵିସ୍ତାରସମା ଜଙ୍ଘା ଶିଖରଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ 47.
ଜଂଘାର ପ୍ରସ୍ଥ ଏହିପରି ହେବ, ଏବଂ ଶିଖର ଦୁଇଗୁଣା ଉଚ୍ଚ ହେବ।
ମଣ୍ଡପେ ମାନମେତତ୍ତୁ ସ୍ଵରୂପଂ ଚାପରଂ ଵଦେ 47.
ମଣ୍ଡପ ପାଇଁ ଏହି ମାପ ଦିଆଯାଇଛି; ଏବେ ଆଉ ଏକ ରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।