ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ସୀତାରାମଶିଲା ଦେଵି ଦ୍ଵିଵିଧା ସଂପ୍ରକୀର୍ତିତା । ପଞ୍ଚଚକ୍ରଯୁତା କାଚିତ୍ଷଟ୍ରଚକ୍ରେଣ ଚ ସଂଯୁତା ॥ ୩,୨୬.

ହେ ଦେବୀ, ସୀତାରାମ ପାହାଡ଼ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଥାଏ—କିଛି ପାଖରେ ପାଞ୍ଚଟି ଚକ୍ର ଥାଏ, କିଛି ପାଖରେ ଛଅଟି ଚକ୍ର ଥାଏ।

ତତ୍ରାପି ଷଟ୍ରଚକ୍ରଯୁତା ହ୍ଯୁତ୍ତମା ସଂପ୍ରକୀର୍ତିତା । ପଞ୍ଚଚକ୍ରଯୁତାଯାଶ୍ଚ ଫଲଂ ଦ୍ଵିଗୁଣମୀରିତମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଥିରେ ଛଅଟି ଚକ୍ର ଅଛି, ସେଇଟି ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ। ପାଞ୍ଚଟି ଚକ୍ର ଥିବାର ଫଳ ଦୁଇଗୁଣା ହୁଏ।

କୁକ୍କୁଟାଣ୍ଡପ୍ରମାଣଂ ଚ ସୁସିଗ୍ଧଂ ନୀଲଵର୍ଣକମ୍ । ଵଦନତ୍ରଯସଂଯୁକ୍ତଂ ସଟ୍ଚକ୍ରୈଃ କେସରୈର୍ଯୁତମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଏହି ପାହାଡ଼ଟି କୁକୁଡ଼ି ଡିମ୍ବ ପରି ଆକାରର, ଚମକିଲା, ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ, ତିନିଟି ମୁଁହ ଥିବା, ଛଅଟି ଚକ୍ର ଓ କେଶର ଥିବା ଦରକାର।

ସ୍ଵର୍ଣରେଖାସମାଯୁକ୍ତଂ ଧ୍ଵଜଵଜ୍ରାଙ୍କୁଶୈର୍ଯୁତମ୍ । ଏତାଦୃଶଂ ତୁ ଵୈ ଭଦ୍ରେ ସୀତାରାମାଭିଧଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଏହି ପାହାଡ଼ ଉପରେ ସୁନା ରେଖା, ପତାକା, ବଜ୍ର ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଦରକାର। ଏପରି ପାହାଡ଼କୁ ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ସୀତାରାମ ନାମରେ ମନେ କରାଯାଏ।

ଵଦନେଵନ୍ଦନେ ଦେଵି ସୀତାରାମସ୍ଯ କୋଶକମ୍ । ଦୁର୍ଲଭଂ ତୁ କଲୌ ନୄଣାଂ ସ୍ଵସାମ୍ରାଜ୍ଯପ୍ରଦଂ ଶୁଭମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ହେ ଦେବୀ, ସୀତାରାମ ପାହାଡ଼ର କୋଷ ମୁଁହ କିମ୍ବା ଚେହେରାରେ ଥାଏ। କଳିଯୁଗରେ ଏହା ଲୋକମାନେ ପାଇବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ, କିନ୍ତୁ ଏହି ପାହାଡ଼ ଶୁଭ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।

ଇନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥେ ମହାଦେଵି ସୀତାରାମ ଭିଧାଶିଲା । ଯା ତଦ୍ଦାନଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ତନ୍ନାଲ୍ପସ୍ଯ ତପସଃ ଫଲମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ହେ ମହାଦେବୀ, ଇନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥରେ ସୀତାରାମ ନାମକ ପାହାଡ଼ ଦାନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଏହାର ଫଳ ସାଧାରଣ ତପସ୍ୟାରେ ମିଳେ ନାହିଁ।

ଦାନସ୍ଯ ଶକ୍ତ୍ଯଭାଵେ ତୁ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଲକ୍ଷଣଂ ହରେଃ । ଶାଲଗ୍ରାମ ଶିଲାଦାନାଦ୍ଯତ୍ଫଲଂ ତତ୍ଫଲଂ ଲଭେତ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଯଦି କେହି ଦାନ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି, ତେବେ ହରିଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଶାଳଗ୍ରାମ ପାହାଡ଼ ଦାନର ଫଳ ଏହାରୁ ମିଳିଥାଏ।

ଆଗ୍ନେଯକୋଣେ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଦେଵି ତୀର୍ଥଂ ତ୍ଵାସ୍ତେ ଵହ୍ନିସଂଜ୍ଞଂ ସୁଶସ୍ତମ୍ । ସ ଵହ୍ନିଦେଵଃ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ପୂଜାଂ କର୍ତୁଂ ହ୍ଯାସ୍ତେ ସର୍ଵଦା ତୀର୍ଥମଧ୍ଯେ ॥ ୩,୨୬.

