ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ମୂକୋ ଵାଗ୍ମୀ ଭଵେଦେଵ ବଧିରଃ ଶ୍ରାଵକୋ ଭଵେତ୍ । ଵନ୍ଧ୍ଯା ସ୍ଯାଦ୍ବହୁପୁତ୍ରା ଚ ନିର୍ଧନଃ ସଧନୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୩,୨୬.

ମୌନବ୍ୟକ୍ତି ବକ୍ତା ହୁଏ, ବହିରା ଶ୍ରବଣ କରିପାରେ; ନିଷ୍ପୁତ୍ରା ନାରୀ ବହୁପୁତ୍ରା ହୁଏ, ଗରିବ ଧନୀ ହୁଏ।

ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ଗିରୌ ଭକ୍ତିମାତ୍ରେଣୈଵ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ । ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଵ୍ଯଙ୍କଟାଦ୍ରେସ୍ତୁ ସ୍ଵରୂପଂ ଵେତ୍ତି କୋ ଭୁଵି ॥ ୩,୨୬.

ଏହି ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼ରେ କେବଳ ଭକ୍ତି ସହିତ କାମନା କଲେ ସମସ୍ତ ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳେ; କିନ୍ତୁ ଏହି ବ୍ୟଙ୍କଟାଚଳର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ କିଏ ଏ ଭୂମିରେ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିଛି?

ଯସ୍ମାଦସ୍ଯ ଗିରେଃ ପୁଣ୍ଯଂ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵେତ୍ତି ଯଃ ପୁମାନ୍ । ମାଯାଵୀ ପରମାନନ୍ଦଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵୈକୁଣ୍ଠମୁତ୍ତମମ୍ । ସ୍ଵାମିପୁଷ୍କରିଣୀତୀରେ ରମଯା ସହମୋଦତେ ॥ ୩,୨୬.

ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏହି ପାହାଡ଼ର ପବିତ୍ରତା ଓ ମହିମାକୁ ଜାଣିଛି, ସେ ମାୟାମୟ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ତମ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଛାଡ଼ି, ଶ୍ରୀସ୍ୱାମୀପୁଷ୍କରିଣୀର କୂଳରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରେ।

କଲ୍ଯାଣାଦ୍ଭୁତଗାତ୍ରାଯ କାମିତାର୍ଥପ୍ଦାଯିନେ । ଶ୍ରୀମଦ୍ଵ୍ଯଙ୍କଟନାଥାଯ ଶ୍ରୀନିଵାସାଯ ତେ ନମଃ ॥ ୩,୨୬.

ଶୁଭ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେହ ଥିବା, ଆଶାକୃତ ଫଳ ଦେଇଥିବା, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବ୍ୟଙ୍କଟନାଥ, ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।

ଶ୍ରୀସ୍ଵାମିପୁଷ୍କରିଣ୍ଯାଶ୍ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶୃଣୁ କନ୍ଯକେ । ସ୍ଵାମିପୁଷ୍କରିଣୀମଧ୍ଯେ ଶ୍ରୀନିଵାସୋସ୍ତି ସର୍ଵଦା ॥ ୩,୨୬.

ଓ କନ୍ୟା, ଶ୍ରୀସ୍ୱାମୀପୁଷ୍କରିଣୀର ମହିମା ଶୁଣ; ସ୍ୱାମୀପୁଷ୍କରିଣୀର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀନିବାସ ସଦା ବିରାଜିତା।

ସ୍ନାନଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ଯେ ତତ୍ର ତେଷାଂ ମୁକ୍ତିଃ କରେ ସ୍ଥିତା । ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯୋର୍ଧକୋଟିଶ୍ଚ ତୀର୍ଥାନି ଭୁଵନତ୍ରଯେ । ତାନି ସର୍ଵାଣି ତତ୍ରୈଵ ସଂତି ତୀର୍ଥେ ହରେଃ ସଦା ॥ ୩,୨୬.

ଯେଉଁମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମୁକ୍ତି ନିଜ ହାତରେ ଥାଏ। ତିନି କୋଟି ଓ ଦଶ କୋଟି ତୀର୍ଥ ତିନି ଭୁବନର ମଧ୍ୟରୁ ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ସଦା ବିଦ୍ୟମାନ।

ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଶ୍ରୀନିଵାସାଖ୍ଯଂ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତମ୍ । ତଦେଵ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ମନ୍ଦିରଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଏହି ତୀର୍ଥ, ଯାହାକୁ ଶ୍ରୀନିବାସ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ଏହିଠାରେ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର ମନ୍ଦିର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତଦ୍ଦର୍ଶନାଦେଵ କନ୍ଯେ ଯାନ୍ତି ପାପାନି ଭସ୍ମସାତ୍ । ଏକୈକସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ସତ୍ସଂଗୋ ଭଵତି ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଓ କନ୍ୟା, ଏହି ତୀର୍ଥକୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମାତ୍ର ସମସ୍ତ ପାପ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ; ଏକଥର ସ୍ନାନ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସଦ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ମିଳେ।

ସତ୍ସଂଗାଜ୍ଜ୍ଞାନମାସାଦ୍ଯ ଜ୍ଞାନାନ୍ମୋକ୍ଷଂ ଚ ଵିନ୍ଦତି । ଅଧିକାରିଣାଂ ଭଵେଦେଵଂ ଵିପରୀତମଯୋଗିନାମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ସଦ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗରୁ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ, ଜ୍ଞାନରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭ୍ୟ; ଏହିପରି ଫଳ କେବଳ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ, ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ତାହାର ବିପରୀତ।

ତୀର୍ଥାନାଂ ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ମୋକ୍ଷଂ ଯାନ୍ତୀତି ଯେ ଵିଦୁଃ । ତେ ସର୍ଵେ ଅସୁରା ଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ଯାନ୍ତି ହ୍ଯଧମାଂ ଗତିମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଯେଉଁମାନେ ଭାବନ୍ତି ଯେ କେବଳ ତୀର୍ଥସ୍ନାନରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ସେମାନେ ଅସୁର ଭାବିବା ଉଚିତ; ସେମାନେ ନିମ୍ନ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ତୀର୍ଥେସ୍ମିନ୍ଵାଯୁକୋଣେ ଚ କନ୍ଯକେ । ଆସ୍ତେ ଵାଯୁଃ ସଦା ଵିଷ୍ଣୋଃ ପୂଜାଂ କର୍ତୁମନୁତ୍ତମାମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଓ କନ୍ୟା, ଏହି ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ତୀର୍ଥର ବାୟୁ କୋଣରେ ବାୟୁଦେବ ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଉତ୍ତମ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି।

ଵାଯୁତୀର୍ଥଂ ଚ ତତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ହସ୍ତଦ୍ଵାଦଶକାନ୍ତରମ୍ । ହସ୍ତଷଟ୍କପ୍ରମାଣଂ ଚ ପଶ୍ଚିମେ ସମୁଦାହୃତମ୍ । ଉତ୍ତରେ ହସ୍ତଷଟ୍କଂ ତୁ ଵାଯୁତୀର୍ଥମୁଦାହୃତମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଏହିଠାରେ ବାୟୁତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାଦଶ ହସ୍ତ ଦୂରରେ ଅଛି। ପଶ୍ଚିମରେ ଛଅ ହସ୍ତ ଓ ଉତ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ଛଅ ହସ୍ତ ଦୂରରେ ବାୟୁତୀର୍ଥ ଅଛି।

ଯେ ଵେଷ୍ଣଵା ଵୈଷ୍ଣଵଦାସଵର୍ଯାଃ ସ୍ନାନଂ ସୁର୍ଯୁସ୍ତତ୍ର ପୂର୍ଵଂ ସୁକନ୍ଯେ । ମଧ୍ଵାନ୍ତସ୍ଥାଃ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ତୁ ନିତ୍ଯମତ୍ର ସ୍ନାନାତ୍ପ୍ରୀଯତାଂ ମେ ଦଯାଲୁଃ ॥ ୩,୨୬.

ଯେଉଁମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ସେବକମାନେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ, ଓ ସୁସଂସ୍କାରିତା କନ୍ୟା, ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି; ଶ୍ରୀନିବାସ ସଦା ମଧ୍ୟରେ ବିରାଜିତା, ଦୟାଳୁ ତାଙ୍କୁ ଏଠାରେ ମୋ ସ୍ନାନରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।

ଯେ ମଧ୍ଵତୀର୍ଥେ ସ୍ନାତୁମିଚ୍ଛନ୍ତି ଦେଵି ରୁଦ୍ରାଦଯୋ ଵାଯୁଭକ୍ତା ମହାନ୍ତଃ । ସଦା ସ୍ନାନଂ ତତ୍ର କୁର୍ଵନ୍ତି ଦେଵି ପ୍ରାତଃ କାଲେ ଚୋଦଯାତ୍ପୂର୍ଵମେଵ ॥ ୩,୨୬.

ଓ ଦେବୀ, ଯେଉଁମାନେ ବାୟୁଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମହାପୁରୁଷମାନେ, ସେମାନେ ସଦା ମଧ୍ୱତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି।

ଯେ ଵାଯୁତୀର୍ଥେ ଵିସୃଜନ୍ତି ଦେହଜଂ ମଲଂ ମୂତ୍ରଂ ଵମନଂ ଶ୍ଲେଷ୍ମକଂ ଚ । ଯେଽପାନଶୁଦ୍ଧିଂ ଲିଙ୍ଗଶୁଦ୍ଧିଂ ଚ କନ୍ଯେ କୁର୍ଵନ୍ତି ତେ ହ୍ଯସୁରା ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ॥ ୩,୨୬.

ଯେଉଁମାନେ ବାୟୁତୀର୍ଥରେ ଦେହର ମଳ, ପେଶାବ, ବାନ୍ତି, କଫ ଛାଡ଼ନ୍ତି, ଓ ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ନିମ୍ନ ଓ ଲିଙ୍ଗ ଶୁଦ୍ଧି କରନ୍ତି, ଓ କନ୍ୟା, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଅସୁର ଓ ରାକ୍ଷସ।

ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ଯେ ଭାଗଵତଂ ପୁରାଣଂ କିଂ ଵର୍ଣଯେ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ତୁ ଦେଵି । ଯେ କୃଷ୍ଣମନ୍ତ୍ରଂ ତୁ ଜପନ୍ତି ଦେଵି ହ୍ଯଷ୍ଟା କ୍ଷରଂ ମନ୍ତ୍ରଵରଂ ସୁଗୋପ୍ଯମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଓ ଦେବୀ, ଯେଉଁମାନେ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି? ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଜପନ୍ତି, ଓ ଦେବୀ—

ତେଷାଂ ହରିଃ ପ୍ରୀଯତେ କେଶଵୋଲଂ ମଧ୍ଵାନ୍ତସ୍ଥୋ ନାତ୍ର ଵିଚାର୍ଯମସ୍ତି । ଏଵଂ ଦାନଂ ତତ୍ର କୁର୍ଵନ୍ତି ଯେ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଗ୍ର୍ଯାଣାଂ ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଵିଦାଂ ଚ ॥ ୩,୨୬.

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟରେ ବିରାଜିତା ହରି କେଶବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୈଷ୍ଣବ ଓ ପଣ୍ଡିତମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଅନ୍ତି।

ତେଷାଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନୈଵ ଜାନନ୍ତି ଦେଵା ଜାନାତ୍ଯେଵଂ ଶ୍ରୀନିଵାସୋ ହରିସ୍ତୁ । ଶାଲଗ୍ରାମଂ ଵାଯୁତୀର୍ଥେ ଦଦନ୍ତେ ତେଷାଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵେତ୍ତି ସ ଵ୍ଯଙ୍କଟେଶଃ ॥ ୩,୨୬.

