ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଚକ୍ରଦ୍ଵଯସମାଯୁକ୍ତଂ ଗୌପୂରୈଃ ପଞ୍ଚଭିର୍ଯୁତମ୍ । ଚାପବାଣସମାଯୁକ୍ତମନତଂ କୁଣ୍ଡଲାକୃତିମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଦୁଇଟି ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ପାଞ୍ଚଟି ଗାଁ ଖୁର ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ, ଧନୁ ଓ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସଜିତ, ଭଙ୍ଗିଆ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଆକୃତିର—

ଵନମାଲ ସୁଖଯୁତଂ ମୂର୍ଧ୍ନସାହସ୍ରସଂଯୁତମ୍ । ରୌପ୍ଯବିନ୍ଦୁସମାଯୁକ୍ତଂ ସଵ୍ଯେ ଭଦ୍ରାର୍ଧମାତ୍ରକମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ବନମାଳା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ମୁଣ୍ଡରେ ହଜାର ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ, ଚାନ୍ଦି ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଡାହାଣ ଦିଗରେ ଶୁଭ ଅର୍ଦ୍ଧ ଆକୃତି—

ଚନ୍ଦ୍ରେଣ ସହିତଂ ଦେଵି ଦଧିଵାମନମୁଚ୍ଯତେ । ଏତାଦୃଶଂ କଲୌ ନୄଣାଂ ଦୁର୍ଲଭଂ ବହୁଭାଗ୍ଯଦମ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣସମାଂ ତାଂ ମୂର୍ତିଂ ଵିଦ୍ଧି ଭାମିନି ॥ ୩,୨୬.

ଦେବୀ, ଚନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଏହି ଦଧିବାମନ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ। କଳିଯୁଗରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏପରି ମୂର୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ବହୁ ଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ଓ ଭାମିନୀ, ଏହି ମୂର୍ତି ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ସମାନ।

ସୁଦୁର୍ଲଭଂ ତସ୍ଯ ମୂର୍ତେଶ୍ଚ ଦାନଂ ତଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥେ ଶ୍ରଵଣଂ ଦୁର୍ଘଟଂ ଚ । ସମ୍ଯକ୍ସ୍ଵରୂପଂ ଦଧିଵାମନସ୍ଯ ସୁଦୁର୍ଘଟଂ ଶ୍ରଵଣଂ ଵୈଷ୍ଣଵାଚ୍ଚ ॥ ୩,୨୬.

ଏହି ମୂର୍ତି ଦାନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ଓ ଚନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥରେ ଏହା ବିଷୟରେ ଶୁଣିବା ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟକର। ଦଧିବାମନର ସଠିକ୍ ମୂର୍ତି ବିଷୟରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଶୁଣିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର।

ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଵାମନସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଶ୍ରଵଣାଦ୍ଵିଦୁର୍ଦାନଫଲଂ ସମଂ ଚ । ଦଶହସ୍ତପ୍ରମାଣଂ ତୁ ଚନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥମୁଦାହୃତମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ବାମନଙ୍କ ସଠିକ୍ ମୂର୍ତି ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ, ଦାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ମିଳେ। ଚନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥ ଦଶ ହସ୍ତ ଆକୃତିର।

ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଦୁର୍ଲଭଂ ସ୍ନାନଂ ନୃଣାଂ ତତ୍ର ସୁମଙ୍ଗଲେ । ତତ୍ର ସ୍ଥିତ୍ଵା ଧନ୍ଯନରଃ ସଦା ଭଜତି ଵୈ ହରିମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଓ ସୁମଙ୍ଗଳା, ଏଠାରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସ୍ନାନ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଥାଏ, ସେ ସଦା ଧନ୍ୟ ହୋଇ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ।