ହେ ଦେବୀ, ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ଆଗ୍ନେୟ କୋଣରେ ଅଗ୍ନି ନାମକ ଶୁଭ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିଦେବ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ବସିଛନ୍ତି।

ଯୋ ଵା ତୀର୍ଥେ ଵହ୍ନିସଂଜ୍ଞେ ଚ ଦେଵି ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ନାନଂ କୁରୁତେଽଜଂ ସ୍ମରନ୍ହି । ଜ୍ଞାନଦ୍ଵାରା ମୋକ୍ଷମାପ୍ନୋତି ଦେଵି ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ଵୈ ନୃଣାଂ ଚ ॥ ୩,୨୬.

ହେ ଦେବୀ, ଯିଏ ଅଗ୍ନି ନାମକ ତୀର୍ଥରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ କରି, ଅଜନ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ପାଏ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ।

ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସ୍ନାନଂ ଦୁଷ୍କରଂ ତୀର୍ଥରାଜେ ଭକ୍ତିସ୍ତସ୍ମିନ୍ଦୁର୍ଲ୍ଲଭା ଚୈଵ ଦେଵି । ଶାଲଗ୍ରାମେ ତଚ୍ଛିଲାଯାଶ୍ଚ ଦାନଂ ସୁଦୁର୍ଲଭଂ ଵାସୁଦେଵାଭିଧାଯାଃ ॥ ୩,୨୬.

ତୀର୍ଥରାଜରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ଏଠାରେ ଭକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ, ହେ ଦେବୀ। ଶାଳଗ୍ରାମରେ ବାସୁଦେବ ନାମକ ପାହାଡ଼ ଦାନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।

ହ୍ରସ୍ଵଂ ତଥା ଵର୍ତୁଲଂ ନୀଲଵର୍ଣଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ମୁଖଂ ମୁଖଚକ୍ରଂ ସୁଶୁଦ୍ଧମ୍ । ସୁଵେଣୁଯୁକ୍ତଂ ଵାସୁଦେଵାଭିଧେଯଂ ଦାନଂ କଲୌ ଦୁର୍ଲଭଂ ତସ୍ଯ ଭଦ୍ରେ ॥ ୩,୨୬.

ଛୋଟ, ଗୋଲା, ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ମୁଁହ, ଶୁଧ୍ଧ ମୁଁହ ଚକ୍ର, ସୁନ୍ଦର ଶିରା ଥିବା, ବାସୁଦେବ ନାମକ ପାହାଡ଼ କଳିଯୁଗରେ ଦାନ କରିବା ଭାଗ୍ୟବତୀ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।

ଦାନେ ତସ୍ଯାଃ ଶକ୍ତ୍ଯ ଭାଵେ ଚ ଦେଵି ସ୍ନାତ୍ଵା ତୀର୍ଥେ ଵାସୁଦେଵାଭିଧସ୍ଯ । ସମ୍ଯକ୍ଶ୍ରାଵ୍ଯଂ ଲକ୍ଷଣଂ ଵୈ ଶିଲାଯାସ୍ତଯୋସ୍ତୁଲ୍ଯଂ ଫଲମାହୁର୍ମହାନ୍ତଃ ॥ ୩,୨୬.

ଯଦି ଦାନ କରିବାର ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ଦେବୀ, ତେବେ ବାସୁଦେବ ନାମକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ପାହାଡ଼ର ଲକ୍ଷଣ ଭଲଭାବେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଦୁଇଟିର ଫଳ ସମାନ ବୋଲି ମହାନ ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି।

ଦକ୍ଷିଣେ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଯମତୀର୍ଥଂ ଚ ସଂସ୍ମୃତମ୍ । ତତ୍ରାସ୍ତେ ଯମରାଜସ୍ତୁ ପୂଜାଂ କର୍ତୁଂ ହରେଃ ସଦା ॥ ୩,୨୬.

ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯମତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ଯମରାଜ ସଦା ହରିଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ବସିଛନ୍ତି।

ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଚ ଦାନଂ ଚାପ୍ଯକ୍ଷଯଂ ପରମଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଦାନଂ କାର୍ଯଂ ତତ୍ର ମହାମୁନେ ॥ ୩,୨୬.

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ଦାନ ଦେବାକୁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଅକ୍ଷୟ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ମହାମୁନି, ସେଠି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ପଟ୍ଟାଭିରାମସଂଜ୍ଞାଯାଃ ଶିଲାଯା ଦାନମିଷ୍ଯତେ । ତଚ୍ଚୂତଫଲଵତ୍ସ୍ଥୂଲଂ ଵଦନତ୍ରଯସଂଯୁତମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ପଟ୍ଟାଭିରାମ ନାମର ଯେଉଁ ଶିଳା, ତାହା ଦାନ କରିବା ପ୍ରଶଂସିତ। ଏହି ଶିଳା ଏକ ଆମ୍ବ ଫଳ ଭଳି ମୋଟା ଓ ତିନିଟି ମୁହଁ ଥାଏ।

ଶିରଶ୍ଚକ୍ରେଣ ରହିତଂ ସପ୍ତଚକ୍ରୈଃ ସମନ୍ଵିତମ୍ । ନୀଲଵର୍ଣଂ ସ୍ଵର୍ଣରେଖଂ ଗୋଶୁରାଦ୍ଯୈଃ ସମନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଏହି ଶିଳାର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଚକ୍ର ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସାତଟି ଚକ୍ର ଅଛି। ଏହା ଗାଢ଼ ନୀଳ ରଙ୍ଗର, ସୁନା ରେଖା ଓ ଗାଈର ଖୁର ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଥାଏ।

ପଟ୍ଟଵର୍ଧନରାମଂ ତୁ ଦୁର୍ଲଭଂ ବହୁଭାଗ୍ଯଦମ୍ । ପଟ୍ଟଵର୍ଧନରାମଂ ତୁ ଯୋ ଦଦାତି ଚ ତତ୍ର ଵୈ । ପଟ୍ଟାଭିଷିକ୍ତୋ ଭଵତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୩,୨୬.

ପଟ୍ଟବର୍ଧନରାମ ଶିଳା ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁଠି ଏହି ଶିଳା ଦାନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଦାତା ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ନୈରୃତ୍ଯେ ନୈରୃତଂ ତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ଆସ୍ତେ ହି ନିରୃତିସ୍ତତ୍ର ପୂଜାଂ କୁର୍ତୁଂ ଚ ସର୍ଵଦା ॥ ୩,୨୬.

ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ନୈରୃତ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠି ନିରୃତି ଦେବୀ ସଦା ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ବସିଛନ୍ତି।

ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଯାଶ୍ଚଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମସଂଜ୍ଞିକାମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ସେଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଥିବା ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ।

ମୂର୍ତିଂ ଦଦାତି ଯୋ ମର୍ତ୍ଯଃ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ଔଦୁଂବରଫଲାକାରଂ ପ୍ରସନ୍ନଵଦନଂ ଶୁଭମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ଯିଏ ଦାନ କରେ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏହା ଉଦୁମ୍ବର ଫଳ ଭଳି ଆକୃତି, ମଧୁର ମୁହଁ ଓ ଶୁଭ ଦେଖାଯାଏ।

ଚକ୍ରଦ୍ଵ୍ଯସମାଯୁକ୍ତଂ ଶିରଶ୍ଚକ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍ । ସୁଵର୍ଣବିନ୍ଦୁସଂଯୁକ୍ତଂ ଵଜ୍ରାଙ୍କୁଶସମାନ୍ଵତମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଏହି ଶିଳାର ଦୁଇଟି ଚକ୍ର, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଏକ ଚକ୍ର, ସୁନା ରଙ୍ଗର ତିଲକ ଓ ବଜ୍ର ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଚିହ୍ନ ଥାଏ।

ତନ୍ମୂର୍ତିଦାନଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ତତ୍ର ଦେଵଃ ପ୍ରୀଣାତି ଯସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରୀନିଵାସୋ ମହାତ୍ମା । ଯଦା ଦାନଂ ଦୁର୍ଘଟଂ ସ୍ଯାଚ୍ଚ ଦେଵି ତଦା ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଲକ୍ଷଣଂ ତସ୍ଯ ମୂର୍ତେଃ ॥ ୩,୨୬.

ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ଦାନ କରିବା ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ସେଠି ଶ୍ରୀନିବାସ ମହାତ୍ମା ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଦାନ ଦୁର୍ଲଭ ହୁଏ, ହେ ଦେବୀ, ସେଠି ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିର ଲକ୍ଷଣ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।

ପାଶିନୈରୃତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଶେଷତୀର୍ଥଂ ପରଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଶେଷମୂର୍ତିଂ ପ୍ରଦଦାତି ଦ୍ଵିଜାତଯେ ॥ ୩,୨୬.

ପାଶିନ ଓ ନୈରୃତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶେଷ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠି ସ୍ନାନ କରି ଶେଷ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଦ୍ୱିଜାତିକୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ସ ଯାତି ପରମଂ ଲୋକଂ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଵର୍ଜିତମ୍ । ଔଦୁଂବରଫଲାକାରଂ କୁଣ୍ଡଲାକୃତିମେଵ ଚ ॥ ୩,୨୬.

ସେ ପରମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ଉଦୁମ୍ବର ଫଳ ଭଳି ଆକୃତି ଓ ବେଣ୍ଡାକାର ଅଛି।

ଶେଷଵଦ୍ଵଦନଂ ତସ୍ଯ ତସ୍ମିଂଶ୍ଚକ୍ରଦ୍ଵଯଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଫଲଂ ତମେକଚକ୍ରେଣ ସଂଯୁତଂ ଵଲ୍ମିକାନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଏହାର ମୁହଁ ଶେଷଙ୍କ ଭଳି, ଏଠି ଦୁଇଟି ଚକ୍ର ଥାଏ। ଏହି ଫଳ ଏକ ଚକ୍ର ସହିତ ଏବଂ ପିଲା ଗୁହା ଚିହ୍ନ ଥାଏ।

କିଞ୍ଚିଦ୍ଵର୍ଣସମାଯୁକ୍ତଂ ଶେଷମୂର୍ତି ମତିସ୍ଫୁଟମ୍ । ସୁପ୍ତା ପ୍ରବୁଦ୍ଧା ଦ୍ଵିଵିଧା ଶେଷମୂର୍ତିରୁଦାହୃତା ॥ ୩,୨୬.

ଶେଷ ମୂର୍ତ୍ତି କିଛି ରଙ୍ଗ ଥିବାରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଚିହ୍ନିହେବାଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ଦୁଇ ପ୍ରକାର—ଘୁମାଉଥିବା ଓ ଜାଗ୍ରତ।

ଫଣୋନ୍ନତା ପ୍ରବୁଦ୍ଧା ସ୍ଯାତ୍ସପ୍ତଲକ୍ଷଫଣାନ୍ଵିତା । ତତ୍ରାପି ଦୁର୍ଲଭା ସୁପ୍ତା ମହାଭାଗ୍ଯକରୀସ୍ମୃତା ॥ ୩,୨୬.

ଯେଉଁ ମୂର୍ତ୍ତିର ଫଣା ଉଠିଛି, ସେଠି ସାତ ଲକ୍ଷ ଫଣା ଥାଏ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଘୁମାଉଥିବା ଶେଷ ମୂର୍ତ୍ତି ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଦାୟି।

ଇହ ଲୋକେ ପରତ୍ରାପି ମୋକ୍ଷଦା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ନଵଚକ୍ରାଦୁପକ୍ରମ୍ଯ ଵିଂଶତ୍ଯନ୍ତଂ ଚ ଯତ୍ର ସଃ ॥ ୩,୨୬.

ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ଏହା ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ନଅଟି ଚକ୍ର ଥିବାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କୁଡ଼ିଏ ଚକ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁଠି ମିଳେ—

ଅନନ୍ତ ଇତି ଵିଜ୍ଞେଯୋ ହ୍ଯନନ୍ତଫଲଦାଯକଃ । ଵିଶ୍ଵଂଭରଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଵିଂଶତ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵଂ ଵରାନନେ ॥ ୩,୨୬.

ଏହାକୁ ଅନନ୍ତ ବୋଲି ଜଣାଯିବ, ଯେଉଁଠି ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। କୁଡ଼ିଏ ଚକ୍ର ଉପରେ ଥିଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱମ୍ଭର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।