ଏମିତି ଲୋକଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରନ୍ତିନାହିଁ; କେବଳ ଶ୍ରୀନିବାସ ହରି ଜାଣନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ବାୟୁତୀର୍ଥରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଦାନ କରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ବ୍ୟଙ୍କଟେଶ ଜାଣନ୍ତି।

ସୁଦୁର୍ଲଭୋ ଵାଯୁତୀର୍ଥେଽଭିଷେକୋ ନିଷ୍କାମବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଚ ଦେଵି । ତତ୍ରାପି ତୀର୍ଥେ ଲଭ୍ଯତେ ଭାଗ୍ଯଯୋଗାଦ୍ଭାଗଵତସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣଂ ଵିଷ୍ଣୁଦାସୈଃ ॥ ୩,୨୬.

ଓ ଦେବୀ, ବାୟୁତୀର୍ଥରେ ନିଷ୍କାମ ଭାବରେ ଅଭିଷେକ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ପାଇଁ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ; ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟର ଯୋଗରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସେବକମାନେ ଭାଗବତ ଶ୍ରବଣ ଲଭନ୍ତି।

ତଥୈଵ ତୀର୍ଥେ ଦୁର୍ଲଭଂ ତତ୍ର ଦେଵି ଶାଲଗ୍ରାମସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଵର୍ଯେ ଚ ଦାନମ୍ । ଜଂବୂଫଲାକାରସୁନୀଲଵର୍ଣଂ ମୁଖଦ୍ଵଯଂ ଚକ୍ରଚତୁଷ୍ଟଯାନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ଦେବୀ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଏକ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଏହି ଶିଳା ଜାମୁ ଫଳ ଆକୃତିର, ଗାଢ଼ ନୀଳ ରଙ୍ଗର, ଦୁଇଟି ମୁହଁ ଓ ଚାରିଟି ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଥିବା।

ସୁକେସରୈଃ ସଂଯୁତଂ ସ୍ଵର୍ଣଚିହ୍ନଧ୍ଵଜାଂ କୁଶୈର୍ଵଜ୍ରଚିହ୍ନୈର୍ଯଵୈଶ୍ଚ । ଜାନାର୍ଦନୀଂ ମୂର୍ତିମାହୁର୍ମହାନ୍ତୋ ଦାନଂ ତସ୍ଯା ଦୁର୍ଲଭଂ ତତ୍ର ତୀର୍ଥେ ॥ ୩,୨୬.

ସୁନ୍ଦର କେଶ, ସୁନା ଚିହ୍ନ ଓ ଧ୍ୱଜ, କୁଶ ଗ୍ରାସ, ବଜ୍ର ଚିହ୍ନ ଓ ଯବ ଦାଣା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଜନାର୍ଦନ ମୂର୍ତିକୁ ଏଠାରେ ଦାନ କରିବା ମହାନ ଲୋକମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

ଅତ୍ଯୁତ୍ତମଂ ମୂର୍ତିଦାନଂ ତୁ ଭଦ୍ରେ ସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ପରମଂ ନାତ୍ର ଲୋଭଃ । ସୁଦୁର୍ଲଭଂ ବହୁଦୋଗ୍ଧ୍ଯାଶ୍ଚ ଗୃଷ୍ଟେର୍ଦାନଂ ତଥା ଵସ୍ତ୍ରରତ୍ନାଦିକାନାମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଏପରି ଉତ୍ତମ ମୂର୍ତି ଦାନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଏଠାରେ କେବେ ଲୋଭ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅଧିକ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଗାଁ ଦାନ, ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର, ମଣି, ଆଦି ଦାନ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।

ଅତ୍ଯୁତ୍ତମଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଦାନଂ ଚ ଦେଵି ସ୍ଵାପେକ୍ଷିତଂ ଦାନମାହୁର୍ମହାନ୍ତଃ । ସ୍ଵସ୍ଯାନପେକ୍ଷଂ ଫଲଦାନଂ ଚ ଵସ୍ତ୍ରାଦାନଂ ତସ୍ଯ ଵ୍ଯର୍ଥମାହୁର୍ମହାନ୍ତଃ ॥ ୩,୨୬.

