ଦୁର୍ଘଟଂ କପିଲାଦାନଂ ଭକ୍ଷ୍ଯଦାନଂ ସୁଦୁର୍ଘଟମ୍ । ସ୍ଵାମିପୁଷ୍କରିଣୀତୀର୍ଥେ ତୀର୍ଥେଷ୍ଵନ୍ଯେଷୁ ଭାମିନି ॥ ୩,୨୬.
କପିଳା ଦେବା କଠିନ, ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ; ସ୍ୱାମୀପୁଷ୍କରିଣୀ ତୀର୍ଥରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ ।
ସ୍ନାନଂ କୁରୁ ଯଥାନ୍ଯା ଯଂ ଶଯ୍ଯାଦାନଂ ତଥା କୁରୁ । ଜୈଗୀଷଵ୍ଯେନ ମୁନିନା ତ୍ଵେଵମୁକ୍ତା ଚ କନ୍ଯକା ॥ ୩,୨୬.
ଅନ୍ୟମାନେ ଯେପରି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କର; ଏବଂ ଶଯ୍ୟା ଦିଅ । ଏପରି ମୁନି ଜୈଗୀଷବ୍ୟ କନ୍ୟାକୁ କହିଥିଲେ ।
ସ୍ଵାମିପୁଷ୍କରିଣୀସ୍ନାନଂ ସା ଚକାର ଧୃତଵ୍ରତା । ତୀର୍ଥେଷ୍ଵେତେଷୁ ସୁସ୍ନାତା ଦାନଂ ଚକ୍ରେ ସୁଭାମିନୀ ॥ ୩,୨୬.
ସେ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରି, ସ୍ୱାମୀପୁଷ୍କରିଣୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ; ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ସୁନ୍ଦରୀ ଦାନ କଲେ ।
ଉଵାସ ତତ୍ର ସା ଦଵୀ ତ୍ରିଃ ସପ୍ତକନ୍ଦିନାନି ଚ । ସ୍ଵାମିପୁଷ୍କରଣୀତୀରମହିମାନଂ ଶୃଣୋତି ଯଃ । ସ ଯାତି ପରମାଂ ଭକ୍ତିଂ ଶ୍ରୀନିଵାସେ ଜଗନ୍ମଯେ ॥ ୩,୨୬.
ସେ ସେଠି ଏକୋଇଶି ଦିନ ରହିଲେ; ଯେଉଁଯିଏ ସ୍ୱାମୀପୁଷ୍କରିଣୀ କୂଳର ମହିମା ଶୁଣେ, ସେ ଶ୍ରୀନିବାସ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ଲାଭ କରେ ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୭ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ସା ଗତା ସ୍ନାତୁକାମାଥ ନନ୍ଦାଂ ପାପନିଵାରିଣୀମ୍ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ତଂ ଗୁରୁଂ ଵିପ୍ରଂ ଵିନଯାଵନତା ସୁଧୀଃ ॥ ୩,୨୭.
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ସେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ନନ୍ଦା ନଦୀକୁ ଗଲେ; ସେ ବିନୟ ଓ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ତାଙ୍କର ଗୁରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ।
କିନ୍ନାମେଯଂ ନଦୀ ଵିପ୍ର କିଂ କାର୍ଯଂ ଚାତ୍ର ମେ ଵଦ । ଜୈଗୀଷଵ୍ଯସ୍ତ୍ଵେଵମୁକ୍ତୋ ଵାକ୍ଯମେତଦୁଵାଚ ହ ॥ ୩,୨୭.
‘ଏହି ନଦୀର ନାମ କଣ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ? ଏଠି ମୁଁ କଣ କରିବି? ମୋତେ କହନ୍ତୁ।’ ଏପରି ପଚାରିଲେ, ଜୈଗୀଷବ୍ୟ ଏହିପରି କହିଲେ ।
ଜୈଗୀଷଵ୍ଯ ଉଵାଚ । ଶୃଣୁ ଭଦ୍ରେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ପାପନାଶନମ୍ । ଇଯଂ ନଦୀ ମହାଭାଗେ ସଦା ପାପଵିନାଶିନୀ ॥ ୩,୨୭.