ଵରାହମୂର୍ତିଦାନଂ ତୁ ଶାଲଗ୍ରାମସ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଜଂବୂଫଲପ୍ରମାଣଂ ତୁ ଏତଦ୍ଵୈ କୁକ୍କୁଟାଣ୍ଡଵତ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଶାଳଗ୍ରାମର ବରାହ ମୂର୍ତି ଦାନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଏହାର ଆକୃତି ଜାମୁ ଫଳ ପରି ଓ କୁକୁଡ଼ି ଡିଂଗ ପରି।

ଵଦନଂ ଵଲଯାକାରଂ ପ୍ରମାଣଂ ଚଣକାଦିଵତ୍ । ଦେଵସ୍ଯ ଵାମଭାଗେ ଚ ମଧ୍ଯଦେଶଂ ଵିହାଯ ଚ ॥ ୩,୨୬.

ଦେବତାଙ୍କର ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ, ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ଛାଡ଼ି, ମୁହଁଟି ଗୋଲାକାର ଏବଂ ଚଣା ଦାଣା ପରି ଛୋଟ ଆକାରରେ ଥାଏ।

ଚକ୍ରଦ୍ଵଯସମାଯୁକ୍ତଂମୂର୍ଧଦେଶେ ଚ ଭାମିନି । ସୁଵର୍ଣବିନ୍ଦୁନା ଯୁକ୍ତଂ ଭୂଵରାହାଖ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ ॥ ୩,୨୬.

ମୁଣ୍ଡର ଉପରେ, ଦୁଇଟି ଚକ୍ର ଓ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଏକ ତିଳକ ସହିତ ଯୋଗ ହୋଇଥିବା ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ 'ଭୂବରାହ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ପୂଜାଂ କୃତ୍ଵା ଭୂଵରାହସ୍ଯ ମର୍ତେର୍ଦାନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଶ୍ରଵଣଂ ଚାପି କୃତ୍ଵା । ତତ୍ର ସ୍ଥିତଂ ଭୂଵରାହଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ଵୈ ନରଃ କୃତକୃତ୍ଯୋ ହି ଲୋକେ ॥ ୩,୨୬.

ଯେଉଁଠାରେ ଭୂବରାହଙ୍କର ପୂଜା କରି, ମୃତକଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ ଦେଇ, ଏବଂ ଭୂବରାହଙ୍କୁ ଦେଖି ଶ୍ରବଣ କରେ, ସେ ଲୋକ ଏହି ଜଗତରେ ସଫଳ ହୁଏ।

ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଭୂଵରାହସ୍ଯ ମର୍ତେଃ ଶୃଣୋତି ଯୋ ଲକ୍ଷଣଂ ସମ୍ଯଗେଵ । ସ ତେନ ପୁଣ୍ଯଂ ସମୁପୈତି ଦେଵି ସ ମୁକ୍ତିଭାଙ୍ନାତ୍ର ଵିଚାର୍ଯମସ୍ତି ॥ ୩,୨୬.

ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଭୂବରାହଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ମୃତକ ପାଇଁ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ଏହା ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ, ଓ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ଈଶାନକୋଣେ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଦେଵି ରୌଦ୍ରଂ ତୀର୍ଥଂ ପରମଂ ପାଵନଂ ଚ । ତତ୍ର ସ୍ଥିତ୍ଵା ରୁଦ୍ରଦେଵୋ ମହାତ୍ମା ପୂଜାଂ କରୋତି ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ନିତ୍ଯମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଈଶାନ କୋଣରେ, ଦେବୀ, ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି; ସେଠାରେ ମହାତ୍ମା ରୁଦ୍ରଦେବ ସଦା ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର ପୂଜା କରନ୍ତି।

ହସ୍ତାଷ୍ଟକଂ ତତ୍ପ୍ରମାଣଂ ଵଦନ୍ତି ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଵୈଷ୍ଣଵୈଃ କାର୍ଯମେଵ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ପ୍ରଯତୋ ଵୈ ମୁରାରେଃ କଥାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ଶୃଣୁଯାଦାଦରେଣ । ସ୍ନାନଂ ପାନଂ ତତ୍ର ଦାନଂ ଚ କୁର୍ଯାଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମୀନୃସିଂହପ୍ରୀଯତେ ଦେଵି ନିତ୍ଯମ୍୩,୨୬.