ଓ ଦେବୀ, ଉତ୍ତମ ଧନ ଦାନ କରିବା, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଦିଆଯିବା, ମହାନ ଲୋକମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ନିଜର ଆବଶ୍ୟକତା ନଥିବା ଫଳ ବା ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିବା ମହାନ ଲୋକମାନେ ଅଫଳ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

ଅତ୍ଯୁତ୍ତମଂ ଗୃଷ୍ଟିଦାନଂ ଚ ପୁଣ୍ଯଂ ନୈଵାପ୍ଯତେ ଦୁଗ୍ଧଦୋହାଶ୍ଚ ଗାଵଃ । ଅତ୍ଯୁତ୍ତମେ ଵସ୍ତ୍ରଦାନେ ସୁବୁଦ୍ଧିଃ ସୁଦୁର୍ଘଟା ପରମା ଵୈ ଜନାନାମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଉତ୍ତମ ଗାଁ ଦାନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, କିନ୍ତୁ ଦୁଧ ଦେଇନଥିବା ଗାଁ କେବେ ପ୍ରଶଂସା ହୁଏନାହିଁ। ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିବା ନିମନ୍ତେ ମନ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର।

ଅତ୍ଯୁତ୍ତମଂ ଭାଗଵତସ୍ଯ ପୁସ୍ତକଂ ସୁଦୁର୍ଘଟଂ ଵାଯୁତୀର୍ଥଂ ଚ କନ୍ଯେ । ଅତ୍ଯୁତ୍ତମଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଦାନଂ ଚ ଦେଵି ସୁଦୁର୍ଘଟଂ ଵାଯୁତୀର୍ଥଂ ନୃଣାଂ ହି । ସୁଦୁର୍ଲଭୋ ଵୈଷ୍ଣଵୈସ୍ତତ୍ତ୍ଵଵିଦ୍ଭିର୍ହରେର୍ଵିଚାରୋ ଵାଯୁତୀର୍ଥେ ଚ କନ୍ଯେ ॥ ୩,୨୬.

ଓ କନ୍ୟା, ଭକ୍ତଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଦାନ କରିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଓ ବାୟୁ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର। ଦେବୀ, ଉତ୍ତମ ଧନ ଦାନ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଓ ବାୟୁ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର। ବାୟୁ ତୀର୍ଥରେ ଭକ୍ତି ତତ୍ତ୍ୱ ଜଣା ଲୋକମାନେ ହରିଙ୍କ ବିଚାର କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।

ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ତୀର୍ଥସ୍ଯ ଉତ୍ତରସ୍ଯାଂ ଦିଶି ସ୍ଥିତମ୍ । ଚନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥ ମିତି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତତ୍ରାସ୍ତେ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ସଦା ॥ ୩,୨୬.

ଶ୍ରୀନିବାସ ତୀର୍ଥର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଚନ୍ଦ୍ରତୀର୍ଥ ବୋଲି ପରିଚିତ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ସଦା ବସିଥାନ୍ତି।

ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ପୂଜାଂ ଚ ତତ୍ର ସ୍ଥିତ୍ଵା କରୋତ୍ଯଯମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତି ପୁଣ୍ଯଦେଶେ ଚ କନ୍ଯକେ ॥ ୩,୨୬.

ଏଠାରେ ଦଉଡ଼ି ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ; ଓ କନ୍ୟା, ଏହି ପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଲୋକେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି।

ଗୁରୁତଲ୍ପାଦିପାପେଭ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯନ୍ତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ପୂର୍ଵଭାଗେ ଶାଲଗ୍ରାମଂ ଦଦାତି ଯଃ ॥ ୩,୨୬.

ଗୁରୁ ଶୟନ ଆଦି ପାପରୁ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏଠାରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଦାନ କରିଥିବା ଯେଉଁଠି—

ଜ୍ଞାନଦ୍ଵାରା ମୋକ୍ଷମେତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା । ଦଧିଵାମନମୂର୍ତେଶ୍ଚ ଦାନଂ ତତ୍ର ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ମିଳେ—ଏଥିରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା ଦରକାର ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଦଧିବାମନ ମୂର୍ତି ଦାନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।