ଜୈଗୀଷବ୍ୟ କହିଲେ: ‘ଶୁଣ, ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ମୁଁ ଏହାର ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ମହିମା କହିବି; ଏହି ନଦୀ ସଦା ପାପ ନାଶ କରେ ।’
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିପାପୌଘୋ ଯତ୍ର ସ୍ନାନେନ ନଶ୍ଯତି । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ହ୍ଯତ୍ର ସ୍ନାନଂ କର୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତୈଃ ॥ ୩,୨୭.
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ସମସ୍ତ ପାପ ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠି ସିଧାସଳଖ ଦେଖନ୍ତି ।
ଜଲଂ ଚାଶୁଭ୍ରରୂପେଣ ପାପୈଶ୍ଚ ପରିଦୃଶ୍ଯତେ । ଯାଵଚ୍ଛୁଭ୍ରୋଦକଂ ଦେଵି ତାଵତ୍ସନାନଂ ଚ କାରଯେତ୍ ॥ ୩,୨୭.
ପାପ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଅଶୁଭ୍ର ଦେଖାଯାଏ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳ ଅପବିତ୍ର ରହିଛି, ହେ ଦେବୀ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ ।
ଯାଵଚ୍ଛୁଭ୍ରୋଦକଂ ନୈଵ ତାଵତ୍ପାପଂ ନ ନଶ୍ଯତି । ଶୁଦ୍ଧୋଦକେ ସମାଯାତେ ପାପଂ ନଷ୍ଟମିତି ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୩,୨୭.
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳ ପବିତ୍ର ହୁଏନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ; ଯେତେବେଳେ ପବିତ୍ର ଜଳ ଦେଖାଯାଏ, ନିଶ୍ଚୟ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ।
କଲାଵିତ୍ଥଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ମହିମା ଦୃଶ୍ଯତେ ଭୁଵି । ଅତ୍ର ସ୍ନାନଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ଦାତଵ୍ଯଂ ଦାନ ମୁତ୍ତମମ୍ । ତତଶ୍ଚ ଜ୍ଞାନମାସାଦ୍ଯ ଵିଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି ॥ ୩,୨୭.
ହେ ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ, କଳାବିତ୍ଥର ମହତ୍ତ୍ୱ ପୃଥିବୀରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ଉତ୍ତମ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ଲୋକେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ଗୁରୁସ୍ତ୍ରୀଗମନାଚ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଅହଲ୍ଯାଯାଂ ଗତୋ ହରିଃ । ସୁରାପାନାଚ୍ଚ ଶୁକ୍ରସ୍ତୁ ସୁଵର୍ଣହରଣାଦ୍ବଲିଃ ॥ ୩,୨୭.
ଗୁରୁ ଅନ୍ୟର ଜନନୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ଏହିପରି ହରି ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ। ମଦ୍ୟପାନ କରିଥିଲେ ଶୁକ୍ର, ସୁନା ଚୋରି କରିଥିଲେ ବଳି ଏହିପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଯାଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରୋ ନାଗୋ ଦତ୍ତାପହାରକଃ । ସୂତସ୍ଯ ହନନାଦ୍ରାମୋ ନିର୍ମୁକ୍ତୋ ହ୍ଯତ୍ର ଭାମିନି ॥ ୩,୨୭.
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାଇଁ ରୁଦ୍ର, ଦାନ ନିଅନ୍ତୁ କରିଥିବା ପାଇଁ ନାଗ, ଓ ସୂତକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ପାଇଁ ରାମ ଏଠି ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ନାନେନ ସଦୃଶଂ ତୀର୍ଥଂ ନ ଭୂତଂ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି । ସ୍ନାନଂ କୁରୁ ମହାଭାଗେ ତେନ ସିଦ୍ଧିଂ ହ୍ଯଵାପ୍ସ୍ଯସି ॥ ୩,୨୭.