ଏହାର ଆକାର ଆଠଟି ହାତର ଲମ୍ବ; ସେଠାରେ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ କରି, ମୁରାରିଙ୍କର ଦିବ୍ୟ କଥା ଆଦର ସହିତ ଶୁଣିବା ଉଚିତ; ସ୍ନାନ, ପାନ, ଓ ଦାନ ସେଠାରେ କଲେ ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମୀନୃସିଂହ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ବଦରୀଫଲମାତ୍ରଂ ଚ ଵର୍ତୁଲଂ ବିନ୍ଦୁସଂଯୁତମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଏହା ବଦରି ଫଳ ପରି ଗୋଲାକାର ଏବଂ ଏକ ତିଳକ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଥାଏ।

ଦେଵସ୍ଯ ଵାମଭାଗେ ତୁ ଚକ୍ରଦ୍ଵଯସମନ୍ଵିତମ୍ । ସୁଵର୍ଣରେଖାସଂଯୁକ୍ତଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ରକ୍ତସମନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଦେବତାଙ୍କର ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଦୁଇଟି ଚକ୍ର ଯୋଗ ହୋଇଛି, ସୁନା ରେଖା ଓ ହଳକା ଲାଲ ରଙ୍ଗ ରହିଛି।

ଵୈଶ୍ଯଵର୍ଣଂ ସଵଦନଂ ପଦ୍ମରେଖାଦିଚିହ୍ନିତମ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀନୃସିଂହଂ ତଂ ଵିଦ୍ଧି ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯକମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ବୈଶ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣର, ମୁହଁ ଥିବା, ପଦ୍ମ ରେଖା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ; ଏହି ଲକ୍ଷ୍ମୀନୃସିଂହ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଏତା ଦୃଶଂ ଗଣ୍ଡିକାଯାଃ ଶିଲାଯା ମୂର୍ତେର୍ଦାନଂ ଦୁର୍ଘଟଂ ଵିଦ୍ଧି ଵୀନ୍ଦ୍ର । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଶ୍ରୀନୃସିଂହସ୍ଵରୂପଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତେଃ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତଃ ॥ ୩,୨୬.

ଏହା ଗଣ୍ଡିକା ଶିଳାର ଲକ୍ଷଣ; ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ଦାନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ଇନ୍ଦ୍ର। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଶ୍ରୀନୃସିଂହ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତିଙ୍କର ରୂପ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।

ମୂର୍ତେର୍ଦାନାତ୍ଫଲମାପ୍ନୋତି ଦେଵି ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ନାତ୍ର ଵିଚାର୍ଯମସ୍ତି ॥ ୩,୨୬.

ମୂର୍ତ୍ତି ଦାନ କଲେ ଫଳ ମିଳେ, ଦେବୀ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଏହା ସତ୍ୟ।

ଈଶାନଶକ୍ରଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥମୁଦାହୃତମ୍ । ଦୁର୍ଲଭଂ ମାନୁଷାଣାଂ ତୁ ସ୍ନାନଂ ସର୍ଵାର୍ଥସାଧକମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଈଶାନ ଓ ଶକ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମ ତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରେ।

ଶାଲଗ୍ରାମସ୍ଯ ଦାନଂ ତୁ ଦୁର୍ଲଭଂ ତତ୍ର ଵୈ ନୃଣାମ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣସ୍ଯୈଵ ମୂର୍ତେର୍ଦାନଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ସେଠାରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଦାନ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ; ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ଦାନ ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।

ସ୍ଥଲମୌଦୁଂବରସମଂ ତତ୍ପ୍ରମାଣମୁଦାହୃତମ୍ । ଛତ୍ତ୍ରାକାରଂ ଵର୍ତୁଲଂ ଚ ପ୍ରସନ୍ନଵଦନଂ ଶୁଭମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ସେଠାରେ ଥିବା ସ୍ଥାନ ଉଦୁମ୍ବର ଗଛ ପରି ଆକାରର, ଛତା ଆକାରର, ଗୋଲାକାର, ମଧୁର ଓ ଶୁଭ୍ର ମୁହଁ ଥିବା।