ଏପରି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ ଥିଲା, ନାହିଁ ହେବ। ତୁମେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କର, ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିବ।
ଜୈଗୀଷଵ୍ଯେଣ ମୁନିନା ପିତ୍ରା ସହ ଚ କନ୍ଯକା । ସ୍ନାନଂ ଚକାର ଵିଧିଵଦୁଦତିଷ୍ଠଚ୍ଚ ଭାମିନି ॥ ୩,୨୭.
ମୁନି ଜୈଗୀଷବ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ଯାଵଚ୍ଚ ପୌରୁଷଂ ସୂକ୍ତଂ ତାଵତ୍କାଲଂ ହି ତିଷ୍ଠତି । ପଶ୍ଚାଜ୍ଜପ୍ତ୍ଵା ମହାମନ୍ତ୍ରଂ ଵେଙ୍କଟେଶାଭିଧଂ ପରମ୍ ॥ ୩,୨୭.
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ପାଠ ହେଉଥିଲା, ସେମାନେ ସେଠି ରହିଥିଲେ। ପରେ ବେଙ୍କଟେଶ ନାମକ ମହାମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିଥିଲେ।
ଦ୍ଵିଜାତୀନ୍ପ୍ରୀଣଯିତ୍ଵା ସା ଵସ୍ତ୍ରଦ୍ରଵ୍ଯାଦିଭୂଷଣୈଃ । ତସ୍ମାଚ୍ଚ ପ୍ରଯଯୌ ଦେଵୀ କମାରୀତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୩,୨୭.
ସେ କନ୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ଧନ ଓ ଗହନା ଦେଇ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ତାପରେ ଦେବୀ କମାରୀ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।
କୁମାରୀମହିମାନଂ ଚ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ନାନଂ ଚକାର ସା । ପୁନରାଵୃତ୍ଯ ସା ଦେଵୀ ହ୍ଯନ୍ତରା ଵିରଜାନଦୀମ୍ ॥ ୩,୨୭.
କୁମାରୀଙ୍କ ମହିମା ଶୁଣି ସେଠି ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ। ପୁଣି ଦେବୀ ଭିତରେ ଥିବା ବିରଜା ନଦୀକୁ ଫେରି ଆସିଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପପ୍ରଚ୍ଛ ସା ଦେଵୀ ଜୈଗୀଷଵ୍ଯଂ ଗୁରୁଂ ପ୍ରଭୁମ୍ । କିଂ ସଂଜ୍ଞିକେଯଂ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର କିଂ କାର୍ଯଂ ହ୍ଯତ୍ର ମେ ଵଦ ॥ ୩,୨୭.
ସେ ଦେବୀ ଜୈଗୀଷବ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଖି ପଚାରିଲେ, 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସ୍ଥାନର ନାମ କଣ? ମୁଁ ଏଠି କଣ କରିବି? ମତେ କୁହ।'
ଜୈଗୀଷଵ୍ଯଃ ପୃଷ୍ଟ ଏଵ ମୁଵାଚ କରୁଣାନିଧିଃ । ଇଯଂ ଭାଗୀରଥୀ କନ୍ଯେ ଆଯାତି ହ୍ଯନ୍ତରେଣ ତୁ ॥ ୩,୨୭.
ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯିବା ପରେ, ଦୟାମୟ ଜୈଗୀଷବ୍ୟ କହିଲେ, 'ହେ କନ୍ୟା, ଏହି ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀ ଏଠି ଭିତରେ ବହୁଛି।'
ଅତଃ ସା ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ହ୍ଯନ୍ତର୍ଗଙ୍ଗେତି ପରମର୍ଷିଭିଃ । କନ୍ଯେ ତ୍ଵସ୍ଯାସ୍ତୁ ସଲିଲଂ ଶ୍ରୀନିନିଵାସପ୍ରିଯଂ ସଦା ॥ ୩,୨୭.
ଏହିକାରଣରୁ ମହାର୍ଷିମାନେ ଏହାକୁ 'ଭିତର ଗଙ୍ଗା' ବୋଲି କହନ୍ତି। ହେ କନ୍ୟା, ଏଠାର ଜଳ ସଦା ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଉ।
ଅତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଯଃ କରୋତି ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ସ୍ନାନଂ ଚକାର ସା କନ୍ଯା ଜଲେ ପରମପାଵନେ ॥ ୩,୨୭.
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେଠି ସେମାନେ ପରମ ଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି। ସେ କନ୍ୟା ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ।
ଦାନାଦିକଂ ତଥା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଜଜାପ ପରମଂ ମନୁମ୍ । ଶ୍ରୀନିଵାସସମୀପଂ ତୁ ପୁନରାଗତ୍ଯ ଭାମିନୀ ॥ ୩,୨୭.
ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ମହାମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ସେ ଦେବୀ ପୁଣି ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ଫେରିଲେ।
ଅଙ୍ଗପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ଚକ୍ରେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵେଙ୍କଟନାଯକମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣାଦୀନ୍ପ୍ରୀଣଯିତ୍ଵା ଵସ୍ତ୍ରଗନ୍ଧାଦିଭୂଷଣୈଃ ॥ ୩,୨୭.
ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ବେଙ୍କଟନାୟକଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ଗନ୍ଧ ଓ ଗହନା ଦେଇ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ।
ପୁନଃ ପରଦିନେ ପ୍ରାତଃ ସ୍ଵାମିପୁଷ୍କରିଣୀଜଲେ । ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା ମହାଭାଗା ଯଯୌ ତୁଂବୁରୁସଂଜ୍ଞିକାମ୍ ॥ ୩,୨୭.
ପୁଣି ପରଦିନ ସକାଳେ, ସେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ତୁମ୍ବୁରୁ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ ତଂ ଗୁରୁଂ ଦେଵୀ ନାଥଂ କିନ୍ନାମିକା ତ୍ଵଯମ୍ । ଜୈଗୀଷଵ୍ଯ ଉଵାଚ । ଇଯଂ ତୁଂବରୁକାଭିଜ୍ଞା ନାରୀ ଵୈ ଵରଵର୍ଣିନୀ ॥ ୩,୨୭.
ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ସ୍ଥାନର ନାମ କଣ?' ଜୈଗୀଷବ୍ୟ କହିଲେ, 'ଏହାକୁ ତୁମ୍ବରୁକା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀ।'
ପୁରା ତୁଂ ବୁରୁଣା ସାକଂ ନାରଦସ୍ତପସି ସ୍ଥିତଃ । ଅତ୍ର ପ୍ରାଦୁରଭୂଦ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ନାରଦସ୍ଯ ହିତାଯ ଚ ॥ ୩,୨୭.
ପୂର୍ବେ ତୁମ୍ବୁରୁ ସହିତ ନାରଦ ଏଠି ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ଏଠି ନାରଦଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲେ।
ସ୍ନାନଂ ଯଃ କୁରୁତେ ହ୍ଯତ୍ର ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ଅତ୍ର ସ୍ନାନଂ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଦୁର୍ଲଭଂ କଲୌ ॥ ୩,୨୭.
ଏଠି ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି। କଳିଯୁଗରେ ଏଠି ସ୍ନାନ କରିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ।
ଅତ୍ର ସ୍ନାନଂ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ନାଲ୍ପସ୍ଯ ତପସଃ ଫଲମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ପୀତ୍ଵା ଚ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନାନ୍ଯକେଶଃ ॥ ୩,୨୭.
ଏଠାରେ ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଅତି କମ୍ ଫଳ ମିଳେ; କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପାନ କରି ଓ ଦାନ ଦେଇଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ପୁନରାଗତ୍ଯ ସା ଦେଵୀ ଶ୍ରୀନିଵାସଂ ନନାମ ହ । ତସ୍ମିମନ୍ଦିନେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚ ତର୍ପଯାମାସ ଭମିନି ॥ ୩,୨୭.
ପୁନି ସେ ଦେବୀ ଫେରି ଆସି, ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ସେଇ ଦିନ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଭାବରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି କରାଇଲେ।