ଚଣକପ୍ରଦେଶମାତ୍ରଂ ଚ ଵଦନଂ ସମୁଦାହୃତମ୍ । ସଵ୍ଯେ ଦକ୍ଷିଣପାର୍ଶ୍ଵେ ଚ ସମଯୋଃ ପୁଷ୍କଲାନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ମୁହଁଟି ଚଣା ଦାଣା ପରି ଛୋଟ ଆକାରର; ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱର ସମୟରେ ପ୍ରଚୁରତା ଥାଏ।

ଗୋଯୂଥଵତ୍ସଵର୍ଣଂ ଚ ଚତୁଶ୍ଚକ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍ । ଗୋଖୁରୈଶ୍ଚ ସମାଯୁକ୍ତଂ ସୁଵର୍ଣକିଣସଂଯୁତମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ଗାଁଠି ଗାଈ ରଙ୍ଗର, ଚାରିଟି ଚକ୍ର, ଗାଈର ଖୁର ଓ ସୁନା ରେଖା ସହିତ ଅଳଙ୍କୃତ।

ଵନମାଲାଭିସଂଯୁକ୍ତଂ ଵଜ୍ରପୁଙ୍ଖୈଶ୍ଚ ସଂଯୁତମ୍ । ଏତାଦୃଶୀଂ ଦରେର୍ମୂର୍ତି ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣଂ ଵିଦୁଃ ॥ ୩,୨୬.

ବନମାଳା ଓ ବଜ୍ର ଚିହ୍ନ ସହିତ ଅଳଙ୍କୃତ; ଏହି ପ୍ରକାର ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

କଲୌ ନୃଣାଂ ତସ୍ଯ ଲାଭୋ ଦୁର୍ଲଭଃ ସଂସ୍ମୃତୋ ଭୁଵି । ଦାନଂ ଚ ସୁତରାଂ ଦେଵି ଦର୍ଲଭଂ କିଂ ଵଦାମି ତେ ॥ ୩,୨୬.

କଳିଯୁଗରେ ଏହା ପାଇବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଭୂମିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ; ଏବଂ ଦାନ ତ ଅପୂର୍ବ ଦୁର୍ଲଭ, ଦେବୀ, ଏଠାରେ ଆଉ କଣ କହିବି!

ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥେ ଚ ସଂସ୍ନାଯ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯା ଵୈ ହରେଃ କଥା । ଗଣ୍ଡିକାଯାଃ ଶିଲାଯାଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣସ୍ଯ ତୁ ॥ ୩,୨୬.

ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣଙ୍କ ଗଣ୍ଡିକା ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବସି, ହରିଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ।

ଲକ୍ଷଣଂ ଯୋ ଵିଜାନାତି ତଦା ତତ୍ସଦୃଶଂ ଫଲମ୍ । ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯେଵ ନ ସଂଦେହୋ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୩,୨୬.

ଯିଏ ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ବୁଝିପାରିବ, ସେ ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଇବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ। ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଚିନ୍ତା କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।

ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ତୀର୍ଥସ୍ଯ ପୂର୍ଵେ ସ୍ଯାଦିନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥକମ୍ । ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ପୂଜାଂ ତୁ କର୍ତୁମାସ୍ତେ ଶଚୀପତିଃ ॥ ୩,୨୬.

ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ତୀର୍ଥର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶଚୀପତି ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ବସିଛନ୍ତି।

ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଦାନଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାଯଵୈ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଦାନଂ ହତ୍ଯାକୋଟିଵିନାଶନମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଶାଳଗ୍ରାମ ପାହାଡ଼ ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପାହାଡ଼ ଦାନ କଲେ ଅନେକ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର ହୁଏ।